Fistül

Bu maddedeki yazılar yalnızca bilgi verme amaçlıdır. Yazılanlar, tabip uyarısı ya da uzman önerisi değildir. Anüs ve rektum bölge...

Bu maddedeki yazılar yalnızca bilgi verme amaçlıdır. Yazılanlar, tabip uyarısı ya da uzman önerisi değildir.

Anüs ve rektum bölgesinin en sık görülen ve en problemli hastalıklarından biri de ANOREKTAL ABSELER VE FİSTüLLER olup sebep ve başlangıç şekli çeşitli olmakla beraber abse ve fistüllerde ortak noktası ; tedavisi ve kontrolu çoğu zaman zor , ara sıra akut hecmelerle seyreden akıntılı , kronik seyirli ve kişiyi biyolojik , anatomik , fizyolojik ve ruhsal olarak yoran , komplikasyonlu bir bakteriyel enfeksiyondur.
Halk içinde fistüller , kelime benzerliği sebebiyle anal fissürlerle karıştırılır . Fissür , anüsteki çatlak ya da yırtıklara denir . Fistül ise anüsten santimetre uzakta , abse sonucu oluşan akıntılı deliklerdir .
Anorektal abseler çoğu zaman gürültülü başlar ve cerrahi drenajdan derhal sonrasında belirgin bir rahatlama olur ; fakat akıntı azalsa dahi tamamen kesilmez ; drenaj yerinde devamlı ya da ikide bir akıntı icra eden delik şekline , şu demek oluyor ki fistüle dönüşür . Demek ki abse ve fistül ; ayni hastalığın iki yüzüdür . Abse , anüs ya da rektum civarındaki bir anatomik boşlukta irin toplanmasıdır . Fistül de ; bu absenin cilde ya da başka bir komşu anatomik mıntıkaya açılarak devamlı akması ve absenin kronikleşmesidir.
Tedavi


Tek etkili tedavi ameliyattır. Primer delik ve tüm fistül hattının tavanı açılarak bir hendek şeklinde çevrilir. Sfinkterlerin kısmi olarak bölünmesi gerekebilir. Sfinkter halkasının bir kısımı kesilirse kısmi inkontinans gelişebilir, yara iyileşmesi geciktiğinden diyare etken ülseratif kolit ya da Crohn hastalığı olduğunda fistülotomi tavsiye edilmez. Crohn hastalığı olan hastalarda semptomatik anorektal fistüllerde metronidazol ya da başka uygun antibiyotikler kullanılabilir.

• 
  Fistül tedavisi için tavsiye edebileceginiz bir tabip ya da bir hastane var mı?


• 
  Trakea Özefageal Fistül

PERİANAL APSE NEDİR ? Anal kanal (makat) çevresinde ağrı-sancı ve vücudunda üşüme, titreme, ateş şikayeti olan hastalarda perianal APSE ya da fistül hastalığı olabilir. Alt tarafta fistülle ilgili bir takım kavram ve durumların kısa açıklamaları verilmiştir.

Iltihap Anüs (makat) çevresinde içi püy (irin) ile dolu kaviteye (boş bölüme) verilen isimdir. Bu bölgedeki iltihabi hastalıklar çoğunlukla anal kanaldaki bir salgı bezinde başlar.

PERİANAL FİSTüL NEDİR ? İki organ ya da iki doku yüzeyi içinde normalde olmayan bir bağlantının (kanalın) olmasına fistül denir. Anal kanal ile ten içinde anormal bir bağlantının (kanal) olmasına ise perianal fistül denir. Derhal devamlı daha önceki bir APSE sonucunda oluşan perianal fistül, APSEnin geliştiği salgı bezi ile APSEnin drene olduğu teni birbirine bağlayan minik bir geçittir. (Fotoğraf 2)



Fistül Perianal APSE ' fistül hastalığının sebeplerini, tedavisini ve komplikasyonlarını idrak etmek için anal kanal anatomisini bilmek gerekir.

Anal kanal mide-bağırsak kanalının (gastrointestinal kanal) son olarak kısmını oluşturur (makat). Anal kanalı iki sayı kas tabakası çevreler. Bu kaslardan dıştaki, eksternal anal sfinkter, kişinin kontrolü altında çalışan çizgili kastır. Fert bu kası kullanarak tuvaletini erteleyebilir. İçte olan katman, internal anal sfinkter, düz kas liflerinden meydana gelmiş olup kişinin kontrolü altında değildir. Her iki kas tabakasında kişinin dışkısını denetim etmesinde ve dışkısını tutmasında mühim vazife alır.



Anal Kanal Anal kanalın 1-2 santimetre içersinde bağırsağın içini örten katman ile ten tabakasının birleşme yeri vardır. Bu birleşme noktasına anal kanalda bulunan bezler açılır. Anal kanaldaki bezler kanalı çevreleyen iki kas tabakası içinde yerleşiler ve anal kanala bu birleşme hizasında açılır. Bezlerin aslolan görevi anal kanalın kayganlığını sağlamak ve dışkılama işlevini kolaylaştırmaktır.



