Mekanik Ventilasyon - ALETLE SOLUTMANIN ÖNERİLDİĞİ DURUMLAR Bilhassa hastane öncesi acil bakımda, yapılacak işlerin fazla, ama, aci...
Mekanik Ventilasyon - ALETLE SOLUTMANIN ÖNERİLDİĞİ DURUMLAR
Bilhassa hastane öncesi acil bakımda, yapılacak işlerin fazla, ama, acil bakım verecek şahıs sayısının az olduğu durumlarda; solunumu duran kişiyi solutmak suretiyle aletlere başvurulabilir. Aletle solutmanın lüzumlu olduğu durumlar:
· Uzun süre, basınçlı havayla solutma (pozitive pressure ventilation) zorunluluğunda
· Hastanın solunumunun zorlandığında; çok süratli ve yüzeysel solunumda olduğu benzer biçimde...
AMAÇ
· Solunumu etkinleştirmek (yüzeysel ise düzgüsel derinliğine ulaştırmak)
· Oksijenlenmeyi arttırmak
· Solunum / kan akımı (ventilasyon /perfüzyon) oranını yükseltmek
· Solunum güçlüğünü azaltmak
SOLUTMA ÇEŞİTLERİ
İNVAZİF VENTİLASYON (GİRİŞİMLİ SOLUTMA):
· Solutma aletinin endotrakeal tüpe ya da trakeostomiye bağlanarak, hastanın solutulması işlemidir
NONİNVAZİF(DIŞARDAN) SOLUTMA:
· Ağzı ve burnu beraber içine ile birlikte kapatan maske yöntemiyle hastanın solutulması işlemidir
SOLUTMA CİHAZLARININ ÇEŞİTLERİ
· Emme basınçlı solutucu (Negative Pressure Ventilator)
· İtme basınçlı solutucu (Positive Pressure Ventilator)
Ø Tazyik ayarlı
Ø Süre ayarlı
Ø Hacım ayarlı
² Kontrollü Solutucu
² Destek Solutucu
DİKKAT: Ventilatör, respiratör ya da pulmoner ventilatör aynı mealde kullanılmaktadır; Türkçe karşılığı “solutucuâ€dur
EMME (NEGATİF) BASINÇLI SOLUTUCULAR
· Negatif basınçlı respiratör/ventilatör/pulmoner ventilatör de denilmektedir.
· Demir akciğer olarak adlandırılan“Iron lungâ€, kafa dışarıda olmak suretiyle tüm vücudu içine alan bir tank şeklindedir; hastaneöncesi acil bakımda kullanılmaz. Vakumlu(negatif basınçlı) olan bu tank, göğüs duvarını çekerek edilgen bir biçimde dışarıdan akciğere hava dolması(inspirasyon) sağlanır
· Hastane öncesi acil bakımda kullanılabilen, taşınabilir şekli ile suni nefes yolu takmaya gerek kalmadan, hasta uzun süre solutabilir
· Düzgüsel göğüs içi (intrathoracic) dengelerini bozmaz, akciğerlerinde problemi olmayan hastalarda kullanılabilir
· Kullanışı hastalık vericidir, kısıtlayıcıdır: tekerlekli sandalyedeki hastada ve akciğerlerde problemi olan hastalarda kullanılamaz
İTME BASINÇLI (POZİTİF) SOLUTUCULAR
· Atmosfer havasını, basınçla, akciğerlere gönderirler
· Suni nefes yolu gerektirirler
BASINÇ AYARLI (Pressure Cycled)
· Ayarlandığı tazyik seviyesinde, hastaya verilen havayı (inspirasyonu) keser
· Küçüktür, kolay taşınabilir ve pahalı değildir
· Solunum hacmı, nefes yolunun direncine ve akciğerlerin durumuna gore farklı olabilir
· Geçmişte göğüs kafesi ve akciğerlerle ilgili problem yaşamamış hastalarda, kısa süreli kullanımlar için uygundur
HACIM AYARLI (Volume Cycled)
· En fazlaca kullanılan çeşittir
· Ayarlanan hacımda hastaya verilen havayı (inspirasyonu) keser
· Hastanın gereksinim duyduğu her hacımda solutabilir
· Fakat, göğüs kafesinde (intrathoracic) çekince oluşturabilecek yüksek basınca niçin olabilir
ZAMAN AYARLI (Time Cycled)
· Ayarlanan süre sonunda hastaya verilen havayı (inspirasyonu) keser
· Verilecek hacmı belirleyen ölçütler:
Ø Nefes alma (inspiratory) süresi
Ø Basıncın sınırları
Ø Hastanın nefes yolunun direnci
· Yenidoğanlarda daha çok kullanılmaktadır
KONTROLLü SOLUTUCU
· Hastanın solunuma alınması söz mevzusu değildir; alet solunumu başlatır, solutur, tidal volümü ve solunum sayısını (solunumu) kontrolünde meblağ
· Solunum durması olan (apneik) hastalarla, uyutulan hastalarda çok kullanışlıdır
· Nefes vermemesi ihtiyaç duyulan hastalarda (yelken göğüs/ flail chest benzer biçimde) çok kullanışlıdır
· Hastanın kendi kendine nefes almayı başaramadığı durumlar için uygundur
· Hastane öncesi acil bakımda nadiren kullanılır
YARDIMCI SOLUTUCU
· Hastanın, belli başlı sınırlar dahilinde, solutucuyu denetim etme şansı vardır
· Hastanın solunumuna hassasdır; hastanın solunumu başlamadığında ya da yetersiz kaldığında derhal devreye girer
