Cem Behar'ın 2016'da yayımlanan Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal adlı eseri, Müzik türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Kitaptan seçilen bu sözler, okur oylarıyla sıralanarak burada toplandı.
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal'dan En Beğenilen Alıntılar
Bilen üstadın bildiğini mutlaka öğretmesi, mutlaka sonraki kuşağa intikal ettirmesi gerekiyordu. Sistemin kendini yeniden üretebilmesi, hem bilinen eserlerin hem de dağara yeni eklenenlerin talebeye mutlaka aktarılmasını ve bir sonraki nesle intikal ettirilmesini şart koşar. Öğretimde cimrilik, nekeslik, naz ve kibir hiçbir zaman hoş karşılanmazdı. Sanat hasisliği ya da kıskançlığı da onay görmezdi.
📖 Sayfa 147 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Itri’nin (ö 1711) "hace-i evvel" olan Abdülkadir Meragi (ö 1435) ile, keza Ismail Dede Efendinin (ö 1846) miladi onuncu yüzyılın alim, feylesof ve müzik teorisyeni Farabi'ye (ö 950) atfen tanımlandığını görürüz.
📖 Sayfa 173 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Bir yerde referans Abdülkadir Meragi, diğerinde de Farabidir, ama amaç aynıdır, yani İslâm/Ortadoğu'nun büyük musiki teorisi geleneğiyle bağlantıyı ve devamlılığı vurgulamak.
“.. amma bu ilmi üstada mukarenetsiz [üstadla yakınlaşmadan] kemaliyle [mükemmelen] bilmek emr-i muhaldir [olacak iş değildir].” (Bir Onsekizinci Yüzyıl musiki risalesinden..)
📖 Sayfa 40 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Bir diğer risalede hemen hemen aynı sözler :
“Amma bu ilim üstada yakîn olmadıkça ve üstadından görülmedikçe kemaliyle bilinmek emr-i muhaldir.”
Kaldı ki, Türk musıkisi sazlarının hiçbiri (bazı vurmalı çalgılar ve belki de ud dışında) gerek yapı gerekse çalış tekniği itibariyle hem çalıp hem söylemeye elverişli değildir.
📖 Sayfa 51 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Nêy üfleyişini dinledikten sonra talebe adayına şöyle demiştir hocası Neyzen Emin Yazıcı:
📖 Sayfa 93 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
"Sultanım aferin, makamdan makama geçtin, her parçayı kusursuz üfledin. Ama benden nasip alacaksan bu üflediklerinin hepsini unutacaksın..."
Türkiye'de müziğin gerçekten gelişmesi ise IV. Mehmet'in saltanatı sırasındadır. Osman Efendi bu dönemde büyük şöhret sahibi olmuş ve birçok öğrenci yetiştirmiştir.
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Erken dönem güfte mecmualarının en önemlilerinden biri kuşkusuz “Hâfız Post mecmuası” olarak bilinen ve içinde hem Hâfız Post'un hem de talebesi olduğu söylenen Mustafa Itrînin elinden çıktığı varsayılan güfte metinleri bulunan onyedinci yüzyıl sonlarıyla onsekizinci yüzyıl başlarına ait elyazması mecmuadır.
📖 Sayfa 50 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Talebelerinden Dr. Suphi Ezgi, On dokuzuncu yüzyılın son büyük klasik üstadı Zekai Dede’nin (1824-1897) musiki meşkleri hakkındaki yorumları:
📖 Sayfa 78 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
"Bu hayırhah [hayır isteyen, yapan] musikiciye 307 (1889) senesinde şakird [öğrenci] olmuştum. Her Pazar günü öğleden sonra Eyüp'te Şah Sultan tekkesinin hünkar mahfilinde beş altı arkadaşımla birlikte kendisinden musiki dersleri alırdık. Her derste bizimle 4-5 saat uğraşıyordu.. Birçok musiki talebesi yetiştirdi. Bâdi havâ [bedava, karşılıksız] idi. Yalnız Darüşşafaka’da musiki muallimliğinden [öğretmenliğinden] az bir para alıyordu."
