İmam Gazali'nin İtikadda Orta Yol adlı kitabı, din konusunda dikkat çekici bir bakış sunar. Orijinal adı El-İltisad Fi'l-İtikad olarak bilinir. Bu sayfa, İtikadda Orta Yol'dan damıtılan en akılda kalan cümlelere ayrılmıştır.
İtikadda Orta Yol'dan En Beğenilen Alıntılar
Yüce Allah'ın bir şey yaratmamasının mümkün olduğunu iddia ediyoruz. O bir şey yarattığında, bunu yapmak O'na zorunlu olmaz. O, [varlıkları] yarattığında, ister onları yükümlü tutar isterse de tutmaz, bu da O'na zorunlu değildir. Mu'tezile'den bir grup ise O'nun yaratmasını ve yarattıktan sonra kullarını yükümlü tutmasını zorunlu görmektedir.
📖 Sayfa 147 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Biz, peygamber göndermenin mümkün olduğunu, imkânsız ve zorunlu olmadığını iddia ediyoruz. Mu'tezile bunun zorunlu olduğunu söylemektedir ki, onları reddetme metodumuz daha önce geçmişti. Berâhime de bunun imkânsız olduğunu söylemektedir.
📖 Sayfa 161 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Yüce Allah kullarını mükellef tuttuğunda ve onlar da O'na itaat ettiklerinde, O'nun kullarına mükafat vermek zorunda olmadığını iddia ediyoruz. O, dilerse onlara mükafat verir dilerse de cezalandırır. İsterse de yok eder ve yeniden diriltmez. O'nun için kâfirlerin tümünü bağışlamanın ve mü'minlerin tamamını cezalandırmanın bir önemi yoktur. Bunu yapmak O'nun zâtı açısından imkânsız olmadığı gibi ilâhî sıfatlarından herhangi biriyle de çelişmez. Çünkü teklif, kullarının ve tüm sahip olduklarının üzerinde tasarrufta bulunmaktır. Mükafat ise karşılıksız olarak verilen başka bir fiildir.
📖 Sayfa 154 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
, kendi yuvasında güvende olan, bedeni sağlıklı olan, günlük yiyeceği bulunan bir kimseye dünya, sanki tüm içindekilerle birlikte bahşedilmiş gibidir. tüm vaktini kendini zâlimlerin kılıçlarından korumakla geçiren ve galiplerin önünde rızık talep eden bir kimse âhiret mutluluğunun vesileleri olan
📖 Sayfa 192 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
, , bu kadar değersiz işler karşısında [ilâhí] kudretin genişliğini takdir etmeyi !
📖 Sayfa 178 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Onların (Kerrâmiyye) Allah'tan kendilerine akıl vermesini istemeleri, akıl yürütmekle meşgul olmalarından daha önemlidir.
📖 Sayfa 131 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Biz bu kimseyi tekfir edemeyiz, çünkü o tevâtürle bilinmesi mümkün olan bir hususu inkâr etmiştir. Şayet o Resülullah'ın (s.a.s.) mütevâtir olarak nakledilen gazvelerinden birini, Hafsa b. Ömer ile evlenmesini ya da Hz. Ebûbekir'i (r.a.) ve hilafetini inkâr etseydi . Çünkü bunların hiçbiri hac, namaz ve İslâm'ın temel esaslarının tersine olan yalanlamak değildir. Biz onu de tekfir etmiyoruz. Şüphesiz icmain aslını inkâr eden Nazzâm'ın tekfiri konusu da bize göre tartışmalıdır. birçok şüphe vardır. Çünkü icma nazarî bir görüş üzerinde mutâbakata varmaktan ibarettir.
📖 Sayfa 204 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bu nedenle "" denmiştir. Yine aynı nedenle ", " diye söylenmiştir. [] , .
📖 Sayfa 192 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
[93] Tekfiri bilme yollarını tanıtma hakkında bu kadarla yetinelim. Bu konuları, ve kelâmcılar da meseleyi fıkhî bir açıdan ele aldık. onların ilgilendiği konulardan olmadığında, bazıları bunun fikhî konulardan olduğunu .
📖 Sayfa 206 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Aklını kullanan kimse âkıbetine bakan ve fani dünya ile aldanmayandır.
