Tanıl Bora'nın 2018'de yayımlanan Zamanın Kelimeleri adlı eseri, Siyaset-Politika türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı İletişim Yayıncılık tarafından yayımlanmıştır. Sayfa sayfa işaretlenen bu sözler, okurların favorilerini yansıtıyor.
Zamanın Kelimeleri'den En Beğenilen Alıntılar
Mağduru olmadığınız-olmayacağınız haksızlığı mesele eden, kimlik sormayan ve sebep-gerekçe kollamayan bir "bu, hiçbir insana reva görülemez" ahlakı için, sahih ve yalın, evrensel insan haklarına ihtiyacımız var.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
İstanbul-Şile'deki Cenevizlilerden kalma 2.000 yıllık Ocaklı Ada Kalesi'nin restorasyon sonrası hali Sünger Bob'a benzetilmişti.
📖 Sayfa 64 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Kelimeler, mevcut bir içeriği boca ettiğimiz bir kova veya fıçı değil. Kelimeler kaynaktır, pınardır. Anlamlan sadece taşımaz, onlara şekil verir, onları yoğururlar.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
“İnsanlar düştükleri zamanki itibarlarıyla ölçülür.”
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Öfkenin bir narsistik infilaka dönüşmesinden sakınmak gerekir.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Ne söylense, “büyük resmi” gösteriyorlar.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Oscar Wilde'ın meşhur sözündeki gibi: "Günümüzde insanlar her şeyin bedelini biliyor fakat hiçbir şeyin değerini bilmiyorlar"; veya başka bir çeşitlemesiyle: "Sinik insan, her şeyin bedelini bilen fakat hiçbir şeyin değerini bilmeyendir."
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Galiba ben baştan kaybetmişim / Belki de ben baştan kazanmışım, insanlık kaybetmiş"
📖 Sayfa 54 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Sezai Karakoç
Söz de eylemdir. Şöyle değil de böyle konuşmak, şunu değil de bu söylemek de, yapmaktır.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
İslamcılık "çocukluk hastalığı" mahiyetindeki radikalizminden sıyrılarak olgunlaşmış, yani 'millet gerçeği' ve milliyetçilikle barışmıştır. Bu "son derece sağlıklı" gelişmeyi de yerlilik tartışması ve kavramı sağlamıştır.
📖 Sayfa 200 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Kötülüğe sadakat, kötü sadakattir
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Kelime, 13 Mayıs 2014'te Soma'da 301 madencinin ölümüyle sonuçlanan korkunç "kaza"nın ardından, Başbakan -o zaman öyleydi- Recep Tayyip Erdoğan'ın sözleriyle meşhur oldu: "Arkadaşlar yani biz bir defa bu tür ocaklarında, kömür ocaklarında bu olanları, lütfen buralarda bu olaylar hiç olmaz diye yorumlamayalım. Bunlar olağan şeylerdir. Literatürde iş kazası denilen bir olay vardır. Bunun yapısında fıtratında bunlar var."
📖 Sayfa 71 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Birisi, kucaklanmayı istemeyebilir. O birisinin kendisini kucaklamasını istemeyebilir. Yine samimiyet meselesine geliyoruz. Richard Sennett'in samimiyetin tiranlığı dediği," kamusal hayatın örfünü bozan kültür. Mesafe ayarları önemlidir. Sadece kişisel ilişkide değil, politikanın medeni hukukunda da. Vatandaşlık hukukundan emin olmak, kucaklanmaktan evladır. Politik hakların teminatı, kucaklanmaktan mühimdir. O zaman, soğuk bir el sıkışma, mütevazı bir uzlaşma, kucaklaşmadan daha sahici ve daha samimi olur.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
İsmet lnönü'nün, "insanlar düştükleri zamanki itibarlarıyla ölçülür", dediği rivayet edilir.
