Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis'in 260 sayfalık eseridir. İlk kez 2002'de yayımlanmıştır. Kitabın en çok işaretlenen cümleleri, sayfa bilgileriyle birlikte aşağıda.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu'dan En Beğenilen Alıntılar
1914 yılında Maarif Nezaretine bağlı olarak kurulan, başkanlığını Salih Zeki'nin yaptığı ve üyeleri arasında Rıza Tevfik, Halit Ziya, Babanzade Ahmet Naim, Celal Esad, Ağaoğlu Ahmed ve Ziya Gökalp' in de bulunduğu lstılahat-ı İlmiye Encümeni terimler konusunda önemli çalışmalar yapmış, sanat terimleri ile felsefe terimleri üzerine iki risale neşretmiştir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Otuz altı sultanın on yedisi gibi, 1. Selim (1512-1520) de şiirler yazmıştır ve çoğu da Farsçadır. Öte yandan, baş düşmanı İranlı Şah İsmail (1501-1524) de Türkçe şiirler yazmıştır bunların bir kısmı bestelenmiş olup bugün bile Türk radyolarından dinlenebilmektedir. Şah İsmail' in bunu topraklarındaki Türkmenlere kendini sevdirmek amacıyla yaptığı iddia edilebilir. Fakat durumun daha basit bir açıklaması onun bir Türk olduğu ve dolayısıyla kendi ana dilinde yazmanın ona doğal göründüğüdür
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Ömer Seyfettin, imza yerinde bir soru işaretiyle yayınlanmış 'Yeni Lisan' başlıklı makalenin yazarıdır bu makalede Servet-i Fünun grubunun 'yeni edebiyatına', yani Edebiyat-ı Cedide' ye ve ondan daha kısa ömürlü olan, Servet-i Fünun etrafında oluşmuş ve onun 1908 Jön Türk devrimi ertesi yeniden ortaya çıkmıştır.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Sözgelimi sadi (19. yy) şöyle bir beyit yazar:
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
"Nice' Turki dinur ol şi're kim her lafzının halli
Lugatlar bakmaya muhtaç ide mecliste yaranı.
-
(Şiir okunan sohbet ve eğlence meclislerinde dostları, her kelimesi için lügatlere bakmaya muhtaç eden şiire nasıl Türkçe denir!)
reformcuların başat arzusu, önerilen yeni kelimeler Türkçe olmasa bile, her halükârda Türkçeyi Arapça ve Farsçadan alınmış kelimelerden kurtarmaktı.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Namık Kemal'in bilhassa imla, noktalama ve hp terimleri hakkındaki makaleleri ilgi çekicidir. Şemseddin Sami ve Muallim Naci'nin lügat çalışmaları, başta Şinasi, Namık Kemal, Ziyagil Paşa, Cevdet Paşa, Recaizade M. Ekrem, M. Naci, Ahmet Midhat Efendi ve Ahmet Vefik Paşa olmak üzere Tanzimat dönemi yazarları çevresinde gelişen tercüme, retorik, sanat ve edebiyat tartışmaları ve faaliyetleri sonraki kuşaklar için bir zemin oluşturmuştur.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
1277' de Karamanoğulları hükümdarı Karamanoğlu Şemsüddin Mehmed, sarayda, hükûmet dairelerinde veya devlete ait mekanlarda Türkçeden başka hiçbir dilin konuşulmayacağına dair bir ferman yayınlamış, ama ne yazık ki birkaç ay sonra bir savaşta öldürülmüştür
📖 Sayfa 15 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Tarik ve Vakit gazetelerinde yazdığı yazılarla bilinen ve ikincil dereceden bir şair olarak tanınan, Lastik Sait lakaplı kemalpaşazade Sezai'nin bir şiiri etrafında dönmektedir. ona bu lakabın verilmesinin sebebi, ayağındaki lastikleri yaz mevsiminde dahi çıkarmamasıyla nam salmış olmasıdır
