Gazali, Mevlana Şibli Numani'nin 272 sayfalık eseridir. İlk kez 2012'de yayımlanmıştır. Gazali'yi okuyanların favorisi olan sözler, sayfa numaralarıyla aşağıda.
Gazali'den En Beğenilen Alıntılar
Aklı tamamen bertaraf ederek sadece başkalarının söylediklerini olduğu gibi kabul edip taklit yolunu seçenler cahil demektir. Sadece akla dayanıp da ondan başka hiçbir ölçü tanımadan tek ölçü ve rehber aklı kabul edip Kur'an ve Hadis ifadelerine değer vermeyen kimseler de aldanmış kimselerdir. Dikkat et, sen bunlardan hiçbir tarafa uyma. Sen iki tarafı elde eden, ikisini de göz önünde bulunduranlardan olmalısın. Çünkü akli bilgiler gıdaya, dini ve Şer'î bilgiler ise devâya yani şifa veren ilaca benzerler.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
“Bizim; aç kalmanın faziletlerini, üstünlüklerini sayıp döküşümüzden, çok kimseler bu hususta ifrat derecesine, en ileri merhalesine varmanın iyi ve güzel olduğunu söylediğimizi sanacaklar. Fakat hâşâ ben böyle demek istemiyorum. ”
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Kelâm ilmiyle ilgili eskiden beri yazılmış ne kadar kitaplar varsa hepsini okudum. Fakat beni tatmin etmek için yeterli de-ğillerdi. Çünkü o kitaplarda delil kaynaklarının temeli sonuçta ya taklide ya İcma'ya ya Kur'an-ı Kerime ya da Hadis metinlerine dayanıyordu. Bütün bunlar ise gördüklerinden, (Deneyle elde edilen bilgilerden) başka şeye inanmayan insanlara karşı, kesin delil olarak ileri sürülemezdi.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Binlerce, yüz binlerce insan, kendi el emeğinin, alın terinin karşılığını yiyebilir, ama böyle yapmıyorlar, çalışıp kazanma yerine sadaka dileniyorlar, başkaları da bu şahıslara sadakalar vererek, dilencilere yardım ederek onların bu kötü alışkanlığını sürdürmüş oluyorlar.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Kötü ve yakışıksız işleri alabildiğine bir serbestlikle men etmek, her şahsın boynunun borcudur. Buna delil olarak, derki; bir devleti elinde bulunduran kimse eğer bir yanlışlık yapmışsa ve bunda ısrarda devam ederse iki durum ortaya çıkar. Eğer devlet reisi bunu doğru bir hareket olarak kabul ediyorsa bu yanlış görüş, onun kendisine aittir. Hata olduğunu bile bile yapıyorsa ikinci bir suç daha işlemiş olur. Ve bundan dolayı o ayrıca muaheze edilmelidir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Zalime saygı göstermek ise günahtır.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Sabır insana mahsustur. Hayvanlarda sabır yoktur. Meleklerin ise sabra ihtiyacı yoktur.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Muhaddis Abdülğâfir Fârisî, Gazâlî’yi her iki devresinde de görmüştü. O şöyle anlatmaktadır: “Gazâlî hazretleri önceleri son derece mevki düşkünü, kendini beğenmiş, gururlu biri idi. Fakat sonradan tamamen değişti. Bambaşka bir insan oldu.”
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Allah’ü Teâla: “Öfkelerini yenenler” buyurdu. “Öfkelerini yok edenler buyurmadı.”
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Keşif derecesindeki iman halinde insanın durumu şöyle olmaktadır; Allah’tan başka diğer sebep ve vasıtalar onun gözünde tamamen silinip kaybolmaktadır. Bu durumda ne dilerse Allah’tan dilemekte ne isterse Allah’tan istemektedir. İşte bunun adı tevekküldür.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Milletimizin günden güne gerilemesinin ve ilerleyemeyişinin en büyük sebeplerinden biri de âlimlerin vaaz, nasihat, irşatlarında öğrettikleri güzel huyların hiç birinde faal olmak, atılgan olup büyük işler başarma kudretini kendinde görmek, kendine güveni olmak, hür ve serbestçe hareket edip cesur olmak, gayretli ve düşündüğünü yapabilmek gibi önemli meseleleri söylemeye bile yanaşmamaktadırlar.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Hayrete şayan olan, her Müslüman'ın bunun çok kötü bir şey olduğunu bilmesidir. Fakat bundan öyle bir zevk alır ve tat bulur ki bir türlü terk edemez.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Kendini aklınla yargıla, muhatabını kalbinle.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Kusurlarımızı tanımanın en büyük yolu düşmanlarımızdır. Kusurlarımızı kendimiz göremeyiz. Ama düşmanlarımız gizli ve en basit kusurlarımızı, en ince noktasına kadar tanırlar ve onları etrafa yayarlar. Bu bakımdan düşmanlarımızın kusur bulması hatalarımız ve kusurlarımızı tanımakta çok işimize yarar.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Cimriliğin tarifi şudur: Mal ve parayı ondan daha kıymetli ve üstün olan meselâ şeref, haysiyet, namus v.s. gibi şeyler karşısında değerli tutup harcamaktan sakınmaya cimrilik denir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Sebepleri yaratan Allah, hikmeti açıkça göstermek için sebepli olarak yaratılanları bir sebebe bağlama sistemini kurmuştur.
