Hak Yolunun Esasları adlı eser, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2013'te okurlarla buluşmuştur. Eserden akılda kalan bölümleri, beğeni sırasına göre aşağıya derledik.
Hak Yolunun Esasları'dan En Beğenilen Alıntılar
"Hakkı kişi ile bilemezsin. Sen önce hakkın ne olduğunu bil, sonra hakka uyanların kimler olduğunu zaten ayırt edersin!"
📖 Sayfa 45 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
"Bu cahil ve zavallı kimseler, hakkı kişi ile tanırlar, kişiyi hak ile değil."
📖 Sayfa 45 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Müminlerin emîri Hz. Ali'ye (r.a),
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
"Ey müminlerin emîri, sen gördüğün rabbe mi ibadet ediyorsun, görmediğin Rabbe mi?" diye sorduklarında,
Hz. Ali (r.a),
"Ben gördüğüm Rabbime ibadet ediyorum, fakat bu görme başın görmesi değil kalbin görmesidir" demiştir.
"Sonunda anladım ki, bir düşünceyi anlamadan ve özünü kavramadan reddetmek karanlığa taş atmak gibidir."
📖 Sayfa 26 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Şunu iyi bil ki, Hak'tan başka her şey O'nunla kul arasında bir perdedir.
📖 Sayfa 20 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Cüneyd-i Bağdadî (k.s) der ki:
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
"Allahu Teâlâ, kullarının kalbine, onların kendisine yakın olduğu ölçüde yakın olur; öyleyse kalbinin neye yakın olduğuna bak!"
Arkadan gelen daha önce geçenin ayak izlerine basar.
📖 Sayfa 47 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Konuştuklarına pişman olan çoktur; sükût ettiğine pişman olan ise yok denecek
📖 Sayfa 21 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
kadar azdır.
Allahu Teâlâ , bir kudsi hadiste şöyle buyurur:
📖 Sayfa 19 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
"Kulum , aç kalırsan beni görürsün; şüpheli şeylerden sakınırsan beni tanırsın; dünya mal ve hırsından sıyrılırsan , bana ulaşırsın."
Kalbi örten perdeler açılınca, kalp bağlardan kesildiği için sebepler silinir, engeller ortadan kalkar.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Söz, insanı maksadına götüren bir vesiledir.
📖 Sayfa 145 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Bâyezid-i Bistâmî Hazretleri demiştir ki :
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
" On iki sene nefsimin başında demircilik yaptım. On beşsene kalbimin aynasını cilâlamakla meşgul oldum. Bir sene , nefisle kalbimin arasındaki vaziyeti gözetledim ; bir de baktım ki belimde zünnar / şirk bağı var. Bu defa beş sene onu kesmek için çalıştım ; onu nasıl keseyim diye düşündüm. Sonra bana işin gerçeği keşfoldu ; bütün halkı ölmüş kabul ettim; hepsinin üzerine dört tekbir getirdim , cenaze namazlarını kıldım.
Cahillik, tecrübe azlığıdır. Ahmaklık, niyeti iyi fakat gidişatı kötü olmaktır. Delilik ise, bütün bu saydıklarımızın bozuk olmasıdır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Gıybetten tövbe etmenin temel şartları şunlardır: Gıybetin haram olduğunu bilmek, yaptığı gıybete pişman olmak, gıybet düşüncesini içinden söküp atmak, bir daha yapmamaya kesin karar vermek, yaptığı gıybeti söyleyerek gıybet ettiği kimseden helallik almak. Ancak bu mümkün olmazsa, onun için hayır dua etmek.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Cüneyd-i Bağdadi demiştir ki; "Rıza, kalbe ulaşan sağlam bir ilimdir. Gerçek ilim kalbe ulaşınca onu, Allah'tan razı olma haline götürür."
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Ebu Turab der ki; "Kalbinde bir parça dünya sevgisi bulunan kimse, Allah'tan razı olma haline ulaşamaz."
Kalbin daralması, ilahi tecelliye razı olmamaktandır.
