Evren Avucunda, bilim dünyasına Christophe Galfard'ın kazandırdığı özel bir eserdir. Türkçe baskısı Domingo Yayınevi tarafından yayımlanmıştır. Bu derleme, Evren Avucunda adlı eserin en akılda kalan cümlelerinden oluşuyor.
Evren Avucunda'dan En Beğenilen Alıntılar
Dünya’da yaşamın yeşermesi için gereken moleküllerin tümünün oluşumu için sadece altı atom gerekliydi: .
📖 Sayfa 173 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Kısaca:
Yeri gelmişken, vücudunuzu çeşitli şekillerde bir araya gelmiş bu atomların yarattığı moleküller oluşturduğundan, siz de bir CHNOPS’sunuz.
Evrenin başka bir yerinde, antimaddeden koskocaman bir dünya oluşuyor olabilir. Anti-dünya diyebileceğimiz bir şey. Bu tür anti-dünyaların var olup olmadığını bilen yok; ama eğer varsa ve günün birinde uzayda karşınıza size benzeyen biri çıkarsa, sakın el sıkışmayın. Siz ve anti-siz bir bombaya dönüşür ve anında patlarsınız. Hem de şiddetle.
📖 Sayfa 227 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Güneş iri bir karpuz hacmine indirgense, Dünya ondan 43 metre ötede, bakmak için büyüteç kullanmanız gereken küçücük bir şey olurdu.
📖 Sayfa 15 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Galileo, Jüpiter'in ayları olduğunu gördü. Dünya olmayan bir şeyin de etrafında dönen gök cisimleri olduğunu gördü.
📖 Sayfa 358 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bu keşif, her şeyin gezegenimiz etrafında döndüğüne ve Dünya’nın evrenin merkezinde olduğuna dair bin yıllık (hatalı) bir anlayışı yerle bir ederek, beklenenden akıl almaz derecede büyük bir gerçekliğin bilimsel keşfine giden yolu açtı.
400 yıl sonra, Galileo teleskobunun yerini ışık temelli çeşitli aygıtların yanı sıra Hubble Uzay Teleskobu, X-ışın teleskopları, morötesi ışık ve radyo dalga teleskopları aldı.
Kütleçekim, Einstein’ın bize söylediği gibi, uzay-zamanın bükülmesinin bir sonucuydu. Bir kuvvet değil.
📖 Sayfa 118 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bu kitapta sadece bir tane denklem göreceksiniz. O da:
📖 Sayfa 1 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Işık, bir gökadanın, yıldızın, gezegenin, hatta küçük bir kayanın yakınında yön değiştiriyor. Bir cisim ne kadar yoğunsa ve bir ışın onun ne kadar yakınından geçerse, sapma o kadar belirgin olur. Gezegenler, yıldızlar ve gökadalar hareket ederken, yarattıkları kavisler ve eğimler de onlarla birlikte hareket ederek birbirlerinin etrafında dans eder ve birbirleriyle birleşirler. Evrenimizin her yerinde her şey hareket eder. Evrenin kendi dokusu bile.
📖 Sayfa 88 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Gözlerimiz, sadece gökadamız Samanyolu’na ait birkaç yüz yıldızı ve nereye bakması gerektiğini bilenler için de başka birkaç yakın gökadanın sönük izlerini görebilir.
📖 Sayfa 102 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bilim insanları, yıldızımızın merkezinde kalan hidrojenin miktarını tahmin ederek bu patlamanın ne zaman gerçekleşeceğini öngörebiliyorlar. Çıkan sonuca göre, Güneş bundan 5 milyar yıl kadar sonra, üç günlük yanılma payıyla, bir Perşembe günü patlayacak.
📖 Sayfa 20 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Işık herhangi bir kütleyi taşıyamaz, bu yüzden o kadar hızlıdır. Işık yüksüz yol alır.
📖 Sayfa 140 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Kütlesi olan her şey, aşırı hızlandığında daha da ağırlaşır. Dolayısıyla ışık hızına erişebilmek için kişinin hiç kütlesi olmaması gerekir.
Hiçbir şey ışık hızından hızlı gidemez.
📖 Sayfa 132 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Dünya’yı karadeliğe dönüştürmek için domates büyüklüğüne inene kadar sıkıştırmanız gerekir.
