1243 tarihli Makalat, Hacı Bektaş Veli'nin en bilinen eserlerinden biridir. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları baskısıyla 143 sayfadır. Aşağıdaki sözler, okurların en çok beğendiğinden başlayarak sıralanmıştır.
Makalat'tan En Beğenilen Alıntılar
Gözyaşı acı, göz bebeği suyu tatlıdır. Bunların ikisi de bir aradadır, fakat birbirine karışmazlar. Çünkü, gözün aslı yağdır; tuz (tatlı)a
📖 Sayfa 41 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
muhtaçtır.
Göz bebeği suyu, tatlıdır. Eğer gözyaşı acı olmasaydı,
göz kokar; göz bebeği suyu tatlı olmasaydı, göz görmez olurdu.
Dünyada artmak da var eksilmek de. Vücutta da kuvvet var; kiminde artar, kiminde eksilir.
Dünyada mezarlık var. Mezarlık insanda da var. Şimdi, burun dedikleri mezarlığa benzer.
Fakat burun iki deliklidir. Bir deliği dimağa,
bir deliği boğaza gider.
Mezar (Ölü) da iki deliklidir: Biri cennete, bir
de cehenneme gider.
BEŞINCI BÖLÜM
📖 Sayfa 19 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Bù bölüm marifetin makâmlarını beyan eder..
Şimdi, azizim! Marifetin birinci makâmi edep, ikinci-makâmı korku,
üçüncü makâmı perhizkârlık; dördüncü makâmı sabır ve kanaat, be-
şinci makâmı utanmak, altıncı makâmı cömertlik; yedinci :makâmı
ilim, sekizinci makâmi miskinlik, dokuzuncu makâmi marifet, onuncu
makâmı kendini bilmektir. Nitekim Hazreti Resûl (A.S) buyurur ki:
"Kendi nefsini bilėn Rabbini Hakkıyla bilir."
Öyleyse aziz kardeşim çalap taa''ala"nın buyurduğunu gayret gösterip tutmak ve sakının dediğinden sakınmak gerekir.
📖 Sayfa 3 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Birincisi,hayvani davranışlardan çıkmak ve bu nefsi arıtmakla olur.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
İkincisi, insanın kendi sıfatından çıkması ki bu gönlü arıtmakla olur.
Ve üçüncüsü, kendi sıfatından çıkmasıdır ki bu ruhu aydınlatmaktadır.
İşte imân budur.
📖 Sayfa 11 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Fakat bizim sözümüz şudur ki: Rahmânın ve şeytanın aslı nedir?
Bunu bilmek gerek. Şimdi şu da bilinmelidir ki Rahmanın aslı imân
şeytanın 'asli ise şüphedir. Fakat imâna şüphe katmak güçtür. Çün-
kü imân akıl üzeredir; akıl sultandır ve ten' içindę imânın naibidir.
Sultan giderse naib nasıl durabilir?
Abidlerin ibadetleri: Namaz kılmak , oruç tutmak, zekat vermek, hacca gitmek , seferberlik olunca gaza eylemek, cenabetten gusül ederek temizlenmek, ve nefse ait arzuları istemeyip dünyayı terkederek ahireti sevmektir ...
📖 Sayfa 3 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Bunlar avam(halk) taifesidir. Ve işi-gücü birbirlerini incitmektir. Kibir, haset, buğuz, cimrilik ve düşmanlık bunlarda her zaman görülür. Bunların taifesi hemen hemen bu kadardır
Mârifetin birinci makamı, edeptir; ikinci mâkâmı, kaygıdır. Allah sevgisini kaybetme kaygısı.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
1- Öfkenin vücuttaki yeri başla beyin arasıdır.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
İnsan öfkelenince akıl baştan çıkar.
2- Tamah, yani mala düşkünlüğün yeri yüzün üst tarafıdır. Burası aynı zamanda hayanın da yeridir.
İnsanı tamah kaplayınca haya yüzden kaybolup gider.
3- Haset.. Çekememezliğin yeri ise göğsün içidir. Burası ilmin de yuvasıdır.
Göğüs hasetle dolunca ilim insanı terk eder.
İlimsiz insan cahil olur. Cahil hata üstüne hata işler.
