2014 tarihli Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny'in en bilinen eserlerinden biridir. Kuraldışı Yayınları baskısıyla 179 sayfadır. Bu derlemede Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı'dan en çok paylaşılan satırlar sizi bekliyor.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı'dan En Beğenilen Alıntılar
Kitaptan en etkileyici sözleri sizin için derledik; ama yine de en etkili söz, sizin beğendiğinizdir.
Onlar utangaç doğmamışlardı. Onlar huzursuz doğmuşlardı.
📖 Sayfa 23 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir aile kurmayı hevesle bekleyen ve çocuklarını kabul eden annelerin çocukları, reddeden annelerinkine göre doğumda ve sonrasında fiziksel ve duygusal olarak çok daha sağlıklıydılar.
📖 Sayfa 37 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Salıncaklar içgüdüsel olarak çocukları çeker çünkü sallanmak rahimdeki nazik sallatıyı çağrıştırır.
📖 Sayfa 91 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Genetik kalıtımdan sonra, zekânın gelişimini etkileyen en önemli faktör çocuğun ana babasından gördüğü bakımın kalitesidir. Bir çocuğun zekâsının gelişmesindeki en önemli şeyler onun ne tür oyunlar oynadığı, ona nasıl hitap edildiği ve ona nasıl davranıldığıdır.
📖 Sayfa 126 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
"Birçok gayet sağlıklı kadının kendiliğinden çocuk düşürmesini örnek verebiliriz buna; Çocuk ana rahmine düştüğü haftalardan hatta saatlerden itibaren, döllenmiş yumurtanın reddedilmeyi hissedebildiği ve bu konuda harekete geçebilmeye yetecek kadar bilince sahip olduğu tahmin ediliyor."
📖 Sayfa 14 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir kadını, eşi tarafından yaratılan yıkıcı endişelerin derinliği kadar hiçbir şey etkilemez.
📖 Sayfa 23 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Kişiliğin belirli özelliklerini önceden ve kesin olarak tahmin edebilmek, hayatın gizemini ortadan kaldırırdı.
📖 Sayfa 19 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Arada sırada meydana gelen olumsuz düşünceler, stresli olaylar rahim içi bağ kurmayı ters etkilemeyecektir. Doğmamış çocuk birkaç zorluk karşısında olumsuz etkilenmeyecek kadar güçlüdür. Asıl tehlike annesinden tamamen kopuk hissettiğinde ya da onun fiziksel ve psikolojik ihtiyaçları sürekli görmezden gelindiğinde başlar onun istekleri mantıksız değildir: Tek ihtiyacı olan biraz sevgi ve ilgidir.
📖 Sayfa 73 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir çocuğun kendisini nasıl gördüğü ve sonucunda da, mutlu veya mutsuz davranması, agresif ya da aşırı uysal, kendine güvenli ya da güvensiz ve endişeli davranması kısmi olarak ana rahminde kendisi hakkında aldığı mesajlarla ilgilidir.
📖 Sayfa 8 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir çocuk rahimde babasının sesini duyar. Bu sesin duygusal bir fark yarattığına dair esaslı kanıtlar var. Erkeğin rahimdeki çocuğu ile kısa ve rahatlatıcı kelimelerle konuştuğu vakalarda, yeni doğan bebek odanın içinde babasının sesini ilk bir ya da iki saat içerisinde ayırt edebildi. Ayırt edebilmekten de öte, sese duygusal olarak cevap verdi. Mesela ağlıyorsa, sustu. Bu tanıdık rahatlatıcı ses ona güvende olduğunu söyledi.
📖 Sayfa 24 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
...(Dr. Stott) Kötü bir evlilik veya ilişkiyi, rahimde meydana gelebilecek duygusal ya da fiziksel zararların baş nedenleri arasında görüyor. Bin üç yüz çocuk ve aileleri ile yapılan bir çalışmaya dayanarak, zor bir evliliğin içindeki bir kadının duygusal ya da fiziksel olarak zarar görmüş bir çocuk doğurma riskinin, güvenli ve besleyici bir evliliği olan bir kadına göre yüzde 237 daha yüksek olduğu görülüyor.