ARALIKLI ZORUNLU SOLUTUCU
[Intermittent Mandatory Ventilation (IMV)]
Ø Hasta kendi nefes alıp verebilmektedir, ama yetersiz olduğundan desteklemek amacıyla solutucu devreye girmektedir
Ø Makine, evvel ayarlanmış aralıklarla solutur
Ø Tidal volum hastanın solunum gereksinimine gore ayarlanır, yetersiz kaldığında solutucu devreye girer
Ø Ventilatörle solutulan hastalarda, ventilatör çıkarılmadan ilkin, hastanın solunumunun eski düzenine dönmesini sağlamak suretiyle kullanılır
Ø Solunum kasları kuvvetsiz olan hastalarda, solutucunun yardımıyla kasların direnç(güç) kazanmaları sağlanır
DüZENLİ ARALIKLARLA ZORUNLU SOLUTUCU
[Synchronized Intermittent Mandatory Ventilation (SIMV)]
Ø IMV ye benzer. Hastanın kendi solunumu vardır.
Ø Solutma aleti, düzgüsel solunuma gore ayarlanır; hastanın kendi solunumu yetersiz kaldığında solutucu devreye girer
Ø Hastanın akciğerlerinin çok fazla gerilmesini engeller
Ø Barotravma olasılığını azaltır
İTME BASINÇLI SOLUTUCULARIN EMME BASINÇLILARA GÖRE üSTüNLüKLERİ
· Hastaya verilecek havanın hacmını, nemini, akış miktarını ve yüzdesini daha kati ayarlama olanağı verir
· Daha az yer kaplarlar genellikle elde kolay taşınabilirler, pillle çalışabilirler bundan ötürü tekerlekli sandalyedeki hastalarda dahi çok rahat kullanılabilirler
· İnvazif yolla (ET,trakeostomi) kullanılacaksa, AİRWAY de güvenlik açısından kullanılmalıdır. Soğancık(bulbar) sorunlu hastalarda da kullanılabilir
· Akciğerlerinde problem olan, yutkunma güçlüğü sebebiyle aspirasyon olasılığı olan ve uzun soluklu bakım gerektiren hastalarda çok kullanışlıdır
· İntermittent positive pressure ventilation (IPPV, aralıklı itme basınçlı solutma) benzer biçimde, noninvazif solutmalarda da kullanılabilirler
Başa Dön
SOLUK VERME BASINCI
Positive End Expiratory Pressure (PEEP)
Solutma aleti ile solutulan hastada, cihazın, akciğere verdiği havayı tümüyle geri çekmeyip içerde bir miktar hava bırakmasıdır. Akciğerlerde hava kalmazsa, hava kesecikleri birbirine yapışır. Yapışmayı önlemek suretiyle, içeride bir miktar hava duracak şekilde aygıt ayarlanır. 1,2,3 vBulletin PEEP şeklinde anlatılır. Çoğu zaman, uzun süre solutulan hastalarda PEEP ayarlanması çok önemlidir
· Hasta nefes verdiğinde nefes yolunda kalan pozitif tazyik, hava keseciklerinin (alveollerin) açık kalmasını sağlar
· Ventilation/perfusion (havalanma/kanlanma) oranının artmasını sağlar
· FiO2 yi gereksinime gore azaltır ve hipoksemiyi engeller
· Kalple ilgisi olmayan akciğer ödeminde ve bilhassa de ARDS de, akciğerin işlevini sürdürmek suretiyle çok kullanışlıdır
· Göğüs içindeki tazyik (intrathoracic pressures) arttığında, kalbe dönen venöz kanın azalmasına bundan ötürü da kalpten vücuda atılan kanın (kardiyak out put) azalmasına niçin olabilir
· Akciğerlerde, basınca bağlı hasara (pulmonary barotrauma) niçin olabilir
· Tıkayıcı akciğer hastalıklarında (obstructive pulmonary disease) hava girişini engelleyebilir
SüREKLİ SOLUK YOLU BASINCI
Continuous Positive Airway Pressure (CPAP)
· Solutma hızı ya da hacmı evvel ayarlanmamış PEEP yapılmasıdır
· Fizyolojik açıdan PEEP ile aynıdır
· Solutucu ya da suni nefes yolu ile beraber uygulanabildiği benzer biçimde onlarsız da kullanılabilir
· Kullanılabilmesi için, hastanın kendi solunumu olmalıdır
· Ventilatör gerektirmez ama bir takım ventilatörlerle uyumludur
SIK ARALIKLARLA SOLUTMA
High Frequency Ventilation (HFV)
· Ufak hacımlarda, ama çok sayıda solutmaktadır
· Az basınçlarda gaz değişimini sağlar
· Mekanizması hemen hemen tam anlaşılmış değildir
· Sistemin özelliği
² Sık aralıklarla solutma: dakikada 60-120 solunum
² Sık aralıklarla jet ventilation: dakikada 400 solunuma kadar çıkabilir
² High frequency oscillation: dakikada 3000 solunuma kadar çıkabilir
High frequency ventilator'ler:
· Çoğu zaman, solunum güçlüğü sendromu (ARDS benzer biçimde) sebebiyle akciğerleri kendiliğinden genişleyemeyen hastalarda kullanılmaktadır.
