Ali Balcı'nın 2013'te yayımlanan Türkiye Dış Politikası adlı eseri, Araştırma-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Etkileşim Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Türkiye Dış Politikası'nı okuyan herkesin işaretlediği sözler, aşağıda bir arada.
Türkiye Dış Politikası'dan En Beğenilen Alıntılar
Türkiye, 29 Mart 1949'da İsrail’i tanıyan ilk Müslüman ülkeydi.
📖 Sayfa 132 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Ege Denizi bağlamında yaşanan gerginlikler, Türkiye'nin tehdit algısını yeniden gözden geçirmesine neden oldu. 1970'lerin sonunda temel tehdidin kuzeyden yani Sovyetler Birliği'nden değil, batıdan, yani Yunanistan'dan geldiği dile getirilmeye başlandı.
📖 Sayfa 182 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Kısacası, Kemalist kadro Cumhuriyetin başından beri mücadele ettiği iki bloğun ciddi bir meydan okuması ile karşı karşıya kalmış ve bu iki bloğun 1990lardaki kalkışması karşısında iki refleks göstermişti : 'toprak bütünlüğü' (Pkk) ve laiklik (Refah Partisi).
📖 Sayfa 227 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
PKK saldırılarının devlet için yönetilebilir olmaktan çıkması devletin Kürt meselesine ilişkin geleneksel reflekslerinden birinin yeniden nüksetmesine yol açtı ve PKK’yı Türkiye’yi zayıflatmak isteyen ‘dış güçlerin oyunu’ olarak sunan dil bir hayli yaygınlaştı. Bu da Türkiye’nin sorunlu ilişkilere sahip olduğu ülkeleri kolaylıkla PKK ile ilişkilendirmesine imkan sağladı.
Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Örneğin 1965 seçim kampanyası, sırasında Türkiye İşçi Partisi (TİP) "Bugün 35 milyon metrekarelik vatan toprağı Amerikan işgali altındadır. Bu üslerde Amerikan bayrağı dalgalanır ve bu üsler birer küçük Amerikadır. Bu üslere Türk polisi giremez" ifadelerini kullanınca Türkiyede NATO üyeliği ilk defa kamuoyu önünde açıkça sorgulanmaya başlandı.
📖 Sayfa 141 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Yunanistan'a karşı yaptığı savaşla bağımsızlık mücadelesi vermiş olan Atatürk, Yunanistan Başkanı Venizelos tarafından 1934 yılı Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi.
📖 Sayfa 78 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Son olarak, daha sonra illegal yöntemler ile ülkede yönetimi ele geçirmeye çalışan bir terör örgütü olduğu ortaya çıkan "Gülen Örgütü" Orta Asyadaki örgütlenmesi sayesinde büyüdü ve normalleşti. Orta Asyadaki etkinliği sayesinde kendisine siyasi bir koruma sağlayan Gülen örgütü Türkiye içinde de güçlendi ve zamanla ülkenin iç ve dış politikasını etkileyebilecek bir konum kazandı.
📖 Sayfa 224 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Montrö Sözleşmesi Atatürk döneminde izlenen uygun uluslararası koşullarda Lozan'ın restore edilmesi politikasının başarılı örneklerinden biriydi. Atatürk'ün nota verilmeden önce dönemin dışişleri bakanına "Avrupa durumu böyle bir teşebbüs için elverişlidir" ifadelerini kullanması bu dönemde izlenen revizyonist dış politikanın en önemli göstergesiydi.
Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Tarihsel olarak Genelkurmay Başkanlığı 1960 darbesinden sonra dış politika karar alma sürecinin aktörlerinden biri olmakla kalmamış, daha da önemlisi demokratik olarak seçilmiş hükûmetlerin üzerinde MGK gibi kurumsal aygıtlar yoluyla denetim gücüne sahip olduğu için dış politikanın yönünü ve sınırlarını belirleyebilmişti.
📖 Sayfa 247 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
İlk olarak Haziran 1975 tarihinde iki ülke arasında Türkiye'de 700 milyon dolarlık sanayi yatırımını öngören bir antlaşma imzalanırken, ardından 1977 yılında Sovyetler Birliği, Türkiye'ye on yıl içinde 1,3 milyar dolarlık ekonomik yardımda bulunmayı kabul etti. Daha sonra Ekim 1978'de imzalanan bir başka antlaşmayla da Moskova yönetimi Türkiye ye 4 milyar dolara yakın yardımda bulunmayı taahhüt etti. Bir yıl sonra da Türkiye'ye yönelik yardım ve kredilerden oluşan 8 milyar dolarlık bir antlaşma imzalandı (TDP, 2004: 783).