📖 Sayfa 38 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Erkeğin rahimdeki çocuğu ile kısa ve rahatlatıcı kelimelerle konuştuğu vakalarda, yeni doğan bebek odanın içinde babasının sesini ilk bir ya da iki saat içinde ayırt edebildi. Ayırt edebilmekten de öte, sese duygusal olarak cevap verdi. Mesela ağlıyorsa, sustu. Bu tanıdık rahatlatıcı ses ona güvende olduğunu söyledi.
📖 Sayfa 24 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir algıyı duyguya dönüştürmek farkındalık gerektirir.
📖 Sayfa 48 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir çocuğun uyku düzeni doğumdan aylar önce rahimde anne tarafından belirleniyordu.
📖 Sayfa 57 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
..
Erken kalkan annelerin çocukları da erken uyanıyordu,geç yatan annelerin çocukları ise geç uyuyorlardı.
“Cenin görebilen, duyabilen, deneyimleyebilen, tat alabilen ve ilkel bir seviyede de olsa ana rahminde öğrenebilen bir varlıktır.”
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Genellikle doğmamış çocuğu asıl tehlikeye atan annesinin anlık hormon üretimi değil, onun uzun vadeli duygusal reaksiyonudur.
📖 Sayfa 63 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bilincinin daha en başlarından beri istendiği ve sevildiği mesajını alan bir çocuk nasıl özgüven sahibi olmaz ki?
📖 Sayfa 23 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
《Cenin görebilen, duyabilen, deneyimleyebilen, tat alabilen ve ilkel bir seviyede de olsa uteroda öğrenebilen, hissedebilen bir varlıktır.
📖 Sayfa 8 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir kadının yaşadığı her endişe, çekince ya da huzursuzluğun çocuğuna yansıdığı anlamına gelmez. Etkili olanlar, derin ve yerleşmiş duygu kalıplarıdır. Annelik hakkımda duyulan bir huzursuzluk ya da ikilem, doğmamış çocuğun kişiliği üzerinde derin yara bırakabilir. Diğer taraftan hayatı güzelleştiren ve geliştiren, mutluluk, coşku ve pozitif beklentiler bir çocuğun duygusal olarak sağlıklı gelişimine katkıda bulunur.》
Ameliyatla doğum çocuğu normal doğumun fiziksel ve psikolojik zevklerinden mahrum bırakır. Bu çocuklar sürekli okşanmak ve sarılmak isterler. Çünkü doğum sırasında anne ve bebek ilişkisi en az seviyededir.
📖 Sayfa 94 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Doğum,yaşamın kutlanmasıdır,patolojik bir hastalık değildir.
📖 Sayfa 99 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Sevgi dolu ve besleyici annelerin özgüveni daha yüksek çocuklar doğurmasının sebebi bu kendinin farkında “ben”in sıcaklık ve sevgiden oluşması. Aynı şekilde, mutsuz, depresyonda ve ikilemde annelerin sinirli ve problemli çocuklar doğurmasının sebebi de onların egolarının korku ve keder anlarında oluşmuş olmasından kaynaklanıyor. Bu çocuklar da doğal olarak, yönleri değiştirilmediği sürece, büyüdüklerinde şüpheci, huzursuz ve duygusal olarak hassas insanlar oluyorlar.
📖 Sayfa 51 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
"...Cenin, görebilen,duyabilen, deneyimleyebilen, tat alabilen ve ilkel bir seviyede de olsa utero'da (doğumdan önce ana rahmi) öğrenebilen bir varlıktır. Daha önemlisi, bir yetişkin kadar olmasa da, hissedebilir..."
📖 Sayfa 8 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Çoktan unuttuğumuz ikilemler ve kargaşalar bizi etkilemeye uzun zaman sonra bile devam ediyorlar. En derinlere gömülü hatıralarımızın bile üstümüzde rahatsız edici duygusal kalıntıları vardır.
