Şeftali bitkisi ve meyvesi ile ilgili olarak genel bilgiler ve şeftali türleri ile ilgili bilgilerin yer almış olduğu yazımız. Hoş kokulu,...
Şeftali bitkisi ve meyvesi ile ilgili olarak genel bilgiler ve şeftali türleri ile ilgili bilgilerin yer almış olduğu yazımız.
Hoş kokulu, leziz, sulu meyveler veren, 3-4 metre uzunlukta bir meyve ağacıdır. Gülgiller familyasındandır. Soğuk, kurak olmayan yerlerde, hafifçe kumlu, kireçli topraklarda iyi yetişir. Çiçekler daima on iki aylık dallar üstünde bulunmaktadır. Bu bakımdan dalları budarken çok dikkat etmelidir.
Şeftali bolca sulu, besleyici, ferahlık verici, içinde bir sürü vitamin bulunan bir meyvedir. Çiğ olarak yendiği gîbi, kompostosu, reçeli, marmelâtı, hoşafı da yapılır. Hızlı bozulup, kolayca çürüyen bir meyve olduğundan uzun vakit saklanamaz. Uzağa gönderilecek şeftalilerin iyi ambalajlanması gerekir.
Şeftalileri iyice yumuşamadan kopartmamalıdır. «Et şeftalisi» bir çok gün öncesinden kopartılarak bekletilirse, kokusu artar. Şeftali çekirdeğindeki bademin içinde «siyanhidrik asit» bulunmaktadır. Çekirdeği kırıp içindeki bademi yiyen çocuklarda, ölümle sonuçlanabilen zehirlenmeler olabilir. Bir takım şeftaliler, çekirdekleri ile birlikte uzunlamasına ikiye ayrılırlar. Bunlara «yarma şeftali» denir. Üstündeki derinin tüylü, ya da tüysüz olmasına gore de şeftaliler «tüylü» ve «tüysüz» diye isim alırlar.
Türkiye’de Şeftali
Yurdumuzda bir çok yerde, türlü tür şeftali yetiştirilir. Başta Bursa, İzmir, Kocaeli olmak suretiyle Sakarya, İstanbul, Gaziantep, Adana, Diyarbakır, Kastamonu, Giresun, Zonguldak, Malatya, Tokat, Konya, Edirne’de geniş şeftali bahçeleri vardır.
Yurudumuzda yetişen başlıca şeftali türleri ve özellikleri şunlardır:
Sapanca Şeftalisi. — Kiremit kırmızısıdır. Tatlı, suludur. Bir tanesinin ağırlığı 180 grama yaklaşır. Bursa’da çok yetiştirilir.
Uzunoğlu, Hacıömeroğlu Şeftalileri. — Uzak bölgelere gönderilebilecek kadar dayanıklıdır.
Ak Yarma Şeftali. — Çok keskin kokusu vardır. Tatlı, mayhoş ve suludur; beyaza yakın renklidir.
Yeşil Türbe Şeftalisi: Çok kıymetli bir yarma şeftalidir. Güneş gören bölgeler kırmızı, tersi yeşildir; içi de az çok yeşile çalar. «Memeli», «memesiz» denilen iki çeşidi vardır. Memelisi uzunlamasına basıktır, bir tanesi 125-150 gr. arasındadır. Çok tatlı, kokulu olmasına karşın çok narin olduğundan uzak bölgelere kolay gönderilemez.
Hülü Şeftalisi. — Kırmızı, sulu, tatlı bir şeftalidir. Bir çok türleri vardır. Bunlardan biride «alyanak» şeftallieri içinde 300 gramı geçenleri bulunmaktadır. İhraç edilenlerin başlangıcında bu tür şeyler gelir. «Kara alyanak» daha iridir, daha koyu renklidir. «Sarı hülü şeftalisi» alyanağa benzerse de ondan daha iridir. «Yarma hülü şeftalisi» et hülü şeftalisine benzer. Yabancı ülkelere rahatça gönderilebilir. «Sarı-papa şeftalisi» de çok iri bir et şeftalisidir. Haşlanınca kabuğu kolayca soyulduğundan konservecilikte büyük kıymet taşır.
Bunlardan biride başka, Amasya’nın et şeftalisi, Balıkesir’in sulu şeftalisi, Bursa’nın Ahmetağa şeftalisi, Malatya’nın tüysüz şeftalisi, sonbahar şeftalisi, Isparta’nın etli şeftalisi, Adana’nın İmrahor şeftalisi, Kastamonu’nun yarma şeftalisi de makbul sayılan şeftalilerdendir. Bununla birlikte yabancı cinsler de yetiştirilmektedir.
YORUMLAR