İcra sırasında eserin biraz fazlaca süslenmesine dayanan ve “piyasa tavrı" da denen icra üslûbunun yirminci yüzyıl başlarından sonra artık geçerli bir tarz olarak görülmemeye başlanmıştır. Bu üslûp bazılarınca artık “standard dışı” bir tarz olarak telâkki edilmiştir. Özellikle Osmanlı/Türk musikisini modern dünyaya taşıma peşinde olan Rauf Yekta Bey ya da Hüseyin Sadettin Arel gibi müzikologlar “klâsikleştirmeye” çalıştıkları repertuardaki eserlerin “cahil”piyasa icracılarının ve “musıki bilmeyen” zâkir ve müezzinlerin elinde dejenerasyona uğradığı şeklinde yorumlar yapmışlardır.
📖 Sayfa 107 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Meşk ilişkisinin dar anlamda bir müzik öğretiminden ibaret olmadığını tekrarda yarar var. Meşkin öncelikle sekillendirdiği, talebenin müzik bilgisi, icracılığı veya repertuarı değildir. Onun ahlâkı, kişiliği, sanat ve dünya görüşüdür herşeyden önce.
📖 Sayfa 82 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Merhum Bolâhenk Nuri Bey Karagumrük civarında oturur idi. Her gun evden çıkıp Tophane’deki vazifesine giderken hiçbir vasıtaya binmez ve sabah akşam yayan gidip gelirdi. Yolda gidip gelirken, seçtiği bir makamın, peşrevinden başlayarak Beste, Semaileri ve Saz semaisini mırıldanarak okur ve bu suretle her gün ayrı bir makamı tekrarlayarak hafızasına yerleştirirmiş.
📖 Sayfa 189 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
.. Artık hayatta olmayan bir icracıdan da meşk alma olgusu bugünün teknikleriyle pekâlâ gerçekleşebiliyor. Geçmiş yüzyıllarda bu mümkün değildi tabii. Ses kayıt ve çoğaltma cihazlarıyla artık “sanal” bir hocadan meşk almak, plâk, albüm ve bantlardan onu dinleyerek taklide çalışmak mümkün olmuştur bugün. Örneğin sadece Tanburi Cemil'in kaydettiği taş plâkları can kulağıyla defalarca dinleyerek tanbur, ud ya da kemençede gerek çalış tekniklerini gerekse özgün icra üslûplarını geliştirmiş seçkin saz sanatçılarımız vardır.
📖 Sayfa 52 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Düzenli bir ders programı ve müfredat çerçevesinde musiki dersi okutulan ilk resmî mektep 'dır.
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Musiki derslerinin tedrisat programına konduğu 1874 yılından 1897 yılında ölümüne dek Zekâi Dede, bu okulda 23 yıl aralıksız musiki dersi vermiştir.
“Müzik kitaplarından nazari bilgiler edinebilirsiniz. Ancak usta-çrak ilişkisine dayanan sistemle ve iyi müzisyenleri dinleyerek iyi müzisyen olabilirsiniz." (Ney Metodu-Ahmet Kaya 2003)
📖 Sayfa 221 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
…
“Hemen ifade edeyim ki bu kitap bir “metod” değildir. Türk müziği eğitiminde kitap tek başına yeterli değildir. Türk müziği eğitiminin temeli “meşk" sistemi dediğimiz usta-çırak ilişkisidir. Bu tür çalışmalar ancak meşk sisteminde bir yol gösterici olarak değerlendirilmelidir." (Meşkte Ney Eğitimi- Burcu Karadağ 2013)
"...her hafta iki gün elimde Nêy'le Üsküdar'dan kalkıp Edirnekapıya gelir hocamdan iki saat Nêy dersi alırdım. Eski bildiklerimi unutmuş yeni bir öğrenci gibi..."
