Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş'ın Araştırma-İnceleme alanında öne çıkan eseridir. Eserden akılda kalan bölümleri, beğeni sırasına göre aşağıya derledik.
Kul Hakkı Hassasiyeti'den En Beğenilen Alıntılar
“Anne ve babasına veya onlardan sadece birine yaşlılık günlerinde yetişip de cennete giremeyen kimse perişan olsun, perişan olsun, perişan olsun!” (Müslim, Birr, 9, 10)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
İslâm, 23 senelik bir zaman zarfında insanları mükemmel bir medeniyet ufkuna taşımıştır. İslâm’da en büyük hürriyet, kulun Rabbine köle olmasıdır. En kötü kölelik de, kullara kul olmaktır.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem), vefâtından önce mü’minlere son defâ hitâb ediyor ve onlara âdeta vasiyet mâhiyetindeki son hatırlatmalarını yapıyordu. Bir ara sözü kul hakkına getirerek:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“–Ey insanlar! Kimin üzerine geçmiş bir hak varsa onu hemen ödesin, dünyada rezil rüsvâ olurum diye düşünmesin! İyi biliniz ki dünya rüsvâlığı âhirettekinin yanında pek hafif kalır.” buyurdu. (İbn-i Esîr, el-Kâmil, II, 319)
“Ey îmân edenler! Karşılıklı rızâya dayanan ticâret hâli müstesnâ, mallarınızı bâtıl (haksız ve haram yollar) ile aranızda yemeyin…” (en-Nisâ,29)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Sâliha kadın, kocası yüzüne baktığı zaman onu sevindirir, kocasının meşrû isteklerini yerine getirir ve onun olmadığı yerde hem malını, hem de nâmusunu muhâfaza eder.”
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
(İbn-i Mâce, Nikâh, 5)
Komşuluk o derece mühimdir ki, sadece bu dünya ile de sınırlı kalmamaktadır. Hayatta iken sâlihlerle beraberlik ehemmiyetli olduğu gibi, kabirde de onlara komşu olmak büyük bir ehemmiyet arz etmektedir. Bunu Allah Rasûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle ifâde buyurur:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Ölülerinizi sâlih insanların arasına defnediniz.”(Deylemî, I, 102)
“Müslüman, dilinden ve elinden müslümanların zarar görmediği kimsedir.”
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
(Buhârî, Îmân, 4-5)
“Kıyâmet günü kişi kardeşinden, anasından, babasından, hanım ve çocuklarından kaçar. O gün, herkesin kendine yetip artacak bir derdi vardır.”(Abese, 34-37)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Allâh’ım! Ben hangi mü’mine ağır bir söz söylemişsem, o sözümü kıyâmet gününde kendisi için, Sana yakınlık vesîlesi eyle!”
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
(Buhârî, Deavât, 34)
“Allah Teâlâ’nın rızâsı, anne ve babayı hoşnut ederek kazanılır. Allah Teâlâ’nın gazabı da anne ve babayı öfkelendirmek sûretiyle celbedilir.” (Tirmizî, Birr, 3/1899)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“İblis’in arşı denizdedir. Avenesini insanları azdırmak ve saptırmak için yeryüzüne salar. Onun katında en büyük ve en kıymetli olanı, insanları en çok azdıranıdır. Onlardan biri gelip; «–Bugün ben şöyle şöyle yaptım.» der. Bunun üzerine iblis ona; «–Hiçbir şey yapmamışsın!» der. Sonra diğer biri gelip; «–Ben (zaafını yakaladığım) kişinin yakasını bırakmadım, tâ hanımından onu ayırıncaya kadar ardından gittim.» der. Buna çok sevinen iblis onu kendine yaklaştırır ve yanından ayırmaz, üstelik ona; «–Sen ne güzelsin!» diye iltifat eder.” (Müslim, Münâfıkîn, 66)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“…Sen kötülüğü en güzel bir tarzda bertaraf et. O zaman (göreceksin ki), seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki candan, sıcak bir dost oluvermiş.” (Fussilet, 34)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Fâiz alanlar, zâhiren çok kazandıklarını zannetseler de, Allah Teâlâ fâizli kazançların bereketini giderir ve fâizi mahveder; helâl yollarla yapılan ticâreti ise bereketlendirir. Fâiz yiyen günahkâr kulları da hiç sevmez.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Kul hakkı mevzuunda son derece hassas davranırlardı. Meselâ, Muhterem Üstâd, işe gitmek için vapurla Karaköy’e geçerdi. Bilet alırken, insanları bekleterek kul hakkına girmemek için önceden bozuk para hazırlamaya çok dikkat ederdi.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Karaköy’den Tahtakale’ye kadar ise, dolmuşa binmek yerine, bu ihtiyâcından fedâkârlık yaparak yaya gider, o dolmuş parasını da infâk ederdi.