· Bununla birlikte, akciğerleri tam gelişmemiş olan yenidoğan bebeklerde ve akciğerleri hasar görmüş yetişkinlerde kullanılabilmektedir.
· Akciğerlerinde hava kaçağı olan hastalarda da kullanılabilmektedir.
Gaye;
Düzgüsel solunum hacmında, oluşacak gerginlik sebebiyle akciğer duvarları zarar görebilecek hastalarda; akciğerlerin fazla genişlemesini önleyen çok az tidal volumlarda hava verilerek, akciğerlerin havalanmasını sağlamaktır
Başa Dön
KISMEN OKSİJENLENDİRİLMİŞ SOLUTMA
[Fractional Inspired Oxygen (FiO2)]
Hastaya, solutma esnasında verilen havanın içindeki oksijen miktarını gösterir. Soluduğumuz düzgüsel havadaki miktar olan %21 den %100 e kadar değişim gösteren miktarlarda oksijen verilebilir.
· Tavsiye edilen, aletle solutmaya başlandığında hasta hipokside olmasa dahi FiO2 1.0 (%100) olarak ayarlanmalıdır. Fakat dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan en mühim husus, % 100 oksijenin uzun süre(saatlerce) verilemeyeceği gerçeğidir. Ters halde oksijen zehirlenmesi dediğimiz soruna yol açılabilir.
· Oksijen zehirlenmesi(Oxygen toxicity), alveoler-kapiller zarda yapısal bozulmalara niçin olur; bunun sonucunda pulmoner ödem, atelektazi ve PaO2 seviyesinde düşme oluşur.
· % 100 oksijen başlanan hastanın şartları denetim altına alındığında, derhal pulse oksimetre(nabız oksijen kıymetini parmaktan gösteren aygıt) takılır ve kan gazı değerlerine gore FiO2 kıymeti(hastaya verilecek oksijenin yüzdesi) belirlenir. FiO2 nin kıymeti PaO2 nin istendik seviyede tutulmasına gore ayarlanır.
· Bir takım solutucularda %100 oksijen verme ayarı(düğmesi) vardır. Bu ayar çoğu zaman birden fazla nefes % 100 oksijen verecek şekildedir; bilhassa aspire edilecek, bronkoskopi uygulanacak, göğüs hareketleri fizik tedavisi alan vBulletin solunumu strese sokabilecek uygulamalara maruz kalan hastalarda uygulama öncesi ve sonrası kullanılır. Birde bir takım hasta nakillerinde.
SOLUTUCUNUN AYARLANMASI
· Tidal volum : 10 - 15ml/kilogram (averaj = 12 ml/kilogram)
· Solunum sayısı(respiratory rate): ilk başlarda dakikada 10 - 16 içinde
· FiO2 :0.21 to 1.0 (hastalığın durumuna gore)
Ø % 100 oksijen verildiğinde 24 saatten daha kısa sürede oksijen zehirlenmesine ve atelektaziye (hava keseciklerinde sönmeye) niçin olabilir
Ø % 40 oksijen süre kısıtlaması olmaksızın verilebilir
Ø % 40 altında tutulacaksa PEEP ayarlaması yapılmalıdır
Ø Gaye : PaO2 60↑ üstünde tutmaktır
· I:E (inspirasyon:ekspirasyon)Oranı à 1:2 ilk başlarda uygundur
Ø Obstruktif(tıkayıcı) hastalıklarda daha uzun soluklu ekspirasyon,
Ø Restriktif(kısıtlayıcı) hastalıklarda daha uzun soluklu inspirasyon gerekir
DİĞER YARDIMCI AYARLAR
· Nefes aldırma(inspirasyon) süresi
· Isının ayarlanması
· Rutubet ayarı
· Hassasiyete neden olan nedenler (Trigger sensitivity)
· Nefes yoluna uygun tazyik ayarı sınırları (Peak airway pressure limits)
· İç geçirme, iç çekme
Başa Dön
SOLUTUCU KULLANIRKEN YAŞANABİLECEK SORUNLARIN ÇÖZüMü
· CİHAZIN BOZULMASI DURUMUNDA
Cihazın bozuk bulunduğunu idrak etmek suretiyle, devamlı cihazın tüm alarmlarını açık tutmayı ihmal etmeyin
Ø Balonlu solutma maskesinin(bag valve mask) daima elinizin altında bir mekanda hazır bulunmasına itina gösterin
Ø Bozuk bulunduğunu fark ettiğinizde derhal solutucu aleti devreden çıkarın ve elle solutmaya başlayın
· SOLUK YOLUNDAKİ SORUNLAR VE ÇÖZüMLERİ
Ø Hastayı gerektiği sıklıkta aspire et; böylelikle nefes yolunda sıvı ya da sekresyon birikip tıkanmaya niçin olmaz