📖 Sayfa 93 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Meşk vermiş olmanın onuru, hem meşk verilmiş talebenin sayısıyla hem de bunların zamanla ulaşmış oldukları mertebelerle doğru orantılıliydi elbette.
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Meşk hocalığı bununla değer kazanırdı.
“Ne kitabı! Bu iş kitapla olmaz. Bir bocanın önünde diz çökmekle olur.” (Osman Nuri Özpekel)
📖 Sayfa 225 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Medenî Aziz Efendi'nin (1842-1895),
📖 Sayfa 44 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
“..uzun müddet Lâtif Ağa'dan meşk ederek...”
yetişmiş olduğunu öğreniyoruz. Onun da talebesi olan Dr. Suphi Ezgi(1869-1962)'nin eğitimi ise meşk aldığı süreyle değil, her bir hocasından geçtiği fasıl sayısıyla ölçülmüş:
"..Medeni Aziz Efendi'ye devam ederek on beş kadar fasıl meşk etti...On yedi yaşına gelince Zekai Dede'nin talebesi oldu... ondan otuz beş fasıl geçti."
Meşk, Osmanlı musiki dünyasının hat sanatından ödünç aldığı "yazı örneği", "yazı alıştırması" ya da "yazı karalaması" anlamına gelen bir terimdir.
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
"Ustaya İntisab ettiğiniz zaman, çırak olduğunuz zaman herşeyi unutacaksınız. Daha önceki müzik bilgilerini tamamen unutmak lâzım. Yoksa ona intisab etme, ona talebe olma..."
📖 Sayfa 93 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
“Bizim ülkemizde müzik âleminde okumak kelimesine müteallik düşen [karşılığı olan] seyler şunlardır: 1)Kuran; 2) Ezan; 3) Mevlit; 4) İlahi, Durak ve Ayin; 5) Kaside ve Gazel; 6)Sarki; 7) Beste. Filân zat çok güzel okur diye mutlak bir hüküm verdiğimiz zaman o zatın yukarıya yazdığımız şeylerin hepsini güzel okur gibi umumi [genel] bir büküm vermişe benzeriz. Bu doğru değildir. Bunların hepsini aynı güzellikte okuyanı ne gördük, ne işittik." (Ali Rıza Sağman, Hafız Sâmi)
📖 Sayfa 52 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Yirminci yüzyılın ikinci yarısının en önemli ses sanatçılarından ve geleneksel çevrelerde usûlüyle eser meşkederek yetişmiş son büyük ustalardan Alâeddin Yavaşça bir sohbetinde :
📖 Sayfa 26 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
“...nota öğretilen kisiyi tembelliğe sevkediyor. Notaya güveniyor, dolayısıyla eseri ezberine de alamıyor... usûlü çok iyi bilmesi gerekiyor talebenin. Evvelâ usül öğretiliyor ve usül sağlam olduktan sonra da usule göre, usüle intibak tarzında eserin talebeye öğretilmesine geçiliyordu. Ve usülle beraber öğretildiği için hafızaya iyi nakşoluyor ve unutulmuyordu.”
"Ne kitabı! Bu iş kitapla olmaz. Bir hocanın önünde diz çökmekle olur."
📖 Sayfa 225 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Garp musikisi nota ile Türk musikisi ise notasız -mutad veçhile kulaktan- gösteriliyordu.
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
"Eski üstatlar kıymetli eserleri öğretmekte kıskanç imişler, öyle işitirdik. Bizler Emin Efendi'den kıskançlık görmek şöyle dursun, bilâkis herkesin 'çantalık' diye vermedikleri eserleri onun ısrarı ile yazar ve meşk ederdik."
