Necati Demir'in 2019'da yayımlanan Dede Korkut Destanı adlı eseri, Araştırma-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Ötüken Neşriyat tarafından yayımlanmıştır. Dede Korkut Destanı sevenlerin en çok alıntıladığı sözler bu sayfada toplandı.
Dede Korkut Destanı'dan En Beğenilen Alıntılar
Kese kese yemeye yahni güzel,
📖 Sayfa 230 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Cenk günü kumandana yüğrük at güzel,
Daim geldiğinde dursa devlet güzel,
Bildiğini unutmasa akıl güzel,
Hasmından kaçmasa erlik güzel.
Altın pencereli otağım sana gölge olsun gelinciğim,
📖 Sayfa 180 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Kara başım kurban olsun sana gelinciğim.
En iyisi sonradan yapılacak işi dille söylememeli. Zaten büyükler: ‘Dile düşen iş ziyan olmuştur’ demişler. Bu öğüt insanlara yapmadıkları işi söylememeyi tembihliyor. Zira sonunda insana vebal getirir.
📖 Sayfa 87 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Kendi aslım, kendi köküm hakkında kötü konuşmam.
📖 Sayfa 268 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Oğuz erenleri dururken seni övmeme imkan yok.
Hani dediğim bey erenler?
📖 Sayfa 153 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Dünya benim diyenler,
Ecel aldı yer gizleri,
Fani dünya kime kaldı?
Gelimli gidimli dünya,
Ahir son ucu ölümlü dünya...
Dede Korkut Destanı'nın Türkiye'deki önemli miraslarından birisi de Trabzon Kalesi'dir. İki kez "Kanlı Koca oğlu Kan Turak" bölümünde, bir kez de "Salur Kazan Tutsak olup Oğlu Urus'un Çıkarması" bölümünde geçmektedir. Her iki bölümde de Oğuzlar ile Trabzonluların ilişkilerinin iyi olduğu görülmektedir. Birincisinde Kanlı Koca, oğlu Turalı ile evlendirecek kız aramak için Trabzon'a gelir. İkincisinde ise Trabzon tekfuru, Kazan Han'a hediye olarak şahin gönderir. Dolayısıyla Oğuzlar ile Trabzonluların komşuluk ilişkileri İyi görünmektedir.
📖 Sayfa 360 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Çok cahiller seni gökte arar, yerde ister,
📖 Sayfa 209 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Sen her müminin kendi gönlündesin.
Yiğidim ben seni bir yıl bekleyeyim,
📖 Sayfa 259 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Bir yılda gelmez isen iki yıl beklerim,
İki yılda gelemez isen üç dört yıl beklerim,
Dört yılda gelmez isen beş yıl altı yıl beklerim...
Oğuz ilinin halkının göçüp yürümediği yol var mıdır? Evini kurup oturmadığı yer var mıdır?
📖 Sayfa 100 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Övünür ise er övünsün, aslandır.
📖 Sayfa 224 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Övünmek, kadınlara ayıptır.
Övünmekle kadın, erkek olmaz.
Bu günümde umut ol bana,
📖 Sayfa 197 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Kale, ülke vereyim sana.
At demem, sana kardeş derim, kardeşimden daha yakın,
📖 Sayfa 169 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Başıma iş geldi yoldaş derim, yoldaşımdan daha ileri.
Önceden yaşamış Oğuz halkı şöyle dermiş:
📖 Sayfa 100 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
" Oğuz ilinin halkının göçüp yürümediği yol var mıdır? Evini kurup oturmadığı yer var mıdır?"
At ayağı çabuk, ozan dili çevik olur.
📖 Sayfa 150 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
"Oğlan! Zoru gördün de Tanrı'na mı yalvarıyorsun? Senin bir Tanrı'n varsa benim de yetmiş iki puthanem var."
📖 Sayfa 253 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Dede Korkut Destanı'nın mekânları farklıdır. Dede Korkut Kitabı'nın Dresden ve Vatikan nüshalarında yer alan bölümlerinde mekân, Türkiye'nin doğusu ve Azerbaycan'ın batısıdır. Günümüz Ermenistan sınırları, Gürcistan da buraya dahildir. Türkiye içerisinde Mardin, Trabzon, Bayburt, Derbent, Düzmürt Kalesi (bizce Giresun Kalesi) de mekânlardan bilinen yerlerdir.
📖 Sayfa 23 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Yaban eşeği ile yaban geyiğe komşu yurdum,
📖 Sayfa 142 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Sana düşman nereden saldırmış güzel yurdum...
Bu dinde övünmeyin,
📖 Sayfa 71 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Övünmeyin a beylerim!
Övünürse yer övünsün.