“Akrabâsının yaptığı iyiliğe aynıyla karşılık veren, onları koruyup gözetmiş sayılmaz. Akrabâyı koruyup gözeten kişi, kendisiyle alâkayı kestikleri zaman bile, onlara iyilik etmeye devâm edendir.”(Buhârî, Edeb, 15; Ebû Dâvûd, Zekât, 45; Tirmizî, Birr, 10)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Mâneviyat yolunun büyüklerinden ve yüce mürşidlerimizden Şâh-ı Nakşibend Hazretleri’nin bir vasiyet niteliğindeki şu nasihati, yüksek bir İslâm ahlâkını gözler önüne sermektedir. Hazret-i Pîr buyuruyor ki:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Bizim kabrimizi ziyârete gelenler, önce vâlidemizin kabrini ziyâret etsinler!”
Nitekim bugün, Şâh-ı Nakşibend Hazretleri’nin kabrini ziyârete gidenler, önce annesinin kabrini ziyâret etmektedirler.
İbn-i Ömer’den (radıyallahu anh) rivâyet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Allah Teâlâ (Kur’ân-ı Kerîm’de) bâzı kullarını «Ebrâr» diye isimlendirmiştir. Çünkü onlar hem baba ve annelerine hem de çocuklarına iyilik ve ihsanda bulunmuşlardır. Anne-babanın senin üzerinde hakları olduğu gibi, aynı şekilde çocuğunun da senin üzerinde hakkı vardır.”(Heysemî, VIII, 268)
İbn-i Ömer (radıyallahu anh) anlatıyor:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Yedi ev vardı, hepsi de yoksuldu. Birisi bu evlerden birine bir koyun kellesi gönderdi. Ev sâhibi, komşusunun daha muhtaç olduğunu düşünerek kelleyi diğer komşuya gönderdi. İkinci komşu da aynı düşünceyle kelleyi üçüncü komşuya gönderdi. Bu şekilde kelle yedi ev arasında dolaştıktan sonra tekrar ilk hediye edildiği eve gönderildi.” (Hâkim, II, 526)
“Babanın oğluna duâsı, peygamberin ümmetine duâsı gibidir.” (Süyûtî, II, 12/4199)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Şâir Muhiddin Raif Bey ne güzel söyler:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Sen âh deyip de geçme öyle,
Bir âh’tadır celâl-i Zât’ı,
Bir âh, semâyı, Arş’ı sarsar,
Bir âh yıkar bu kâinâtı…
“Bir mü’min, hanımına buğzetmesin. Onun bir huyunu beğenmezse, bir başka huyunu beğenir.”
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
(Müslim, Radâ‘, 61)
İnsanların hâlis ve sâlih ameller işlemeye muvaffak olamamalarının başlıca sebebi; harama, şüpheli şeylere ve kul hakkına yeterince dikkat etmemeleridir. İbâdetlerde huzur ve huşû hâlinde bulunabilmek, zevkle ve huşû içinde Allâh’ın emirlerini îfâ edebilmek; ancak kul hakkından sakınarak titiz bir takvâ hayâtı yaşamaya bağlıdır.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe Hazretleri, nefse karşı cihâdın en büyük kahramanlarındandır. O, bu meydanda dâimâ şanlı zaferler kazanmıştır. Son nefesinde dahî, gasbedilmemiş olan temiz ve pâk bir toprağa defnolunmayı vasiyet etmiştir.(Ebû Zehra, Ebû Hanîfe, s. 64)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Kocası kendisinden memnun olduğu hâlde ölen kadın cennete girer.”