Güzel ahlâka ulaşmak, haramları terketmekle mümkündür.
📖 Sayfa 131 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Her grup kendilerinde bulunan (fikir ve davranış) ile sevinip böbürlenmektedir .
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Dünyaya fazla dalmak, dini mahveder.
📖 Sayfa 8 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Şeytan, insana Allahu Teala için kızılan kimsenin giybetini yapmaya ruhsat vardır diye düşündürür.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Cüneyd-i Bağdadi der ki; Allah kullarının kalbine, onların kendisine yakın olduğu ölçüde yakın olur, kalbinin neye yakın olduğuna bak!
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Laneti hak eden guruplar üçtür: yüce Allah'ı inkar, dine bidat sokmak ve açıktan günah işlemektir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Bu guruplardan birinden olan şahsın şahsına lanet okumaya gelince, firavun, Ebu Cehil ve Ebu leheb gibi, küfür üzere öldükleri hariç, diğerlerine lanet okumak yine caiz değildir; çünkü o kimsenin İslam üzere ölme ihtimali mevcuttur.
Kulun sabır makamında dengeyi bulduğunun alâmeti, nefsi tarafından herhangi bir engelleme ve çekişme olmadan, güzel amellerin kendisinden kolayca ortaya çıkmasıdır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Müminin kalbi, rahmanın iki parmağı arasındadır.
📖 Sayfa 97 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Bu dünyada varlık sebebimiz iki şeydir: bunlar ilim ve ameldir. İlim, amelin önündedir: dinimizin İlk emri ilimdir, ilimsiz amel ya noksan olur ya da bozuk olur; kazancı zararını kurtarmaz.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Kendisini zenginlik ve bolluk içinde görünce taşkınlık etmek nefsin bir sıfatıdır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Kim, içinde bulunduğu vaktin hükmünü zayi ederse, o cahildir. Kim, içinde bulunduğu vaktin amelinde kusurlu davranırsa, o gafildir. Kim vaktindeki işi ihmal ederse, o acizdir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Ey okuyucum, sana faydalı ilim gerekir. Önce, ibadet edeceğin yüce Rabbini tanımalısın, sonra ibadet edersin. Kendisini tanımadığın, zatına ait sıfatlarını ve isimlerini, O'nun için caiz olan ve olmayan durumları bilmediğin bir zata nasıl ibadet edeceksin?
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Kim, yaptığı işi sadece kendisinin istediğini ve kendi kudretiyle yaptığını söylerse, o, Kaderî'dir.
📖 Sayfa 17 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Kim, yaptığı bir işte kendisinin hiçbir irade ve kudretinin olmadığını söylerse ,o, Caferî'dir.
Kim, yaptığı bir işi Allahu Teâlâ'nın irade ettiğini, kendisinin de bu işi yaptığını ve ondan sorumlu olduğunu söylerse;o, sünnet üzere giden, doğru yola ulaşmış bir kimsedir.
Güzel ahlâk, cennet ehlinin ahlâkıdır. Güzel ahlâkın başı tatlı sözdür; onu şerefli
📖 Sayfa 131 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
işler takip eder.
Düşük tabiatlı kimseler, bir iyilik yaptıklarında, devamlı onunla övünürken; şerefli insanlar, yaptığı iyiliği yetersiz bulup özür dilemekle uğraşırlar.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Kalbe gelen düşünceleri tanımak ve iyisini kötüsünden seçmek istersen; onları şu üç ölçüye vur ki, düşüncenin hangi türden olduğunu anlayasın;
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
1. Nassa
2. Salihlerin ahlakına
3. Nefse
Kul, bir işi yapmaya başladığında ona bu işi yapma kudreti verilir; öncesinde değil.
📖 Sayfa 16 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Eğer dünyada hür olarak yaşamak istersen, ihtiyacını nefsinden başkasına yükleme; kanaate sarıl. Hür bir hak yolcusunun, bütün istedikleri yüce Mevla katında mevcut iken, gdiip bir kulun önünde zelil olması nasıl uygun olur?