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Alfabenin yetersizliği ile ilgili ilk görüş Münif Paşa'nın başkanlığındaki Cemiyet-i İlmiye-yi Osmaniye' de dile getirilmiştir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Osmanlı münevverleri ve siyaset adamları, genel bir kabul olarak Rönesans ve Reform hareketlerine tarihlenen ve etkisini gittikçe her sahada hissettiren topyekûn bir zihniyet değişimini görememişti. bunun bir sebebi üstünlüğün getirdiği emniyet duygusu ve gururdu. Diğer ve daha etkili sebep ise, farklı dünya görüşlerine sahip olsalar da ontolojik bakımdan benzer paradigmalara dayanan, Rönesans ve Reform öncesi medeniyetlerden biri olmasıydı. Dolayısıyla bilim ve siyaset kurumlan yenilenememişti.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Türkçenin Çağatay lehçesini, Orta Asya'nın edebi dili konumuna yükseltme payesi Afganistan'ın Herat bölgesinden Mir Ali Şir Nevai'ye (1441 -1501) aittir
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Dönemin Osmanlı okur-yazarlarının fiilen şahit oldukları durum, koskoca bir İmparatorluğun göz göre göre elden gidişidir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Türkiye'de okur-yazarlık oranının artması ve eğitimin geniş halk kitlelerine yayılabilmesi, kısacası Türk aydınlanmasının gerçekleşebilmesi için, Türkçe yazmaya elverişsiz ve bu yüzden öğrenilmesi de güç olan Arap harflerinden vazgeçilmeliydi
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Cumhuriyetin kurucu kadroları açısından, Harf Devrimi'ni
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
meşru kılan argüman şudur: Okumayı ve yazmayı zorlaştıran Arap harfleri geri kalmışlığımızın ve cehaletimizin asıl kaynağıdır. Bunu takip eden ikinci görüş ise, Arap harflerinin Türkçenin fonetik yapısına uymadığıdır
"Dilde ulusçuluk" akımının taraftarları sayabileceğimiz özelleştirmecilere göre "Osmanlıca" ne Arapça ne Farsça ne de Türkçe, halkın dilinden kopuk yapay bir dildi. Onlara göre, halk bu dili anlamıyordu; saray ile halk arasındaki uzaklık, Osmanlıca
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
ile Türkçe arasındaki uzaklıktı. Yeni Cumhuriyet bir ulus devletti, otoritesini halktan alıyordu ve onun dilini kullanmalıydı:
Söz konusu mesafenin açılmaya başlaması 17. yüzyıla uzanır. değişen bozulan dengelerin lehimize düzeltilmesi yolundaki çalışma ve gayretler de böylece başlar. 19. yy'a kadar bu çalışmalar mimaride barok etkiler görülmesi ve matbaa gibi bir takım yenilikler dışında genellikle askeri alana mahsus kalmış ancak istenilen başarı elde edilememişti.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
"Bilimleri en çok geciktiren şey, onunla
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
uğraşan kişilerin farklı kafalarda oluşudur."
Cumhuriyetin ilk yılları devlet ve toplum hayatında olduğu
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
kadar Türk fikir hayatında da büyük dönüşümlerin yaşandığı bir dönemdir.İlk hedef "muasır medeniyet seviyesini "yakalamak olarak ifade edilmişti ;yani Batı ile aramızda gittikçe açılan mesafeyi kapatmak.
Bu kitapta bahsedildiği üzere dil konusundaki sorunlar 11.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
yüzyıla dayanır ve Tanzimat yıllarına kadar, çoğu divan şiiri etrafında gelişen bazı dil tartışmaları ya da eleştirileri görülür.
Fahir İz yazara şöyle bir anısını anlatmıştır: Erzurum civarında askerliğini yaptığı sırada konuştuğu bir çoban, onun ağzından çıkan 'Biz Türkler' sözüne çok şaşır. 'Estağfurullah!' der, "Ben Türküm, za.t-ı Aliniz Osmanlısınız
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
15. ve 16. yüzyıllarda ortaya, Aydınlı Visali Tatavlalı Mahremi ve Edirneli Nazmi isimleriyle özdeşleşmiş Türk-i basit ekolü çıkar. bu ekol isimlerini saydığımız şairlerden daha fazla yaşamamıştır.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Türkçe ve kuIIanılan alfabe hakkındaki radikal kararlar Cumhuriyet döneminde alınmış olsa da, Türkçenin ve kullanılan alfabenin bir problem haline gelişi bilindiği üzere 19. yüzyılın ilk
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
yarısında Tanzimat devrinde başlar.