📖 Sayfa 21 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
İki kudret [bir fiile] bir tek şekilde yöneldiğinde, bu mümkün olmaz. [Fiile yönelen] kudretler ile bunların fiil ile bağlantı şekilleri farklı olduğunda ise, ileride açıklayacağımız üzere, bir şeyde iki ayrı bağlantının bir araya gelmesi imkânsız olmaz.
📖 Sayfa 86 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bize göre şeriatta yalancı, câhil ya da dini yalanlayan bir kimsenin küfrünün dikkate alınmayarak, . Aynı şekilde mümkündür.
📖 Sayfa 200 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
[63] Bil ki, imâmet üzerinde durmak, , fikhî meselelerdendir. Sonra, bu mesele bir noktadır. , . Bu kişinin hali, isabet ettiğinde böyleyse, hata ettiğinde acaba nasıl olur? Ancak itikadî konuların genel planı (resm) bu meseleyle bitirildiğinden, biz de alışkanlık haline gelen bu yöntemi takip etmek istedik. Çünkü kalpler şiddetle kaçınırlar.
📖 Sayfa 190 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bu hususta ; Resûlullah'ı (s.a.s.) kimsenin kâfir olduğudur.
📖 Sayfa 200 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Gazzâlî'ye göre kelâm ilminin gayesi, "Yüce Allah'ın varlığını, sıfatlarını, fiillerini ve peygamberlerin doğruluğunu deliller ile ispat etmektir".
📖 Sayfa 5 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bunlar dini tasdik etmektedirler ve bir menfaat ya da bunun dışında bir şey için yalanı câiz görmezler. Yalan maslahatını gerekçelendirmekle de uğraşmazlar, ancak onu te'vil edip, . Onların bu işleri ictihad konumundadır. Bu kimseleri, mümkün olduğu kadar . Çünkü "Lâ ilâhe illallâh Muhammedün resülullah" sözünü açıkça söyleyerek, kıbleye dönüp namaz kılanların kanlarını ve canlarını helâl kılmak . Bin kâfirin hayatını , bir Müslümanın hacamat yaparak daha önemsizdir.
📖 Sayfa 202 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
" Her kim câhillere ilim ihsan eder ise onu zayi eder,
📖 Sayfa 24 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Her kim de, hak edenlerden ilmi esirgerse zulmetmiş olur. "
, dış görünüşleri itibarıyla , ancak Allah katında öyle bir yerdedirler ki, kalplerinde O'ndan başkası yer almaz. [Onların asıl] karakterleri .
📖 Sayfa 198 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bunun gibi zâhirî , içlerinde gizlenen kötülükten dolayı, ' kazanmışlardır. İnsanların içlerindeki sırları yüce '.
Böylece açıklanmış oldu. zorunludur. Dinî düzen ise âhiret saadetini kazanmak için zorunludur ki, şüphesiz peygamberlerin gayesi de budur. Bu nedenle , .
📖 Sayfa 192 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Yazısının güzelliği şaşırtmasın seni kimsenin
📖 Sayfa 106 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Çünkü sözün bir de asıl olan kısmı vardır.
Şüphesiz asıl söz ancak kalpte bulunur.
Lisan ise kalbe kılınan bir rehberdir.
"İnsanların görünürdeki işlerine bakarak, Allah'ın yanındaki fazilet ve üstünlüklerini bilmek güçtür..."
İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
[5] Ehl-i sünnetin inanç esaslarını öğrenmeyi arzulayan ve bunları kesin deliller ile bilmek isteyen kişi! Şeriat ile doğruyu araştırma yöntemini bu fırka dışında kimsenin birleştiremediğini açıkça anlayacaksın. Onların izlerini takip ettiğin, sistemlerine katıldığın, yaşantılarına dâhil olduğun ve fırkalarına karıştığın için Allah'a şükret! Umulur ki, kıyamet gününde de onların zümrelerinde haşrolasın.
📖 Sayfa 16 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
[52] Lafızlar konusunda doğru olan şunu demektir: Zorunluluk (vücûb) tercih etme üstünlüğü (rüchân), zorunlu kılan (mücib) yüce , haber veren ve sakınılması gereken fiili tanıtan ise . Peygamberin doğruluğunu gösteren ise , kurtuluş yoluna girmeye teşvik eden ise . Bu meseledeki gerçeği böyle anlamak, sıkıntıyı çözmeyen ve kapalılığı gidermeyen olağan sözlere iltifat etmemek gerekir.