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
(Tirmizî, Radâ`, 10/1161; İbn-i Mâce, Nikâh, 4)
Evin reisi, hanımından habersiz uzun yolculuklara çıkmamalıdır. Yine eve, habersiz ve kim olduğunu bilmediği yabancı misâfirler getirmemelidir. Hanımından, meşrû ölçülerin dışında nâmahremlerin karşısına çıkmasını ve onlara hizmet etmesini istememelidir. Âilesini mümkün mertebe karışık ortamlardan uzak tutmalıdır.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Babanın, âile fertlerine karşı güzel ahlâk sâhibi olması ve hüsn-i muâmelede bulunması da, başta gelen vazifelerindendir.
“Yeryüzünde bir müslüman, Allah’tan bir şey dilerse, günah bir şeyi istemediği veya akrabâsı ile alâkasını kesmeyi arzu etmediği müddetçe Allah onun dileğini mutlaka yerine getirir veya ona vereceği şey kadar bir kötülüğü kendisinden uzaklaştırır.”(Tirmizî, Deavât, 115/3573; Ahmed, III, 18)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Kişinin, geçimini sağlamakla yükümlü olduğu kimseleri ihmâl etmesi, ona günah olarak yeter.” (Müslim, Zekât, 40; Ebû Dâvûd, Zekât, 45)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Bizleri önce bir müddet karnında, sonra kollarında ve ölünceye kadar da kalplerinde taşıyan annelerimize gösterilecek sevgi ve saygıya ortak olabilecek başka bir varlık yaratılmamıştır. Ev tanzîmi ve evlât terbiyesini omuzlarına alan anneler, cidden engin bir muhabbete, derin bir saygıya ve ömürlük bir teşekküre lâyıktırlar.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Bir anne yüreği ve kucağı, çocuk terbiyesinin yapıldığı muhteşem bir dershânedir. Âile yuvası, çocuğun istikbâlini şekillendiren ilk eğitim müessesesidir.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Allah yolunda sarf ettiğin, köle âzâd etmek için harcadığın, fakire sadaka olarak verdiğin ve bir de âile fertlerinin ihtiyaçları için harcadığın para var ya! İşte bunların içinde sana en çok sevap kazandıracak olanı, âilen için harcadığındır.” (Müslim, Zekât, 39)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
.jpeg)
“Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, nâmusu veya malıyla ilgili bir zulüm varsa, altın ve gümüşün bulunmayacağı kıyâmet günü gelmeden evvel, o kimseyle helâlleşsin. Yoksa kendisinin sâlih amelleri varsa, yaptığı zulüm miktârınca sevaplarından alınır, (hak sâhibine verilir.) Şayet iyilikleri yoksa, zulüm yaptığı kardeşinin günahlarından alınarak onun üzerine yükletilir.” (Buhârî, Mezâlim 10, Rikâk 48)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Çocuğun baba üzerindeki hakkı, ona güzel bir isim koyması, zamanı gelince evlendirmesi ve ona yazı yazmayı öğretmesidir.”(Ali el-Müttakî, XVI, 417)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Kıyamet günü nice komşular vardır ki, komşusunun yakasına yapışmış; ya rabbi! Bu, kapısını yüzüme kapattı ve iyilik, ihsan ve yardımını benden esirgedi! der."
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Komşunla kavga etme, misâfir gider o kalır."
📖 Sayfa 120 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Cenâb-ı Hakk'ın kullarına bahşettiği bir hakkı çiğnemek, büyük günahlardandır. Yüce Rabbimiz kendisine karşı işlenen hatâ ve günahları affettiği hâlde kul hakkını bunun dışında tutmuştur. Kul hakkını affetmeyi, zulme uğrayan kulunun irâdesine bırakmıştır. Dolayısıyla, herhangi bir kul hakkı sebebiyle tevbe edecek olan kişinin, evvelâ hakkını yediği kimseden helâllik alması şart koşulmuştur.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"İslamda en büyük hürriyet, kulun Rabbine köle olmasıdır. En kötü kölelik de, kullara kul olmaktır."
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Saliha bir hanım, etrafına saadet saçan, cennet kokulu bir çiçektir."