Ø Bağlantı tüplerinde oluşabilecek birikmeleri temizle
Ø Akciğerleri sık aralıklarla dinle; böylelikle solutma işleminde bir problem oluşup oluşmadığı saptanabilir
Ø End tidal CO2 izlemi/takip edeni
Ø End tidal CO2 seviyesinin istenen düzeyde kalmasını sağlayın
· Tüplerin bağlantılarının yerinde olup olmadığını sık aralıklarla gözden geçirin
· BASINCA BAĞLI AKCİĞERDE HASAR OLUŞMASININ (Pulmonary barotrauma) ÖNLENMESİ
Ø KOAH vBulletin hastalarda yüksek basınçlı solutmalardan kaçının
Ø Pnömotoraks gelişip gelişmediğini izleyin (çoğu zaman yoğun bakım hastaları için geçerli bir bilgidir)
Ø Basınçlı pnömotoraksta (tension pneumothorax) basıncı düşürme gereksinimini evvel fark edin
· DOLAŞIMDA DEĞİŞİKLİKLERİN OLUŞMASI (Hemodynamic alterations)
Ø Kardiyak out putta(kalpten dolaşıma pompalanan kan miktarında) azalma, kalbe dönen kan miktarında (venous return) azalma
İzlenmesi ihtiyaç duyulan veriler : kan basıncındaki düşme, huzursuzluk, şuur seviyesindeki negatif değişmeler, uçtaki (periferik) nabızların alınamaması, kapiller geri dolumda uzama, ciltteki solukluk, artan kalp atım hızı(taşikardi)
· Mide kanaması
· Atelektazi
· İnfeksiyon
· Oksijen Zehirlenmesi
· Solunum kaslarında gerginlik(tonüs) kaybı
SOLUTUCULARIN AYARLANMASI İÇİN REHBER
· Ayarların çalışıp çalışmadığını deneyin
· Bağlantılarda ayrılma olup olmadığını deneyin
· Daima “Assist/Control†ayarını açık hale getirin
· “I†time/zamanını ayarlayın: çoğu zaman 1saniye/second
· Tidal volumü: 10-12 ml/kilogram olacak şekilde standard ayarda tutun
· Solunum sayısını(ventilatory rate): Erişkinde dakikada 12-16 olacak şekilde ayarlayın
· PEEP ayarı: 5 santimetre H20 (standard); en fazla 20 santimetre H20
F 10 santimetre H20 ve üstünde hastaya dikkat edin
· “Assist/SIMV Sensitivity†ayarı : - 2 santimetre H20
· Tazyik ayarları uyarılarını (alarmını) açmayı ihmal etmeyin
· Hastanın solutulma işleminin kafi ve doğru olup olmadığını hemen aşağıdaki bilgilerden takip edin:
F Yaşamsal bulguları izleyin
F Pulse oksimetreyi izleyin (monitördeki dalgalardan)
F Kapnografi (karbondioksit seviyesini (monitördeki dalgalardan)
SOLUTUCUYU AYARLAMA TABLOSU
AYARLAR
İŞLEVİ
ORTALAMA DEĞERLERİ
SOLUNUM SAYISI
Respiratory Rate (RR)
Solutucunun, hastayı bir dakikada solutacağı sayı
Çoğu zaman dakikada 4-20 nefes
Tidal Volum (VT)
Her bir solutma esnasında solutucudan hastaya verilecek havanın miktarıdır
Çoğu zaman 5-15 cc/kilogram
OKSİJEN YüZDESİ
Fractional Inspired Oxygen (FiO2)
Hastaya solutucu vesilesiyle verilen havanın içindeki oksijenin miktarıdır
% 21 - % 100
çoğu zaman oksijen yüzdesi,
PaO2 > 60 ↑ mmHg ya da
SaO2 > %90↑
olacak şekilde ayarlanır
Inspiratory:Expiratory (I:E) Ratio
Nefes alıp verme arasındaki oranın ayarlanmasıdır
Çoğu zaman 1:2 ya da 1:1.5 dir;
BASINÇ SINIRLARI Pressure Limit
Hastayı soluturken, solutucunun verdiği havanın en yüksek ve az tazyik sınırlarını belirler
10-20 santimetre H2O en yüksek inspirasyon basıncında; en fazla 35 santimetre H2O
Bilhassa hastane öncesi acil bakımda, yapılacak işlerin fazla, ama, acil bakım verecek şahıs sayısının az olduğu durumlarda; solunumu duran kişiyi solutmak suretiyle aletlere başvurulabilir. Aletle solutmanın lüzumlu olduğu durumlar:
· Uzun süre, basınçlı havayla solutma (pozitive pressure ventilation) zorunluluğunda
· Hastanın solunumunun zorlandığında; çok süratli ve yüzeysel solunumda olduğu benzer biçimde...
