M. Ertuğrul Düzdağ'ın kaleme aldığı Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, hikmetli sözleriyle okurların sıkça başvurduğu bir eserdir. İlk kez 2002'de yayımlanmıştır. Bu derlemede Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler'den en çok paylaşılan satırlar sizi bekliyor.
Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler'den En Beğenilen Alıntılar
Müslüman adı ve kıyafeti altında yaşayan fakat Musevi inanış ve adetlerini devam ettiren Dönmelere önceleri "avdeti" de denmiştir. Özellikle 1683'te Selanik'teki Museviler arasında dönmelik büyük ölçüde yayıldı. Dönmelerin merkezi Selanik oldu.. 1700'e doğru Selanik'te bulunan birkaç yüz dönme aile 1900'e doğru 10.000'e çıktı.
📖 Sayfa 293 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Dönmeler, ticaret ve sanat hayatında hakimiyet kurmaya ve devlet işlerinde görev almaya başladılar. 19. Yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı toplumunun Avrupa'da eğitim görmüş yeni nesli arasında, Dönme avukatlar, doktorlar, gazeteciler ve profesörler de yer aldı.
Dönmelerin içinde, acaba, hakikaten Müslüman inancını taşıyan hiç yok mudur?
📖 Sayfa 19 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Herhalde vardır.Ama şimdiye kadar içlerinden birinin çıkıp samimiyetle bunu söylediği veya samimi olduğunu ispat eden bir şeyler yaptığı görülmedi.Profesörleri, particileri, gazetecileri, Müslüman adı altında İslam düşmanlığı yapan yazarları, hatta-rivayetlere göre- darbelere önayak olan subayları bile var.Fakat şimdiye kadar bir tanesinin dahi Müslümanlığı ve Müslümanları sevip koruduğuna şahit olamadık.
Selanik, Balkan Harbi' nde hiç karşı koymadan Yunan ordusuna teslim olmuştu.( 6 Kasım 1912) Bu teslimi şehrin ileri gelenleri, Belediye ve İdare Meclisi âzâları istemişlerdi. Bu isteğin asıl kaynağının, şehir nüfusunun yarısından çoğunu teşkil eden Yahudi ve Dönmelerin arzusu olduğu mâlumdu. Halbuki o sırada Bulgar ordusunun muhasarasında bulunan Edirne, gülleler altında beş ay dayanıyordu.
📖 Sayfa 62 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
...
İstanbul Dönmeleri ise aynı arzuyu, 1918' de şehir, İtilâf donanması tarafından işgal olununca göstereceklerdir.
Sabatay Sevi 1626 yılının Temmuz’unda İzmir’de doğdu.İspanyol Yahudisi olan bir ailedendi.Babası Türkler arasında “Kara Menteş” diye tanınan Mordehay Sevi idi ve buraya Mora’dan gelmişti.
📖 Sayfa 21 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Asalak yaşayamazsınız
📖 Sayfa 22 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Türklerdir ki kanlarıyla sulayarak karış karış bu toprağı muhafaza etmiştir
1666 yılında, İzmir'de, Sabatay Sevi adlı bir hahamın "Mesihlik" iddiası ile başlayan bu hareketin mensupları, çeşitli safhalar geçirdikten sonra, Selanik'te toplanmış; 1924'ten sonra ise başta İstanbul olmak üzere büyük şehirlere dağılıp yerleşmişlerdi.
📖 Sayfa 1 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
16. Madde - "Türklerin adetlerine, onların gözlerini örtmek maksadıyla dikkat edilsin. Ramazan orucunu tatbik için sıkıntı gösterilmesin ve aynı şey Kurban içinde yapılsın. Gözün gördüğü her şey ifa edilmelidir."
📖 Sayfa 44 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Sağ eliyle deftere bir şeyler yazıyor, sol eliyle sigara içiyor, ağzıyla karşısındakine bir şeyler anlatıyor, gözleriyle sokaktan geçenleri süzüyor, ayağıyla yere düşen bir kurşunkalemini kendine doğru çekiyordu.
📖 Sayfa 166 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Çocuklarını da Türk okullarına vermemiş olmak için, "Fevziye Lisesi" ve "Şişli Terakki Lisesi" adında iki okul açmışlardı. Çocuklarını resmi okullara göndermezler, bu okullarda okuturlardı.
📖 Sayfa 307 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
İzmir' de yaşamış ve 1648 yılında Mesihlik iddiasıyla ortaya çıkmış Sabatay Sevi ( 1626-1675) adlı bir hahama bağlı olan ve sahte olarak Müslüman gibi görünen Sabataycı Yahudiler' e ''Dönme'' adı verilir. Bunlara yine aynı mânâda olmak üzere ''Avdetî'' de denilmiştir. Yabancılar arasındaki sıfatları da '' Sabatayist'' veya Türkçedeki söylenişiyle ''Dönme''dir.