📖 Sayfa 315 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Kuantum alan teorilerine göre, etrafta alanlar olduğu anda bu alanlar kuanta denen küçük enerji paketlerini veya küçük madde paketlerini oluşturabilirler. . Benzeri biçimde verir. Varsayımsal bir kuantum alan sayılan dediğimiz şeylerdir.
📖 Sayfa 263 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Gece gökyüzünde görülen kozmik cisimlerin hepsi bizimle aynı atomlardan meydana geliyor.
📖 Sayfa 73 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Öyle olmasaydı, teleskoplarımız bize söylerdi.
Dolayısıyla, doğayı yöneten yasaların her yerde aynı olduğunu varsayabiliriz.
Herhangi bir atomun içindeki herhangi bir elektronun bir orbitalden diğerine geçmesi için gereken enerjinin, elektronun ait olduğu atoma özgü olduğunu anladılar. Bu da bizler için çok ama çok büyük bir şanstı; çünkü farklı enerjiler, farklı ışık kaynaklarına karşılık gelir ve tabii biz de teleskoplarımızla hemen her yerden ışık toplayabiliriz.
📖 Sayfa 72 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bu basit olgu sayesinde bilim insanları,
Karadelikler o kadar çok madde ve enerji içerirler ki bu yüzden de uzay-zamanda o kadar keskin bir eğim yaratırlar. Yakınlarına gelecek kadar acemi hiçbir şey içlerine düşmekten kurtulamaz.
📖 Sayfa 304 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Karadeliğin etrafında zaman diğer her yerde olduğundan daha yavaş akar.
📖 Sayfa 305 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Nobel Ödülü sadece yaşayan bilim insanlarına verilir.
📖 Sayfa 220 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Kuantum parçacıkların uyduğu kurallar, sizlerin gündelik yaşamınıza hükmeden kurallarla aynı değildir. Duyularınız ve sezginiz bu parçacıklar söz konusu olduğunda işe yaramaz. Unutun onları.
📖 Sayfa 208 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Kuantum Alanlar parçacıklara tuhaf şeyler yaparlar.
📖 Sayfa 206 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Karanlık enerji:
📖 Sayfa 292 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Karanlık madde:
Bildiğimiz madde (ışık dahil):
Güneş’in gitgide derinlerine dalıyorsunuz. Sıcaklık gittikçe yükseliyor ve akıllara durgunluk veren bir seviyeye ulaşıyor. Çekirdeğe vardığınızda gibi bir dereceyi görüyorsunuz.
📖 Sayfa 16 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Kuantum parçacıklar küçük sinsi varlıklardır.
📖 Sayfa 206 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Parçacıkların ortaya çıkabilmek için kuantum alanlardan enerji ödünç almaları gerekir. Söz konusu alanlar, uzay ve zamanın içinde her yeri doldurduğundan, parçacıklar gerçekten de herhangi bir zamanda ve herhangi bir yerde ortaya çıkabilirler. Evrenin hiçbir yerinde "gerçek boşluk" diye bir şey olmamasının nedeni budur.
📖 Sayfa 212 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Evren muazzam bir yer. İki yıldızın, gökadaların, gökada kümelerinin arasında akıl almaz boyutta hacimler var. Ama boşluk yok. Sadece,
📖 Sayfa 229 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Evrenimizde her şey birbiriyle bağlantılıdır.
📖 Sayfa 185 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Kütleçekim, uzay-zamanın bir bükülmesi olduğundan, ışığın kendisi de kütleçekime tabidir.
📖 Sayfa 355 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bilinenin ötesine geçebilmek için daima bir şeylerden vazgeçmek gerekir.
📖 Sayfa 344 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bir elektron, anti-elektronla karşılaştığında birbirlerini yok eder, “puf” diye kaybolurlar. Kütleleri bir anda yeniden enerjiye, ışığa dönüşüverir.
📖 Sayfa 225 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Andromeda Gökadası yaşam kaynıyor olabilir. Çevremizdeki tüm gökadaların en büyüğü o. Üstelik çok da yakın. Tabii galaktik ölçekte; insan ölçeğinde değil. Şu an Dünya’dan Andromeda’nın 1 trilyon yıldızından birinin yakınında bir yere gönderilecek telefon çağrısının ulaşması 2,5 milyon yıl sürer.