AMAÇ
· Solunumu etkinleştirmek (yüzeysel ise düzgüsel derinliğine ulaştırmak)
· Oksijenlenmeyi arttırmak
· Solunum / kan akımı (ventilasyon /perfüzyon) oranını yükseltmek
· Solunum güçlüğünü azaltmak
SOLUTMA ÇEŞİTLERİ
İNVAZİF VENTİLASYON (GİRİŞİMLİ SOLUTMA):
· Solutma aletinin endotrakeal tüpe ya da trakeostomiye bağlanarak, hastanın solutulması işlemidir
NONİNVAZİF(DIŞARDAN) SOLUTMA:
· Ağzı ve burnu beraber içine ile birlikte kapatan maske yöntemiyle hastanın solutulması işlemidir
SOLUTMA CİHAZLARININ ÇEŞİTLERİ
· Emme basınçlı solutucu (Negative Pressure Ventilator)
· İtme basınçlı solutucu (Positive Pressure Ventilator)
Ø Tazyik ayarlı
Ø Süre ayarlı
Ø Hacım ayarlı
² Kontrollü Solutucu
² Destek Solutucu
DİKKAT: Ventilatör, respiratör ya da pulmoner ventilatör aynı mealde kullanılmaktadır; Türkçe karşılığı “solutucuâ€dur
EMME (NEGATİF) BASINÇLI SOLUTUCULAR
· Negatif basınçlı respiratör/ventilatör/pulmoner ventilatör de denilmektedir.
· Demir akciğer olarak adlandırılan“Iron lungâ€, kafa dışarıda olmak suretiyle tüm vücudu içine alan bir tank şeklindedir; hastaneöncesi acil bakımda kullanılmaz. Vakumlu(negatif basınçlı) olan bu tank, göğüs duvarını çekerek edilgen bir biçimde dışarıdan akciğere hava dolması(inspirasyon) sağlanır
· Hastane öncesi acil bakımda kullanılabilen, taşınabilir şekli ile suni nefes yolu takmaya gerek kalmadan, hasta uzun süre solutabilir
· Düzgüsel göğüs içi (intrathoracic) dengelerini bozmaz, akciğerlerinde problemi olmayan hastalarda kullanılabilir
· Kullanışı hastalık vericidir, kısıtlayıcıdır: tekerlekli sandalyedeki hastada ve akciğerlerde problemi olan hastalarda kullanılamaz
İTME BASINÇLI (POZİTİF) SOLUTUCULAR
· Atmosfer havasını, basınçla, akciğerlere gönderirler
· Suni nefes yolu gerektirirler
BASINÇ AYARLI (Pressure Cycled)
· Ayarlandığı tazyik seviyesinde, hastaya verilen havayı (inspirasyonu) keser
· Küçüktür, kolay taşınabilir ve pahalı değildir
· Solunum hacmı, nefes yolunun direncine ve akciğerlerin durumuna gore farklı olabilir
· Geçmişte göğüs kafesi ve akciğerlerle ilgili problem yaşamamış hastalarda, kısa süreli kullanımlar için uygundur
HACIM AYARLI (Volume Cycled)
· En fazlaca kullanılan çeşittir
· Ayarlanan hacımda hastaya verilen havayı (inspirasyonu) keser
· Hastanın gereksinim duyduğu her hacımda solutabilir
· Fakat, göğüs kafesinde (intrathoracic) çekince oluşturabilecek yüksek basınca niçin olabilir
ZAMAN AYARLI (Time Cycled)
· Ayarlanan süre sonunda hastaya verilen havayı (inspirasyonu) keser
· Verilecek hacmı belirleyen ölçütler:
Ø Nefes alma (inspiratory) süresi
Ø Basıncın sınırları
Ø Hastanın nefes yolunun direnci
· Yenidoğanlarda daha çok kullanılmaktadır
KONTROLLü SOLUTUCU
· Hastanın solunuma alınması söz mevzusu değildir; alet solunumu başlatır, solutur, tidal volümü ve solunum sayısını (solunumu) kontrolünde meblağ
· Solunum durması olan (apneik) hastalarla, uyutulan hastalarda çok kullanışlıdır
· Nefes vermemesi ihtiyaç duyulan hastalarda (yelken göğüs/ flail chest benzer biçimde) çok kullanışlıdır
· Hastanın kendi kendine nefes almayı başaramadığı durumlar için uygundur
· Hastane öncesi acil bakımda nadiren kullanılır
YARDIMCI SOLUTUCU
· Hastanın, belli başlı sınırlar dahilinde, solutucuyu denetim etme şansı vardır
· Hastanın solunumuna hassasdır; hastanın solunumu başlamadığında ya da yetersiz kaldığında derhal devreye girer
ARALIKLI ZORUNLU SOLUTUCU
[Intermittent Mandatory Ventilation (IMV)]
Ø Hasta kendi nefes alıp verebilmektedir, ama yetersiz olduğundan desteklemek amacıyla solutucu devreye girmektedir
Ø Makine, evvel ayarlanmış aralıklarla solutur
Ø Tidal volum hastanın solunum gereksinimine gore ayarlanır, yetersiz kaldığında solutucu devreye girer
Ø Ventilatörle solutulan hastalarda, ventilatör çıkarılmadan ilkin, hastanın solunumunun eski düzenine dönmesini sağlamak suretiyle kullanılır
Ø Solunum kasları kuvvetsiz olan hastalarda, solutucunun yardımıyla kasların direnç(güç) kazanmaları sağlanır
DüZENLİ ARALIKLARLA ZORUNLU SOLUTUCU
[Synchronized Intermittent Mandatory Ventilation (SIMV)]
Ø IMV ye benzer. Hastanın kendi solunumu vardır.