Anal Kanal Bez Yapıları

APSE OLUŞUM NEDENLERİ: Iltihap, anüs (makat kanalı) içindeki minik bir salgı bezinin bakteri ile enfekte olması ya da tıkanması ile oluşan akut (birdenbire) enfeksiyondur. Mesela kalınca bağırsağın iltihabi hastalıkları, kolitler, uzun süre devam eden ishal benzer biçimde durumlar buna niçin olabilir.

Hastalar çoğunlukla kendi hatalarının bu APSEye niçin bulunduğunu düşünürler. Fakat bu enfeksiyon kendileri istemeden meydana gelebileceği benzer biçimde bu konuyu önlemek için de herhangi bir şey yapmaları mümkün değildir.

PERİANAL FİSTüL OLUŞUM NEDENLERİ: Bir iltihap, içi boşaltıldıktan (drene olduktan) sonrasında, hastalığın başladığı anal salgı bezi ile drenajın sağlandığı ten içinde bir geçit (tünel) oluşturabilir. Buna fistül denir. Eğer bu iltihabi vaziyet devam ederse bu geçitten sürekli irin (püy) drene olur ve hastada akıntı şikayeti olur. Eğer ilk olarak fistülün ten tarafındaki dış ağzı iyileşirse içerde biriken irin sebebi ile tekrarlayan (rekürren) APSE gelişebilir.

APSE VEYA FİSTüLüN SEMPTOMLARI (BELİRTİLERİ) NELERDİR? Perianal abse çoğu zaman şiddetli anal ağrı-sancı ve şişlik birlikte rol alır. Bu şikayetler dışkılama alışkanlığı ile ilgili değildir. Ateş olabilir. Buna ek olarak anüs (makat) çevresinde kaşıntı, iltihabi akıntı şikayetleri halsizlik eşlik edebilir. Kendiliğinden ya da bir insizyonla (cerrahi olarak meydana getirilen teni kesme işlemi) APSEnin drenajı (boşaltılması) ağrıyı ve basıncı hafifletir.

Fistül gelişen hastalarda çoğunlukla kanlı ya da sarı renkli irin akıntısı şikayeti olup, bu hastalarda çoğu zaman ateş, halsizlik ve ağrı-sancı olmaz. Bu şikayetlerin ortaya çıkması ise yine apselişimine işaret eder.



Parmakla meydana getirilen makat muayenesinde anal fistül ya da iltihap teşhisi konabilir APSE HER ZAMAN FİSTüLE DÖNüŞüR Mü? Her abse, devamlı fistüle dönüşmez. Fistül tüm iltihap vakalarının ortalama %40-50 sinde gelişir ve eğer oluşacaksa engellemenin hakikaten yolu yoktur. Hangi apselerin fistülleşeceği mevzusunda da bir tahminde bulunmak pek mümkün değildir. Eğer drenaj 2-3 ay devam ederse perianal fistül tanısı konur.

FİSTüL HASTALIĞININ KANSER İLİŞKİSİ VAR MI? Nadiren fistül hastalığı çok uzun seneler (ortalama 8-10 yıl dan fazla) devam ederse sürekli fistül olan bölümde oluşan tahribat sonucu kanser gelişebilir.

Bundan dolayı oluşan şikayetlerin ilkin bir tabip tarafınca değerlendirilmesi gerekmektedir. Başkalarına ait kullandığı ilaçlar ya da tabip kontrolünde olmadan, eczanelerden gelişi güzel temin edilen ilaçlar süre yitirilmesine niçin olabilir.

APSE NASIL TEDAVİ EDİLİR? Iltihap, anüs (makat) tarafındaki ciltte meydana getirilen bir açıklıktan püyün (irin) drene edilmesi ile tedavi edilir. Cerahatın rahatlıkla boşalması için bu iltihap üstünde bulunan cildin bir kısmını çıkartmak gerekebilir. Bir süre sonra bu apsenin boşaldığı yere tampon uygulaması yapılabilir. Büyük ya da derin bir iltihap ameliyathane şartlarında müdahale gerektirebilir. Kimi zaman doktorun tercihine gore, lokal anestezik (uyuşturma) kullanılarak ta yapılabilir. Diabetikler ve immün sistemi baskılanmış olan hastalar benzer biçimde daha ağırbaşlı enfeksiyonlara duyarlı olan hastalar için hastaneye yatırmak gerekebilir. Gene bir takım hastalara antibiyotik verilebilir. (Fotoğraf 5)

Iltihap kavitesinin (boşluğunun) iyileşmesi 3-5 hafta süre alabilir. Bazen buradan kanlı akıntı ve çevre dokuda kaşıntı olabilir.

Anal bölge temizliği ve beslenme alışkanlığında yüksek lifli (posalı) besin çok önemlidir. Iltihap kavitesinin iyileşmesini denetlemek amacıyla bir kaç gün sonrasında yine tabip kontolü gerekir.