📖 Sayfa 161 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bil ki, gayreti önemsiz bir şeye sarfetmek ve lüzumsuz bir işle zaman kaybetmek, dalâletin ve hüsrânın son noktasıdır. Bu işlere yönelen kişinin gayreti ister dinî ilimler isterse de dünyevi fiiller olsun sonuç değişmez. Fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınırız.
📖 Sayfa 37 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
(belid) zihni bile "Bu işin mümkün olduğunu bil!" diyen kimsenin sözü ile "Bunun mümkün ya da imkânsız olduğunu bilmiyorum" diyenin sözü arasındaki farkı idrâk edinceye kadar bu hususta . . Zira bunların ilki Allah hakkında mümkündür, diğeri ise değildir. İlk söz bir şeyin imkânını bilmek, ikincisi ise onun imkânsızlığını bilmemektir. Bu nedenle tasdikin zorunlu olması her iki kısımda da geçerlidir.
📖 Sayfa 175 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bunlardan ilki, zihnine iki bilgiyi getirmek; ikincisi ise bunlardan üçüncü bir bilginin oluşmasının gereklilik şeklini kavramaktır. Bundan sonra düşünme lafzını, "zihinde iki bilgiyi hazırlama" veya "üçüncü bilginin gereklilik yönünü kavrama isteği olan özlem" ya da bunların ikisi ile birden tabir etme konusunda özgürsün.
📖 Sayfa 32 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Yüce Allah'ın suç işlemekten uzak olan bir canlıya acı çektirmeye kâdir olduğunu ve [bundan dolayı] ona mükafat vermesinin zorunlu olmadığını iddia ediyoruz. Mu'tezile ise bunun imkânsız olduğunu söylemiştir; çünkü böyle bir şey kötüdür.
📖 Sayfa 153 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Ben aklına böyle vesveseler gelen bir kimsenin nasıl olur da akıllı kimselerden sayıldığına şaşarım. , sonsuzların sonsuzu olan cennette makam elde edeceğini zanneden kişi, .
📖 Sayfa 149 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
O (Nazzâm) icmayı inkâr ederek ona (icmaya) karşı gelmiştir. Bu ise bir ictihad meselesidir ve bana göre . Zira konusunda birçok vardır ve neredeyse bu [onun delil olmama] mazeretine . Ancak çirkin işlere doğru sürüklenilir. Şöyle ki; bir kimse çıkıp da "Peygamberimizden (s.a.s.) sonra bir peygamberin gönderilmesi câizdir" dediğinde, duraklamak mümkün değildir. Şüphesiz araştırıldığında bunun imkânsızlığının dayanağının icmaya kadar uzandığı görülür.
📖 Sayfa 205 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Nübüvvetin temelini inkâr eden Berâhime ile âlemin yaratıcısını inkâr eden Dehriyye'nin yalanlamasıdır. Çünkü bunlar, yani Berâhime Hz. Muhammed'i ve onun dışındaki peygamberleri yalanlamışlardır. Bu bakımdan tekfiredilmeleri, Hristiyanlardan ve Yahudilerden daha doğru olur. Dehriyye'nin tekfiri ise Berâhime'den daha uygundur. Çünkü, peygamberleri yalanlamaya, onları gönderen [varlığın] inkârını da eklemişlerdir.
📖 Sayfa 201 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bu nazım ile cezâleti bir araya getirmek bir mucizedir.
📖 Sayfa 171 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Şöyle denirse: "Niçin dinî düzenin ancak dünyevî düzen ile gerçekleşeceğini söylediniz? Aksine dinî düzen, dünyanın harap olmasıyla meydana gelir. . ."
📖 Sayfa 191 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Deriz ki: Bu söz, . Çünkü dünya ortak bir lafız olup aşırı tüketim, faydalanma, ihtiyacın ve zorunlulukların artması anlamında kullanıldığı gibi, ölümden önce ihtiyaç duyulan şeylerin tümü hakkında da kullanılır. . İşte müşterek mânâları ayırt edemeyen kimse böyle hata yapar.
O'nun kullarının menfaatine en uygun olanı (aslah) gözetmesi de zorunlu değildir. O, Mu'tezile'nin iddiasının aksine, dilediğini yapabilir ve dilediği gibi hüküm verebilir. Onlar (Mu'tezile) ise yüce Allah'ı fiilleri konusunda kısıtladılar ve O'nun kullarının menfaatine en uygun olanı gözetmesini zorunlu kıldılar.