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
“Ey Peygamber’in hanımları, sizler, kadınlardan herhangi biri gibi değilsiniz. Eğer (Allah’tan) korkuyorsanız (yabancı erkeklere karşı) çekici bir edâ ile konuşmayın; sonra kalbinde hastalık bulunan kimse tamâa düşer. Güzel, dosdoğru söz söyleyin. Evlerinizde oturun. Eski câhiliye döneminde olduğu gibi süslenerek (dışarı) çıkmayın! Namaz kılın, zekât verin, Allah ve Rasûlü’ne itaat edin. Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden, sadece günahı gidermek ve sizi tertemiz kılmak istiyor.” (el-Ahzâb, 32-33)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem), üzerimizdeki hakları itibârıyla komşuları üçe ayırmıştır:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
a. Bir hakkı olan komşular; gayr-i müslimler: Bunların sadece komşuluk hakkı vardır.
b. İki hakkı olan komşular; müslümanlar: Bunların hem komşuluk, hem de din kardeşliği hakkı vardır.
c. Üç hakkı olan komşular; akrabâ olan müslümanlar: Bunların da hem komşuluk, hem din kardeşliği, hem de akrabâlık hakkı vardır.
Bkz. İbn-i Hacer, Fethü’l-Bârî, Dâru’l-Fikr, Fuat Abdülbâkî neşri, ts., X, 456; Süyûtî, el-Câmiu’s-Sağîr, I, 146.
Mü’minler, nefse ve şeytana fırsat vermeden huzurlu âile yuvalarını ayakta tutmaya ve sayılarını artırmaya çalışmalıdırlar.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Bizleri önce bir müddet karnında, sonra kollarında ve ölünceye kadar da kalplerinde taşıyan annelerimize gösterilecek sevgi ve saygıya ortak olabilecek başka bir varlık yaratılmamıştır."
📖 Sayfa 44 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Aranızda mallarınızı batıl sebeplerle yemeyin. İnsanların mallarından bir kısmını, bile bile haksız yere yemek için, mallarınızı hâkimlere rüşvet olarak vermeyin."
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
(el-Bakara, 188)
O gün, boynuzsuz koyun bile, kendisine zarar veren boynuzlu koyundan hakkını alacak ve kimsenin hakkı kimsede kalmayacaktır.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Kânûnî Sultan Süleyman, kul hakkından çok korkar, âdil bir halîfe olmak için çok gayret sarf ederdi. Süleymaniye Camii ve Külliyesi tamamlanınca, mîmarından işçisine kadar herkesi topladı. Cenâb-ı Hakk'a hamd ettikten sonra konuşmasına başladı:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Ey din kardeşlerim, bu câmi-i şerîf Allah'ın izni ile tamamlanmıştır. Hatâ ile ücretini alamayan varsa, gelsin ücretini alsın! Olabilir ki, o kimse burada değildir. Bulunanlara ricâm ola; onlara bildireler! Onlar da gelip bizden haklarını alalar!"
İnsanların hâlis ve salih ameller işleme ye muvaffak olamamalarının başlıca sebebi; harama, şüpheli şeylere ve kul hakkına yeterince dikkat etmemeleridir. İbadetlerde huzur ve huşû hâlinde bulunabilmek, zevkle ve huşû içinde Allah'ın emirlerini îfâ edebilmek; ancak kul hakkından sakınarak titiz bir takva hayatı yaşamaya bağlıdır.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Şüphesiz ki ümmetimin müflisi şu kimsedir: Kıyâmet günü namaz, oruç ve zekât sevâbıyla gelir. Fakat şuna sövdüğü, buna zinâ isnâd edip iftirada bulunduğu, şunun malını yediği, bunun kanını döktüğü ve şunu dövdüğü için iyiliklerinin sevâbı şuna buna verilir. Üzerindeki kul hakları bitmeden sevapları biterse, hak sahiplerinin günahları kendisine yükletilir ve neticede cehenneme atılır." (Müslim, Birr, 59; Tirmizî, Kıyamet, 2; Ahmed, II, 303, 324, 372)
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Saliha kadın, kocası yüzüne baktığı zaman onu sevindirir, kocasının meşru isteklerini yerine getirir ve onun olmadığı yerde hem malını hem de namusunu muhafaza eder. (İbn-i mace, nikah, 5.)
