Bu maddedeki yazılar yalnızca bilgi verme amaçlıdır. Yazılanlar, hekim uyarısı ya da uzman önerisi değildir. Farenksten mideye k...
Bu maddedeki yazılar yalnızca bilgi verme amaçlıdır. Yazılanlar, hekim uyarısı ya da uzman önerisi değildir.
Farenksten mideye kadar uzanan düz ve çizgili kastan oluşan tüp şeklinde bir organdır.Erişkinlerde uzunluğu 25cm-30santimetre.arasındadır.Endoskopik olarak kesici dişlerden itibaren mide ye kadar 40 santimetre. olarak kabul edilir.Genişliği ise 20-30mm. Olarak kabul edilir. 3 kısım da değerlendirilir.
1.Boyun
2. Göğüs
3. Karın
Kas yapısı dışta uzunlamasına seyreden katman, içte sirküler katman dan oluşur. Boyun göğüs kısmında her iki katman çizgili adaledir.Alt 1/3 kısmına her iki katman düz adaleden oluşur. Alt özofağus sfınkter bölgesinde sirküler tabakanın yoğunlaştığı kabul edilir.
Görevi ; yutma eyleminin gerçekleşmesini sağlar.Yutma işlevi yiyecek borusu kas tabakası ile sinir sisteminin uyumlu emek harcaması ile oluşur.
Yiyecek borusunda dogal sfinkter bölgeleri bölgeleri vardır. Proksimal girişte ,orta bölümde , alt sfinkter bölgesidir.
Yiyecek borusunda motor fonksiyonlarda vardır. Bu tür durumlar Primer ve sekonder peristaltik dalgalar oluşur. Alt sfinkter bölgesi yutma refleksi sonrasında gevşer.
YEMEK BORUSU HASTALIKLARI
1. Motor Fonksiyon Bozuklukları2. Organik Hastalıkları
Motor Fonksiyon bozuklukları
Akalazya ; yiyecek borusunda primer peristaltik dalganın olmayışı , alt sfınter basıncının artması ve yutma refleksine gevşeme ile cevap verememesidir. Sebebi tam olarak bilinmiyor.Senelik 100 000 de 1 kişide her yaşta görülebilir.
Hastalar yutma güçlüğü,yediklerinin ağzına gelmesi , kilo kaybı, ağrı-sancı şeklinde yakınmaları vardır.
TANI: Radyoloji Monometrik incelem Endoskopik incelem
TEDAVİ : ilaç Dilatasyon Myotomi (Cerrahi )
Yaygın Özofagus Spazmı;Aralıklı göğüs ağrısı-sancısı,yutma güçlüğü şeklinde semptomlara karşın organik lezyon olmaması ile karakterizedir.Daha çok 50 yaşından sonrasında ortaya çıkar fakat seyrek görülen bir hastalıktır .
Sebebi tam olarak bilinmiyor.
TEDAVİ :Bir takım ilaçlar semptomatik iyileşme sağlayabilir.
İkincil Motor Fonksiyon Bozuklukları
Yaygın sistemik hastalıkların bir çoğunda ikincil motor fonksiyon bozuklukları görülür. Bunların başlıcaları ;
Sistemik sklerozis;Kollagen hastalıklar Kas hastalıkları Merkezi sinir sistemi hastalıkları Periferik nöropati
Organik Özofagus Hastalıları
Reflü Özofajitis Mide suyunun çoğunlukla yiyecek borusu alt bölgesine geri dönmesi ve mukoza ile teması bu bölümde inflamasyona niçin olur. Yutma güçlüğü ,ağrı-sancı ,hatta kanama ve darlığa niçin olabilir.Alt sfinkter yetersizliği ve hiatal hernia şeklinde durumlarda mide suyu günde birden fazla kez yiyecek borusuna dönebilir.