Perianal Apsenin Boşaltılması İşlemi

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DURUMLAR:

- Ağrı-sancı kesicilere karşın geçmeyen ağrı-sancı

- Tedavi sonrası artan ağrı-sancı

- Ateş, üşüme, titreme

- Pansuman yapılmasına karşın durmayan kanama

- İdrar yapmada güçlük

- üç gün üst üste dışkılama olmaması

- İshal (diyare) : 24 saat içinde 3 den fazla sulu dışkılama

- Bulantı, kusma

Bu belirtilerden birisi görüldüğünde derhal doktora kafa vurulmalıdır.

FİSTüL NASIL TEDAVİ EDİLİR? Fistül tedavisindeki ana gaye iltihabı ve fistül kanalını ortadan kaldırmak, hastalığın tekrarlamasını önlemek ve bu tarz şeyleri yaparken de kişinin dışkı kontrolünün bozulmamasını sağlamaktır.

Perianal fistülü tedavi etmek için çoğu zaman bir cerrahi girişim gerekir. Bu çoğu zaman tünelin üstündeki ten kısmını açmayı ve bu şekilde fistül dış ve iç ağzının birleştiren anal sfinkterin (makat bölgesini denetim eden kaslar) minik bir parçasını kesmeyi ve geçiti bir süre sonra kontrollü olarak iyileşecek bir yaraya dönüştürmeyi kapsar. Büyük bölümü fistül cerrahisi rahat şartlarda gerçekleştirilebilir.




Fistülotomi: fistül kanalının üstünün açılması Eğer fistül, sfinkter kasını (makatı denetim eden kaslar) oldukça fazla kapsıyorsa iki aşamalı işlem ya da daha karmaşık onarım gerekebilir.

Fistülün tedavisi için anal kanalda dışkı kontrolünü elde eden (eksternal) kasları kesmek gerekiyorsa çok dikkatli olunmalıdır. Bu şekilde durumlarda seton tekniği kullanılabilir. Seton fistül kanalından geçirilen bir iptir. Bu, ipek, naylon, lastik vb değişik ürünlerden olabilir. Seton sürekli olarak iltihabın boşalmasını sağlamış olduğu için rahat ve güvenilir bir yöntemdir. (Fotoğraf 7)

Bir grup hastada, fistül kanalı üstünün rahat olarak açılması ya da seton tekniğiuygun değildir. Bu vakalarda başka teknikler kullanılabilir.



Mukoza kaydırma yöntemi FİSTüL CERRAHİSİNDEN SONRAKİ GELİŞMELER ? Fistül cerrahisinden sonrasında hastada hastalık, ilk hafta hafifçe ya da ılımlı olabilir ve ağrı-sancı kesicilerle giderilebilir. İş ya da okuldan kaybedilen süre süresi azdır. Hareketleri kısıtlamak pek gerekmez. Yara bölgesini günde 3-4 kez ılık su ile ıslatmak ve yumuşatıcılar önerilebilir. Drenajın çamaşırı kirletmesini önlemek için gazlı bez ya da miniped kullanmak gerekebilir. Bağırsak hareketleri, iyileşmeyi negatif etkilemez fakat Kabızlık önlenmelidir.

APSE VEYA FİSTüL TEKRARLAR MI? Eğer uygun şekilde tedavi edilirse sorun çoğu zaman geri dönmez ve bağırsaklar düzgüsel ise muhtemelen başka bir APSE gelişimi için yüksek risk yoktur. %10 kadar hastada fistül hastalığı tekrarlayabilir.

Fistül


Bir organla vücut yüzeyi ya da iki organ arasındaki anormal kanal.


Fistüller vücudun derhal her yerinde doğuştan, travma ya da hastalık sonucunda ya da ameliyat ile ortaya çıkabilirler. Doğuştan fistüller oldukça azdır. Bunlara çoğu zaman idrar yolları ve göğüs boşluğu civarında rastlanır. Travma fistülleri, çoğu zaman bir kesici alet ya da bir kurşun yarası sonucunda oluşur. En fazla rastlanan fistüller patolojik fistüllerdir. Bir irin, verem ya da habis bir ur sebebiyle oluşabilir. Fistüllerin kapatılması için meydana getirilen tedaviler çoğu zaman uzun sürer. Tükürük bezlerindeki, bağırsaklardaki ve siyekteki fistüller ameliyatla yok edilebilirler. Derideki fistüller ise pansumanla iyileştirilir. Anüs fistülünün tedavisi çok uzun sürer. Vücuttaki bir sıvıyı düzgüsel kanalına yöneltmek için suni fistüller meydana getirilebilir.

Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi

• 
  Fistül tedavisi için tavsiye edebileceginiz bir tabip ya da bir hastane var mı?


• 
  Trakea Özefageal Fistül

Kaynak:msxlabs.org