"Oğuz'un arsızı, Türkmen'in delisine benzer."
📖 Sayfa 252 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Sen sağ ol kadın ana, babam sağ olsun.
📖 Sayfa 148 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Bir benim gibi oğul bulunmaz mı olur?
Çalışmalarımızı derinleştirdikçe elde ettiğimiz veriler, bizi, Hz. İsa'nın doğmadan çok önceleri Trabzon ve çevresinde Türklerin, Türkçenin ve Türk kültürünün hâkim olduğunu düşündürmeye sevk etmiştir. Yani Hz. İsa'dan önce bu yörede konuşulan dil Türkçe, hâkim olan kültür de Türk kültürüdür. Anadolu'da en önce Türkleşen bölge, Doğu Karadeniz Bölgesi'dir. Orta Asya'da yaşayan Türklerin çeşitli boyları ve oymakları Müslüman Oğuzlardan çok önce Hazar Denizi'nin kuzeyinden gelip bu yöreye yerleşmiş ve hâkim kültür durumuna gelmişlerdir.
📖 Sayfa 363 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Kız anadan görmeyince öğüt almaz
📖 Sayfa 120 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Oğul atadan görmeyince sofra açmaz
İleride zor günler olacak
📖 Sayfa 298 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Zamane azıp, kanın (töre) bozulup kötü olacak,
Çam ağacının tepesinde kılıçbalığı çıkıp,
Çocukların bahtı kara olacak.
Beri gel başımın bahtı, evimin tahtı, Evden çıkıp yürüyende servi boylum, Topuğunda sarmaşınca kara saçlım, Kurulu yaya benzer çatma kaşlım,
📖 Sayfa 127 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Güz elmasına benzer al yanaklım, Kadınım, direğim, ağırbaşlım, Bilir misin neler oldu, neler oldu?
Dünya menüm diyenler
Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Ecel aldı yer gizledi
Fani dünya kime kaldı
Gelümlü gidümlü dünya
Sonucu ölümlü dünya
Başındaki miğferi ne översin itim kâfir!
📖 Sayfa 140 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Başımdaki börküm kadar kıymetli gelmez bana.
Ana ağlama!
📖 Sayfa 133 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Bana bu yaradan ölüm yoktur korkma, Boz atlı Hızır İlyas bana geldi,
Üç kere yaramı sığadı,
Bu yaradan sana ölüm yoktur,
Dağ çiçeği, annenin sütü sana merhemdir, dedi.
Günün günden daha iyi olsun,
📖 Sayfa 69 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Dünün dünden daha iyi olsun
Gönül hoşluğun daha iyi olsun,
Nefesin ferah olsun,
Kılıcın keskin olsun,
Hızır yoldaşın olsun.
Bre Azrail! Aman!
📖 Sayfa 208 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Tanrı'nın birliğine yoktur güman.
Dede Korkut Destanı'nın Türklüğün derin hafızası olduğunu çalışmamızın başında söylemiş idik. Dolayısıyla Dede Korkut Destanı hala halk arasında yaşamaktadır
📖 Sayfa 319 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Bunun en önemli delili hiç şüphesiz, Amasya Gümüşhacıköy'e bağlı Korkut köyü,
Erzurum İspir ilçesine bağlı Korkut köyü, Muş keze bağlı Korkut köyü,
Sivas'ın Zara ilçesine bağlı Korkut köyü ve
Trabzon Hayrat'a bağlı Korkut köyüdür. Bu köylerin tamamının Korkut adından geldiği düşünülmektedir.
Dede Korkut Destanı'nın parçaları hâlâ halk arasında masal ve efsane olarak anlatılmaktadır.
Oğuz halkı bu, bazen de birbirlerine düşman olup birbirleriyle savaşırlardı. Birbirlerini esir alırlardı.
📖 Sayfa 73 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Hoş demiş Korkut tahammül hoştur
📖 Sayfa 116 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Şeker kamışı gibi kahrı yutmak nuştur
Şeytan aklıyla iş işledik sürekli
Tâ olur böyle işimiz şeyle ham
Pîş-kademler sözünü işitmek gerek
Her ne ki pirler demiş yapmak gerek
Kem-asıl kişilerin işi budur
Gıybet, yalan, bühtan edişi budur
Dede Korkut der ki ol âkil durur
Söyleyen der ki ol beter durur
Yedi bayırın kurduna benzer idi yiğitlerim,
📖 Sayfa 230 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Yedi kişi ile kurulur idi benim yayım.
Gözüm ile uykuda iken rüya gördüm,
📖 Sayfa 229 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Ala gözümü açınca dünyayı gördüm,
Ak boz atlar koşturan alplar gördüm.