📖 Sayfa 177 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Popüler kültürde Amerika ve onun sembol kenti New York, 'geleceği, teknolojiyi ve moderniteyi' temsil ederken (Bali, 2009: 267), 1960 ve 70'lerdeki Amerikan karşıtlığı yerini Amerikan öykünmesine bıraktı.
📖 Sayfa 179 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
İngiltere ile müttefikiz, Almanya ile dost
📖 Sayfa 89 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Örneğin 1953' e kadar İran'da iktidarı elinde bulunduran Musaddık İngiltere ile petrol konusunda anlaşmazlık yaşayınca Türkiye açık bir şekilde İngiltere'nin yanında yer alırken, CIA desteğiyle yapılan bir darbe sonucunda Musaddık'ın yerini alan yeni yönetim Türkiyeden yakın destek gördü.
📖 Sayfa 122 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Wilhelm bir taraftan Osmanlı lehine Avrupa güç dengesine dahil olurken, diğer taraftan da Osmanlı'nın çökmesi hâlinde dağılımdan nasıl pay alacağının da hesabını yapıyordu. Örneğin 1896'da İngiltere Başbakanı Lord Salisbury ile gizli bir görüşme yaparak Osmanlı'nın paylaşımı konusunda bir mutabakata varmaya çalışmış, ancak Salisbury'nin buna yanaşmaması üzerine görüşmelerden bir sonuç çıkmamıştı.
📖 Sayfa 54 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
1960 ve 70'lerde siyaseti şekillendiren ideolojiler, yerini 1980 darbesinden sonra "'icraat', 'iş bitiricilik', 'yenilikçilik' ve 'uzlaşma gibi kavramların siyasi söyleme damgasını vurduğu" yeni bir sürece bıraktı (Göle, 1998: 14). İlkesel ve ideolojik inançların yerini, icraata yönelik pragmatik yaklaşımın aldığı bu yeni süreç 1980'lerle birlikte Türkiye'de hâkim olmaya başlayan neoliberal dilin bir ürünüydü ve daha önceki dönemlerde yaşanan zorlukları aşmak için ekonomiye verilen öncelik, artık devlet ideolojisinin bizzat kendisi olmuştu.
📖 Sayfa 179 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
IMF antlaşması Türk dış politikası açısından iki sebeple kritik bir aşamaydı. Birincisi, 1970'ler boyunca Sovyetler Birliği'nden borçlanma yoluyla Amerikan düzeninin ekonomik kurumları karşısında kazanılan göreli otonomi sona erdi. İkincisi ise neoliberal piyasa düzenine geçen Türkiye, 1950'lerde olduğu gibi ekonomisini yeniden ABD düzenin kurallarına bağladı (Balcı ve Madakbaş-Gülener, 2018: 81).
📖 Sayfa 178 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Türkiye'nin ulusal güvenliğini tek başına ABD'ye endekslemesinin problemli bir dış politika tercihi olduğu fikri, 1960'ların ikinci yarısında Türkiye'deki sol hareketlerin de katkısıyla önemli bir karşılık bulmaya başladı.
📖 Sayfa 140 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
"Memleketler muhteliftir fakat medeniyet birdir."
📖 Sayfa 57 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Ağustos 1996'da yine İsrail ile imzalanan ve iki ülke arasında savunma alanında işbirliğini düzenleyen antlaşmayı dönemin Başbakanı Necmettin Erbakan uzun süre imzalamayı reddetse de, askerden gelen baskılar üzerine antlaşmayı imzalamak zorunda kaldı. Mayıs 1997’ye gelindiğinde Refah Partisi açık bir şekilde dış politika sürecinden dışlandığını dile getirdi ve Türkiye-İsrail-ABD ortak askerî tatbikatı konusunda 'ordunun hükümeti devre dışı bıraktığını' açıkladı (Balcı, 2011a: 124).
📖 Sayfa 229 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
1940'lı yılların ikinci yarısından itibaren terk edilmeye başlanan tarafsızlık ilkesi 1950'lere gelindiğinde yerini aktif Amerikancılığa bıraktı. Türkiye'nin 1952'de NATO'ya üye olmasıyla birlikte Ankara kendi çıkarlarını genelde Batı'nın özelde ise ABD'nin çıkarlarıyla özdeş görmeye başladı. Adnan Menderes hükümeti Washington'un dikte ettiği politikayı harfiyen izlemekle Türkiye'nin çıkarlarına en iyi hizmet edileceğine' inandı.
