İmam Gazali'yi Okuyanların Aklında Kalan Anlamlı Sözler — Ali Muhammed Sallabi

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi'nin 2011 tarihli Din (İslam) alanında öne çıkan eseridir. Din okurları için İmam Gazali'den derlenen en akılda kalan sözler burada.

Yazar:Ali Muhammed Sallabi

Çevirmen:Necmeddin Salihoğlu

İlk Yayın:2011

Yayınevi:Ravza Yayınları

Sayfa Sayısı:151

Dil:Türkçe

ISBN:6054411504

Okuma Süresi:4 sa. 17 dk.

Türler:Din (İslam)

İmam Gazali'den En Beğenilen Alıntılar

Gazali’nin yazıları Bâtınilere karşı mücadelede oldukça etkili oldu. Güçlü tezleri ve sahip olduğu şöhreti sayesinde Sünniliğe hizmet edip Bâtıniliği perişan etti. Şer’î ilimleri ve kelam, mantık ve felsefe gibi aklî ilimleri kullanarak Bâtıniliğin köklerini tarumar etti. Onlar hakkında şu sözünü söyledi; Onların zahiri Rafızîlik dâhili ise halis küfürdür. Onlar Şiilik perdesi altına saklanmış kişilerdir. Onların Şiilikle hiçbir ilgileri yoktur. Şiiliği sadece Müslümanları aldatmak için perde olarak kullanmaktadırlar.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Felsefi çevreler Tehâfütü’l Felasife adlı esere cevap mahiyetinde güçlü bir kitap yazamadılar.Frenk âlimleri bu hususta şöyle diyorlar; Gazali felsefeye doğu Arap topraklarında yıkıcı darbeyi indirdi. İbni Rüşt çıkıp müdafaa etmeseydi felsefenin batıdaki akıbeti de böyle olacaktı. Onun felsefeyi müdafaası felsefeyi bir asır kadar daha yaşattı.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Saadete ancak ilim ve amelle nail olunur”

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Âlim, ahiret için faydalı ilmi tahsile özen göstermeli, faydası az olan ilimlerden, cedele ve dedikoduya sevk eden ilimlerden uzak durmalı.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

~ Bir kavim kendini değiştirmedikçe elbette Allah onları değiştirmez. ~
- Ra'd 11 -

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

"İlim nuru parladığında her şeyi ihata eder, örtüleri kaldırır ve ihtilafı çözer."

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

"Dünya bağlarını bu gün kesmezsen ne zaman keseceksin?”

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

☆~ Birçok kitabında bunu yinelemiş, Gazâli'nin en sonunda ehli hadise meylettigini ve Sahihi Buhârî koynunda olduğu halde öldüğünü bildirmiştir. ✯~

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Cahillerle tartışmayın, ben hiç yenemedim.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Bilesin ki; hakkı adamlarla tanıyan kişi yolunu kaybeder dalalet çöllerine düşer. Eğer hak yola revan olacaksan hakkı tanı ki bu sayede ehlini tanıyasın.”

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Başınıza gelen herhangi bir musibet ellerinizle işlediklerinizden ötürüdür. O, yine de çoğunu affeder.”

Şûra, 30.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Şuur yoksunu bir toplumu cihada davet etmek kabirlerdeki ölüleri davet etmek gibidir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

~ Âlim, fetva heveslisi olmamalı. Fetva vermemeye bir yol bulursa bundan kaçınmalı ~

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

"Fıkıh kelimesi önceleri tasavvuf kelimesinin ihtiva ettiği manaları karşılıyordu. Ancak daha sonra ibadet ve muamelat fıkhına hasredildi. Ahlak ve yaşayış bahisleri ondan çıkarıldı. Fıkıhtan hariç tutulan bu meselelerin ayrı bir isim altında ayrı bir ilim olarak zikredilme mecburiyeti hâsıl oldu. İşte bu ilme tasavvuf dendi. Bu ilmin kapsama alanına giren hususları özetleyecek olursak; Güzel ahlak esas olandır, züht ki bununla fakirlik değil, dünyaya gönül vermemek kastedilir, çokça ibadet etmek ki bu, Allah’a yaklaşma sebebidir, ihlâs ile amel etmek ki kurtuluş bundadır."