📖 Sayfa 25 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Herhangi bir dinden veya dinsizlikten İslam'a gelenlere "muhtedi" denir. "Hidayete ermiş, doğru yolu bulmuş" demektir.
📖 Sayfa 16 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
1626-1675 yıllarında yaşamış ve Mesihlik iddiasıyla ortaya çıkmış Sabatay Sevi adlı bir hahama bağlı olan ve sahte olarak Müslüman gibi görünen Sabataycı Yahudilere "Dönme" adı verilir.
📖 Sayfa 16 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Mensupları resmen Müslüman olmuş, fakat kalben Yahudi kalarak özel bir Yahudi türünü oluşturmuşlardır. Onlar, iki yüzlü varlıklarını devam ettirerek, Yahudiliklerini koruyan ayrı bir grup teşkil etmişlerdir. Çok derin motivasyonlarıyla, hatta kendi mistik sapıklıklarının taassup inancıyla, bu Yahudiler; 250 seneden fazla bir süre zarfında, hemen hemen bozulmadan hürriyetlerini muhafaza etmeyi başarmışlardır. Onlar, inançları ve dini pratikleri uğruna, aşılmaz gizli bir perdenin şaşırtıcı etkisiyle kuşatılmışlardır.
📖 Sayfa 135 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Sabatayistler, zahiren Müslüman görünmekle beraber gizliden gizliye Yahudilikle amel ederler.Sadece kendi aralarında evlenirler ve çocuklarının, kudsiyetleri artmış olarak sülalerini devam ettirmeleri için karılarının değiştirilmesiyle neticelenen bir senevî bayram (Mum Söndü -Kuzu Bayramı- (Dört Gönül Bayramı) da ihtiva eden ayinler yaparlar.
📖 Sayfa 238 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Sabatay Sevi'yi sonuna kadar takip eden taraftarlarının sayısı, hayatı boyunca 200 aile civarında oldu. Bunların ekserisi Balkanlar'dan fakat bir kısmı da İzmir ve Bursa'dan geliyordu.
📖 Sayfa 136 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Dönmelerin kendilerinden olmayanlara "acı soğan" dediklerini görmüştük.
📖 Sayfa 317 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Sahte Mesih Sabatay Sevi (Mehmet Aziz Efendi) 1675’te öldü.Fakat ölümü ile mesele kapanmadı.Kayınpederi Abdülgafur Efendi (Jozef Filozof) ve kayınbiraderi Abdullah Yakup Çelebi (Jakob Kerido) daha evvel Selanik’e giderek yerleşmişlerdi.Sabatay hasta iken, Yakup Çelebi, Berat’ta onu ziyaret ederek halifeliğini almak istemiş ve kabul edilmişti.Sabatay’ın ölümünden sonra Ayşe Kadın’ı (Yoheved) da Selanik’e yanlarına aldılar.O zaman iki yüz aile kadar tutan Sabatayistler de bu iki kardeşin, Yakup ile Ayşe Kadın’ın etrafına toplandılar.
📖 Sayfa 35 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
... Dönmeler aslen ve ırken Yahudi olmakla beraber rûhen ve vicdânen dahi din-i İslâm' la bir alâkaları yoktur. Diğer Yahudiler gibi iki üç asırdan beri Türk ve İslamlarla kat'iyyen ihtilât etmeyerek ( kaynaşmayarak) kendi cemaatleriyle, âyin ve vicdan-ı husûsîleriyle ancemaatin ( toplu halde) yaşaya gelmişlerdir.
📖 Sayfa 17 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
...
Bin türlü riyâ ve sahte tavır ve kıyafetlerle büyük Türk kitlesi arasına sokularak pek çok servet kazanmışlar, memleketin büyük ticaret ve iktisat noktalarını elde ederek mühim ve mühlik (tehlikeli) bir âmil olagelmişlerdir.
Aramızda, Türk adı ve Müslüman kimliği altında yaşayan ama aslında ırken Yahudi, dinen Musevi olan bir topluluk vardı. "Dönme" denilen bu insanlar, üç yüz senedir içimizde, bizimle birlikte yaşamakta idiler..
📖 Sayfa 1 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Sabatay Sevi’nin müridlerine kesin bir emri vardı:
📖 Sayfa 317 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
“Türkçe konuşacaksınız, Türk ismi alacaksınız, fakat zinhar Yahudiliğinizi unutmayacaksınız.”
(Sabatay' ın Emirleri:)
📖 Sayfa 49 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
...
On altıncısı budur ki, Türklerin âdetlerine, onların gözlerini örtmek maksadıyle, dikkat edilsin. Ramazan orucunu tatbik için sıkıntı gösterilmesin ve aynı şey Kurban için de yapılsın. Gözün gördüğü her şey ifa edilmelidir.
On yedincisi budur ki, onlarla ( yani Müslümanlarla) nikâh aktedilmemesi lâzımdır.
Sabatay Sevi'nin müritlerine kesin bir emri vardı:
📖 Sayfa 317 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
"Türkçe konuşacaksınız, Türk ismi alacaksınız fakat zinhar Yahudiliğinizi unutmayacaksınız."