Toprak ,rızaya teslim olmuştur .
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Yıkayıcı temiz olmayınca, yıkadığı nasıl temiz olsun?
Makalat, Hacı Bektaş Veli
İsterim ki ağyar dostluğunun kökünü söküp atayım
📖 Sayfa 16 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Gönül bahçesinde dost fidanından
başkasını bırakmayayım
...Her kim bu dünyada Kendi nefsini yakarsa, yarın ahirette türlü türlü azablardan kurtulur. Hasılı şöyle bilin ki bir kez yanan artık bir daha yanmaz.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Şöyle bilün bir kez yanan artuk yanmaz.
📖 Sayfa 34 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Riya ile tamahı gönül şehrinden çıkarırlar.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Aklın birinci koruması sabırdır.
İkinci koruması utanmaktır.
Üçüncü koruması kanaattir.
İşte şeytan bu üç korumadan korkar ve mağlup olur.
“Gönül büyük bir kenttir."
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Kibrin kaynağı şeytan, alçakgönüllülüğün ise Rahman'dır.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
O halde ne zaman ki kibir gelse, alçakgönüllülüğü ona havale etmek gerek.
Ne zaman ki haset gelse, ilmi ona havale etmek gerek.
Vay sana ki, içinde; kin, haset, cimrilik, tamahkarlık, öfke, gıybet, kahkaha, maskaralık ve bunca şeytan fiili olduğu halde suyla yıkanıp nasıl temizlenip arı olacaksın! Şöyle bil ki : asla arınamazsın.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
"Pes azîz-i men! Kırk makâmda birisi eksük gerekmez. Zira kim makâmda hiç nesne eksük yok."
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Beden uyuyunca can uyanır..
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Bir kimse Hz. Ali'ye sordu:
📖 Sayfa 102 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
- Ya Ali, taptığın Tanrı'yı görür müsün?
Hz. Ali şöyle cevap verdi:
- Görmesem tapar mıydım?
Allah'ın kanununda asla bir değişme bulamazsın.
📖 Sayfa 75 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
"Ben kimsem yine o olayım" dersin. Ancak benim üç dostum vardır: Ne zaman ki ben ölürüm, dostlarımdan biri evde kalır; birisi yolda kalır; birisi de benimle gelir. Evde kalan malımdır. Yolda kalan akrabalarımdır ve ailemdir. Benimle gelen ise iyiliklerimdir.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Akıl yeryüzünde Allah'ın terazisidir. İyiyi ve kötüyü seçen akıldır.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Benim üç dostum vardır: ne zaman ki ben ölürüm, dostlarımdan biri evde kalır; birisi yolda kalır; birisi benimle gelir. Evde kalan malımdır. Yolda kalan ailem ve akrabalarımdır. Benimle gelen ise iyiliklerimdir.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Tanrı Teâlâ hükümlerinden birini dahi bâtıl tutsa veyahut Muhammed’i ve sahabelerin birini nâ-hak bilse, inkâr kılsa, işlediği amelleri hebâ olur. Ve hem Muhammed baş parmak
Makalat, Hacı Bektaş Veli
gibidir, Ebû Bekir şehadet parmağı gibidir. Ömer orta parmak gibidir.
Osman yüzük parmağı gibidir. Ali küçük parmak gibidir.
Arifin gözü Tanrıya bakar zahidin gözü kendi ameline bakar. Zahid der ki ben neler yaparım! Arif der ki Tanrı ne ister! Arif kendini unutmuştur hatta kendi benliği kalmamıştır ve Hak'ta yol olmuştur.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
"Kullarimin katında en kötüsü ve en kızgın olduğum odur ki beni cehennemin korkusu ve cennetin hırsıyla kulluk etsin."
📖 Sayfa 25 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Dünya, derin bir deniz gibidir. İnsanların çoğu bu denizde boğulurlar.
📖 Sayfa 48 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Komutanları ise kibir, haset, cimrilik, açgözlülük, öfke, kahkaha ve maskaralıktır.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Sözü geçen bu yedi fiil muhafızlardır.
Bundan dolayı kalbin sağ tarafında yedi kale vardır. Her kalede bir muhafız görevlendirilmiştir.