📖 Sayfa 158 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bu Dünya'da olanların biçim ve ölçülerinden daha güzel ve daha üstün şekilde olabilme mümkün değildir. Mümkün olsaydı, Allah daha mükemmelini yaratmamış ve böylece kerem ve lûtfunu göstermemiş olurdu. Bu da bahillik ve cimriliktir. Keremin zıddıdır, zulümdür, adaletin zıddıdır. Bunlarsa Allah için düşünülemez. Bu mümkün olmasına rağmen Allah'ın buna gücü yetmezse o zamanda Allah'ın aciz olması gerekir, halbuki bu da uluhiyet şanına uygun düşmez.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Aynı memlekette öyle ihtiyaç sahipleri mevcuttur ki onları kollamak, gözetlemek mescit yapmaktan daha çok mükâfatı gerektirir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Sınırı aşıp son haddine varan zulme karşı, halkın feryadını yerine ulaştırmak herkesin üzerine düşen bir ödevdir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Hz. Ömer (r.a.) daima “Benim kusurlarımı bana bildiren şahıslardan Allah razı olsun” derdi.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gazâlî ahlâka felsefeyi sokmakla ona o kokuyu vermekle yetinmemiş bizzat bu ilim dalında o kadar yenilikler, buluşlar meydana getirmiştir ki, eski Yunan ahlâk felsefesi Gazâlî’ninkinin yanında denize göre damla nispetinde kalır.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bir zümre vardır, gece gündüz fetvalar yazmakla meşguldür. Fakat gurur, hased, gıybet, haram mal yemek, devlet adamlarına eğilip bükülüp yaltaklanmak gibi bütün kusurlar bu adamlarda mevcuttur.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Peygamber (s.a.v.) “Kıyamet gününde kendilerine en çok azap edilecek kimseler zalim padişahlar olacak” buyurmaktadır.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
"Say ki öldün; Yalvardın, yakardın, sana bir gün daha verildi. Bugünü o gün bil, öyle yaşa..!"
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bir insanın, bir meselede doğru konuşması gerekirse uzun zaman ona düşmanlık beslenir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Allah hakkı, kolaylıkla af olabilir. Çünkü Allah Gafûr ve Rahimdir. Ama kul haklarının af olması için hiçbir çare ve çıkar yol yoktur.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
İlim sahibi olmak için evvela insanın kendini bilmesi gerek. Kendini bilmeyen kişi dağlar kadar kitap okusa zerre kadar fayda etmez.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gazap ve öfke duygusu normalden saparak ifrata doğru giderse bu; tehevvür yani sinirlilik halini alır ve bundan da derece derece gurur, kibir, kendini beğenmişlik ve menfaat perestlik gibi duygular meydana gelir. Tefrite doğru eğilirse aşağılık duygusu, kendine güvensizlik, yüzsüzlük, bayağılık halinde kendini gösterir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gazâlî de akılla ilgili meselelerde aklın, nakille (sabit delillerle) ilgili meselelerde Kur’an’ın izindeyim, müctehidlerden hiç kimsenin izinde değilim, taklidcisi de değilim dedi.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bu hastalık bugünlerde milletimizde o kadar yaygındır ki, zannediyorum dünyanın hiçbir milletinde böyle yaygın olmasa gerek
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Şaka veya gönül eğlemek için bazı kereler insan, diğerlerinin hal ve hareketlerini alaycı olarak oradakileri güldürmek için söyle viverirler. O kişiye ait bir takım kusurları sıralayıverirler. Maksat, oradaki kimseler bu anlatmalardan hoşlansınlar ve sohbet tatli geçsin diye yapılır, bu da bir gıybettir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bir insan öyle cahil, azgın, vurucu, kincı insanlar arasında kalır ki, zaten o insanlar öfke, intikamcılık, kabadayılık v.s. gibi duygularla övündüklerinden ve böyle şeyleri mertlik, erkeklik ve kahramanlık saydıklarından o kişiyi etkilerler ve aynı duygular ona da sirayet eder, onu da bu kalıba sokar.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Ey Sâib gerçi hiçbir işi düşünmeden yapmak asla doğru olmaz.Ama düşünmeden dünyadan el etek çekmek ne kadar güzeldir.