📖 Sayfa 42 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Matematik, tanrıların insanlarla konuştuğu dildir.
📖 Sayfa 199 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Nötron ve protonların kütlesinin büyük kısmı, kuarkları kendi sınırları içinde tutan kuvvetten, orada yatan kuark-gluon çorbasından ileri gelir. Higgs alanı birdenbire kapatılsa kuarklar kütlesizleşirdi ve biz de ölürdük. Ama protonla nötronun kütlesi pek fazla değişmezdi.
📖 Sayfa 221 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Karanlık madde gerçekten de gökadaların etrafında, kendi Samanyolu’muzun etrafında, evrenin dört bir yanında... Kısacası, her yerde ve biz onu göremiyoruz.
📖 Sayfa 284 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Şimdiye dek belirlenmiş en büyük karadelik, . Bu karadelik bize 12 milyar ışık yılı uzaklıkta, bugün yakaladığımız ışığı yaydığı sırada çok genç olan bir gökadanın içinde yer alır.
📖 Sayfa 256 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Dinozorlar, şiddetli volkanik patlamalar ve 10 kilometre genişliğindeki bir asteroitle yıkıcı bir çarpışmanın ortak etkisi sonucu yeryüzünden yeni silinmiş ve yalnızca küçük memeliler hayatta kalmış. Onlardan bazıları günün birinde, birbirini izleyen çok sayıda evrimleşmenin ardından, az önce gördüğünüz kıllı atalarımıza, sonra da bize dönüşecek
📖 Sayfa 232 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
"Kuantum teorisi karşısında hayrete düşmemiş bir kimse, onu anlamamış demektir."
📖 Sayfa 200 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Işık, yani diğer adıyla elektromanyetik radyasyon, hem parçacık (foton) hem de dalga olarak düşünülebilir.
📖 Sayfa 64 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Işığın elektrona, elektronların ışığa dönüşebilmesi gibi evrenimizdeki tüm parçacıklar biz bakmazken başka bir şeye dönüşebilir.
📖 Sayfa 206 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Güçlü alanın elektromanyetik alan ile aynı olmadığını ama onun da yine evrenin tamamını doldurduğu gerçeğinin altını çizmek gerekiyor. . Üstelik hiçbir şey parçacıkların her iki alana da ait olmasını engellemez: Elektriksel yüke sahip kuarklar hem güçlü etkileşim alanına hem de elektromanyetik alana aittir.
📖 Sayfa 181 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bir terimin başına “” geldiğinde bunun, hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığına işaret ettiğini hatırlıyor musunuz? Burada da yine “kuantum siciminin” sicimle (telle) ilgisi yok. Buradaki ilk titreşim bir notayı değil, ışığı doğuruyor. Işığın bir parçacığını. Elektromanyetik kuvvetin taşıyıcısını.
📖 Sayfa 343 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Şimdiye dek karşılaştığınız tüm kuantum parçacıklar, vücudunuzu ve evrendeki tüm maddeleri meydana getiren parçacıklar, aslında bu tür açık sicimlerin titreşimi olabilir...
Britanyalı bilim insanı Dirac, 1932 ile 1969 arasında dünyanın en prestijli bilim makamlarından Cambridge Üniversitesi Lucasian Chair of Mathematics makamına sahipti. Isaac Newton aynı makamda 1669 ile 1702 arasında, Stephen Hawking ise 1979 ile 2009 arasında oturdu.
📖 Sayfa 224 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Dünya’yı meydana getiren ağır atomların, yaşam için gerekli atomların, vücudumuzun içerdiği atomların hepsi, zamanında bir yıldızın kalbinde yoğrulmuştur. Nefes aldığınızda onları solursunuz. Teninize ya da başkasının tenine dokunduğunuzda, yıldız tozuna dokunursunuz.
📖 Sayfa 17 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bu uçsuz bucaksız evrende yalnız olmamız pek mümkün görünmüyor insana:
📖 Sayfa 40 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
“”
Bundan 4 milyar yıl kadar önce genç gezegenimize Mars büyüklüğünde başka bir gezegen çarpmış. Çarpışma, gezegenimizden büyük bir parçanın koparak uzaya fırlamasına neden olmuş. Bunu izleyen bin yıllık dönemde, çarpışmayla saçılan tüm döküntü birleşerek Dünyamızın yörüngesinde dönen tek bir küreye dönüşmüş. Böylece, şimdi üstünde durduğunuz Ay da hayatına başlamış.