📖 Sayfa 88 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Operasyon lafının kendisi, askeri ve polisiye mecazların politikayı istilasının bir aletidir.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
AKP bu sloganı ilk kez 2007 seçimlerinde kullandı: "Durmak yok, yola devam." 2009 yerel seçimlerinde de kullandılar. 201 7 Mayıs'ında Recep Tayyip Erdoğan'ın "partili cumhurbaşkanı" makamının tescil edildiği AKP genel kongresiyle ilgili haber başlıklarına da -iktidar medyasında- bu slogan çıkartıldı:
📖 Sayfa 93 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Durmak yok, yola devam." Yüz yüz elli yıllık, beynelmilel düzeyde meşhur politik sloganları derleyen internet dökümlerinde, -İngilizce wikipedia dahil-, Türkiye'den listeye girmiş tek slogan olması da ilginç (Don't stop, keep going on!).
Ekonomist Bülent Gültekin'in: "itibar kazanmak uzun yıllar alıyor, kaybetmekse çok kısa. Türkiye itibarını çok çabuk kaybetti."
📖 Sayfa 86 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Marjinal kelimesi etrafında bir tiksinti, aşağılama ve kriminalizasyon evreni kuran akıl, dar bir akıldır. İnsan, zihniyle ve gönlüyle, marja, marjinale muhtaçtır.
📖 Sayfa 111 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
İktidarın kimseyi marjinal ilan etmeye hakkı yoktur.
Herkesin marjinalliğe hakkı vardır.
Tahrik kelimesinin Batı dillerindeki karşılığı: provokasyon. Latince kökü: provocatio. Roma hukukundan geliyor. Antik Roma'da vatandaşların, kamu gücü tarafından çarptırildiklari bir cezanın haksız olduğuna inanırlarsa, halka açık çağrıda bulunarak bu adaletsizliği şikayet etme haklan varmış. Provocatio ad populum deniyor buna, halka duyurma, halka çağrıda bulunma.
📖 Sayfa 249 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Sözgelimi, kapitalizmi veya neoliberalizmi AKP icat etmiş gibi konuşan açıklamaları düşünün... Kapitalizmle derdi olan, sistem karşıtı bir muhalefet, kapitalizmle didişecektir ve bu iktidar da kapitalist sistemin işletmecisidir. İki şerrin iç içeliğini bilmek, bildirmek farzdır. Fakat neredeyse kapitalizmin bütün musibetini AKP'yle mukayyet sayan propaganda ve ajitasyon dili, bizzat bu muhalefeti de manen zayıf düşürmüyor mu? AKP'ye böyle "miladi" bir anlam atfetmek, onun kendini miladileştiren söylemine katkıda bulunmuyor mu?
📖 Sayfa 17 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Gezi protestolarında Ali İsmail Korkmaz'ın polislere "yardım eden" esnaf tarafından linç edilerek öldürülmesi hatırlardayken, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2014 Kasım'ında sarf ettigi "Benim esnafım gerektiginde polistir" sözleri, elbette irkiltici olmuştu. Tam olarak şöyle diyordu:
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
“Bizim medeniyetimizde bizim millet ve medeniyet ruhumuzda, esnaf sanatkar gerektiginde askerdir, alperendir. Gerektiğinde cephede vatanını savunan şehittir, gazidir, kahramandır. Gerektiginde asayişi tesis eden polistir. Gerektiginde adaleti saglayan hakimdir, hakemdir.”
Kelimelerin deveranı ilginçtir.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Kapitalizmin neoliberal evresi, kurum kültürlerini değersizleştiren bir çığır açtı. Akışkan sermayenin hakimiyetine giren kapitalizm, esnek yapılarla daha rahat eder hale geldi.
📖 Sayfa 60 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Gezi protestolarında Ali İsmail Korkmaz'ın polislere "yardım eden" esnaf tarafından linç edilerek öldürülmesi hatırlarday ken, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2014 Kasım'ında sarf ettiği "Benim esnafım gerektiğinde polistir" sözleri, elbette irkiltici olmuştu. Tam olarak şöyle diyordu:
📖 Sayfa 188 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Bizim medeniyetimizde bizim millet ve medeniyet ruhumuz da, esnaf sanatkar gerektiğinde askerdir, alperendir. Gerekti- ğinde cephede vatanını savunan şehittir, gazidir, kahramandır. Gerektiğinde asayişi tesis eden polistir. Gerektiğinde adaleti sağlayan hakimdir, hakemdir.