📖 Sayfa 153 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
[48] İkinci mesele ise lafzîdir. Bu onların "" diye tartışmalarına benzer. Bu anlaşmazlığın kaynağı, bu ismin yani "iman"ın müşterek bir isim olduğunu bilmemektir. Bu isimle isimlendirilen şeyler (müsemmeyât) açıklandığında, anlaşmazlık da ortadan kalkar. İman üç mânâda kullanılan ortak bir lafızdır. Şöyle ki; bazen iman lafzıyla kesin tasdik, kesin olduğunda, itikadî tasdik, bazen de tasdikin gereği yapılan tasdik ifade edilir.
📖 Sayfa 184 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Orada, insanların tamamına kesin tasdik ile imanda kalbi şek ve şüpheden temizleme dışında bir şeyin gerekmediği beyan edildi. -.
📖 Sayfa 27 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Bil ki, gayreti önemsiz bir şeye sarfetmek ve lüzumsuz bir işle zaman kaybetmek, dalâletin ve hüsrânın son noktasıdır. Bu işlere yönelen kişinin gayreti ister dinî ilimler isterse de dünyevî fiiller olsun sonuç değişmez. Fayda vermeyen ilimden Allah’a sığınırız.
📖 Sayfa 25 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Kalbinden bir yetime merhamet duyan kimse, onun başını okşamaya giderek durumu ile ilgilenirse, merhametinin gereği olarak yaptığı bu fiilden dolayı içindeki [] güçlendiğini görür. Bu nedenle biz, bazı fiilleri sürekli yapmak suretiyle kulluğumuzu yerine getiririz. Bu, kalpteki kalbin rükü ve secde yaparak bir gereğidir.
📖 Sayfa 186 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Mu'tezile'ye muhalefet ederek, şeriat gelmese de yüce Allah'ı bilmenin ve O'nun nimetlerine şükretmenin kullar için zorunlu olmayacağını iddia ediyoruz. Onlar ise sadece akla sahip olmanın bunu zorunlu kılacağını söylerler.
📖 Sayfa 157 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Tevâtüre gelince mesela, Nazzâm gibi onu da delil olarak kullanamazlar. O icmaın asıl itibarıyla kesin bir delil olduğunu reddettiğinde şöyle der: "İcma ehlinin hata yapmasının imkânsızlığını gösteren kesin akli ya da te'vile ihtimali bulunmayan mütevâtir şer'î bir delil yoktur." Onun inancına göre delil olarak öne sürülen tüm âyet ve haberlerin de te'vili mümkündür. O, bu sözüyle tâbiînin icmaına . Biz onların icmalarını, sahâbenin icma ettiği, tersi mümkün olmayan hususlar üzerine bina ettiklerini bilmekteyiz.
📖 Sayfa 204 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
[22] Aklın imkânsızlığına hükmettiği meselelere gelince, bu hususta naklî bilginin te'vil edilmesi gerekir. Çünkü bu bilginin akıl ile bilinen (ma'kul) bir hususa aykırı olması kesinlikle düşünülemez. Bu nedenle zâhirî mânâlarının . Bunlardan , te'vil edilmeye elverişlidir.
📖 Sayfa 175 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Gerçi bu kabule mecbur bırakan görüş (ilzâm) . (Tehâfüt), , .
📖 Sayfa 177 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Kur'ân'ın ışığı ile yetinerek akıldan yüz çeviren kişi ise güneşin ışığına gözlerini kapatan kimse gibidir. Onunla âmâlar arasında bir fark yoktur. Aklın şeriat ile birlikte bulunması ise nur üstüne nurdur. Bunlardan özellikle birine şaşı gözle bakan ise kuyuya çürük ip sarkıtan kişidir.
📖 Sayfa 15 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
İnsanların görünürdeki işlerine bakarak, Allah'ın yanındaki fazilet ve üstünlüklerini bilmek güçtür. Bu gibi bir hüküm zandan ileri gitmez. Zann da bir ilim ifade etmediğine göre şeriat sahibinin fazilet ve üstünlük yönünden onları övmesindeki incelikten bir tercih hükmü çıkarmak, körü körüne hüküm üretmekten ve yüce Allah'ın bizi sorumlu kılmadığı bir şeye burnumuzu sokmaktan başka bir şey değildir.