"İmlamız, lisanımız düzelince, lisanımız da kafamız düzelince düzelecek; çünkü o da ancak onlar kadar bozuktur, fazla değil!"
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
"Dilde titiz arılaştırıcılık, anlam ve düşüncenin yayılmaya devamını saçma bir biçimde reddetmektir."
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Yeni geometri terimleri yine de Atatürk’ün, halkına en büyük armağanları arasında sayılmalıdır. “İç ters açılar” yerine “zaviyetan-ı mütekabiletan-ı dahiletan” demekte ısrar etmek için, bu ısrarın sahibi Türk’ün aşırı bağnaz bir değişim düşmanı olması gerekir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Türk gazeteciliğinin babası, yazar ve şair olan İbrahim Şinasi' dir
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Waterloo Savaşı (1815) ve Viyana Kongresi ile "Napolyon Olayını halleden Avrupa, Restorasyon Çağı'n kurduğu yeni dengeler ve görece barış ortamına girer. modern bilim, sanat ve felsefe yükselip, sanayileşme, kapitalizm ve kolonizasyon hızla ilerlerken ihtilaller ve sosyal çalkantılar da arz-ı endam eder
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Modern paradigmayı ise seküler bir zemine oturtulmuş
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
olan doğa-akıl-modern bilim-hümanizm ve aydınlanma kavramlarıyla işaretleyebiliriz. Şüphesiz bu hakim paradigmanın
yanında, onunla çatışan veya çatışmasa bile onu eleştiren, tashih
eden farklı paradigmalar da vardır; ve günümüze kadar güçlerini ve etkinliklerini daha da arttırmışlardır. Bu bakımdan hatta siyasi bakımdan da tek bir Batı yoktur ancak bilhassa tarihi ve kültürel bakımdan bütün olan ve hakim paradigmasını "öteki"lerin
üzerinde Demokles'in kılıcı gibi sallayan bir Batı vardır.
Alfabe, imla, sadeleşme, terimler ve lügat tartışmaları Münif Paşa, Şinasi ve Namık Kemal ile başlar.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Aşkın akıl hastanelerine düşürdüğü insan sayısı bunlardan daha az değildir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Türkçedeki "Türkçe" ve "yabancı" kelimeler. Bu düzeyde
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
sürdürülecek bir Türkçe tartışması, dili, o dildeki kelimelerin matematiksel toplamına indirgeyen bir tür "kelime fetişizminden öteye gidemez
ciddi olarak ilk defa "kendinden" şüphe duymuş Osmanlı münevverleri ve devlet erkanı, çarenin bütünüyle Batı'nın hakim paradigmasını "devşirmek" olduğunu düşünmüştü. Bu düşünce, esas olarak II. Mahmut'la başlayan ve şüphesiz kazanımları kadar problemleriyle de bugüne dek uzanan, Cumhuriyetten itibaren de her alana yayılarak devam eden bir modernleşme hamlesini başlatmıştır. Tanzimat Fermanı içerik olarak değilse de tarihsel olarak bu değişimin yani Batılılaşmanın resmi bir ilanıdır:
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Arapça kelimeler genelde üç harfli kökler üzerine kuruludur. Bunlar üç sessiz harftir; mesela sırasıyla, yazma ve mecbur etme kavramlarını anlatan K-T-R ve C-H-R. Bu sessiz harfler buna benzeyen ikinci üçüncü sessiz harf ikilenerek, bazen de ön orta eklerle kısa ve uzun seslilerden oluşan kalıplara yerleştirildi Her kitabın özel bir dilbilgisi işlevi vardır: KeTeBe 'yazdı' KaTiB 'yazan', meKTuB 'yazılmış'; CeBeRe 'mecbur etti', CaBiR 'mecbur bırakan', meCBuR 'mecbur bırakılmış'. Bu kalıplar öğrenildiğinde, yeni bir kök öğrenmek kişinin kelime hazinesini bir düzine kadar arttırabilir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Varlık/oluş eşittir zaman ise, Heidegger'in ifadesiyle Dasein'ın hakikati zamanda temelleniyorsa ve zaman her insani faaliyette, düşüncede hazır bulunan "anlamı" kuruyorsa tarih bizim için "geçmiş "ten, kronolojiden daha fazla bir şeydir: O bizim ne olduğumuzu dolayısıyla ne olacağımızı da gösterir. Şu halde dil tarihsel-sosyal bir fenomendir. Dahası kimliktir: "Her dil bir gelenek, her kelime kabul1enilmiş bir simgedir."