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Bir kimse, gidip birinden hacetini görmesini isterse, o kişi hacetini görsün veya görmesin, isteyen kimsenin kırk gün yüzünün suyu akar.
Makam, mal ve dünya sevgisi, öldürücü bir zehirdir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Baş olma ve şöhret sevgisi, insanda kibir meydana getirir.
Dünyaya fazla dalmak, dini mahveder.
Zahiren ve batınen edebe sarıl. Zahirdeki edebi zayi eden kimse, zahiren cezalandırılır; iç alemindeki edebi zayi eden ise, iç aleminde cezalandırılır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Allahu Teâlâ, bir kudsî hadiste şöyle buyurur:
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
"Kulum, aç kalırsan beni görürsün;
şüpheli şeylerden sakınırsan beni tanırsın;
dünya mal ve hırsından sıyrılırsan, bana ulaşırsın."
Denilir ki: Günahların en büyüğü, bir kimsenin hiç tanımadığı ve hiç görmediği insanları arkasından çekiştirerek, gıybetini yaparak, haksız yere karalayarak, kendilerine zulmetmesidir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Gerçekten kul, işlediği günahlar yüzünden maddi ve manevi rızıklardan mahrum olur.
İbni Ata; En büyük ilim heybet (Allah'ın yüceliği karşısında kalbin titremesi) ve hayadır, bunlar kuldan gidince, onda hiçbir hayır yoktur.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Melametilere göre insanların değeri en düşük olanı, yaptığı ameli insanlara göstermek isteyen ve onunla insanları kendisine yöneltmeyi düşünendir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Feraset ilhamdan ayrı bir şeydir. İlham, bir alamete muhtaç değildir; feraset ise muhtaçtır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Uzlet iki çeşittir; birisi farz, diğeri fazilettir. Farz olan uzlet, kötü şeylerden ve kötülüğe bulaşmış insanlardan uzaklaşmaktır. Fazilet olan uzlet ise; boş işlerden ve boş işlerle uğraşan kimselerden uzaklaşmaktır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
1. Övmede ileri gidip yalana kadar varmak.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
2. Bazen övmeye gösteriş girer; çünkü öven kimse, övdüğü kimseye sevgisini açıklar, ama onu söylediği kadar sevmez. Yahut öven kimse, söylediği şeylerin hiçbirine inanmamaktadır; bu durumda iki yüzlü bir riyakar olur.
3. Bazen övenin söyledikleri karşı tarafta bulunmaz; bu durumda o, Allah katında temiz olmayan birini temize çıkarmış olur ki bu, bir helak sebebidir.
4. Bazen övülen kimse fasık ve zalim bir kimse olduğu halde, övüldüğü zaman bundan hoşlanır; bu ise caiz değildir; çünkü fasık kimse övüldüğü zaman Allahu Teala gazap eder.
Nasrâbâdî (rah) der ki:
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
"Sünnete uyarak marifete,
farzları eda ederek Allah'a yakılığa,
nafileleri yerine getirerek de Allah'ın muhabbetine ulaşılır."
Bütün hamdler sadece Allah'a aittir.
Ariflerden biri der ki; "Yaptığım bir hayır işi insanlar gördüğünde, o ameli gözümden düşürürüm/artık ondan bir sevap beklemem."
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Allah Teala bir kula kötülük murad ederse, ona amel kapısını kapatır, tembellik kapısını açar.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Hz Peygamber bütün ümmetin icmasıyla büyük günah işlemekten uzak kalmıştır. Hayatı saadetleri iyice incelendiğinde görülecektir ki o, küçük günahlara ve sevimsiz işlere de bulaşmamıştır. Hatta onun şerefli gönlü, mubah olan şeylere de ancak onun mübah olduğunu göstermek ve onunla yüce Rabbinin taatine bir destek bulmak için yönelmiştir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Yüce Allah, bizleri ve sizleri kendisine yakınlaştırdığı dostlarından, ilmi ile amel eden alimlerden ve ihlas sahibi seçkin kullarından eylesin.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Uzun emel, bütün hayırların engellidir ve bütün kötülüklerin sebebi de odur. Halkı, her türlü bela ve imtihana düşüren uzun emel fitnesidir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Kalbin incelmesi ve boş duygulardan temizlenmesi, ancak ölümü, kabri ve ahiret hâllerini düşünmekle mümkün olur.