📖 Sayfa 151 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Yazının ve kitabın değil, asıl icranın meşkin önemli olduğu anlamında on beşinci yüzyıl müzik teorisyeni ve Edvar yazarı olan Seydî şöyle der :
📖 Sayfa 38 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
"Dahi fehmet [anla] her kim bu kitabı okusa bittamamihi [bütünüyle] bu kitabı hakikatiyle bilmez. Belki fi'l cümle [topluca] usûlün, füru'un [aslını ve ayrıntılarını] ve esamisin[isimlerini] bilir. Ve eğer bir kişi bu ilim bikünhi'l hakikat [gerçeğin özüyle] bilmek istese gerektir kim bir üstad-ı Kamile [olgun bir üstada] yetişe ve edeble önnde diz çöküp ciddile[gayretle] öğrenmeğe mesgul ola tâ ki kendisi dahi üstad-ı kâmil ola."
"Fenn-i musiki [ musiki san'atı] birbirinden dinlemek ve meşk olunagelip, bu devirde eski usûle rağbet olmadığından heveskârların sesleri güzel olanları usûl-i dairesinde üstadlardan emek sarfedip meşk etmediklerinden hemen beş on şarkı öğrendikleri gibi cümle [bütün] musukiyi tahsil eyledim [öğrendim] zannedip öylece kalıyor."
📖 Sayfa 83 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Süleyman Faik Efendi "beş on şarkı öğrendikleri gibi" kendini üstad sananların meşk mantığına ve ahlâkına ihanet ettikleri kanısındadır...
"Amel şol şeydir ki bir ûstada varasın, hizmet edesin, iki düz üstüne gelesin, talim olasın"
📖 Sayfa 89 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
20. Yüzyılın önemli hattatlarından tanbûrî ve besteci Kemal Batanay... Kendisine Mûsikî meşki vermek için ücret alması önerildiğinde verdiği yanıt şu olmuştur:
📖 Sayfa 79 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
"Bana müzik öğreten hocalarımdan hiç biri benden metelik bile istemediler. En ufak bir hediyemi kabul etmelerinin mümkün olamayacağını şöyle böyle bana hissettirdiler. Ne öğrettiler, ne yaptılarsa Allah rızası için, mûsikîyi mübarek bir meşgale saydıkları için yaptılar... Ben de onların hakkını hevesli ve kabiliyetli talebelere ücretsiz ders vererek ödemeye uğraşıyorum."
"Okumakla yazmakla olmaz tâ üstaddan görmeyince."
📖 Sayfa 224 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
1916 yılında Zekâizade Hâfiz Ahmet Efendi'nin Darülelhan müdürü Ziya Paşa ile talebelere meşkedilecek bir eserin bir tek notası hakkında münakaşa edip ("acaba Acem perdesi miydi yoksa Eviç perdesi miydi?”) bu yüzden Darülelhan'daki hocalik görevinden istifa ettiği rivayet edilir. Çünkü Ahmet Efendi söz konusu eseri üstadlarından böyle meşketmişti ve -mesnetsiz olduğu kadar da inatçı ve şaşmaz bir sadakat duygusu ile- bir tek notasının dahi değiştirilerek talebeye meşkedilmesine razı değildi. Önemli olan Ahmet Efendi'nin inadıdır elbette, iddiasının doğruluğu değil.
📖 Sayfa 103 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Uçucu hevesler, kolay ve çabuk başarı arzuları, gösteriş merakı, yöntemsiz acelecilikler hep meşkin baş düşmanları olmuştur.
📖 Sayfa 83 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Kendisine nota öğretilmesi teklif edilen Zekai Dede'nin talebelerinden Ahmet Avni Konuk (1868-1938)'un bu öneriyi reddetmek için gösterdiği gerekçe buna işaret eder. Nota öğrenme önerisini reddederken “Musiki edebim bozulur” demiştir Ahmet Avni Bey.