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“O, hikmeti dilediğine verir. Kime de hikmet verilmişse ona çokça hayır verilmiş demektir.”

Bakara, 269.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Biz ilmi Allah’tan gayrı şeyler için öğrendik, ancak ilim Allah’tan başka şeyler için olmaktan kaçındı.”

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

~İnsanlar gaflete düşmüş, âlimler susmuş, uyarıcı kalmamıştı...

Ricalü'l Fikr 1/214

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

< yakinen anladım ki; Onlar hâl ehli kişilerdir, kâl ehli kişiler değil. >

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Gazali, tasavvufun ilkelerini belirlemiş, eğriyi doğrudan, iyiyi kötüden ayıran ölçüleri belirlemiştir. Islaha götüren ve bunun yolunu kolaylaştıran hususları göstermiştir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Bâtıniler şeriatın zahirini tevil ederek tamamını yıkmaya teşebbüs etmişlerdir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

~ Baştanbaşa Horasan'a hâkim olan Sultan Sencer'e şöyle diyordu: " Yazıklar olsun sana!
Müslümanların boynu musibetler ve vergiler sebebiyle kısalırken senin atının boynu da altın yular sayesinde aşağı düşüyor

- Ricalü'l Fikr 1/225 -

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Oysa Ben onları ne göklerin ve yerin yaratılmasında ve ne de kendilerinin yaratılmasında hazır bulundurdum.”

Kehf, 51.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Avamın dini, kelamcıların çetrefilli meselelerinden uzak kalmalı, safi ve temiz olmalı. Dolayısıyla avamın kelam ilminden uzaklaştırılması gerekmektedir.”

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Gazali ise felsefeye saldırdı. Onları derinden vurdu. Onlara karşı onların silahlarını, onların delillerini kullandı. İleri gelen kurucu felsefecilerin sözleriyle onlara saldırdı ve onları müdafaa mevkiine ve eleştirilenler mevkiine soktu. Din ve felsefe arasında vukua gelen çok büyük bir gelişmeydi bu. İslam akidesi lehine büyük bir zaferdi bu. Bu zafer müminlere güven vermiş, felsefecilerin mehabetini yok etmiş ve onları ilmi hâkimiyetlerinden alaşağı etmişti.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Ey çocuk! Sözün ve fiilin şer’i şerife muvafık olsun. Zira şer’i şerife muvafık olmayan ilim ve fiil dalaletten başka bir şey değildir.”

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Felsefe kendi başına müstakil bir ilim değildir. Bilakis dört parçadan oluşmaktadır;
Birincisi; matematiktir.
İkincisi; mantıktır. Bu, delil ve delilin şartlarından bahsetmektedir.
Üçüncüsü; İlahiyattır. Mutezile nasıl müstakil bir ilim değilse ve Mutezile ashabı nasıl kelamcılardan bir gurup ise bu da öyledir.
Dördüncüsü; tabii ilimler. Bu ilimlerden bir kısmı şer’i şerife muhaliftir. Bir kısmı da cisimlerin vasıflarından bahsetmektedir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

"Herkesin sözü alınır da reddedilir de, Rasulullah (sav) hariç."

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

... Her Ne Olursa Olsun , Allah'ın Hükmünün Sizin İçin En uygun ve En Yararlı Şey Olduğu Hususunda Kalbinizi İkna Etmelisiniz ..

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Cevizin kabuğunu kırıp özüne inmeyen cevizin hepsini kabuk zanneder..

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Akılla şeriatı birlikte götür. Zira akli ilimler gıdalara, şer’i ilimler de ilaçlara benzer.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Aklı bir tarafa bırakarak sadece taklide yönelinmesini söyleyenler cahil kişilerdir. Kur’an ve Sünnetin nurlarından uzaklaşarak sadece aklı rehber edinenler de aldanmıştır. Her iki guruptan biri olmaktan sakın. Her iki aslı da muhafaza et. Zira akli ilimler gıdalar gibi, şer’î ilimler ise ilaçlar gibidir. Hasta kişiye ilaç bulamadığında aldığı gıdalar zarar verir. Kalp hastalıkları da böyledir. Bunun ilacı şer’i şeriften istifade ile hazırlanmış ilaçlardır.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

