Türk Dil Kurumu kodein Fr. codéine 1. tıp Afyondan çıkarılan ve öksürüğü kesmeye yarayan bir alkaloit. 2.Afyonda morfinle birlikte b...
Türk Dil Kurumu
kodein Fr. codéine
1. tıp Afyondan çıkarılan ve öksürüğü kesmeye yarayan bir alkaloit.
2.Afyonda morfinle birlikte bulunan, morfinden daha azca güçlü bir alkaloit.
3.Formülü C18H21O3NH2O olan, Afyon Metamorfin alkoloidi. Renksiz kristaller halinde, suda çözünen, hafifçe bir narkotik oluşu sebebi ile ağrı ve öksürük kesici olarak kullanılan bir madde.
4.Kimyaca metilmorfin yapısında olan, haşhaştan elde edilmiş öksürük kesici ve ağrı kesici amaçlı kullanılan opioit türevi ilaç.
Yazılanlar hekim uyarısı ya da önerisi değildir.
Kodein (metilmorfin) afyondan elde edilmiş ve analjezik, antitussif ve antidiyareik özellikleri olan bir opioiddir. Kodein sülfat ve kodein fosfat olarak pazarlanmaktadır. Avrupa'da ise daha çok klorhidratı (kodein hidroklorid) olarak pazarlanır. Kodein ham afyonda en fazla %0,5 oranında bulunur. Organik olarak elde edilmiş kodein ilaç sanayiinde kafi olmadığı için morfinin o-metillendirilmesiyle elde edilir. Morfinin metillendirilmesi ilk kez Grimaux tarafınca metil iyodür (CH3I) ile yapılmıştır. Reaktif olarak CH3I, dimetil sülfat, diazometan ve trimetilfenil amonyum klorür denenmiş, en etkili reaktifin trimetilfenil amonyum klorür olduğu bulunmuştur. Bunu elde etmek için dimetil anilin otoklavda mutlak alkollü ortamda metil klorür (CH3Cl) ile 100-120 oC'de metillendirilir.
Morfinden daha zayıf bir narkotik olup alışkanlık yapma derecesi de azdır. Bu yüzden çok kullanılan bir uyuşturucudur. Ağrı dindirme tesiri aspirinden çok yüksektir. Analjezik tesiri morfine nazaran daha azdır. Sadece iyi bir öksürük dindiricidir. Uyuşturma tesiri 2-3 saat kadardır. Öksürük azaltma tesiri de olup, astımlı kimseler için tehlikelidir. Kodeinin alışkanlık yapma derecesi daha azca olmakla birlikte, morfin ve eroin alanlar bu tarz şeyleri bulamadıklarında kodeine başvururlar. Kodeinin toksik tesiri de nispeten azdır. Tıpta kullanılış sebebi, merkezi sinir sistemi ni etkileyerek öksürük refleksini ortadan kaldırma tesiridir. Bu yüzden bazı kuru öksürüklerde, doktorun lüzum görmesiyle geçici olarak kullanılabilir. Öteki ağrı kesicilere katılarak daha güçlü tesir elde etmek için de kullanılmaktadır.
Kodeinde 5,6,9,13 ve 14 numaralı karbonlar asimetriktir. Alkoldeki %2'lik çözeltisi polarize ışığı sola çevirir.
YORUMLAR