Ø Solutma aleti, düzgüsel solunuma gore ayarlanır; hastanın kendi solunumu yetersiz kaldığında solutucu devreye girer
Ø Hastanın akciğerlerinin çok fazla gerilmesini engeller
Ø Barotravma olasılığını azaltır
İTME BASINÇLI SOLUTUCULARIN EMME BASINÇLILARA GÖRE üSTüNLüKLERİ
· Hastaya verilecek havanın hacmını, nemini, akış miktarını ve yüzdesini daha kati ayarlama olanağı verir
· Daha az yer kaplarlar genellikle elde kolay taşınabilirler, pillle çalışabilirler bundan ötürü tekerlekli sandalyedeki hastalarda dahi çok rahat kullanılabilirler
· İnvazif yolla (ET,trakeostomi) kullanılacaksa, AİRWAY de güvenlik açısından kullanılmalıdır. Soğancık(bulbar) sorunlu hastalarda da kullanılabilir
· Akciğerlerinde problem olan, yutkunma güçlüğü sebebiyle aspirasyon olasılığı olan ve uzun soluklu bakım gerektiren hastalarda çok kullanışlıdır
· İntermittent positive pressure ventilation (IPPV, aralıklı itme basınçlı solutma) benzer biçimde, noninvazif solutmalarda da kullanılabilirler
Başa Dön
SOLUK VERME BASINCI
Positive End Expiratory Pressure (PEEP)
Solutma aleti ile solutulan hastada, cihazın, akciğere verdiği havayı tümüyle geri çekmeyip içerde bir miktar hava bırakmasıdır. Akciğerlerde hava kalmazsa, hava kesecikleri birbirine yapışır. Yapışmayı önlemek suretiyle, içeride bir miktar hava duracak şekilde aygıt ayarlanır. 1,2,3 vBulletin PEEP şeklinde anlatılır. Çoğu zaman, uzun süre solutulan hastalarda PEEP ayarlanması çok önemlidir
· Hasta nefes verdiğinde nefes yolunda kalan pozitif tazyik, hava keseciklerinin (alveollerin) açık kalmasını sağlar
· Ventilation/perfusion (havalanma/kanlanma) oranının artmasını sağlar
· FiO2 yi gereksinime gore azaltır ve hipoksemiyi engeller
· Kalple ilgisi olmayan akciğer ödeminde ve bilhassa de ARDS de, akciğerin işlevini sürdürmek suretiyle çok kullanışlıdır
· Göğüs içindeki tazyik (intrathoracic pressures) arttığında, kalbe dönen venöz kanın azalmasına bundan ötürü da kalpten vücuda atılan kanın (kardiyak out put) azalmasına niçin olabilir
· Akciğerlerde, basınca bağlı hasara (pulmonary barotrauma) niçin olabilir
· Tıkayıcı akciğer hastalıklarında (obstructive pulmonary disease) hava girişini engelleyebilir
SüREKLİ SOLUK YOLU BASINCI
Continuous Positive Airway Pressure (CPAP)
· Solutma hızı ya da hacmı evvel ayarlanmamış PEEP yapılmasıdır
· Fizyolojik açıdan PEEP ile aynıdır
· Solutucu ya da suni nefes yolu ile beraber uygulanabildiği benzer biçimde onlarsız da kullanılabilir
· Kullanılabilmesi için, hastanın kendi solunumu olmalıdır
· Ventilatör gerektirmez ama bir takım ventilatörlerle uyumludur
SIK ARALIKLARLA SOLUTMA
High Frequency Ventilation (HFV)
· Ufak hacımlarda, ama çok sayıda solutmaktadır
· Az basınçlarda gaz değişimini sağlar
· Mekanizması hemen hemen tam anlaşılmış değildir
· Sistemin özelliği
² Sık aralıklarla solutma: dakikada 60-120 solunum
² Sık aralıklarla jet ventilation: dakikada 400 solunuma kadar çıkabilir
² High frequency oscillation: dakikada 3000 solunuma kadar çıkabilir
High frequency ventilator'ler:
· Çoğu zaman, solunum güçlüğü sendromu (ARDS benzer biçimde) sebebiyle akciğerleri kendiliğinden genişleyemeyen hastalarda kullanılmaktadır.