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
"Cumhuriyetimizin üzerinde saray dili bir Kamutay dili olabilir mi?" Bu, Cumhuriyet önderlerinin, İmparatorluğun çöküş yıllarının "Türkçülük" akımından miras kalan çağdaşlaşma projelerinin bir parçasıydı.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Farsçalaşma, Osmanlılar döneminde kesintisiz sürdü. Onlar, Farsçayı resmi dil ilan eden Selçuklu ataları kadar kendi anadillerini hor görmede ileri gitmeseler de, 15. yüzyıl Türk yazarlarının kaleminden çıkan nesir ve nazım Farsça etkisinin muazzam yükselişine tanıklık etti.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
11.yüzyıl başlarına kadar, günümüz Türkiye'sindeki Türklerin atalarının çoğu Müslüman olmuşlardı. İslam'la bu tanışmanın İran dillerini konuşan insanlar vasıtasıyla olduğu açıktır, çünkü Türkçedeki temel dini terimler Arapçadan ziyade Farsça veya diğer İran kökenli dillerden gelir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Heidegger "dil oluşun/varlığın evidir" der.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Türkler, İslam medeniyetiyle tanışmalarıyla birlikte, ihtiyaç duydukları ve daha fazlasını, Farsça ve Arapçadan kendi dillerine dahil ettiler. Ümmet-i Muhammed' e dahil olma şuuru, Türk olma bilincinin yerini aldığında ise Arapça ve Farsçadan Türkçeye kelime akışı hızlandı. Bu yalnızca yabancı olan kavramlar için yabancı kelimelerin alınması meselesi değildi.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Kraliçe Victoria'nın denizaşırı İngiltere'sinde mukabil Dickens'in ada İngiltere'si vardır; dışarıda ihtişam, içeride sefalet! Ulus-devletler güçlendikçe imparatorluklar zayıflamaktadır. Fransa'da Hugo'nun sesi, Manzoni'nin İtalya'sında Verdi'nin Zafer Marşı çınlamaktadır. Fichtce ve Hegel'in rüyaları Bismarck'ta gerçekleşmiş; Straussların mutlu ve aristokratik Viyana valslerine Wagner kartalının gölgesi düşmüştür! Marx'ın, Dostoyevski'nin, Nietzsche'nin cümleleri büyük acılara, topyekûn bir hesaplaşmaya işaret etmektedir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Batı' da ''doğa bilimlerinin ve aklın da bir tarihi ve metafizik arka planlan olduğu" tartışmalarının yapıldığından haberleri yoktu. Batıyı 'bir bütün" olarak okumamışlardı.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
‘İç ters açılar’ yerine ‘zaviyetan-ı mütekabiletan-ı dahiletan’ demekte ısrar etmek için, bu ısrarın sahibi Türk’ün aşırı bağnaz bir değişim düşmanı olması gerekir.
📖 Sayfa 99 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin 1908 tarihli siyasi programın yedinci maddesi şöyle deniliyordu;
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
"Devletin lisan-ı ·resmisi Türkçe kalacaktır! Her nevi muhaberat ve müzakeratı Türkçe icra olunacaktır"
Cumhuriyet döneminin keskin hamleleri arasında dil meselesini "kökten" halletmek de vardır. Dönemin entelektüelleri Batı'nın yukarıda bahsettiğimiz hakim paradigmasını kendileri için bir "mutlak" haline getirmişler; toplumu ve dili "doğa bilimleri kontekstinde" ele alabileceklerini ve geçmişinden soyutlayarak düzenleyebileceklerini düşünmüşlerdi.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Diğer taraftan bir dilin gelişmesi ve zenginleşmesi, "o dilde" yazılan edebiyat, felsefe ve bilim eserleri ile yapılan tercümelerin hem niceliğine hem niteliğine bağlıdır. Bu; yazarların, düşünürlerin, sanatçıların ve bilim insanlarının ana dilinde "düşünmesi" ve "hissetmesini şart koşar. Dane'nin İtalyancada; Luther, Goethe ve Kant'ın Almancada; Puşkin, Dostoyevski ve Tolstoy'un Rusçada; Shakespeare'in İngilizcede; Firdevs'ini Farsçada ve şüphesiz Yunus Emre'nin Türkçede neyi başardıkları ortada!