Her bir muhafızın yüzbin komutanı vardır.
Şimdi haset ve cimrilik dünyayı terk etmekle, bunların tamamı sabretmekle imana erer.
“Nefsini bilen Rabbini bilir”…
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Hz. Peygamber buyurdu :
📖 Sayfa 105 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
" Her şey bir şeydir; cahil hiç bir şey değildir."
Üç günlük ömür için fani dünyada, kula kul olmamak kararımız var.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Hacı Bektaşi Veli
Kıyamete inanmak böyle degül kim siz inanmazsız. Her ne bulursanuz helâlden ve harâmdan yirsiz, donanursız. Haksız yire ni'metler yiyüp gövenürsiz. Ya'ni işbu inanmak mıdur kim inanursız.
📖 Sayfa 29 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Hz. Peygamber buyurdu:
📖 Sayfa 137 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
"Dünya sevgisi bütün günahların başıdır; dünyayı terk de bütün ibadetlerin başıdır."
O halde şöyle bilmek gerekir ki, kendisini temizleyemeyen başkalarını da temizleyemez.
📖 Sayfa 51 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
"Göklerdeki ve yerdeki her şeyi Allah'ın bildiğini görmüyor musun? Üç kişinin gizli konuştuğu yerde dördüncüsü mutlaka O'dur. Beş kişinin gizli konuştuğu yerde altıncısı mutlaka O'dur. Bunlardan az veya çok olsunlar ve nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlaka O, onlarla beraberdir."
📖 Sayfa 67 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
... bir kez yanan artık bir daha yanmaz.
📖 Sayfa 47 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Ey müminler! Kıyamete inanmak böyle değil.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Siz inanmazsınız:
Helal, haram ne bulursanız yersiniz, giyersiniz.
Haksız yere nimetler yiyip sevinirsiniz.
Yani sizin böyle inanmanız inanmak mıdır?
Hak Teala insana dört göz verdi,
Makalat, Hacı Bektaş Veli
ikisi baş gözü ve ikisi gönül gözü.
Baş gözüyle halkı görür,
gönül gözüyle Halık'ı görür.
Akıl aya benzer , Marifet güneşe benzer.
📖 Sayfa 101 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
“Âdem’in ademliği, akıl, hayal ve ilim iledir.”
Makalat, Hacı Bektaş Veli
İşte her kim bu dünyada kendi nefsini yakarsa, yarın ahirette türlü türlü azaplardan kurtulur. Hasılı şöyle bilin ki bir kez yanan artık bir daha yanmaz.
📖 Sayfa 47 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
"Nefis düşmandır. Nefise istediğini vermemek savaş etmek gibidir. "
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Bir kuyuya bir damla içki damlasa, o kuyunun suyu çıkarılıp dışarıya boşaltılsa, o suyun döküldüğü yerde ot bitse, o otu koyun yese, işte o koyunun eti takva ehline göre haramdır.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Kılarız namazı kılmayız değil,
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Biz Hakk'ın emrini bilmeyiz değil.
Kur'an kitabımız,islam dinimiz.
Hadisten,âyetten almayız değil.
Bildik rumuzunu savm-ü salatın.
İsteyip ıssını bulmayız değil
evvel gürûh: abidlerdür kim bunlar şerî'at kavimleridür ve asılları yildendur. pes yil hem sâfîdür hem kavidur zira ki yil esmeyince dâneler samanından ayrılmaz ve eğer yil esmeyeydi mecmû'-ı âlem yiyiden helâk olaydı. imdi halâl ve harâm mısmıl ve murdâr kamusi şeri'at birle maʼlum olur zira kim şeri'at kapusı ulu kapudur. nitekim çalap -celle celâluhû- cümle nesnenün varluğın kur'an içinde yad kıldı. kavlühü teâlâ: la ratbin velâ yâbısın illâ fî kitabin mübîn.
📖 Sayfa 44 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
''Kötülüğe karşı iyilik yapmak insanlıktır. Çünkü sevgi kalbin hayatıdır.''
Makalat, Hacı Bektaş Veli
... kendisini arıtmayan başkasını da arıtmaz (arıtamaz).