📖 Sayfa 53 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Konuşulmayan korkular zaman geçtikçe daha da büyürler.
📖 Sayfa 157 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Sevgi ve onunla birlikte gelen kucaklama ve okşamalar olmadan bebek tam anlamı ile gücünü yitirecek ve hayatını kaybedecektir. Bu durumun adı Yunancada "eriyip gitmek" anlamına gelen marasmus sendromudur. Bu sendrom on dokuzuncu yüzyılda doğan bebeklerin yarısından çoğunun ölümüne sebep olmuştur ve yirminci yüzyılın başlarına kadar yetimhanelerde ki bebek ölümlerinin neredeyse yüzde yüzünün nedeni olmuştur. Acı ve çok basit bir şekilde bu çocuklar sarılma eksikliği yüzünden hayatlarını kaybetmişlerdir.
📖 Sayfa 113 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Duygu sadece bir algıdan ibaret değildir, aynı zamanda bu algıya anlam katmakla da ilgilidir.
📖 Sayfa 48 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bulgulara göre, mutsuz evliliklerden doğan çocuklar bebekliklerinde mutlu evliliklerden doğan bebeklere göre beş kat daha korkak ve gergin oluyorlar. Dört- beş yaşlarında ise Dr. Stott bu çocukların yaşıtlarına göre daha ufak tefek kaldıklarını, aşırı ürkek ve duygusal olarak annelerine bağımlı olduklarını buldu.
📖 Sayfa 38 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Annelik hakkında duyulan bir huzursuzluk ya da ikilem, doğmamış bir çocuğun kişiliği üzerinde derin yara bırakabilir.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
《Çocuğun 6 aylıktan itibaren rahimde duyduğunu ve daha da önemlisi bu duyduklarının ritmine göre hareket ettiğini gösteren araştırmalar işaret ediyor..
📖 Sayfa 16 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
4 ya da 5 aylık bir cenin ses ya da melodiye kesinlikle cevap verir. Üstelik bunu çok ayrıştırılabilir şekilde yapar. Radyoda Vivaldi çalmaya başladığında en huzursuz bebeğin bile rahatladığı, Beethoven çaldığında ise en sakin bebeğin bile tekmeleyip hareketlendiği görülür.》
"Bir anne sigara içmeyi her düşündüğünde; kalp atışlarının hızlanmasından anlaşıldığı üzere, çocuk huzursuz olur. Anne sigarayı ağzına götürmese de, yakmasa da sadece bu fikir bile çocuğu huzursuz etmeye yeter."
📖 Sayfa 15 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
"Doğum, yaşamın kutlanmasıdır, patolojik bir hastalık durumu değildir. "
📖 Sayfa 99 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir kadının dış etkenler yüzünden hissettiği stres kayda değerdir ama asıl önemli olan kadının çocuğu için hissettikleridir.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Sevdiğimiz ya da sevmediğimiz şeyler, fobilerimiz ve korkularımız, yani bizi biz yapan davranışlarımız ve özelliklerimiz, kısmi olarak şartlı öğrenmenin bir sonucudur....Bu çeşit öğrenmenin başladığı yer ana rahmidir.
📖 Sayfa 15 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
En derinlere gömülü hatıralarımızın bile üstümüzde rahatsız edici duygusal kalıntıları vardır.
📖 Sayfa 53 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Hepimizin kaybolmuş anıları vardır. Saklandığı yerden yani bilinçaltından çıkan anılar yaşamamız üzerinde ciddi etkiler yaratabilirler.
📖 Sayfa 52 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Cenin, görebilen, duyabilen, deneyimleyebilen, tat alabilen ve ilkel seviyede de olsa utero'da öğrenebilen bir varlıktır. Daha önemlisi, bir yetişkin kadar gelişmiş olmasa da, hissedebilir.