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Her şey Osmanlılar için iyiydi, ama bütün bunlar Türkiye'nin mütevazı bir şekilde kendini Türk gören ve Osmanlı sıfatını kabullenmediği düşünülen sakinleri için çok da fazla bir şey
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
ifade etmiyordu.
1920'de, Kurtuluş Savaşı bütün şiddetiyle devanı ediyor ve
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Sultan'a bağlı hükümet halen İstanbul'da hüküm sürdürüyorken, Ankara hükümetine bağlı Eğitim Bakanlığı tarafından öğretmenlere, konuşma dilinde kullanılan ve o güne kadar sözlükçülerin dikkatinden kaçmış saf Türkçe kelimeleri toplanmaları talimatı verildi.
" Aman dil...Aman dil... Dil efendim." şeklinde tekrar tekrar sayıklamıştır. Bunu bazıları kendi görüşlerine göre " Dil reformundan vazgeçmeyin" ya da " Dili harap etmelerine imkân tanımayın" olarak yorumlamışlardır.
📖 Sayfa 260 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Atatürk 1928'de Arap alfabesinin yerine Latin alfabesini getirmiş ve böyle yaparak sesler ve harfler arasında birebir uygunluk yaratmıştır. Her harfi telaffuz edersiniz: sesi olmayan harfler de yoktur, herşeyi karıştıran ikili ünlüler de. Dolayısıyla, kelime sayesinde, Türkçe bir bilgisayar konuşma sintesayzırı için gerçeğe dönüşmüş bir rüyadır.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
1 839 yılında, Tanzimat-ı Hayriye ile birlikte getirilen ve 1856 yılında Islahat Fermanı ile daha da genişletilen siyasi değişiklikler, Sultan'ın tebaasının çeşitli şikayetlerinin giderilebilmesi yönünde umut verdi. Bazıları giderildi de, ama hepsi değil Bizim konumuz doğrultusunda Tanzimat ruhunun, Türk milliyetçiliğinin ilk heyecanlarının, gazeteciliğin ve bu noktadan sonra da dil reformu düşüncesinin filizlenmesine yol açtığını söylemek yeterlidir
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Posta, jandarma, polis teşkilatları, bakanlık, memurluk,
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
muhtarlık gibi modern bürokratik kurumlarla ortaya çıkan merkezi devlet yapısı; meşrutiyet denemesi; nüfus sayımı; yeni takvim; yeni ordu sistemi; şehircilik, sanayi, ticaret ve ziraatla ilgili Yeni çalışmalar ve görüşler; milli devlet arayışları; sınırlı da olsa sosyal hayattaki değişiklikler (kıyafet, eğlence hayatı vs.) modern eğitim kurumları; resmi ve sivil basın yayın kuruluşları; modern sanat ve edebiyat; ve dil çalışmaları gibi çalışmalar ortaya çıkmaktadır.
Türkçe aşevi, en aşağı, en ucuz yemek evleri için kullanılmaktadır. Lokanta sözcüğü yavaş yavaş halk arasında da yayılmaya başlayınca yüksek tabaka kendisi için daha başka bir söz aramış restoranı bulmuş, aşevi halkın, lokanta orta sınıfın, restoran yüksek sınıfın yemek yeridir. Böylece kendimiz halktan uzaklaştıkça dilimizde Türkçeden uzaklaşmaktadır.