— Felsefe çatısı altında bulunan ve felsefeyi bir zırh gibi muhafaza eden sair ilimleri felsefeden ayırdı. Felsefeyi tek başına ele aldı. Nitekim bu ilimler daha sonra müstakil ilimler haline geldiler. Matematik, biyoloji, fizik, mantık, ahlak ve siyaset gibi ilimlerdi bunlar.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

"Gazali’nin yetişme ve şöhret sahibi olmasının birkaç sebebi vardır. Onlardan bazıları şunlardır:
İlmi çalışması; Gazali ilim hastası biriydi, hakikati araştırıyor, künhüne vakıf olmaya çalışıyordu. Asrında öğretilen bütün ilimleri öğrendi, uzmanlaştı ve akranını geride bıraktı.
Çok güçlü bir hafızası vardı.
Zekâsı güçlüydü, idrak kabiliyeti yüksekti. Fikirleri doğru ve derinlikliydi, ince manalara nüfuz edebiliyordu.
Selçukluların Ehli Sünnet ilkeleri öğretilsin diye kurduğu Nizamiyye medreselerinde okudu.
Gazali’nin şöhret sahibi olmasının sebepleri bunlardır."

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

En son yazdığı kitaplardan biri olan Mustasfa adlı kitapta aklı kadı, şeriatı şahit olarak gördüğünü ifade etmiştir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Okumak üç türlüdür:
Dilin okuması kıraat,
Aklın okuması tefekkür,
Kalbin okuması hayattır.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Gazali, tasavvufu her şeyiyle kabul etmiş değildir. Bilakis Hallaç ve diğerlerinin iddia ettiği hulul ve ittihatı reddetmiştir. Ancak Kitap ve sünnet üzere kaim olan sünni tasavvufu kabul etmiştir. Tasavvuf erbabına ait her bir fikri, adabı ve hâli İslami esaslara dayandırmaya çalışmış, Kur’an, Sünnet ve eserden bu hususlara dair deliller getirmeye çalışmıştır.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Nitekim Dr. Süleyman Dünya da ‘Tehafütü’l Felasife’ adlı esere yazdığı ikinci mukaddimede Gazali ile İbni Sina’nın bazı meseleleri ele alış tarzlarını mukayese ederken Gazali’nin felsefi meseleleri felsefecilerden daha açık ve daha dakik bir metotla arz ettiğini bildirmektedir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

. Her Ne Olursa Olsun , Allâh'ın Hükmünün Sizin İçin En uygun ve En Yararlı Şey Olduğu Hususunda Kalbinizi İkna Etmelisiniz ..

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Soysuz insanla tartışma. Sonra onun kötü arzularını kendine çekmiş olursun.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Gazali tasavvufa karşı aklıyla değil, kalbiyle, fıkhıyla değil, zevkiyle yanaştı. Bu yüzden tasavvuf erbabının fikirlerini ve yaşayışlarını fıkıh ve akıl süzgecinden geçirmedi. Dolayısıyla da allame İbnu’l Cevzî ve sair eleştirmenler tarafından sofilerin Kitap ve sünnete uymayan çok sayıda fikir, hâl ve hareketlerini kabul ettiği için eleştiriye tabi tutuldu. Ebu Hamid, sofilerin bu hâllerine mazeret gösterdiyse de fukaha bunu kabul etmedi.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Gazali de felsefecilere karşı İslamı müdafaada başarılı olmuş biridir. Felsefecilere karşı çıkış yapmış ve onları hücum mevkiinden savunma mevkiine geriletmiştir. Dolayısıyla da ‘Hüccetü’l İslam’ lakabını almaya layıkıyla hak kazanmıştır. Fikir tarihinde kişinin yerini gösteren bu lakabı almış tek kişidir o.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Son zamanlarında hadis ilmiyle meşgul olmaya ve hadis ehliyle oturup kalkmaya başladı. Buhâri ve Müslim’i mütalaa ediyordu. Biraz daha yaşasaydı kendini tamamen bu ilme verecekti. Allahu Teâlâ’nın, ona son zamanlarında hadis ve sünnete yönelmeyi nasip etmesi büyük bir lütuftur.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Ümmet tarihinde yapılan fikri savaşlar askeri savaşlardan daha az önemli değildir. Hatta fikri savaşlar ümmet için askeri savaşlardan daha tehlikeli ve daha şiddetli olmuştur.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Üç meselede onları tekfir ediyor. Birincisi; Âlemin kıdemiyeti meselesidir. Zira onlar bütün cevherlerin kadim olduğunu söylemektedirler. İkincisi; Allah’ın ilmi cüz’î hadiseleri kuşatmaz, şeklindeki sözleridir. Üçüncüsü de; bedenlerin diriltilip haşredilmesini inkâr etmeleridir. Şöyle diyor; Bu üç mesele İslama hiçbir şekilde uymaz. Bunlara inanan kişi bütün peygamberleri –Allah’ın salât ve selamı üzerlerine olsun- inkâr etmiş yalanlamış demektir. Onlar insanların maslahatı için bu şekilde temsil getirdiler demek apaçık bir küfürdür. Bunu İslami fırkalardan hiç biri söylememiştir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Allah bir kulu sevdiği zaman, ona bela verir. Onu çok sevdiği zaman, kendi nefsi için edinir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