📖 Sayfa 13 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bundan yüz yıl önce, Einstein kütleçekime yeni bir bakış açısı getirdiğinde geçmişi sadece ayağımızın altındaki toprakta arkeolojik kazılar yaparak değil, yıldızlara bakarak da bulabileceğimizi anlamaya başladık.
📖 Sayfa 335 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Tarih boyunca filozoflar –ve şimdi de teorik fizikçiler– dünyayı zihinlerinde canlandırmaya çalıştılar. Yasalarının, doğanın yasalarının, varlığı hepimize aşikâr yasaların sırrını çözebilmek için kendilerini, fiziksel ve deneysel anlamda mümkün olmayan durumlarda hayal ettiler.
📖 Sayfa 351 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Elektromanyetizma ve zayıf kuvvet, başka bir kuvvetin, uzun zaman önce var olmuş başka bir alanın, iki ayrı yönünden başka bir şey değildi. Evrenin ilk günlerinde, gerçekliğimizi dolduran görünmez kuantum denizlerinden en az ikisinin bir zamanlar "tek” olduğu bulunmuştu:
📖 Sayfa 201 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bu, tek başına bile olağanüstü bir buluştu (Nobel Ödülü’nü de o yüzden hak etti), ama aynı zamanda çok ama çok daha büyük bir şeyin önünü açtı:
Dünya yüzeyinden uzaya gidebilmek için bir cismin dikey olarak saatte 40.320 kilometreden fazla bir hızla fırlatılması gerekir. Daha yavaş fırlatırsanız geri düşer. Her defasında.
📖 Sayfa 89 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bu hıza Dünya’nın kurtulma hızı denir. Karşılaştıracak olursak, Güneş’in kurtulma hızı yaklaşık 2,2 milyon km/s iken, Avrupa Uzay Ajansı’nın uzay keşif aracı Philae’nin 2014’te iniş yaptığı, oyuncak ördek biçimli kuyrukluyıldızın kurtulma hızı sadece 5,4 km/s’tir. Şöyle bir sıçramak, uzaklaşmak için yeterli olur.
Einstein’ın vizyonunun olağanüstü yanı, kütleçekimin Newton’ın düşündüğü şey olmadığını göstermesiydi. Kütleçekimin bükülmeler ve eğimlerden kaynaklandığını göstermesi... Kütleçekim, madde ve enerji... Bunların tümü de birbiriyle son derece doğrudan bağlantılıydı. Evrenimizin “uzay-zaman” denen bir dokusu vardı ve dokunun içindekiler, orada yer alan şeyler, dokuda bükülme ve şekiller yaratıyordu. Bu bükülmelerin yakın cisimler ve ışık üstündeki etkisi ise kütleçekim dediğimiz, deneyimlediğimiz şeyin kendisiydi. İşte genel görelilik teorisi buydu.
📖 Sayfa 354 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Atmosferin en ötesinde, Dünya'nın biraz uzağında, tıpkı salata kâsesi kenarında dönen bir bilye gibi gezegenimizin etrafında dönmeye devam eden Ay var. Aradaki farksa, Ay’ın kendisinin de uzay-zamanda bükülme yaratması. Ay’ın uzay-zamanı bükmesi, Dünya üzerindeki suyun Ay’a doğru düşmesine neden oluyor. Bu yüzden de sular, yeryüzü etrafında dönen Ay’ı takip ediyor ve gelgitler oluşuyor.
📖 Sayfa 93 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Dünya aslında Güneş tarafından bükülmüş bir uzay-zamanda dümdüz hareket eder. Gezegenimiz ne direksiyon kırar ne de hareket etmek için enerji harcar. Sadece yıldızımız tarafından yaratılan görünmez uzay-zaman bükülmelerini takip eder. Salata kâsesi etrafında dönen bir bilye gibi.
📖 Sayfa 95 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Tüm elektronlar, elektromanyetik alanın özdeş ifadeleridir ve hepsi o alanın vakumundan kaynaklanarak, ondan yayılır. Tüm fotonlar da öyle.