📖 Sayfa 200 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Atatürk’ün yerine Cumhurbaşkanı seçilen İsmet İnönü, 27 Eylül 1941’de dokuzuncu Dil Bayramı’nın önemine binaen bir konuşma yapar. Bu konuşmada şu sözler de yer almaktadır: “Büyük Atatürk’ün, Türk dili uğrunda harcadığı emekler boşa gitmemiştir ve asla boşa gitmeyecektir.”
📖 Sayfa 110 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Fakat bütün bunların boşa gittiğini kim ileri sürmüştür ki? İnönü’nün bunu söylemesinde Güneş-Dil Teorisi’nin bir fiyaskoyla sonuçlandığına dair yaygın bir kanaatin farkında olmasının dışında başka bir sebep olabilir mi?
1876 Anayasası'nın on sekizinci maddesi resmi dili Osmanlıca değil, Türkçe olarak belirlemiştir: "Tebaa-i Osmaniyenin hidemat-ı devlette istihdam olunmak için devletin lisan-ı resmisi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır."
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
19. yüzyılın sonu itibariyle Türk yazarlarının bazısı ve I.Dünya Savaşı itibariyle ise çoğu, alışılageldik ve yerleşmiş tabirlerin haricinde kalan Farsça söz yapılarından kurtulmaya çalışıyorlardı. Ayrıca kendi dillerinin Osmanlıca olduğu düşüncesi geçerliliğini kaybediyordu
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Türk modernleşmecilerine göre, Türkçenin Arapça ve Farsçanın etkisinden kurtarılması önemliydi, çünkü halk ile aydınların dili birbirinden kopmuştu. Bu kopukluğun giderilmesi hayati önem arz ediyordu, çünkü onlar aynıca, modernleşmeyi topyekûn bilimselleşmeyle ve halkın okur-yazar kılınarak cehaletten kurtarılmasıyla eşitliyorlardı. Onlara göre, "geriliğin" ve "cehaletin" nedenlerinden en belirleyicisi "yaşayan dil"di.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Osmanlı değişimin tehlikenin farkındadır.1830'lardan 93 Harbi'nin başladığı 1877'ye kadar geçen yaklaşık yarım yüzyıllık dönem imparatorluğun "köklü değişim" için kolları sıvadığı dönemdir.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Çünkü Atatürk 1928'de Arap alfabesinin yerine Latin alfabesini getirmiş ve böyle yaparak sesler ve harfler arasında birebir uygunluk yaratmıştır. Her harfi telaffuz edersiniz: sesi olmayan harfler de yoktur, herşeyi karıştıran ikili ünlüler de. Dolayısıyla, kelime sayesinde, Türkçe bir bilgisayar konuşma sintesayzırı için gerçeğe dönüşmüş bir rüyadır.
📖 Sayfa 59 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Şeref, haysiyet, gurur, kibir, izzetinefis kelimelerinin yerine sadece onur’u koymak; şüphe, endişe, merak kelimelerinin yerine yalnızca kuşku’yu getirmek, dilimizin kaybı mı, kazancı mıdır?
📖 Sayfa 220 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Frenkçe’yi aldıkça çok inceldiğimizi sanıyoruz. Sözgelimi halk ayakyolu’na ve aptesane’ye, orta tabaka helâ’ya, biz okumuşlarsa tuvalet’e gideriz; son zamanlarda bir de W.C. çıktı, arasıra oraya da gidiyoruz.
📖 Sayfa 200 · Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis
Sıkça Sorulan Sorular
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu kimin eseridir?
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, Geoffrey Lewis tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2002'de yayımlanmıştır.
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu kaç sayfadır?
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu, 260 sayfadır (Paradigma baskısı).
Trajik Başarı : Türk Dil Reformu'nun en ünlü sözü nedir?
“1914 yılında Maarif Nezaretine bağlı olarak kurulan, başkanlığını Salih Zeki'nin yaptığı ve üyeleri arasında Rıza Tevfik, Halit Ziya, Babanzade Ahmet Naim, Celal Esad, Ağaoğlu Ahmed ve Ziya Gökalp' in de bulunduğu lstılahat-ı İlmiye Encümeni terimler konusunda önemli çalışmalar yapmış, sanat terimleri ile felsefe terimleri üzerine iki risale neşretmiştir.”