Özetle ;Daha sık reflü olur Fazla oranda reflü olur Özofagus boşalması gecikir Daha çok irritan sıvı gelir Mukoza savunması azalır
Hiatal Hernia ; Mide fundus ve korpusunun kısmen yiyecek borusu içine doğru dönmesidir.Fakat devamlı reflü ozofajit sebebi olmaz.
Semptomlar ; Yanma Ağrı-sancı Regürjitasyon Kusma Sternum arkasında yanma tarzında şikayetler Yutma güçlüğü Kanama Solunum sistemi bulguları (kronik bronşit,tekrarlayan pnömoni,astma)
TANI: Hasta da yukardaki semtomların varlığı Baryumlu özofagus grafisi üst sindirim sistemi endoskopisi tercihan kullanılır, yalnız özofajit değildir peptik ülser ,kanser şeklinde bulguların varlığı araştırılabilir.Bununla birlikte biyopsi alınarak inflamasyonun özellikleri ortaya konur Özofagus perfüzyon testi Özofagus lümen içi Ph tayini Özofagusun radyoizotop emek harcaması Boya testi Monometrik teslerle tanı konur.
TEDAVİ : Fazla kilolar verilmeli Sigara içilmemeli Yağlı yiyeçekler , çikilota ,kahveden uzak durulmalı, Akşam geç saatlerde yiyecek yenmemelidir. İlaçlar
Barrett Sendromu; Barrett özofagusun yassı epitel hücre yapısı ile midenin kolumnar epitelinin kesiştiği bölgenin düzeninin kaybolduğu ve kolumnar mukozanın yassı epitel içine doğru devam etmiş olduğu ve bu bölümde peptik ülser geliştiğini göstermiştir. Asid reflüksünün bunun oluşumunda mühim olduğu düşünülmektedir.
Semptomları özofajitlerle aynıdır. Bu şekilde oluşum olanlarda düzgüsel özofaguslulara bakılırsa kanser gelişme oranı oldukça fazladır.Bu niçin ile Barrett özofagus malign lezyon olarak kabul edilir.
Bu olguların yılda bir endoskopik gözlemi ve biyopsi alınması önerilir.
Özöfagus Darlıkları
Alkali,asid maddeler; Yiyecek borusu duvarında ki patolojik oluşumlar sebebi ile lümenin daralmasıdır.Bu genellikle kronik inflamasyon , ülserasyon ve netbe dokusu gelişmesi ile olur. Kanser de daima hatırlanmalıdır.Bu darlıklar kimi zaman geçici olarak ortaya çıkar radyolojik olarak saptanır ama yutma güçlüğüne niçin olmaz.
Sebebler ; Yaygın güçlü alkali ve asid li maddelerin özofagus mukozasına yapmış olduğu hasar , maddenin kuvvetine ve temas süresine bakılırsa değişiyor.Kimi zaman tüm duvarı meblağ hatta perforasyona niçin olabilir. 3 hafta içinde daralığa kadar giden fibrozis gelişir.
Bir sürü ilaç lökal inflamasyona niçin olabilir.(Bakır sulfat ,E.Bromide,Potasyum Klorid, Tetrasiklin v.s.)
Gastroözofajiyal Reflü ; Daha ziyade uzun dönem devam eden reflü ve inflamasyona bağlı fibroz doku artışı ve darlık gelişebilirse de yaşlılarda aniden ortaya çıkabilir.
Semptomlar ; Yiyecek borusu darlığının yegane semptomu yutma güçlüğüdür. Ktoziv madde içenlerde bulgular erken başlarken , reflü özofajitlerde uzun seneler sonrasında gelişir.Yutma güçlüğü katı gıdalarda daha belirgin iken sıvı gıdalar daha kolay yutulur.
Tanı; Rayoloji , Baryumlu özofagus pasaj grafisi ile darlığın yeri ,darlığın uzunluğu ve yapısı hakkında bilgi alınabilir.
Endoskopi , Yutma güçlüğü olan hastaya ne olursa olsun endoskopik incelem yapılmalı gözlem esnasında darlık,darlığığn özellikleri, gerekirse biyopsi alınması mümkündür. Endoskopik incelem ile lezyon saptanmaması yutma güçlüğünün motor fonksiyon la ilgili bulunduğunu düşündürür.