İhya kitabı geniş bir ilmi ansiklopedidir, küçük bir kitap değildir. Dolayısıyla eleştiriye tabi tutulan hususlar bu hacimli eserin içinde çok az yer kaplamaktadır.
Kitabın tenkit edildiği hususları birkaç noktada toplayabiliriz:
— Zayıf ve mevzu hadisleri delil olarak getirmesi.
— Bu hadisler üzerine bazı hükümlerin bina edilmesi.
— Seyru sülüke dair nakledilen bazı kıssaların mübalağa içermesi.
— Keşif ve mükaşefeden bahsedilmesi.
— Bazı konularda felsefi görüşlere yer verilmesi.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Zira o dönemde batıniler teröre başvuruyor, kendilerine karşı çıkan devlet idarecilerini ya da âlimleri suikastlar tertip ederek öldürüyorlardı. Uyguladıkları terör sayesinde yüzlerce devlet adamını ve âlimi şehit etmişlerdi. Gazali’nin çalışmaları sayesinde batınilerin ve felsefecilerin sapık düşünceleri yok olmaya yüz tuttu ve daha sonraları da yok olup gitti.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Mal, Allahu Teâlâ’nın, ihtiyaçlarını görmeleri ve kendilerini ibadete verebilmeleri için kullarına verdiği bir alettir. İnsanlardan öyleleri var ki Allah onlara çokça mal verir de onlar, bununla fitneye düşerler ve bu onlar için kötü olur. Yine öyle kişiler var ki Allah onları sever ve korur, onları ibadetle meşgul eder, onlara azıklarını zenginler eliyle gönderir, dolayısıyla onlar ihtiyaç miktarından fazlasını kabul etmemelidirler.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Sultanlara düşen şey de her bir köyde ve her bir mahallede insanlara dinlerini öğreten mütedeyyin bir fakih görevlendirmektir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Son yazdığı eserlerden biri olan ‘İlcamu’l Avam An İlmi’l Kelam’ adlı eserinde şöyle diyor: “Kur’an’ın delilleri gıdaya benzer. Ondan herkes faydalanır. Kelamcıların delilleri ise ilaca benzer, ondan da yalnızca o hasta istifade eder, birçokları hastalanır. Hatta Kur’an’ın delilleri sabilerin de güçlü adamların da faydalandığı suya benzer. Diğer deliller ise güçlü kişilerin bazen istifade ettikleri bazen de hastalandıkları yiyeceklere benzer. Sabilere gelince onlar ondan asla istifade edemezler.”

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Bilesin ki; hakkı adamlarla tanıyan kişi yolunu kaybeder dalalet çöllerine düşer. Eğer hak yola revan olacaksan hakkı tanı ki bu sayede ehlini tanıyasın.

