Abanoz Nedir? Büyük L a. (yun. ebonos'dan). 1. Di- ospyros cinsinden abanoz ağaçlarının siyah renkli ya da siyah damarlı, ince ...
Abanoz Nedir?
Büyük L
a. (yun. ebonos'dan). 1. Di- ospyros cinsinden abanoz ağaçlarının siyah renkli ya da siyah damarlı, ince do- kulu, sert ve ağır odununa verilen genel ad. (Bk. ansikl. böl.) * 2. Bir pelesenk olmasına karşın, ince dokusu ve koyu renginden dolayı Dalbergia melanoxylon türünün odununa verilen ad. (Senegal abanozu, mozambik abanozu.) * 3. Yeşil abanoz, tropikal Amerika'da yetişen bir cins abanozun esmer zeytin renginde, oldukça ince dokulu, çok sert ve çok ağır odununa verilen ad. Doğramacılıkta, marangozlukta, travers ve deniz taşıtları yapımında, su içi işlerde ve mobilyacılıkta kullanılır. (Tabebuia cinsi; acemborusugil- ler familyası.) [Eşanl. İPE ]
* ANSİKL. Abanoz,bıçakçılık, fıçıcılık.tor- nacılıkta; oyun takımı (satranç, domino), büro eşyası, isteka, üflemeli çalgı, piyano tuşu, çekmece yapımında; ince marangozlukta ve kakmacılıkta kullanılır. Modern mobilyacılıkta, daha açık bir zemin üzerinde koyu kahverengi damarlarla belirginleşen macassar abanozu dışında, abanoz kullanımı yaygın değildir XIII. yy. 'dan bu yana, az bulunur ve değerli bir ağaç olarak kabul edilen abanoz, çekmece, yazı takımı, bıçak sapı, dama, satranç yapımında kullanılmaktadır. Avrupa'da XIV. yy'da küçük mobilya yapımında abanozdan yararlanılmaya başlandı. Önemli sayılabilecek abanoz mobilyalar, genel olarak ve yaygın bir biçimde, ancak XVI. yy.'ın sonunda ortaya çıktı, ince kaplama tahtası haline getirilen abanoz, değerli ve ustalıklı kaplamacılığı geliştirdi, bu da ince marangozluğun başlangıcı oldu. Abanoz yazı masaları, XVII. yy. boyunca özellikle Fransa'da çok yaygındı. Bu masaların en sadeleri tümüyle siyah, kabartma ve oymalarla kaplı, silmelerle bezeliydi; bazılarının kenarları fildişi ya da kalayla
§j işli, akik süslüydü; ayrıca kapak ve çek- | mecelerin ince resimlerle süslenmiş olan- 3 ları da vardı. XVIII. yy.'da getirtilmeye 5 başlanan maun ağacı abanozun yerini al- = dı ve abanoz artık yalnız kakmalarda zıh olarak kullanılır oldu.
* Halk hek. Abanoz ağacının diospyros türlerinin dal ve gövde odunu haşlanarak dıştan, özellikle göz iltihaplarında, antiseptik ve yara iyileştirici olarak kullanılır. Diospros lotus /..türünün odunundan (ka- rahurma) elde edilen dekoksiyon kanı temizler. Trabzon hurması da denilen Diospyros kaki L. türünün meyveleri de peklik yapar.
* sıf. 1. Abanoz kerestesinden yapılan şey için kullanılır: Abanoz masa. * 2. Par lak siyah; çok sert: Abanoz saçlarını omuzlarına dökmüş bir kız. Tahtalar abanoz gibiydi. * 3. Abanoz kesilmek, siyahlaşmak; sertleşmek.||Abanoz yürekti, acımasız kimseler için söylenir: Abanoz yüreklinin biridir o, böyle şeylere üzülmez.
ABANOZ a.(öncekiyle eş kökenli). 1. Siyah damarlı ya da siyah renkli odunu olan birçok ağacın genel adı.,(Bk. ansikl. böl.)
* 2. Yalancı abanoz, sarısalkım ağacının (cytisus) öbür adı.
* ANSİKL. Abanoz ağaçları'nın çoğu diospyros türüne girer. Ekvator Afrika'sında, Madagaskar'da ve Güney-Doğu Asya'da yetişen kimi türlerinden kara kehribar gibi som siyah bir odun elde edilir. Kimi türlerinin odunuysa az çok ayrık damarlıdır (mermer damarlı abanoz: coro- mandel abanozu, macassar abanozu).
Abanoz sokağı, İstanbul Beyoğlu'nda sokak. Balo sokağı ile Sakızağacı caddesi arasındadır. Sokaktaki evler 1908'den sonra genelev olarak kullanıldı. 1948'de kapatılan evler 1958'de yeniden açıldı; 1967'de kapatıldı. Abanoz sokağı türk yazınına da yansıdı (Ziya Osman Saba, Mesut insanlar fotoğrafhanesi "O sokakâ€; Nedim Gürsel, Kadınlar kitabı â€0 kadınâ€; Cevdet Kudret, Sokak "Hoş geldin Vic- toryâ€; Naim Tirali, Yirmibeş kuruşa Amerika "Arka sokak").
isim Yunanca
1 . Abanozgillerden, sıcak ülkelerde yetişen, kerestesinden yararlanılan birçok ağacın ortak adı.
2 . Bu ağacın ağır, sert ve siyah renkli tahtası.
3 . sıfat Bu tahtadan yapılmış:
"Tunç işlemeli küçücük bir abanoz masa üzerinde açık bırakılmış bir kitap gördü."- H. R. Gürpınar.
4 . mecaz Koyu, parlak siyah.
5 . sıfat Bu renkte olan.
Atasözü, deyim ve birleşik fiiller
abanoz gibi (bir şey) abanoz kesilmek
Sebep: Moderatör Eklemesi
Abanoz
Sert, ağır ve dayanıklı olan odunu doğal olarak siyah renktedir ve mobilyacılıkta kullanılır. Piyanoların siyah tuşları da abanozdan yapılır.
Abanozgiller
İkiçenekliler sınıfından, abanoz ve trabzonhurması gibi ağaçları kapsayan, beş cinsi ve üç yüzden fazla türü bulunan odunlu bitki familyası (Ebenaceae). Odunları sert ve çoğunlukla siyahtır.
YORUMLAR