📖 Sayfa 71 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Allah Rasûlü, süt akrabalarının hatırı için Huneyn'de alınan esirlerden kendi his-sesine düşenleri serbest bırakmış, ashâb-ı kirâm da aynı fazîletten nasib alabilmek için gönül rızası ile:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"-Bizler de esirlerimizi Allah'ın Rasûlü'ne hibe eyledik!" demişlerdir. Böylece o gün altı bin esir, dünyevî hiçbir karşılık alınmadan serbest bırakılmıştır.
"Kazancın az da olsa helâlinden olsun."
📖 Sayfa 72 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Rasûlullah'in seferde bâzı yükleme hizmetlerini gören Kirkire isminde bir kişi vardı. Bu zât vefât etti. Bunun üzerine Rasûlullah:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"-O cehennemdedir." buyurdu.
Sahâbe-i kirâm gelip adamın evindeki eşyalarına baktılar; orada ganimet malından çaldığı bir abâ buldular.
"Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, nâmusu veya malıyla ilgili bir zulüm varsa, altın ve gümüşün bulunmayacağı kıyamet günü gelmeden evvel, o kimseyle helâlleşsin. Yoksa kendisinin sâlih amelleri varsa, yaptığı zulüm miktarınca sevaplarından alınır, (hak sahibine verilir.) Şayet iyilikleri yoksa, zulüm yaptığı kardeşinin günahlarından alınarak onun üzerine yükletilir."
📖 Sayfa 13 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Hakiki Bayram, Cenab-ı Muhammed'e vuslattır."
📖 Sayfa 8 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Ömer bin Hattab şöyle anlatır:
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Hayber Gazvesi günü idi. O sırada Allah Rasûlü'nün ashâbından bir grup geldi ve:
"-Falanca şehîd, falanca da şehîd." dediler. Sonra bir adamın yanından geçerken:
"-Falanca kimse de şehîd olmuş." dediler. Bu sefer Rasûlullah:
"-Hayır, ben onu, ganimet malların-dan haksız yere aldığı bir hırka içinde ce-hennemde gördüm." buyurdu. Sonra da:
"-Ey İbn-i Hattab, git ve insanlara; «Cennete ancak mü'minler girebilecektir.>>> diye nidâ et!" buyurdu.
Ben de çıktım ve; "Cennete ancak mü'minler girebilecektir." diye nidâ ettim.
"Ev tanzîmi ve evlât terbiyesini omuzlarına alan anneler, cidden engin bir muhabbete, derin bir saygıya ve ömürlük bir teşekküre lâyıktırlar."
📖 Sayfa 45 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Bir âh semâyı, Arş'ı sarsar,
📖 Sayfa 16 · Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Bir âh yıkar bu kâinatı..."
"-Ey insanlar! Kimin üzerine geçmiş bir hak varsa onu hemen ödesin, dünyada rezil rüsvâ olurum diye düşünmesin! İyi biliniz ki dünya rüsvâlığı âhirettekinin yanında pek hafif kalır." buyurdu.
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
"Şehîdin, kul hakkı dışındaki bütün günahlarını Allah Teâlâ mağfiret eder."
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş
Canını Allah yolunda kurban eden şehîd için durum böyle olursa diğer insanların çiğnedikleri kul haklarını helalleşmeden affettirmelerinin mümkün olmadığı açıkça anlaşılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kul Hakkı Hassasiyeti kimin eseridir?
Kul Hakkı Hassasiyeti, Osman Nuri Topbaş tarafından yazılmıştır.
Kul Hakkı Hassasiyeti kaç sayfadır?
Kul Hakkı Hassasiyeti, 120 sayfadır (Erkam Yayınları baskısı).
Kul Hakkı Hassasiyeti'nin en ünlü sözü nedir?
““Anne ve babasına veya onlardan sadece birine yaşlılık günlerinde yetişip de cennete giremeyen kimse perişan olsun, perişan olsun, perişan olsun!” (Müslim, Birr, 9, 10)”