Kanada Kıyılarında Bir Türk Denizci : Murat Reis

17. yüzyılda yaşamış ve İrlanda, İzlanda ve Kanada kıyılarına seferler düzenlemiş olan Murat Reis ile ilgili garip bilgilerin olduğu yazımız.

1627 İzlanda seferiyle ünlüdür. Ilkin Danimarka kıyılarını vurmuş, sonrasında İzlanda’ya çıkarak 20 Hazirandan 6 Temmuza kadar 26 gün adada kalmış, 400 seçkin esirle 12 ağustosta Cezayir’e dönmüştür. 1609’da İspanya kralı III. Felipe’nin yeğeni olan prensi tutsak edip Cezayir’e getiren amiralin de Murat Reis olması muhtemeldir; bu vaka, ozan Gedâ Muslu tarafınca bir koşma halinde Türk şiirine de geçmiştir.

Kanada Sularında Türk Denizcileri

1625’te Britanya kıyısından 40 km. mesafede bulunan Bristol Kanalı’ndaki Lundy adasını alıp senelerce deniz üssü olarak elinde tutan, 1631’de İrlanda’nın 3. büyük şehri olan Corck’u alan, 1642’de İzlanda’ya çıkıp 800 esiri Cezayir’e getiren, gene bu yıllarda Azor ve Madeira adalarına, Hollanda, Danimarka, Norveç, İsveç, İspanya ile Portekiz’in Atlantik kıyılarına sefer meydana getiren Türk donanmalarına da ayni amiralin komuta etmiş olması muhtemeldir. 1660’ta Kanada kıyıları ile Terre Neuve adasını basan Türk donanmasına komuta eden amiral, bu tarihe kadar yaşamışsa, Murat Reis olabilir.

Bu seferlerde 11 ay kara görülmeden denizde dolaşıldığı, Cezayir donanmasına bağlı bir Türk levendinin yazdığı şiirden anlaşılmaktadır. Bu şiirde ismi geçen Murat Reis’in, aynı Murat Reis olduğu tahmin edilebilir:

Şiirden, donanmanın Atlas Okyanusu’n da olduğu anlaşılıyor; çünkü Akdeniz’in dağları hasretle anılmaktadır; aslına bakarsan, Akdeniz’de 11 ay kara görmemenin imkanı yoktur. Gene bu şiirden, Murat Reis’in bir «Kral kızı»nı tutsak etmiş olduğu anlaşılıyor.