📖 Sayfa 215 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bir elektron ne zaman gerçeğe dönüşse, etrafını kuşatan elektromanyetik alan vakumunun yarattığı bir itkiyle hayalîmsi ataletinden uyanmış demektir. Ne zaman bir gluon belirse, güçlü etkileşim alanının vakumundan verilen ya da alınan bir enerjiden geliyor demektir. Ne zaman radyoaktif bozunma oluşsa, zayıf alan vakumu işin içindedir ve temel nötrinoları fırlatır. Ayrıca bir vakum ne kadar enerjikse, içinden o kadar çok temel parçacık çıkabilir.
Madde ve ışık birbirine dönüşebilir ve dönüşür.
📖 Sayfa 167 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
İçinde yaşadığımız dünyada her şey, maddeyle ışığın bir oyunudur.
Evrenimiz bir anlamda böyle bir tekillikten doğdu, çünkü uzay ve zaman bugünkü hallerine bu tür bir tekillikten çıkarak geldi.(Big Bang)
📖 Sayfa 298 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Bir diğer tekillikse, evrenimizin dört bir yanına serpiştirilmiş tüm karadeliklerin derinliklerinde yatar.
Pek çoklarının kanaatinin aksine, karadelikler boş deliklerin tam tersidir: Yıkıcı bir çöküş sonucu çok fazla miktarda madde, çok küçük bir hacim içinde sıkıştığı zaman doğarlar. Dev bir yıldızın ölümü bu tür süreçleri tetikleyebilir.
Kuarkları ve gluonlarıyla güçlü kuvvet, vücudumuzu oluşturan kütlenin yüzde 99,97’sini meydana getirir. 60 kiloluk bir insan, kuarklarının ve onların bağlayıcısı gluonların tamamını kaybetse, anında 18 grama düşer. Haliyle ölür.
📖 Sayfa 181 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Evrenimizde hiçbir şey karadeliğin kütleçekim kıskacından kaçamaz. . Hiçbir şeyin hiçbir zaman geri dönemediği dönüşsüz nokta ise —karadelik ufku— dışarıdan bakıldığında kaya ve elmas görüntülerinin donmuş gibi göründüğü yerdir.
📖 Sayfa 304 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Gezegenleri, asteroitleri ve kuyrukluyıldızlarıyla Güneş Sistemimizi kozmik ailemiz ve Proxima Centauri’yi komşu yıldızımız gibi düşünecek olursak, Samanyolu’nu, Güneş’in sadece aralarından biri olduğu 300 milyar yıldız gücünde bir megalopolis, büyüyen dev bir kent olarak kabul edebiliriz.
📖 Sayfa 35 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Gravitonların çevrelerini nasıl etkileyeceğini hesaplayan teorisyenler, etkilerin tam da uzay-zaman bükülmesi gibi olacağını buldular.
📖 Sayfa 264 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Uzay-zamanı keskin biçimde büken Güneş yer alıyor. Güneş Sistemi’ndeki tüm gezegenler, kuyrukluyıldızlar ve asteroitler, o bükülmenin içinde, farklı hızlarda ve yüksekliklerde, salata kâsesinin çeperindeki bilyeler gibi dönüyor. Tabii, komşu yıldızlarla rekabeti de unutmamak gerek.
📖 Sayfa 94 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Newton’ın teorisi, bırakın uzay-zamanın genişlemesini, Merkür’ün garip yörüngesini bile açıklayamıyordu. Dolayısıyla teori bir anlamda yanlıştı. Ama yine de müthişti. Hatta mükemmel bile denebilir çünkü nerelerde işlediğini ve nerede, neden çöktüğünü biliyoruz.
📖 Sayfa 353 · Evren Avucunda, Christophe Galfard
Sıkça Sorulan Sorular
Evren Avucunda kimin eseridir?
Evren Avucunda, Christophe Galfard tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır. Türkçeye Duygu Akın çevirmiştir.
Evren Avucunda kaç sayfadır?
Evren Avucunda, 380 sayfadır (Domingo Yayınevi baskısı).
Evren Avucunda'nın en ünlü sözü nedir?
“Dünya’da yaşamın yeşermesi için gereken moleküllerin tümünün oluşumu için sadece altı atom gerekliydi: . Kısaca: Yeri gelmişken, vücudunuzu çeşitli şekillerde bir araya gelmiş bu atomların yarattığı moleküller oluşturduğundan, siz de bir CHNOPS’sunuz.”