"Baba! Bana bir kız alıver ki ben yerimden kalkmadan o kalksın gerek. Ben kara koç atıma binmeden o iyi cins atının beline binsin gerek. Ben düşmanıma varmadan o bana baş getirmek gerek. Bunun gibi kız alıver baba bana."
📖 Sayfa 161 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Vaktiyle Ali isminde bir Türk Beyi Trabzon Beyinin kızını almak için değişik kıyafetler giyerek Trabzon'a gelir. Atını nalbanta çekip dört nal ister. Nalbant dört nal verir. Ali Bey, nalların dördünü de avucunun içine alıp büker. Nalbant ikinci kez nal verir. Ali Bey onları da büker. Bir kez daha nal verir, onları bükemez. Karşılığında para verir. Bu defa nalbant altın parayı iki parmağının arasına alıp ezer ve turasını siler. Ali Bey "tura bozan" der ve Trabzon'un ismi bundan kalır.
📖 Sayfa 320 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Dede Korkut Destanı'nda Trabzon'un Turabozban veya Tirabozan biçiminde geçmesi ilgi çekicidir.
Oğuz ile Türk temiz kalpli ve saftır.
📖 Sayfa 289 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Nesayimü'l-Muhabbe min Şemayimi'l-Fütüvve de Dede Korkut
📖 Sayfa 110 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Korkut Ata: Türk ulusu arasında şöhreti çok fazla olduğu için şöhrete ihtiyacı yoktur. Kendisinden nice nice önce olanları bilmek ve kendisinden sonra meydana gelecek olayları haber vermekle meşhurdur. Veciz ve değerli sözleri olan bir kimse olarak tanınmak tadır.
Er, oğul...
📖 Sayfa 43 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Aslını kökünü bilmediği yerden kız almasa,
Soyunu aslını tanımadığı soya sopa kız vermese iyi...
Dünya şirin, can tatlı dediler…
Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Karılar dört türlüdür:
📖 Sayfa 122 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Birisi solduran soptur,
Birisi dolduran toptur,
Birisi evin direğidir,
Birisi ne kadar söylerse bayağıdır.
Bu kişinin ad almasının hikâyesi şöyledir: Oğuz Kağan'ın babası Kara Han öldürüldükten sonra adı, namı unutulmuştur. Onun doğduğu sırada Oğuz rüyada görünüp bu adı işaret etmiştir.
📖 Sayfa 111 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Bey olunca İslama sıkıca bağlanmıştır. Korkut Dede'yi Medine-i Münevvere'ye göndermiştir. Korkut Dede, Hz. Muhammed'in yüzünün nuruyla şereflenmiştir. Sonra Selman-ı Farisî'nin Oğuz Türklüğüne İslamiyeti öğretmek için birlikte Türkistan'a geldiği Oğuzname'de kaydedilmiştir.
Şu hâlde buna hanlar hanı denilmesi doğrudur. Elli yıldan fazla zaman beylik yapmış, yetmiş yaşında ölmüştür.
Korkut kopuz çaldığı zaman akan sular durur, bütün hayvan ve kuşlar kıyıya toplaşır, dikkat kesilerek onu dinlerlermiş.
📖 Sayfa 296 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Hazret-i Peygamber zamanına yakın zamanda Bayat boyundan Korkut Ata adlı bir kimse çıktı. Oğuz kavminin bilgesi idi, Tanrı onun gönlüne ilham ederdi. O, gaipten haberler verirdi. Ne derse o olurdu. Bir gün dedi ki:
📖 Sayfa 109 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
"Ahir zamanda geri Hanlık, Kayı'na gelecek. Bir daha onların elinden kimse alamayacak." dedi.
Dediği, Osman rahmetu'llāh neslidir"
Bazı milletlerin hiç, bazılarının da birkaç destanının bulunması dikkate alındığında, Oğuz Türklerinin çok zengin bir destan kültürüne sahip olduğu kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.
📖 Sayfa 11 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
1204'te İstanbul'un Haçlılar tarafından işgalinden sonra Trabzon'da bir devletçik kuran Komnenos kardeşleri, Batılı tarihçiler imparator unvanıyla anmış, Türk tarihçileri de akıntıya kürek çekmişlerdir.Yaklaşık beş bin nüfuslu bir şehir devletini yöneten kişiyi imparator sıfatı ile anmak elbette doğru değildir. Halbuki Dede Korkut Destanı'nda Trabzon komnenosları doğru bir biçimde "tekür, tekfur" yani "baş papaz" olarak anılmaktadır.