📖 Sayfa 8 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
İnsan beyni,rahimdeki insan beyni bile,sembol üreten bir yapıya sahip olduğu için,rahimdeki cenin kalp atışlarına metaforik bir anlam yükler.Bu ses ona sakinliği,güveni ve sevgiyi ifade eder.Bu sesin varlığında,genellikle serpilip gelişir.
📖 Sayfa 22 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
"...Bir annenin çocuğuna sevgisi, çocuk etrafında koruyucu bir zırh oluşturarak dış etkenler yüzünden oluşan gerginlikleri azaltır veya etkisiz hale getirir..."
📖 Sayfa 36 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
İletişim ,bağlanmanın önemli bir parçasıdır.
📖 Sayfa 21 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Araştırmacılar çalışmalarına cenin hareketliliğinin genellikle huzursuzluk belirtisi olduğunu varsayarak başladılar...Gerçekleşen de aynen böyle oldu. Rahimde en hareketli olan bebekler doğduklarında en huzursuz olanlardı.
📖 Sayfa 20 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir bebek anne karnında babasının sesini duyar. Babanın anne karnındaki bebeğiyle kısa ve rahatlatıcı kelimelerle konuştuğu vakalarda, yeni doğan bebek odanın içinde babasının sesini ayırt edebildi. Ayırt etmekten de öte, sese duygusal olarak cevap verdi. Mesela ağlıyorsa sustu. Bu tanıdık rahatlatıcı ses ona güvende olduğunu söyledi.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
... Birkaç sene önce Dr. Michael Liberman tarafından yapılan dikkat çekici bir araştırmaya göre bir anne sigara içmeyi her düşündüğünde; kalp atışlarının hızlanmasından anlaşıldığı üzere, çocuk huzursuz olur. Anne sigarayı ağzına götürmese de, yakmasa da, sadece bu fikir bile çocuğu huzursuz etmeye yeter.
📖 Sayfa 15 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Hepimizin kaybolmuş anıları vardır. Saklandığı yerden yani bilinçaltından çıkan anılar yaşamımız üzerinde ciddi etkiler yaratabilirler.
📖 Sayfa 52 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Çocuğun güçlü duyma yetisini hesaba katarsak, onun müzik hakkında da bir şeyler öğrenme kabiliyetine şaşırmamalı. Dört ya da beş aylık bir cenin ses ya da melodiye kesinlikle cevap verir. Üstelik bunu çok ayrıştırılabilir bir şekilde yapar. Radyoda Vivaldi çalmaya başladığında en huzursuz bebeğin bile rahatladığı görülür. Beethoven çaldığında ise en sakin bebeğin bile tekmeleyip hareketlendiği görülür.
📖 Sayfa 16 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Doğanın gizemleri bizleri rahatsız eder. Bir şeyi açıklayamıyorsak onu görmezden gelmeyi tercih ederiz.
📖 Sayfa 64 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
“Genellikle, doğmamış bir çocuğun kişiliği, anne-çocuk iletişiminin kalitesinin ve özgünlüğünün bir işlevidir. Bu iletişim eğer bol, zengin ve en önemlisi besleyici idiyse, çok büyük ihtimalle çocuk da zinde, sağlıklı ve mutlu olacaktır.”
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
“Şans verilirse bir erkek de en az bir kadın kadar ‘anaç’ olabilir: korumacı, verici, ilham verici, çocuğunun ihtiyaçlarına kulak veren ve ilgili.”
📖 Sayfa 117 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Rahim çocuğun ilk dünyasıdır. Bu dünyayı sevgi ya da şiddet dolu geçirmiş olması onun karakterindeki ilk eğilimleri yaratır.
📖 Sayfa 39 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir çocuk, ne kadar uğraşırsa uğraşsın, endişe ve sinir içindeki annesiyle bağ kuramaz.