📖 Sayfa 184 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Nice insanlar vardır ki dış görünüşleri itibarıyla haram işlemektedirler, ancak Allah katında öyle bir yerdedirler ki kalplerinde O'ndan başkası yer almaz. [Onların asıl] karakterleri içlerinde gizlidir. Bunun gibi zâhirî ibadetlerle benzenmiş nice insanlar da vardır ki içlerinde gizlenen kötülükten dolayı, Allah'ın öfkesini kazanmışlardır. İnsanların içlerindeki sırları yüce Allah'tan başkası bilemez.
İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Gazzâlî, kelâm ilminde derinleşmenin ve bu sanatın teferruatı ile bir meşgul olmanın farz-ı kifaye derecesinde bir ihtiyaç olduğunu da kabul etmektedir. Çünkü akîdenin temellerine dair şüphelerin giderek arttığı bir dönemde, insanları doğru yola deliller ile davet etmek bir vazifedir. Bir bid'atçi, birtakım şüphelerle ehl-i hakkı saptırmaya çalıştığında, her bölgede buna karşı duracak ve bu saptırmaya karşı çıkacak kişiler olmalıdır. Kelâm ile meşgul olan bu kişiler, bid'atçilerin propagandalarına karşı çıkarak, insanların kalplerini şüphelerin verdiği arızalardan temizlemelidirler.
📖 Sayfa 5 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
[13] Bil ki, gayreti önemsiz bir şeye sarfetmek ve lüzumsuz bir işle zaman kaybetmek, dalâletin ve hüsrânın son noktasıdır. Bu işlere yönelen kişinin gayreti ister dinî ilimler isterse de dünyeví fiiller olsun sonuç değişmez. Fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınırız.
📖 Sayfa 20 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Kâbe namazın kıblesi olduğu gibi sema da duanın kıblesidir.
İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Doktor bazen aldatarak "Varlığın, sonra sağlığın ve bedeninin varlığı benim mesleğime bağlıdır. Hayatın da bana bağlıdır. Hayat ve sağlık önceliklidir, ardından din ile meşgul olmak gelir" diyebilir. Bu sözün altındaki çarpıtma açıktır ve biz zaten [daha önce] buna karşı uyarıda bulunmuştuk.
📖 Sayfa 28 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Kur'ân'ın cezâletine gelince, Arapların tamamı onda hayrete düşüren hususların bulunduğuna hükmetmiştir. Bu nedenle onlardan herhangi birinin Kur'ân'ın fesâhatini eleştirme teşebbüsünde bulunduğu nakledilmemiştir. O halde Kur'ân mu'ciz (âciz bırakan) bir kitaptır ve bu iki yönden . Bununla onun her iki yönü biraraya getirmesini kastetmekteyim.
📖 Sayfa 171 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Sonra, göre [Hz. Músâ'nın şeriatı], Hz. Adem'den (a.s.) Hz. Músâ'ya (a.s.) kadar hiçbir şeriat olmadığına inanmaları durumunda devamlı olur. Bu durumda onlar, Hz. Nûh'un ve Hz. İbrahim'in (a.s.) var olduklarını ve şeriatlarını inkâr etmiş olurlar. Böylece Hz. Müsâ'nın peygamberliğini ve şeriatını inkâr eden kişiden ayırt edilemezler. Bunların tümü, tevâtür ile kesin olarak bilinen hakikatleri inkâr etmektir.
📖 Sayfa 169 · İtikadda Orta Yol, İmam Gazali
Sıkça Sorulan Sorular
İtikadda Orta Yol kimin eseridir?
İtikadda Orta Yol, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1971'de yayımlanmıştır. Türkçeye Doç. Dr. Osman Demir çevirmiştir.
İtikadda Orta Yol kaç sayfadır?
İtikadda Orta Yol, 419 sayfadır (Klasik Yayınları baskısı).
İtikadda Orta Yol'un en ünlü sözü nedir?
“Yüce Allah'ın bir şey yaratmamasının mümkün olduğunu iddia ediyoruz. O bir şey yarattığında, bunu yapmak O'na zorunlu olmaz. O, [varlıkları] yarattığında, ister onları yükümlü tutar isterse de tutmaz, bu da O'na zorunlu değildir. Mu'tezile'den bir grup ise O'nun yaratmasını ve yarattıktan sonra kullarını yükümlü tutmasını zorunlu görmektedir.”