📖 Sayfa 48 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bütün ahlaki hastalıkların temeli iki şeyde bulunmaktadır; öfke ve korkaklık. Bu iki hastalığın tedavisi bütün ahlak hastalıklarının tedavisi demektir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Ama Bağdat şehri dünyanın her cins düşüncelerine, fikri akımlarına açık olan bir savaş meydanı haline gelmişti. Toprağına ayağını basan herkes kendini mutlak serbest ve hür sayar, arzu ettiği her şeyi söyleyebilirdi. Şiî, Sünnî, Mutezile, Zındık, Mülhid, (Dinden sapmış) Putperest, Hıristiyan vs. Bağdat meydanında ilmî tartışmalar yapar, birbirleriyle mücadele eder, hiçbir kimse de bu duruma itiraz edemezdi. Bu serbestlik sebebiyle her çeşit düşünce ve kanaat yaygın durumda idi.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
1- İhtiyaç olduğu halde harcamamak
Gazali, Mevlana Şibli Numani
2- İhtiyaç ve lüzum olmadığı halde harcamak
3- Sadece ihtiyaç ve lüzum hâsıl olduğu zaman harcamak.
Birincisi cimriliktir, ikincisi israftır, üçüncüsü cömertliktir.
Dünyada kimi sever ve kim ile düşüp kalkarsan kıyamette onunla haşrolursun. O halde ilmi ile amel eden alimlerin ve salihlerin sohbetine devam et..!
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Müslümanları ayağa kaldıracak tek iksir , tek hayat suyu, sömürge zehrine biricik panzehir, bilgidir.
📖 Sayfa 26 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bazen yüksek tepelere oturup her tarafı seyrediyorum. Bazen de kendi ayağımın arkasını göremiyorum.
📖 Sayfa 53 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gerçek ilim, insanda asla şüphe ihtimali dahi bırakmayan kesin bilginin adıdır. Meselâ; on sayısının üç sayısından fazla olduğu kesin ve katidir, şüphe götürmez. Eğer her hangi biri, hayır üç daha fazla derse ve bunu ispat etmek için o şahıs: benim iddiam doğrudur, ispat için ben değneği yılan yapabilirim derse ve yaparak gösterse dahi ben derim ki; şüphesiz değneğin yılan olması çok hayret verici bir şeydir. Fakat yine de bu hayret verici olay değiştiremez.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Devrimizde, padişahların gelirlerinin tamamı veya çoğu, mutlak sûrette haramdandır.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
İslam dünyasını istilâ etmek isteyen eski Yunan hurafelerinin, eski iran efsanelerinin o gün ismi yeni yeni ortaya çıkan ve değişik isimlerle anılan zırva, salık cereyanların karşısına dikilip sağlam islam inançlarını savunan, ispat eden, koruyan bir kimsedir Gazâlî.
📖 Sayfa 16 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
“Sen, toz toprak öğrenmişsin. Eğer senin bilgin bu kâğıtlara bağlı ise kâğıt olmayınca sende cahil bomboş birisin demektir”
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Dilediğini sev kesinlikle bir gün ondan ayrılacaksın.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gazâlî bununla da yetinmedi, bütün millete hiç çekinmeden çağrı yaparak; sultanları yanlışlara karşı frenlemenin bütün Müslümanların boynunun borcu olduğu duygusunu uyandırmayı ve onlara bu ruhu üflemeyi istedi.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
İnsanlara bilebileceklerini ve anlayabileceklerini söyleyiniz. Anlayamadıkları meseleleri bırakınız. Yoksa siz onların Allah'ı ve Peygamberini yalanlamalarını mı istiyorsunuz?
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Hz Ali kv
Gazzâli , mantık bilmeyenin ilmine güvenilmez .
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gerçek ilim, insanda asla şüphe ihtimali dahi bırakmayan kesin bilginin adıdır.
📖 Sayfa 46 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
Onun güzellik âlemi, ruh ve gönlü taptaze kılar.
📖 Sayfa 187 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
Şekil erbabını renk ile mana erbabını güzel koku ile.
Gazâlî; taklidin ve her görülene uyma, onun peşinden gitme hareketinin cemiyete musallat olduğu bir dönemde ortaya çıkmıştır.