"Sabatayistler zahiren Müslüman görünmekle beraber, gizliden gizliye Yahudilikle amel ederler. Sadece kendi aralarında evlenirler ve çocuklarının, kudsiyetleri artmış olarak sülalelerini devam ettirmeleri için, karılarının değiştirilmesi ile neticelenen bir senevi bayram da ihtiva eden ayinler yaparlar."
📖 Sayfa 238 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
(Barnet Litvinoff)
Bu partiye daha sonra bir ara Selanik belediye reisliği yapmış bir Dönmenin adıyla Hamdi Beyler Takımı da denir.Yakubîler gözle görülen İslamî âdet ve ibadetlere daha çok uyarlardı.Gayet kapalı, muhafazakar bir hayat sürerlerdi.Sonraları içlerinden tersane emini, sürre emini, saray ve şehir kethüdası gibi yüksek memurlar çıkmıştır.
📖 Sayfa 37 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Kötü olan şahsın kardeşimiz olmaması değil sizi aldatmasıdır
📖 Sayfa 27 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Kudüs’e giderken Gazze’ye uğrayan Sabatay, burada kendisine bir yardımcı buldu: Abraham Nathan. Nathan, bir zenginin tek gözlü kızı ile evlenerek servet sahibi olmuş, genç ve haris bir adamdı.Sabatay’a “peygamber!” olmayı ve onun çıkışını daha evvel ilan etmeyi teklif etti.Tabii derhal kabul edildi.
📖 Sayfa 25 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Dönmeler, çocuklarını da Türk okullarına vermemiş olmak için “Fevziye Lisesi” ve “Şişli Terakki Lisesi” adında iki okul açmışlardı.Çocuklarını resmi okullarda okutmazlar, bu okullarda okuturlardı.
📖 Sayfa 307 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulurken, eski rejim zamanında vazife almış devlet ileri gelenleri ile Osmanlı idaresinin tabii taraftarı kabul edilen veya en azından aldıkları kültür dolayısıyla yeni Batıcı rejim için uygun sayılmayan dindar aydınlar, önemli memuriyetlerden uzak tutulmuşlardı.
📖 Sayfa 1 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Bu yıllarda, boşalan veya yeni açılan devlet kadroları için, Dönmeler zümresinin, esasen Batı kültürüyle yetişmiş, tahsilli ve İslamiyet'le ilgisiz fertleri, çok uygun birer eleman olarak ortaya çıkmış ve önemli mevkilere çokça alınmışlardı.
1626-1675 yıllarında yaşamış ve Mesihlik iddiasıyla ortaya çıkmış Sabatay Sevi adlı bir hahama bağlı olan ve sahte olarak Müslüman gibi görünen Sabataycı Yahudiler’e “Dönme” adı verilir.Yabancılar arasındaki sıfatları da “Sabatayist” veya Türkçedeki söylenişiyle “Dönme”dir.
📖 Sayfa 16 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Dönmeler, ilk ortaya çıktıklarından 40-50 sene sonra, dinlerinin kurucusu olan Sabatay Sevi'nin ruhunu taşıdığı iddia olunan Osman Ağa namında birisini -haşa- Allah diye ilan ettiler ve Osman Ağa, dönmelerin ilahları oldu.
📖 Sayfa 224 · Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ
Bu ilahın zuhurundan sonra Dönmelerden 63 kişi sokağa fırlayarak, Osman Ağa'nın evine gitmişler, önünde secde ederek, Dönmelerin bu ilk ilahına evvela biat etmişlerdir. Bu 63 kişi ilk sahabeler olup, bunlara "Baba" namı verilmiştir.
Osman Ağa öldükten sonra yerine bir diğerini seçmişler ve bu böyle devam edip gitmiş, Osman Ağa'nın yerine geçenlere "Halife" denmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler kimin eseridir?
Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, M. Ertuğrul Düzdağ tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2002'de yayımlanmıştır.
Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler kaç sayfadır?
Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler, 366 sayfadır (Zvi-Geyik Yayınları baskısı).
Yakın Tarihimizde Dönmelik ve Dönmeler'in en ünlü sözü nedir?
“Müslüman adı ve kıyafeti altında yaşayan fakat Musevi inanış ve adetlerini devam ettiren Dönmelere önceleri "avdeti" de denmiştir. Özellikle 1683'te Selanik'teki Museviler arasında dönmelik büyük ölçüde yayıldı. Dönmelerin merkezi Selanik oldu.. 1700'e doğru Selanik'te bulunan birkaç yüz dönme aile 1900'e doğru 10.000'e çıktı. Dönmeler, ticaret ve sanat hayatında hakimiyet kurmaya ve devlet işlerinde görev almaya başladılar. 19. Yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı toplumunun Avrupa'da eğitim görmüş yeni nesli arasında, Dönme avukatlar, doktorlar, gazeteciler ve profesörler de yer aldı.”