(İmam Gazali)

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Kısacası insan, nefisten ancak gücü yettiği sırada terkettiğine nisbetle ve yalnızca terk anında emin olabilir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Gazali de felsefecilere karşı İslamı müdafaada başarılı olmuş biridir. Felsefecilere karşı çıkış yapmış ve
onları hücum mevkiinden savunma mevkiine geriletmiştir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Gazali’nin ifadesine göre bütün ilimler islamidir. Şer’î olan ve olmayan şeklinde ikiye ayrılır. Şer’î ilimler; Peygamberler vasıtasıyla öğrenilen ilimlerdir. Şer’î olmayan ilimler ise; tıp ve matematik gibi akıl gücüyle ulaşılan ilimlerdir. Şer’î ilimler farzı kifayedir. Eğer bir beldede bu ilimleri öğretecek hiç kimse yoksa o belde hızla helake sürüklenir. Sadece dünyevi ilimler peşinde koşan kişi ömrünü ahiret için faydası olmayan şeyin arkasında tüketmiş demektir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

"Aklın işletilmesi en üstün şeydir. Zira diyanetin biniti, emanetin taşıyıcısı odur. Nitekim emanet arza, dağlara ve göklere arz edildiğinde onlar onu taşımaktan korkmuşlar ve onu yüklenmekten imtina etmişlerdi."

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

O mantık ilmini kendisi için (mantık ilmi için) değil, İsmaili Bâtıni talim nazariyesini çürütmek ve Selçuklu devletinin üzerinde bulunduğu itikadi ve fikir esaslarını kuran Eş’ari mezhebini takviye için destekliyordu.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Bazıları onu doğduğu yer olan Gazâle’ye nispet etmişlerdir. Bu, lügat yönünden doğrudur. Bazıları da babasının mesleğine –Gazzâl (yün eğirici)- nispet etmişlerdir. Bu da lügat yönünden doğrudur. Binaenaleyh birinciler Gazalî derken ikinciler Gazzalî demişlerdir.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

''Say ki öldün;
yalvardın, yakardın, sana bir gün daha verildi.
bugünü o gün bil, öyle yaşa..''

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

“Gerçekte köklü iman; küçük yaştan itibaren çokça işitmek suretiyle kalbe yerleşen imandır. Bu imanın tamamen yerleşmesi ibadet ve zikirle olur. İbadete devam eden kişi takvanın hakikatine ulaşır ve dünyanın kirinden pasından kalbi temizlenir. Zikre devam etmek de marifet nurlarının tecelli etmesine ve –taklidi olarak yaptığı işlerin- hakikatine görüyormuşçasına vakıf olmasına sebep olur. Kelam ilminden istifade edilen delillere gelince onlar cidden çok zayıf ve birçok şüpheyle zevale yüz tutucudur."

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Zira onların mezhebi asıl içeriğinde putperestlerin ve felsefecilerin mezhebiyle zahirde de Rafızî ve Şiilerin mezhebiyle uyuşuyordu.

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi

Sıkça Sorulan Sorular

İmam Gazali kimin eseridir?

İmam Gazali, Ali Muhammed Sallabi tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2011'de yayımlanmıştır. Türkçeye Necmeddin Salihoğlu çevirmiştir.

İmam Gazali kaç sayfadır?

İmam Gazali, 151 sayfadır (Ravza Yayınları baskısı).

İmam Gazali'nin en ünlü sözü nedir?

“Gazali’nin yazıları Bâtınilere karşı mücadelede oldukça etkili oldu. Güçlü tezleri ve sahip olduğu şöhreti sayesinde Sünniliğe hizmet edip Bâtıniliği perişan etti. Şer’î ilimleri ve kelam, mantık ve felsefe gibi aklî ilimleri kullanarak Bâtıniliğin köklerini tarumar etti. Onlar hakkında şu sözünü söyledi; Onların zahiri Rafızîlik dâhili ise halis küfürdür. Onlar Şiilik perdesi altına saklanmış kişilerdir. Onların Şiilikle hiçbir ilgileri yoktur. Şiiliği sadece Müslümanları aldatmak için perde olarak kullanmaktadırlar.”

Bu sayfadaki alıntılar okur paylaşımlarından derlenmiştir. Kaynak eser: İmam Gazali — Ali Muhammed Sallabi. Eserin tamamı için kitabı edinmenizi öneririz.

🏷️ Kitap Alıntıları Din (İslam) Ali Muhammed Sallabi