REJİ a. (fr. röpie).
1. Bir kamu hizmetinin yönetim şekli.
2. Tar. Kimi kamu işletmelerine verilen isim (OsmanlI döneminde bilhassa Tekel idaresi bu adla bilinirdi): Tütün rejisi. (Bk. ansikl. böl.)
3. Bir beyazperde ya da tiyatro yapımının yönetimi.
*TV. Reji odası, bir program kısımı gerçekleştirmeye yarayan kumanda ve denetim organlarının toplandığı, bir tv stüdyosuna bağlı yer. (Bk. ansikl. böl.)
*ANSİKL. Tar. Türkiye'de Düyunu umumiye kurulduktan sonrasında, tuz ve tütün tekeli de bu idareye verildi (1887). Düyunu umumiye ise, bu tekeli özetlemek gerekirse "Reji" olarak anılan “Müşterekülmenfaa inhisan duhanı devleti âliyei Osmaniye†adlı şirkete devretti. Meydana getirilen anlaşmaya nazaran, Reji,'senelik kazancından 750 000 lirayı Düyunu umumiye'ye verecek, koyduğu sermayenin % 8'i oranında kendisine kâr alacak, kazancından geriye kalan miktar Reji ile Düyunu umumiye içinde eşit olarak paylaşılacaktı. O zamana kadar, Türkiye'de, tütün işleme ve ticareti serbestçe yapılıyor, devlet yalnızca "bandrol†yöntemiyle tütün satışını vergilendiriyordu. Tütün işleme ve ticareti tekelini alan Reji idaresi kurulduktan sonrasında, üreticinin karşısında tek alıcı oldu ve tütün alım fiyatlarını kendisi saptadığı şeklinde gene kendisi işleyerek satmaya başladı. Ama, Reji'nin tütün alım fiyatlarını çok az, satış fiyatlarını da oldukça yüksek tutması (1913'te, Reji, tütünü 10 kuruştan alıyor, 35 kuruştan satıyordu) mühim boyutlara uzanan bir tütün kaçakçılığına yol açtı. Reji, bunun üstüne, kaçakçılığı önlemek için hazırladığı bir yasa tasarısını hükümete vererek bu tasarının yasalaşmasını sağlamış oldu ve bu yasaya dayanarak kendi "jandarma örgütüâ€nü kurdu. Reji kolcularıyla üreticiler içinde çatışmalar başladı ve bu çatışmalarda ölenlerin sayısı mühim boyutlara ulaştı. Reji idaresi'ne karşı başlamış olan tepkilerin giderek artması üstüne, Abdülhamit yönetimi, Reji'nin kaldırılması mevzusunda bir takım girişimlerde bulunmak istediyse de 30 senelik imtiyaz süresi hemen hemen dolmadığı için bu tarz şeyleri erteledi. Şartları öğrenerek imtiyaz süresini uzatmak suretiyle çareler aramaya başlamış olan Reji idaresi, Balkan savaşı esnasında, İttihat ve Terakki'nin Edirne' yi geri alabilmek için para aradığını öğrenince, hükümete 1,5 milyon lira borç vererek, karşılığında imtiyaz süresinin 15 yıl daha uzatılmasını sağlamış oldu (1913). Reji idaresi Cumhuriyet kurulduktan sonrasında kaldırıldı.
*TV. Yapımcıların ve teknik adamların içinde bulunmuş olduğu ve türlü kameralarla bağlantılı denetim ekranlarının yer ald ğı reji odasında, her an en uygun resmi seçmek, kameraların yerini değişiklik yapmak suretiyle kameramanlara yönerge vermek, görüntünün derinliğini ve netliğini ayarlamak, araya evvelde kaydedilmiş kısımlar sokmak, oyunculara ışık işaretleri ile emirler vermek, mikrofonların ses düzeylerim ayarlamak ve genel mealde, görüntü ve sesin teknik niteliğini denetlemek mümkündür. Ana kumanda odası' nda, son biçimiyle programı oluşturmak amacıyla türlü stüdyolardan ya da kayıtlardan gelen kısımlar birleştirilir.