📖 Sayfa 67 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Çocuğun aklının zor, köşeli ve tehlikeli bir şekilde ya da yumuşak, akıcı ve açık olarak gelişmesi annenin düşüncelerinin pozitif ve güçlendirici mi yoksa negatif ve çelişkili mi olduğuyla alakalıdır.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
...farkındalığın başlangıcının yirmi sekizinci ile otuz ikinci haftalar arasında olduğunu savunuyor. Bu noktada beynin sinirsel devrelerinin yeni doğmuş bir bebek kadar gelişmiş olduğunu da ekliyor.
📖 Sayfa 32 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
*prematüre bebeklerin hayatta kalma oranının ikinci üç ayda ve sonrasında yükselmesinin sebeplerinden biri de budur.
Konuşma şeklimizi annelerimizden alırız.Konuşmamızı,annemizi taklit ederek öğreniriz.
📖 Sayfa 16 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Bir çocuk rahimde babasının sesini duyar. Bu sesin duygusal bir fark yarattına dair esaslı kanıtlar var. Erkeğin rahimdeki çocuğu ile kısa ve rahatlatıcı kelimelerle konuştuğu vakalarda, yeni doğan bebek odanın içinde babasının sesini ilk bir ya da iki saat içerisinde ayırt edebildi. Ayırt edebilmekten de öte sese duygusal olarak cevap verdi. Mesela alıyorsa sustu bu tanıdık. Bu tanıdık rahatlatıcı ses ona güvende olduğunu söyledi.
📖 Sayfa 24 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
“Mutsuz evliliklerden doğan çocuklar mutlu evliliklerden doğan bebeklere göre beş kat daha korkak ve gergin oluyorlar. Dört-beş yaşlarında ise Dr.Stott bu çocukların yaşıtlarına göre daha ufak tefek kaldıklarını, aşırı ürkek ve duygusal olarak annelerine bağımlı olduklarını buldu.”
📖 Sayfa 38 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Oyuncak değil, insan doğruyoruz!
Cenin, görebilen, duyabilen, deneyimleyebilen, tat alabilen ve ilkel bir seviyede de olsa utera'da öğrenebilen bir varlıktır.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
"...İfade edilmemiş öfke, bilinen bir psikolojik fenomendir ve birçok duygusal soruna yol açabilir. Bunların arasında ülser ve daha yaygın olan depresyon gibi psikosomatik hastalıklar vardır..."
📖 Sayfa 96 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Cinsel sapkınlık ile suni olarak başlatılmış doğumlar arasında doğrudan bağlantı vardır.
📖 Sayfa 92 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
İnsan beyni, rahimdeki insan beyni bile, sembol üreten bir yapıya sahip olduğu için, rahimdeki cenin kalp atışlarına metaforik bir anlam yükler bu ses ona sakinliği güveni ve sevgiyi ifade eder.
📖 Sayfa 22 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Eğer geleceğin geçmişimizi sıklıkla bulandıran gereksiz kargaşa ve acılardan arınmış olmasını istiyorsak, çocuklarımıza bir insanın davranılmayı hak ettiği gibi sevgi ve saygı ile yaklaşmalıyız.
📖 Sayfa 164 · Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Rahim çok gerçekçi bir şekilde çocuğun hayattan beklentilerini oluşturur. Eğer rahim sıcak ve sevgi dolu bir yer olmuş ise çocuk dış dünyanın da böyle bir yer olmasını bekleyecektir. Bu beklenti güven, açıklık, dışa dönüklük ve kendine güven konusunda yatkınlıkları belirleyecektir. Dünya çocuk için tıpkı rahimde olduğu gibi, sıcak bir dünya olacaktır.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny
Sıkça Sorulan Sorular
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı kimin eseridir?
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, John Kelly, Thomas Verny tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2014'te yayımlanmıştır. Türkçeye Belkıs Engin çevirmiştir.
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı kaç sayfadır?
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı, 179 sayfadır (Kuraldışı Yayınları baskısı).
Doğmamış Çocuğun Gizli Yaşamı'nın en ünlü sözü nedir?
“Onlar utangaç doğmamışlardı. Onlar huzursuz doğmuşlardı.”