📖 Sayfa 203 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
Ey yumuşamayan katı-taş, ne zamana kadar
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Demiri keskinleteceksin de kendin keskinleşemeyeceksin
Gerçek ilim, asla şüphe ihtimali dahi bırakmayan bilginin adıdır.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gazâlî nazarında; dinin ne kadar emirleri ve yasakları varsa onlar bizâtihi insan için ya faydalı ya da zararlıdırlar. Bu emirleri ve yasakları bildiren Allah, işte bu fayda ve zarar sebebiyle insana bir şeyi yapmayı ya emretmiş ya da ondan men etmiştir.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
"Güzel ahlâkın temel unsurları üçtür. Hikmet, cesaret, iffet."
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Asrımız mutasavvıflarının büyük çoğunluğu, bir meslekte yetişmedikleri ve bir uğraşları olmadığı için aylak kaldılar ; tembelliğe alıştılar ; çalışmak kendilerine zor geldi .çalışıp kazanma yolunu bırakıp şuna buna el açarak başkalarının sırtından geçinmeyi yeğilediler ...[kimleri de ] güya çevrelerinde birçok insanı barındırdıklarını ileri sürerek para toplayıp mal yığmayı amaçladıkları için akıllarını ve dinlerini de küçük düşürdüler ... Bunlar Allah'ın sevmediği kimselerdir çünkü Allah boş yatan adamı sevmez .
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bu işe insaf nazarıyla bakarsan anlarsın ki, hak ve doğruluğu bir tek kimsenin şahsında gören kimsenin kendisi küfre yakındır.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Gazâlî din ve felsefenin her ikisini de İhyâ el-Ulûm adlı eserini yazmıştır. Bu metodla bütün eksiklikleri kapatmış ve eser öyle tutulmuştur ki, bir taraftan bütün İslâm âlimleri bu eseri İlâhi ilhamlarla yazılmış bir kitap olarak kabul etmişler, diğer taraftan Henri Luis; felsefe tarihi isimli eserinde bu kitapla ilgili olarak şöyle yazmıştır. “Eğer Descartes (Avrupa’da yeni ahlak felsefesinin kurucusu olarak kabul edilir.) zamanında İhyâ el-Ulûm Fransızcaya tercüme edilmiş olsaydı herkes, Descartes’in İhyâ el-Ulûm’daki bilgileri çaldığını söyleyecekti.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Bir zümre vardır, vaaz ve nasihatle meşguldür. Korku ve ümit, sabır ve şükür, tevekkül ve zühd, imân-ı yakîn ve ihlas, doğruluk v.s gibi yüce değerleri gayet tesirli bir tarzda anlatırlar, ama kendileri bu duygulardan, bu yüce değerlerden tamamen uzaktırlar.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Başkalarını doğru yola çağırıyorsun;
📖 Sayfa 49 · Gazali, Mevlana Şibli Numani
kendin doğru yola gelmiyorsun,
Başkalarına vaaz ve nasihat dinletiyorsun;
kendi nefsine dinletemiyorsun.
Ey yumuşamayan katı-taş, ne zamana kadar
Demiri keskinleteceksin de kendin keskinleşmeyeceksin.
İnsandaki öfke damarının tamamen yok edilmesi, ahlakın iyileştirilmesindeki ana hedef değildir. Ancak insandan iyi bir hamiyet ve vakar istenir. Yani ne korkaklık ne de tehevvür (aniden kabarma) gibi huylar istenmez. Allahü Teâlâ "öfkelerini yenenler" buyurdu, "öfkelerini yok edenler" buyurmadı.
Gazali, Mevlana Şibli Numani
Sıkça Sorulan Sorular
Gazali kimin eseridir?
Gazali, Mevlana Şibli Numani tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2012'de yayımlanmıştır. Türkçeye Yusuf Karaca çevirmiştir.
Gazali kaç sayfadır?
Gazali, 272 sayfadır (Kayıhan Yayınları baskısı).
Gazali'nin en ünlü sözü nedir?
“Aklı tamamen bertaraf ederek sadece başkalarının söylediklerini olduğu gibi kabul edip taklit yolunu seçenler cahil demektir. Sadece akla dayanıp da ondan başka hiçbir ölçü tanımadan tek ölçü ve rehber aklı kabul edip Kur'an ve Hadis ifadelerine değer vermeyen kimseler de aldanmış kimselerdir. Dikkat et, sen bunlardan hiçbir tarafa uyma. Sen iki tarafı elde eden, ikisini de göz önünde bulunduranlardan olmalısın. Çünkü akli bilgiler gıdaya, dini ve Şer'î bilgiler ise devâya yani şifa veren ilaca benzerler.”