Türkiye’deki başlıca enerji kaynakları nedir ve nerelerde bulunurlar? Enerji kaynakları, termik ve hidrolik santrallerin özellikleri ve bölg...
Türkiye’deki başlıca enerji kaynakları nedir ve nerelerde bulunurlar? Enerji kaynakları, termik ve hidrolik santrallerin özellikleri ve bölgeleri.
Türkiye’deki Başlıca Enerji Kaynakları
Taşkömürü: Zonguldak-Ereğli çevresinde varlıklı taşkömürü yatakları vardır. Taşkömürü, birinci jeolojik zamanda oluştuğu için enerji kıymeti yüksektir. Bundan dolayı demir-çelik endüstrisinde enerji membaı olarak kullanılır. Türkiye’de çıkarılan taşkömürü, tüketime yetmediği için büyük kısmı dışardan alınır.
Linyit: Üçüncü jeolojik zamanda oluştuğu için kalori kıymeti düşüktür. Yakacak olarak ve termik santrallerde kullanılır. Linyit, en fazla Manisa (Soma), Kütahya (Tunçbilek, Tavşanlı, Değirmisaz), Amasya (Çeltek), Kahramanmaraş (Afşin-Elbistan), Bursa, Çorum, Çanakkale, Muğla (Yatağan, Gökova), Ankara, Erzurum ve İstanbul’da çıkartılır. Ege Bölgesi termik elektrik potansiyeli en fazla olan bölgemizdir.
Başlıca termik santraller şunlardır:
1. Kahramanmaraş (Afşin-Elbistan) – Linyit
2. Manisa (Soma) – Linyit
3. Kütahya (Tunçbilek, Seyitömer) – Linyit
4. Muğla (Yatağan, Gökova, Yeniköy) – Linyit
5. Zonguldak (Çatalağzı) – Taşkömürü
6. İstanbul (Ambarlı) – Doğalgaz
7. Kırklareli (Hamitabat),istanbul, Tekirdağ, Bursa, İzmit, İzmir, Ankara – Doğalgaz
8. Bursa (Orhaneli) – Linyit
Türkiye’de irili ufaklı 50’den fazla termik santral vardır, Toplam ihtiyacın % 65’ini karşılarlar.
Petrol: Türkiye’de en önce Raman’da (Siirt) bulunmuştur. Ondan sonra Garzan (Siirt), Diyarbakır, Adıyaman, Adana’da çıkarımı adım atmıştır. Çıkarımı kafi değildir. İhtiyacın büyük kısmı (% 90) dışarıdan satın alınır.
Batman’dan ham petrol taşıyan bir petrol boru hattı Adana Yumurtalık Körfezi’nde son bulur. İskenderun Körfezi’nden Kırıkkale’ye ham petrol göndermek amacıyla da bir boru hattı yapılmıştır.
Türkiye’nin petrol üretimi ihtiyacı karşılayamaz. Petrol açığını kapatabilmek için Azerbaycan, S. Arabistan, İran, Irak, Kuveyt, Nijerya benzer biçimde ülkelerden petrol alınmakta, bu petrol tanker ve boru hatlarıyla ülkeye getirilmektedir. Petrol ithalatı için her yıl ödenen döviz miktarı çok fazladır.
Naturel gaz:Trakya’da Kırklareli – Hamitabat, Düzce – Akçakoca ve Mardin-Çamurlu çevresinde çıkartılır. Hamitabat’ta naturel gazla çalışan bir santral kurulmuştur. Kullandığımız naturel gazın büyük kısmını dışarıdan satın almaktayız (Rusya ve iran’dan). Son yıllarda naturel gazın enerji üretimin deki oranı % 45 dolayına ulaşmıştır.
Atom enerjisi (Nükleer enerji): Türkiye’de hemen hemen bu enerji kullanılmamaktadır. Sadece, Türkiye’de uranyum ve toryum rezervi yüksektir. Uranyum yatakları Aydın (Koçarlı), Çanakkale (Ayvacık), Giresun (Şebinkarahisar), Manisa (Gördes) ve Uşak (Eşme)’da, toryum yatağı Eskişehir (Mihalıççık).
Su gücü (beyaz kömür): Akarsuların üstüne baraj ve hidroelektrik santralleri kurarak elektrik elde edilir. Türkiye’de su gücü potansiyeli çok yüksektir. Buna rağmen, sularımızın sadece % 30’undan yararlanılmaktadır. Doğu Anadolu, hidroelektrik enerji potansiyeli en yüksek olan bölgemizdir.
Rüzgâr enerjisi: Ege ve Marmara bölgelerinde kurulmuş tesisler vardır. Türkiye’nin bu alandaki potansiyeli oldukça fazladır. (83.000 mW.) Çanakkale ve İzmir’de üretim yapılmaktadır.
Jeotermal enerji: Yeraltındaki sıcak su ve buhardan yararlanılarak elde edilmiş ısı enerjisidir. Elektrik üretiminde ve ısınmada yararlanılır. Türkiye’de yaygındır. Denizli Sarayköy’de yer altından çıkan buharla çalışan bir santral kurulmuştur. Ek olarak Kütahya, İzmir, Afyon, Manisa, Balıkesir, Kızılcahamam ve Kırşehir’de konutların ısıtılmasında kullanılmaktadır.
Biyoenerji: insanoğlu tarafınca uygulanan süreçler sonucunda naturel ürünlerden elde edilmiş enerjidir.
✓ Biyokütle enerjisi: Nebat ve hayvan atıklarından yararlanma biyokütle enerjisi olarak tanımlanır. Bazı ülkelerde çöplerden, bazı ülkelerde gazlaştırılmış odundan jet yakıtı elde edilir. Başlıca biyokütle enerji kaynakları; odun, yağlı tohum bitkileri (kolza, soya), karbonhidratlı bitkiler, elyaf bitkileri (keten, kenevir), protein bitkileri (bezelye, fasulye), şehirsel ve endüstriyel atıklar ile hayvansal atıklardır.
✓ Biyogaz (biyomas) enerji: Organik atık ve artıkların oksijensiz ortamdaki fermantasyonu sonucu ortaya çıkan bir gazdır. Münih şehrinde saatte 70 ton kent çöpü yakarak elektrik elde eden bir santral vardır.
✓ Biyodizel: Kolza, ayçiçeği, soya, aspir benzer biçimde bitkilerden elde edilmiş yağların ya da hayvansal yağların alkol ile reaksiyonuyla ortaya çıkan, yakıt olarak kullanılan bir üründür. Evsel kızartma yağları da biyodizel yakıt üretimi için kullanılmaktadır.
Dalga ve gelgit enerjisi
Okyanus dalgaları kirletici tesiri olmayan büyük bir enerji membaı durumundadır. Kutuplar haricinde okyanusların kıyı şeridi ortalama 100 bin km. dir. Bu kıyı şeridinden ortalama 4 milyar kwh. enerji üretilebilir. Bu kıymet dünyadaki tüm su gücünün yedi katından fazladır. Bu güç dünyadaki elektrik ihtiyacının % 13’ünü karşılayacaktır. Ek olarak gelgit etkisiyle de enerji üretilebilmektedir. Fransa’da Rance Halici’nde yirmi yıl ilkin bir tesis kurulmuş olup 240 MWh. elektrik üretmektedir.
YORUMLAR