Aşırı arzu, insanda sevdiği işe karşı bir heyecan ve hareket meydana getirir; insan iyice incelemeden ve bir sevap düşünmeden o işe dalar.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
1. Övülme insanda kibir ve kendini beğenme meydana getirir; bunlar insanı helak eden şeylerdir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
2. İnsan hayırla övüldüğü zaman sevinir, gevşer, nefsinin mevcut hâlinden razı olur, ahiret işlerine gayreti azalır.
İlham, kalp manevi kirlerden temizlendikten sonra yüce Allah tarafından kalbe verilen bir ilimdir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Hayalı kimse, günah işleyenlerin kusurlarından dolayı utanmalarından daha fazla, yaptığı iyiliklerden utanır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Konuştuklarına pişman olan çoktur; sükut ettiğine pişman olan ise yok denecek kadar azdır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Denilmiştir ki; "Selâmet on parçadır; dokuzu sükûnette, biri de halktan ayrı kalmaktadır."
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Halvet, uzletten ayrı bir şeydir. Halvet, yabancılardan ayrı kalmaktır; uzlet ise, nefisten ve nefsin davet ettiği Allah'tan uzaklaştıran şeylerden uzaklaşmaktır.
Kısa emeli korumanın yolu; kulun, ölümün aniden gelerek kendisini bir gaflet ve aldanma halinde yakalayacağını düşünmesidir. Bu tarifi iyi ezberle, ona ihtiyaç vardır. Sözü uzatmadan sana lazım olanı anla.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Riyazat, nefsi hayra alıştırmak, onu yavaş yavaş yumuşaklıkla kolay işlerden ağır işlere adım attırmak, böylece devam ederek önceleri zor gelen bütün iş ve hallerin kendisine kolay geleceği bir dereceye kadar onu ilerletmekdir.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Şöyle denilmiştir; "Allahu Teala, beş şeyi, şu beş şeyin içine koydu: izzet ve şerefi, kendisine taate. Zilleti, günaha. Heybeti, gece ibadetine. Hikmeti, aç karnına. Zenginliği, kanaate."
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Bir alim der ki; "Düşmanından kısas yoluyla intikam aldığın gibi nefsinin mal hırsından da kanaat yoluyla intikam al."
Denilmiştir ki: "Kimin gözü insanların elindeki mala takılırsa, onun üzüntüsü çok olur."
Edeplerin en güzeli, dinde fakih olmak (dini güzelce öğrenmek), dünyadan gönlünü
📖 Sayfa 16 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
çekmek ve yüce Allah'ın senin üzerindeki hakkını bilmektir.
Baş olma ve şöhret sevgisi, insanda kibir meydana getirir.
📖 Sayfa 8 · Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Kimin bütün hâlleri dengede olup her şeyi yerince ve gereğince yaparsa, o kimse hikmet ehli biridir. Hikmet, her şeyi ilim ve amel olarak olması gereken yere koymaktır.
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali
Sıkça Sorulan Sorular
Hak Yolunun Esasları kimin eseridir?
Hak Yolunun Esasları, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2013'te yayımlanmıştır.
Hak Yolunun Esasları kaç sayfadır?
Hak Yolunun Esasları, 120 sayfadır (Ehil Yayınevi baskısı).
Hak Yolunun Esasları'nın en ünlü sözü nedir?
“"Hakkı kişi ile bilemezsin. Sen önce hakkın ne olduğunu bil, sonra hakka uyanların kimler olduğunu zaten ayırt edersin!"”