📖 Sayfa 103 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Dönemin dış politikasına karakteristik özelliğini veren aktif Amerikancılık tek başına Demokrat Parti'ye ilişkin bir şey değildi. 1940'ların ikinci yarısında İnönü yönetimi altında başlayan ve Demokrat Parti döneminde muhalefette olan İnönü'nün, basının ve diğer devlet aygıtlarının da beslediği bir hâkim düşünme biçimiydi.
📖 Sayfa 112 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Fakat ANAP'ın içinde Özal'a itiraz eden bir kamp olmasaydı muhalefet partilerinin savaş karşıtı politikası karar verme sürecinde meclisi bu kadar etkin bir konuma taşıyamazdı. ANAP'ın içinde Mesut Yılmaz'ın başını çektiği bir grup milletvekili Özal'ın Irak savaşına dahil olma politikasına karşı çıktı (bkz. Tablo 8.1).
📖 Sayfa 207 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
İsrail’e yönelik mesafeli ve eleştirel politikanın Türkiye açısından en önemli getirisi Arap ülkelerinin 1973'te aldığı ve İsrail'i destekleyen ülkelere petrol ambargosu koyma kararından muaf tutulması oldu.
📖 Sayfa 188 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Dolayısıyla bu dönemde Türkiye ve ABD arasında dış politika konularında bir ayrılık olmadığı gibi, NATO kapsamında yapılan askerî antlaşmalarla Türkiye, Sovyetler Birliği ile Ortadoğu arasında konumlandırılan ve Soğuk Savaş mantığı içinde çalışan Amerika'nın ileri karakoluna dönüştü.
📖 Sayfa 103 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
1964 yılına kadar gerek 27 Mayıs sonrası iktidarı devralan askeri rejim, gerekse İnönü hükümetleri en az Demokrat Parti kadar ABD’ye angaje bir dış politika sürdürdüler (Ahmad, 1997: 402). Sovyetler Birligi nin ısrarlı barış ve işbirliği teşebbüslerini hem askeri rejimin cumhurbaşkanı olan Cemal Gürsel hem de İsmet İnönü Türkiye'nin ABD ve NATO'ya bağlılığının altını çizerek geri çevirdi.
📖 Sayfa 139 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Bu karar 8 Mart 1968'de Türkiye'ye açık bir şekilde iletilirken, Türkiye'deki Amerikan karşıtlığı da 15 Temmuz 1968'de bir grup öğrencinin İstanbulu ziyarete gelen Amerikan Altıncı Deniz Filosu'na mensup askerleri denize dökmesi ile en üst seviyesine çıktı. Hatta 1965'ten itibaren Barış Gönüllüleri Projesi kapsamında Türkiye'deki üniversiteler ve okullarda ders veren Amerikalı öğretmenler tepkilerin hedefi oldu. Bu "gönüllữ" görevlilerin Türkiye'yi terk etmelerini isteyen Türkiyeli meslektaşları dersleri boykot etmeye başladı.
📖 Sayfa 142 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
1945 sonrası ekonomik yardım ihtiyacı Türkiye'yi ABD eksenli tek yönlü bir dış politikaya zorlarken, 1970'lerde akut hâle gelen yardım ihtiyacı Türkiye'nin çok yönlü dış politikasının temel motivasyonunu oluşturmuştu.
📖 Sayfa 169 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
1980'lerin ikinci yarısı ve 1990'lar hem Kürt siyasî hareketinin hem de İslâmcı hareketin Kemalist devlet yapısına meydan okuyacak ölçüde güçlenmesine tanıklık etti.
📖 Sayfa 250 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Turgut Özal Türkiye'nin Körfez Savaşı politikasını belirleyen en önemli aktör olmasına rağmen belli sınırları vardı. Örneğin ABD'nin Suudi Arabistan'da toplanan müttefik kuvvetlerine asker katkısında bulunma çağrısını TSK'dan gelen baskılar nedeniyle karşılıksız bırakmak zorunda kalan Özal, aynı şekilde ordunun sınır ötesi harekât için hazır tutulması önerisini de dönemin Genelkurmay Başkanı Necip Torumtay'a kabul ettiremedi.
📖 Sayfa 207 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Türkiye'nin üçüncü dünyacı bağımsızlık hareketlerine yönelik mesafeli politikası sömürgecisi Fransa'ya karşı Cezayir'in başlattığı bağımsızlık savaşı sırasında da kendini gösterdi. 1955 yılında sömürgeci geçmişe sahip Asya ve Afrika ülkeleri Cezayir konusunu BM Genel Kurulunun gündemine getirdiğinde Türkiye konunun gündeme alınmaması yönünde oy kullandı.