1. Bir kamu hizmetinin yönetim şekli.
2. Tar. Kimi kamu işletmelerine verilen isim (OsmanlI döneminde bilhassa Tekel idaresi bu adla bilinirdi): Tütün rejisi. (Bk. ansikl. böl.)
3. Bir beyazperde ya da tiyatro yapımının yönetimi.
*TV. Reji odası, bir program kısımı gerçekleştirmeye yarayan kumanda ve denetim organlarının toplandığı, bir tv stüdyosuna bağlı yer. (Bk. ansikl. böl.)
*ANSİKL. Tar. Türkiye'de Düyunu umumiye kurulduktan sonrasında, tuz ve tütün tekeli de bu idareye verildi (1887). Düyunu umumiye ise, bu tekeli özetlemek gerekirse "Reji" olarak anılan “Müşterekülmenfaa inhisan duhanı devleti âliyei Osmaniye†adlı şirkete devretti. Meydana getirilen anlaşmaya nazaran, Reji,'senelik kazancından 750 000 lirayı Düyunu umumiye'ye verecek, koyduğu sermayenin % 8'i oranında kendisine kâr alacak, kazancından geriye kalan miktar Reji ile Düyunu umumiye içinde eşit olarak paylaşılacaktı. O zamana kadar, Türkiye'de, tütün işleme ve ticareti serbestçe yapılıyor, devlet yalnızca "bandrol†yöntemiyle tütün satışını vergilendiriyordu. Tütün işleme ve ticareti tekelini alan Reji idaresi kurulduktan sonrasında, üreticinin karşısında tek alıcı oldu ve tütün alım fiyatlarını kendisi saptadığı şeklinde gene kendisi işleyerek satmaya başladı. Ama, Reji'nin tütün alım fiyatlarını çok az, satış fiyatlarını da oldukça yüksek tutması (1913'te, Reji, tütünü 10 kuruştan alıyor, 35 kuruştan satıyordu) mühim boyutlara uzanan bir tütün kaçakçılığına yol açtı. Reji, bunun üstüne, kaçakçılığı önlemek için hazırladığı bir yasa tasarısını hükümete vererek bu tasarının yasalaşmasını sağlamış oldu ve bu yasaya dayanarak kendi "jandarma örgütüâ€nü kurdu. Reji kolcularıyla üreticiler içinde çatışmalar başladı ve bu çatışmalarda ölenlerin sayısı mühim boyutlara ulaştı. Reji idaresi'ne karşı başlamış olan tepkilerin giderek artması üstüne, Abdülhamit yönetimi, Reji'nin kaldırılması mevzusunda bir takım girişimlerde bulunmak istediyse de 30 senelik imtiyaz süresi hemen hemen dolmadığı için bu tarz şeyleri erteledi. Şartları öğrenerek imtiyaz süresini uzatmak suretiyle çareler aramaya başlamış olan Reji idaresi, Balkan savaşı esnasında, İttihat ve Terakki'nin Edirne' yi geri alabilmek için para aradığını öğrenince, hükümete 1,5 milyon lira borç vererek, karşılığında imtiyaz süresinin 15 yıl daha uzatılmasını sağlamış oldu (1913). Reji idaresi Cumhuriyet kurulduktan sonrasında kaldırıldı.
*TV. Yapımcıların ve teknik adamların içinde bulunmuş olduğu ve türlü kameralarla bağlantılı denetim ekranlarının yer ald ğı reji odasında, her an en uygun resmi seçmek, kameraların yerini değişiklik yapmak suretiyle kameramanlara yönerge vermek, görüntünün derinliğini ve netliğini ayarlamak, araya evvelde kaydedilmiş kısımlar sokmak, oyunculara ışık işaretleri ile emirler vermek, mikrofonların ses düzeylerim ayarlamak ve genel mealde, görüntü ve sesin teknik niteliğini denetlemek mümkündür. Ana kumanda odası' nda, son biçimiyle programı oluşturmak amacıyla türlü stüdyolardan ya da kayıtlardan gelen kısımlar birleştirilir.
Kaynak: Büyük Larousse
Yorumlar
Yorumlar
Yorum Gönder