· Bununla birlikte, akciğerleri tam gelişmemiş olan yenidoğan bebeklerde ve akciğerleri hasar görmüş yetişkinlerde kullanılabilmektedir.
· Akciğerlerinde hava kaçağı olan hastalarda da kullanılabilmektedir.
Gaye;
Düzgüsel solunum hacmında, oluşacak gerginlik sebebiyle akciğer duvarları zarar görebilecek hastalarda; akciğerlerin fazla genişlemesini önleyen çok az tidal volumlarda hava verilerek, akciğerlerin havalanmasını sağlamaktır
Başa Dön
KISMEN OKSİJENLENDİRİLMİŞ SOLUTMA
[Fractional Inspired Oxygen (FiO2)]
Hastaya, solutma esnasında verilen havanın içindeki oksijen miktarını gösterir. Soluduğumuz düzgüsel havadaki miktar olan %21 den %100 e kadar değişim gösteren miktarlarda oksijen verilebilir.
· Tavsiye edilen, aletle solutmaya başlandığında hasta hipokside olmasa dahi FiO2 1.0 (%100) olarak ayarlanmalıdır. Fakat dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan en mühim husus, % 100 oksijenin uzun süre(saatlerce) verilemeyeceği gerçeğidir. Ters halde oksijen zehirlenmesi dediğimiz soruna yol açılabilir.
· Oksijen zehirlenmesi(Oxygen toxicity), alveoler-kapiller zarda yapısal bozulmalara niçin olur; bunun sonucunda pulmoner ödem, atelektazi ve PaO2 seviyesinde düşme oluşur.
· % 100 oksijen başlanan hastanın şartları denetim altına alındığında, derhal pulse oksimetre(nabız oksijen kıymetini parmaktan gösteren aygıt) takılır ve kan gazı değerlerine gore FiO2 kıymeti(hastaya verilecek oksijenin yüzdesi) belirlenir. FiO2 nin kıymeti PaO2 nin istendik seviyede tutulmasına gore ayarlanır.
· Bir takım solutucularda %100 oksijen verme ayarı(düğmesi) vardır. Bu ayar çoğu zaman birden fazla nefes % 100 oksijen verecek şekildedir; bilhassa aspire edilecek, bronkoskopi uygulanacak, göğüs hareketleri fizik tedavisi alan vBulletin solunumu strese sokabilecek uygulamalara maruz kalan hastalarda uygulama öncesi ve sonrası kullanılır. Birde bir takım hasta nakillerinde.
SOLUTUCUNUN AYARLANMASI
· Tidal volum : 10 - 15ml/kilogram (averaj = 12 ml/kilogram)
· Solunum sayısı(respiratory rate): ilk başlarda dakikada 10 - 16 içinde
· FiO2 :0.21 to 1.0 (hastalığın durumuna gore)
Ø % 100 oksijen verildiğinde 24 saatten daha kısa sürede oksijen zehirlenmesine ve atelektaziye (hava keseciklerinde sönmeye) niçin olabilir
Ø % 40 oksijen süre kısıtlaması olmaksızın verilebilir
Ø % 40 altında tutulacaksa PEEP ayarlaması yapılmalıdır
Ø Gaye : PaO2 60↑ üstünde tutmaktır
· I:E (inspirasyon:ekspirasyon)Oranı à 1:2 ilk başlarda uygundur
Ø Obstruktif(tıkayıcı) hastalıklarda daha uzun soluklu ekspirasyon,
Ø Restriktif(kısıtlayıcı) hastalıklarda daha uzun soluklu inspirasyon gerekir
DİĞER YARDIMCI AYARLAR
· Nefes aldırma(inspirasyon) süresi
· Isının ayarlanması
· Rutubet ayarı
· Hassasiyete neden olan nedenler (Trigger sensitivity)
· Nefes yoluna uygun tazyik ayarı sınırları (Peak airway pressure limits)
· İç geçirme, iç çekme
Başa Dön
SOLUTUCU KULLANIRKEN YAŞANABİLECEK SORUNLARIN ÇÖZüMü
· CİHAZIN BOZULMASI DURUMUNDA
Cihazın bozuk bulunduğunu idrak etmek suretiyle, devamlı cihazın tüm alarmlarını açık tutmayı ihmal etmeyin
Ø Balonlu solutma maskesinin(bag valve mask) daima elinizin altında bir mekanda hazır bulunmasına itina gösterin
Ø Bozuk bulunduğunu fark ettiğinizde derhal solutucu aleti devreden çıkarın ve elle solutmaya başlayın