📖 Sayfa 128 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Yeni Osmanlıcılık Cumhurbaşkanlığı döneminde Turgut Özal'ın temel dış politika ideolojisi iken, fırsatçılık bu ideolojinin olanağı, aktif dış politika da hayata geçirilmesiydi.
📖 Sayfa 222 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
1964 yılına kadar gerek 27 Mayıs sonrası iktidarı devralan askerî rejim, gerekse İnönü hükûmetleri en az Demokrat Parti kadar ABD'ye angaje bir dış politika sürdürdüler.
📖 Sayfa 150 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
NATO ittifakı Türkiye'nin Batılı kimliğini onaylayan temel kurum olarak kaldı ve Moskova ile yakınlaşmanın devletin bu 'ontolojik' ilişkisine zarar vermemesine dikkat edildi.
📖 Sayfa 162 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Sovyet tehdidi Türkiye'de orduya kaynak aktarımının ve ordunun modern tarzda yeniden örgütlenmesinin dayanak noktası oldu. Bu ayrıcalıklı konumu zamanla orduyu siyasal alanın en önemli aktörlerinden biri haline dönüştürdü.
📖 Sayfa 104 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Sovyetler Birliği' nin dağılmasından sonra bir nevi hacet kapılarının açıldığını düşünen Özal, "eğer, önümüze açılan bu hacet kapılarından bugün girmezsek bu tarihi fırsatı kaçırmış oluruz."
📖 Sayfa 205 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
12 Eylül darbesi ABD ile ilişkilerde radikal bir kırılmayı temsil etmemiş, sadece 1960'lar ve 70'lerde yaygınlaşan Amerikan karşıtlığını zor yöntemiyle ortadan kaldırarak iki ülke arasındaki yakın ilişkilerde sorun çıkaran dinamiklerden birisi olan toplumsal muhalefeti ortadan kaldırmıştı. Böylelikle Amerikan karşıtlığının yerini Amerikan öykünmesine bıraktığı 1980'li yıllar boyunca gerek askerî yönetim, gerekse Turgut Özal hükûmetleri Ankara ve Washington arasındaki ilişkilerin restore edilmesinde hiçbir muhalefetle karşılaşmadılar.
📖 Sayfa 201 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Neoliberal yeniden yapılanma ile birlikte Türkiye'de iktidar bloğunun temel çekirdeği, sermayenin dışa açılmasını sağlayan kesimler ve düzenin korunmasını gözeten askerî/kamusal bürokrasiden oluşmaya başladı.
📖 Sayfa 197 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Türkiye'nin Körfez Savaşı sırasındaki politikasının sonucu, savaş sonrası Irak'ta oluşan güç boşluğunun PKK'nın Irak'ı bir üs olarak daha etkin bir şekilde kullanmasına yol açmasıydı. Bu sayede artan terör olayları özellikle Kürtlerin yoğunlukta bulunduğu Doğu ve Güneydoğu bölgelerini 1990'lar boyunca düşük yoğunluklu bir savaş bölgesine dönüştürdü.
📖 Sayfa 236 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Dış ilişkilerdeki 'sabit' ve hükûmetten hükûmete değişmeyen ilkelerin 1960 sonrası dönemde koruyucusu MGK olmuş ve bu kurum dış politikanın temel ideolojik pozisyonunu sürekli kılan kurumsal bir işlev üstlenmiştir.
📖 Sayfa 144 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde Batı ile ilişkiler Türkiye'nin Batıcı kimliğini sağlamlaştıran, normalleştiren ve sürekli kılan bir işlev üstlenmeye devam ettiği gibi, aynı zamanda ilişkilerin güvenlik boyutu da bizzat Batı ile ilişkinin kendisini sürekli kıldı.
📖 Sayfa 88 · Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı
Türkiye'nin dış politika çıkarlarını ABD'nin çıkarları ve normları paralelinde yeniden formüle etmeyi gerektiren bu yeni ilke, otonom ve bağımsız bir dış politikadan vazgeçme anlamına geliyordu.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye Dış Politikası kimin eseridir?
Türkiye Dış Politikası, Ali Balcı tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2013'te yayımlanmıştır.
Türkiye Dış Politikası kaç sayfadır?
Türkiye Dış Politikası, 344 sayfadır (Etkileşim Yayınları baskısı).
Türkiye Dış Politikası'nın en ünlü sözü nedir?
“Türkiye, 29 Mart 1949'da İsrail’i tanıyan ilk Müslüman ülkeydi.”