Tedavi; Tabletlerle oluşan darlılara bir kez meydana getirilen dilatasyon kafi olabilir.Kroziv maddelerle oluşanlarda 3 aşama ye kadar darlıklar periyodik bujinaj tedavisi gerektirir. Netice alınamayan ya da daha ileri darlıklarda cerrahi tedavi planlanır.
Peptik Özofajite Bağlı Darlıklar ; Reflüksün sebep olduğu darlılarda esas tedavi tıbbıdir.Ödem azaltılır,spazm azaltılır ve motor fonksiyonun iyileştirilmesi sağlanabilir.
Tüm bunlara karşın başa çıkılamazsa sürekli tıbbı tedavi fikir edilebilir.Nadiren bujinaj hatta cerrahi girişim gerekebilir.
Özofagus Tümörleri
Özofagus tümörleri iyi huylu ve fena huylu olabilir.
İyi huylu tümörler ; Epitel hücrelerinden menşeini alan tümörler , Mezodermal tümörler, Kistik lezyonlardır.
Epitel hücrelilerden papillom ve adenomlar oldukça seyrektir.Potansiyel malign özellik gösterebilirler.Papillomlar ağızda boğazda üst özofagusta yerleşebilirler.Genellikle semptomsuzdur.
Adenom'lar alt özofagusta oluşur ,inflamasyon ihtiva eder saplı ya da sapsız olabilir.
Mezodermal orijinli tümörlerin en sık görüleni leimyoma'dır. Alt özofagusda yerleşir ebatlarına bağlı olarak darlığı niçin olabilir ya da kanamaya niçin olabilir.
Kist; doğuştan ya da sonradan olabilir daralığa niçin olabilir.
Radyolojik ve endoskopik yöntemlerle incelem yapılabilir.endoskopik yöntem ile koterize edilebilir. Buna uygun olmayanlar da cerrahi tedavi uygulanır.
Fena Huylu Tümörler ; Yiyecek borusu tümörleri ya kendi dokusundan orijinini alır ya da komşu organ tümörlerinin invazyonu ile oluşur. Primer tümörler başlıca kanserler ve sarkomlardır. 4 tür epitelyal tümör gelişir.
1.Yassı epitel hücreli,
2.Adenokanser,
3.Melenokanser,
4. Oatsel hücreli kanserler.
Son üçü sık görülmez. Yassı epitel hücreli ve melenokanser yiyecek borusunun her hangi bir yerinden orjinini alabilir.
Adenokanser ise genellikle alt özofagustan menşeini alır.(Barrett send.) Yiyecek borusunda staz oluşturan (Akalazya) , inflamasyona yol açan reflü özofajitis ,hiatal hernia şeklinde oluşumlar kanserleşme riskini normalden 8 katı kadar arttırabilir.Sıklığı mıntıkadan mıntıkaya farklılık gösterir.Beslenme yetersizliği, tütün , nitrozaminler, alkol ,taninli gıdalar, çok sıcak ve baharatlı yiyecekler hazırlayıcı faktörler olabilir.
Bilhassa İran ,Çin , Cenup Afrika nın bir kısımı ve ülkemizin şark bölgesinde sık görülür.
Patoloji ; 3 ana morfolojik tipi vardır. 1. polipoid ,2. ülseröz, 3. Skiröz .
Komşuluk kanalıyla kolay yayılır perforasyona ve fistülizasyona niçin olabilir.
Klinik ; Yutma güçlüğü ilk başlarda katı sonrasında sıvı gıdalarda belirgindir. Kilo kaybı ; kıs sürede gelişir. Ağrı-sancı önceleri yiyecek yerken sonrasında ise devamlı olabilir.
Muayene de omuz bölgesi şeklinde yakın bölgelerde lenf bezleri ,karaciğer büyüklüğü , ses kısıklığı ,horlama şeklinde bulgular tespit edilebilir.