· SOLUK YOLUNDAKİ SORUNLAR VE ÇÖZüMLERİ
Ø Hastayı gerektiği sıklıkta aspire et; böylelikle nefes yolunda sıvı ya da sekresyon birikip tıkanmaya niçin olmaz
Ø Bağlantı tüplerinde oluşabilecek birikmeleri temizle
Ø Akciğerleri sık aralıklarla dinle; böylelikle solutma işleminde bir problem oluşup oluşmadığı saptanabilir
Ø End tidal CO2 izlemi/takip edeni
Ø End tidal CO2 seviyesinin istenen düzeyde kalmasını sağlayın
· Tüplerin bağlantılarının yerinde olup olmadığını sık aralıklarla gözden geçirin
· BASINCA BAĞLI AKCİĞERDE HASAR OLUŞMASININ (Pulmonary barotrauma) ÖNLENMESİ
Ø KOAH vBulletin hastalarda yüksek basınçlı solutmalardan kaçının
Ø Pnömotoraks gelişip gelişmediğini izleyin (çoğu zaman yoğun bakım hastaları için geçerli bir bilgidir)
Ø Basınçlı pnömotoraksta (tension pneumothorax) basıncı düşürme gereksinimini evvel fark edin
· DOLAŞIMDA DEĞİŞİKLİKLERİN OLUŞMASI (Hemodynamic alterations)
Ø Kardiyak out putta(kalpten dolaşıma pompalanan kan miktarında) azalma, kalbe dönen kan miktarında (venous return) azalma
İzlenmesi ihtiyaç duyulan veriler : kan basıncındaki düşme, huzursuzluk, şuur seviyesindeki negatif değişmeler, uçtaki (periferik) nabızların alınamaması, kapiller geri dolumda uzama, ciltteki solukluk, artan kalp atım hızı(taşikardi)
· Mide kanaması
· Atelektazi
· İnfeksiyon
· Oksijen Zehirlenmesi
· Solunum kaslarında gerginlik(tonüs) kaybı
SOLUTUCULARIN AYARLANMASI İÇİN REHBER
· Ayarların çalışıp çalışmadığını deneyin
· Bağlantılarda ayrılma olup olmadığını deneyin
· Daima “Assist/Control†ayarını açık hale getirin
· “I†time/zamanını ayarlayın: çoğu zaman 1saniye/second
· Tidal volumü: 10-12 ml/kilogram olacak şekilde standard ayarda tutun
· Solunum sayısını(ventilatory rate): Erişkinde dakikada 12-16 olacak şekilde ayarlayın
· PEEP ayarı: 5 santimetre H20 (standard); en fazla 20 santimetre H20
F 10 santimetre H20 ve üstünde hastaya dikkat edin
· “Assist/SIMV Sensitivity†ayarı : - 2 santimetre H20
· Tazyik ayarları uyarılarını (alarmını) açmayı ihmal etmeyin
· Hastanın solutulma işleminin kafi ve doğru olup olmadığını hemen aşağıdaki bilgilerden takip edin:
F Yaşamsal bulguları izleyin
F Pulse oksimetreyi izleyin (monitördeki dalgalardan)
F Kapnografi (karbondioksit seviyesini (monitördeki dalgalardan)
SOLUTUCUYU AYARLAMA TABLOSU
AYARLAR
İŞLEVİ
ORTALAMA DEĞERLERİ
SOLUNUM SAYISI
Respiratory Rate (RR)
Solutucunun, hastayı bir dakikada solutacağı sayı
Çoğu zaman dakikada 4-20 nefes
Tidal Volum (VT)
Her bir solutma esnasında solutucudan hastaya verilecek havanın miktarıdır
Çoğu zaman 5-15 cc/kilogram
OKSİJEN YüZDESİ
Fractional Inspired Oxygen (FiO2)
Hastaya solutucu vesilesiyle verilen havanın içindeki oksijenin miktarıdır
% 21 - % 100
çoğu zaman oksijen yüzdesi,
PaO2 > 60 ↑ mmHg ya da
SaO2 > %90↑
olacak şekilde ayarlanır
Inspiratory:Expiratory (I:E) Ratio
Nefes alıp verme arasındaki oranın ayarlanmasıdır
Çoğu zaman 1:2 ya da 1:1.5 dir;
BASINÇ SINIRLARI Pressure Limit
Hastayı soluturken, solutucunun verdiği havanın en yüksek ve az tazyik sınırlarını belirler
10-20 santimetre H2O en yüksek inspirasyon basıncında; en fazla 35 santimetre H2O
Mekanik Enerji Nedir? Mekanik Enerji Hakkında Genel Bilgiler
Mekanik Denge
Mekanik sindirim nedir?
Kaynak:msxlabs.org
YORUMLAR