Makalat, Hacı Bektaş Veli
"Bu dünya, bir derin denizdir; İnsanların çoğu onun için boğulmuşlardır. "
Makalat, Hacı Bektaş Veli
İyiliğin karşılığı yalnız iyiliktir.
📖 Sayfa 76 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
"... onları Allah'ı sever gibi severler. İman edenlerin Allah'a olan sevgileri ise (onlarınkinden) çok daha fazladır."
📖 Sayfa 64 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Her kim bu dünyada kendi nefsini yakarsa, yarın ahirette türlü türlü azablardan kurtulur.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Hasılı şöyle bilin ki bir kez yanan bir daha yanmaz.
Ey azizim !
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Can bahçeye benzer,marifet sudur.
İşte susamış bahçeye su ne yaparsa
marifet de canı öyle yapar ..
“Ma’rifetün evvel makâmı edebdür..”
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Allah buyurur;
📖 Sayfa 89 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Ey kullarım! Görmeyi göz ile mi sanırsınız? Konuşmayı dil ile mi sanırsınız? Yürümeyi ayak ile mi sanırsınız? Bağışlanmayı ibadet ile mi sanırsınız? Öfkelenmeyi günah ile mi sanırsınız? Yanmayı ateş ile mi sanırsınız? Adem (a.s.)'a cennet içinde öyle bir azab çattı ki cehennemde o azab yok idi. İbrahim'e de ateş içinde bir bahçe verdim ki o bostan cennet içinde yoktu.
İşte her kim bu dünyada kendi nefsini yakarsa yarın ahirette türlü türlü azaplardan kurtulur, hasılı şöyle bilinki bir kez yanan artık bir daha yanmaz. Yüce Allah şöyle buyurmuştur : "..... yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennem, kafirler için hazırlanmıştır."
📖 Sayfa 47 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
o halde şimdi bir kimsenin gönül gözü olmasa gönülden ne haberi olur? bir kimse şeker yememiş olsa adını işitmekle tadından ne haberi olur?
📖 Sayfa 93 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Hak teâlâ insana dört göz verdi: İkisi baş gözü ve ikisi gönül gözü. Baş gözüyle halkı görür, gönül gözüyle Hâlık'ı görür.
📖 Sayfa 90 · Makalat, Hacı Bektaş Veli
Yüreğin sağ kulağında yedi kale vardır.
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Hak Subhanehu ve Ta'lâ her bir kalede bir muhafızı
vekil kılmıştır. O muhafızların adı bir bir belirtilimiştir:
İk muhafızın adı, iimdir.
Ikinci muhafızın adı, cömertliktir.
Üçüncü muhafızın adı hayâdır.
Dördüncü muhafızın adı, sabırdır.
Beşinci muhafızın adı, perhizkârlıktır.(az yemek)
Altincı muhafızın adı, korkudur.
Yedinci muhafızın adı, edeptir,
Hararet nardadır, sacda değil;
Makalat, Hacı Bektaş Veli
Kerâmet baştadır; taçda değil;
Her ne arar isen kendinde ara;
Kudüs'de, Mekke'de, Hac'da değil.
Sıkça Sorulan Sorular
Makalat kimin eseridir?
Makalat, Hacı Bektaş Veli tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1243'te yayımlanmıştır.
Makalat kaç sayfadır?
Makalat, 143 sayfadır (Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları baskısı).
Makalat'ın en ünlü sözü nedir?
“Gözyaşı acı, göz bebeği suyu tatlıdır. Bunların ikisi de bir aradadır, fakat birbirine karışmazlar. Çünkü, gözün aslı yağdır; tuz (tatlı)a muhtaçtır. Göz bebeği suyu, tatlıdır. Eğer gözyaşı acı olmasaydı, göz kokar; göz bebeği suyu tatlı olmasaydı, göz görmez olurdu. Dünyada artmak da var eksilmek de. Vücutta da kuvvet var; kiminde artar, kiminde eksilir. Dünyada mezarlık var. Mezarlık insanda da var. Şimdi, burun dedikleri mezarlığa benzer. Fakat burun iki deliklidir. Bir deliği dimağa, bir deliği boğaza gider. Mezar (Ölü) da iki deliklidir: Biri cennete, bir de cehenneme gider.”