TANI ; Radyoloji Endoskopi Endoskopi + Biyopsi Ak Ciğergrafisi Bronkoskopi Bilgi Sayarlı Tomografi Tam kan , KC Fonk. Testler den yararlanılır.
Tedavi ve Proğnozu Etkileyen Faktörler; Tümörün üst özofagusa yerleşmesi Tümörün adenokanser yapısında olması 5 santimetre daha büyük tümör olması Düzensiz ve yaygın olması Uzak yayılmanın varlığı ve hastanın ileri yaşta olması prognozu etkisinde bırakır.
Tedavi ; Cerrahi İntubasyon Laser Cerrahi by pass Radyoterapi Bilhassa yassı epitel hücreli tümörler için Kemoterapi dir.
Özofagusun Başka Hastalıkları
Divertiküller;
Özofagus webleri
Paterson-Kelly sendromu
Özofajiyal ring Schatki-Kramer
Özofajitler ;
Mantara bağlı özofajitler Viral özofajitler Varicelle,zoster,herpes simplex,cytomegalovirus.
Özofagusta yabancı cisim,
Özofagus perforasyon,
Kimyasal maddeler
Sıvı Alkaliler Sıvı Asidler
İlaçlar; Tetrasiklin , clindamisin, doksicilin,potasyum, ağrı-sancı kesici ilaçlar, Sitotoksik İlaçlar Işınım özofajitis
Granülomatöz özofajitler;
Crohn Hastalığı Sakoidoz Tüberkülöz Behçet Hastalığı.
Hiatal Hernia (Mide Fıtığı)
En sık görülen hiatal herni sliding tip herni dir ki mide özofagus içine doğru kayar. Öbürü paraözofajiyal tip herni dir daha seyrek rastlanır fakat klinik olarak daha önemlidir.
Başka herniler ise diafragmanın zayıf noktalarından mide ve bağırsağın göğüs boşluğuna geçmesi şeklindedir.( Bochdalek , Morgagni)
Sliding Hiatal Hernia;
Özofagus,kardia ,mide aksı düzgüsel yapıda fakat kardia diafragmanın üzerindedir. Paraözofajiyal tip hernilerde kardia aşagıda kalır,mide fundusu özofagusun yanından yukarı doğru yükselir.
Özofagus içine doğru herniasyon ögürtü ve kusma esnasında geçici olarak oluşur.
Etyoloji; kati olarak bilinmiyor kardioözofajiyal anatomik yapıda bir takım yetersizliklerin olduğu düşünülmektedir.
Klinik ; Hiatal hernili olguların çoğunda semptom yoktur.Hafifçe semtomlar rahatlıkla denetim edilir. Bir takım olgular da semptomlar yanma , reflü , solunum sistemi bulguları , Yutma güçlüğüdür hatta perforasyon gelişebilir.
Tanı :Sliding tip herni olanlarda genellikle tanı kolaydır.Klinik olarak şikayetleri olan hastalara rayolojik , endoskopik tetkikler yapılabilir. Özellik ile endoskopi; drekt gözlem gerekirse biyopsi olanağı hatta darlık olanlarda dilatasyon olanağı sağlayabilir.
Asid perfüsyon testi , Özofagusta Ph tayini , Asid clearing kontrol ,özofagusta manometrik çabalama şeklinde tetkikler yapılabilir.
Tedavi :
Tıbbı Tedavi: Zayıflama Pozisyon ayarlama İlaçlar Sigara içilmemesi Öğünler düzenlenmeli Gevşek giysiler giyilmesi önlemler alınabilir.
Cerrahi Tedavi
Yiyecek Tariflerim - Yiyecek Tanım Programı
Yiyecek Borusu Nedir - Yiyecek Borusunun Yapısı ve Görevleri
Nefes Borusu (Nefes Borusu) Nedir? Nefes Borusunun Yapısı ve Görevleri
YORUMLAR