📖 Sayfa 18 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Dede Korkut Kitabı'nın Dresden ve Vatikan nüshalarında yer alan bölümlerinde de mekân aslında Aral Gölü çevresi ve Sir Derya'nın aşağı bölgeleridir. Ancak burada olan olaylar Selçuklular Dönemi'nde Azerbaycan ve Anadolu'ya gelen Oğuzlar tarafından taşınmış, buralarda olan olaylar da eklenmiş, olayların tamami Azerbaycan ve Anadolu'nun doğusunda meydana gelmiş gibi kurgulanmıştır. Yazıya da böyle geçmiştir.
📖 Sayfa 24 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Dede Korkut Destanı'nda geçen pek çok olayın aslında rivayet olduğu anlaşılmaktadır. Örnek verecek olursak, " Kanglı Koca Oğlu Kan Turalı Boyunun Destanı'nda"
📖 Sayfa 17 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Kan Turalı'nın Trabzon tekfurunun kızını almak için Kara Boğa, Kara Buğra ve Kağan Aslan'a karşı verdiği mücadele masal havası taşımaktadır.
Kazgurt dağdan aşağıya taşı yuvarlattı,
📖 Sayfa 102 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Salur Kazan karşı varıp çekti,
İt Becene onu görüp aklı gitti,
Alplar beyler gören var mı Kazan gibi?
Gazneli Sultan Mahmud Gaznevî'nin babası Sebük Tekin, Kayı boyundan idi. Diğer Türkmenler onu bir savaşta esir aldılar ve tacire sattılar.
📖 Sayfa 74 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Oğuz ili bu kargaşadan çok rahatsız oldu. ...
📖 Sayfa 99 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
...
Bir başka yerinden göçen ise Salur boyu idi. Salur ilinden Dinkli Bey önderliğinde on bin ev Horasan'a gitti. Onlar Horasan'da uzun yıllar oturdu. Daha sonra göçüp Fars ve Irak diyarına göçtüler. Buraları vatan tutup yerleştiler.
Su ve alaca çiçekten geldim/yeşerdim, ben Dede Korkut.
📖 Sayfa 46 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Bir katre murdar meniden döndüm, ben Dede Korkut.
Türkmen yurduna başka yerlerden gelip oturanlar arasında esirler ve tüccarlar Maveraünnehr'e gelmeye başladı. Daha önce burada yaşayanlar onları gördüler. Tacikler, bunlar "Türk" dediler. Önceki "Türklere manend" diye söylediler. Bunun anlamı "Türk'e benzer" demektir. Kara halk yani köyde mezrada yaşayanlar "Türk manend" diyemediği için "Türkmen" dedi. Türkmen adı bu şekilde ortaya çıkıp yaygınlaştı.
📖 Sayfa 75 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
“Kanatlarının uçları kırılmasın.”
📖 Sayfa 137 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Gün doğusunda yani doğu tarafında: Issık Göl ve Almalık bulunmaktadır. Kıblesi: Sayram, Kazgurt yanı, Karaçık Dağı. Temür Kazık yani kuzey tarafı: Ulu Tağ ve bakır madeninin kaynağı olan Küçük Dağ'dır. Gün batısı yani batı tarafı: Sir Suyu'nun ayağı, Yenikent ve Karakum tarafıdır.
📖 Sayfa 73 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Kemikli olan gelişir, kaburgalı olan büyür.
📖 Sayfa 256 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
“İşimi sen onar Yüce Tanrı”
📖 Sayfa 232 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Su ve alaca çiçekten geldim, ben Dede Korkut.
📖 Sayfa 30 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Bir katre murdar meniden döndüm, ben Dede Korkut.
Hani öğdüğümüz bey erenler?
Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Dünya benim, diyenler?
Ecel aldı, yer gizledi,
Fani dünya kime kaldı?
Gelimli gidimli dünya
Sonucu ölümlü dünya.
Korkut Ata: Türk ulusu arasında şöhreti çok fazla olduğu için şöhrete ihtiyacı yoktur. Kendisinden nice nice önce olanları bilmek ve kendisinden sonra meydana gelecek olayları haber vermekle meşhurdur. Veciz ve değerli sözleri olan bir kimse olarak tanınmaktadır.
📖 Sayfa 110 · Dede Korkut Destanı, Necati Demir
Sıkça Sorulan Sorular
Dede Korkut Destanı kimin eseridir?
Dede Korkut Destanı, Necati Demir tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2019'da yayımlanmıştır.
Dede Korkut Destanı kaç sayfadır?
Dede Korkut Destanı, 437 sayfadır (Ötüken Neşriyat baskısı).
Dede Korkut Destanı'nın en ünlü sözü nedir?
“Kese kese yemeye yahni güzel, Cenk günü kumandana yüğrük at güzel, Daim geldiğinde dursa devlet güzel, Bildiğini unutmasa akıl güzel, Hasmından kaçmasa erlik güzel.”