📖 Sayfa 90 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Talebeleri olmak ve onları bolca meşk almaya teşvik etmek yetişmiş bir üstad için san'atının sürekliliğini sağlamakta vazgeçilmez bir görevdi. Bunun böyle olduğunun bilincinin kendi özel hayati üzerindeki sonucunu, örneğin Eyüplü Mehmet Bey gayet açık bir biçimde dile getiriyor. Kendisine niye evlenmediği sorulduğunda Mehmet Bey'in verdiği cevap şu olmuş:
📖 Sayfa 152 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
“Eğer evlenecek olursam omuzlarıma büyük bir yük binecek, musikideki namım ve gectiğim musiki eserleri kaybolacak, emeklerime yazık olacak.”
[Yazının (notanın) öğreniminin lüzumlu olduğunu söylemeye gerek yoktur. Ancak öğrenilmesi önce üstaddan öğrendikten ve biraz da repertuar edinip san'atta epey ilerleme kaydettikten ve sazına iyice hâkim olduktan sonra gelmelidir. Ve bu mertebenin altında olan kişiye yazıyı öğretmeye çalışmak boşunadır ve belki onun musıki öğrenmesine engel kabilindendir. Zira üstaddan alınan eğitim bundan önce gelir]. (Mevlevî şeyhi ve nota mucidi Abdülbaki Nasır Dede 1794’te III. Selim’in teşvikiye kaleme aldığı Tahririye eserinde söylüyor)
📖 Sayfa 20 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Yirminci yüzyılın başlarından önce ise, musıki öğrenim ve icrasında hemen hiç nota kullanılmadığı için şifahi eğitim, yani esas olarak usta-çırak ilişkisine dayanan sistem meşkten başka bir şey olamazdı. Musiki meşketme eyleminin bir diğer adı da ‘eser geçmek’tir. Talebeye eser geçmek, hocadan eser geçmek, yani eseri, eserleri, repertuarı aktarmak, intikal ettirmek, başkasına, başka bir kusağa geçirmek, gelenek zincirinin bir başka halkasına geçmesini sağlamak...
📖 Sayfa 22 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
“Mes'ud Efendi Üsküdar'dan her sabah kalkar, ateş kayığıyla Istanbul'a geçer, Nuruosmaniye Camiine gider, Hacı Nafiz Bey de Hekimoğlu Ali Pasa semtinden oraya gelir, Mes'ud Efendi Nafiz Beye ilâhi, Nafiz Bey de Mes'ud Efendiye Durak geçermiş. ”
📖 Sayfa 54 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
“Sözelliğin yararı devam eden kültür ögelerinin yaşanmakta olan hayat içindeki canlılığını korumaya elvermesidir. Sözel kültürde ifade kalıpları zihinsel canlılığın sürmesine uygun biçimde değişime uğrayabilir..”
📖 Sayfa 131 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Bir Türk musikisi çalgısı öğretmeye yönelik ilk matbu metodlardan biri İstanbul'da 1910 yılında yayınlanmıştır. Ali Salâhi Bey'in ud metodudur bu. Ali Salâhi Bey'in bu ud metoduna verdiği ad da çok anlamlıdır:“Hocasız Ud Öğrenmek Usûlü". Hocasız-yani bir kitabın yardımıyla. Çünkü ister hânende ister sâzende olsun, hoca hiçbir zaman kitapla öğretmezdi, sadece musiki ‘meşkederdi’..
📖 Sayfa 46 · Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar
Sıkça Sorulan Sorular
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal kimin eseridir?
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, Cem Behar tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2016'da yayımlanmıştır.
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal kaç sayfadır?
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal, 236 sayfadır (Yapı Kredi Yayınları baskısı).
Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal'ın en ünlü sözü nedir?
“Bilen üstadın bildiğini mutlaka öğretmesi, mutlaka sonraki kuşağa intikal ettirmesi gerekiyordu. Sistemin kendini yeniden üretebilmesi, hem bilinen eserlerin hem de dağara yeni eklenenlerin talebeye mutlaka aktarılmasını ve bir sonraki nesle intikal ettirilmesini şart koşar. Öğretimde cimrilik, nekeslik, naz ve kibir hiçbir zaman hoş karşılanmazdı. Sanat hasisliği ya da kıskançlığı da onay görmezdi.”