İnsan topluluklarının güruh yanı, en yalın haliyle linçte zuhur eder. Güruhlaşmak; kontrolden, ahlâktan, vicdandan istifa etme halidir. Güruh, yüzsüz ve isimsizdir. Sosyal medyadaki ahlâksız, akılsız hücum âyinlerine bunun için 'linç' deniyor.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
“Devlet kurarak hükümdarlığı elde ettikten sonra, (...) büyük yapılar ve saraylar yapmaya (..) başlarlar, böylece onlar devlet ve onun servetinin meyvelerinden faydalanırlar. (..) Tanrı bunların hakimiyet ve devletlerinin sona ermesini ve yıkılmasını takdir edinceye kadar onlar bu yaşayışlarına devam ederler.”
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Bitişlere, son beklentisine kilitlenmek, başlangıç yapma kabiliyetini öldürmemeli.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Politikayı savaş gibi kuranlar, akıllarını operasyona çalıştırırlar.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi tabir edilen "Saray"ın masraflarının azametiyle ilgili çıkan haberler üzerine, 6 Ekim 2017'de Cumhurbaşkanlığı'ndan yapılan yazılı açıklama, "itibardan tasarruf olmaz" sözünü meşhur etti. (...) Cumhurbaşkanı Erdoğan, "itibardan tasarruf olmaz" sözünü bundan üç yıl kadar önce, 2014 Aralık'ında da telaffuz etmiş. Bunun bir atasözü olduğunu belirtmiş. Hatta Türk edebiyatı profesörü Ahmet Sevgi, başvurduğu hiçbir kaynakta böyle bir
📖 Sayfa 85 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
söz bulamadığını yazmıştı hayretle.
Sadakatten çok bahsedildiğinde, belli ki sadakatsizlik kol geziyordur.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Führerprinzip [önder ilkesi] bütün kanunların üzerindedir, Führer'in sözü her şeye amirdir, fakat her kurumda, her bölgede, her ölçekte başaltı ve küçük-orta boy deste Führer'ler kol gezer.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin en yüksek temsil makamı, dolayısıyla ülkemizin vitrini olan Cumhurbaşkanlığı nezdindeki faaliyetlerin 'itibardan tasarruf olmaz' anlayışı ile ülkemi zin vakarına yaraşır şekilde yürütülme mecburiyeti vardır. Bununla birlikte tüm bu hizmetler, hem Türkiye'nin büyüklüğü ne ve itibarına yakışır kalitede, hem de en uygun maliyetlerle gerçekleştirilmiştir.
📖 Sayfa 85 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Galiba ben baştan kaybetmişim/ Belki de ben kazanmış, insanlık kaybettmiş..."
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Kültürel manada iddianız varsa, bunu mevcut ve beğenmediğiniz düşünce ve kültür dünyasını bir yana ayırarak değil, onu aşacak ürünler ile yapabilirsiniz. Yoksa siz çalarsınız siz oynarsınız. "
📖 Sayfa 58 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Günümüzde insanlar her şeyin bedelini biliyor fakat hiçbir şeyin değerini bilmiyorlar."
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Ulrike Meinhof, hapishaneden kızlarına yazdığı mektupta "mahzun olmaktansa öfkelenmek daha iyidir" derken, zulme boyun eğmek yerine, kötülüğe katlanmak yerine karşı öfkeyi azat etmek gerektigini söylüyordu.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Bazen kötülüğün zifiri ağırlığı umutları öyle karartır ki, bugünü ve şimdiyi feda etmenin yükü kahredici biçimde hafifler; o zaman bedel, bugünün ve -en acısı- aslında umudun ikamesi olarak mutlaklaşır.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Polikrasi, kaotik bir çoklu yönetimle tek şef otoritesinin o kaosu çoğaltan bir bileşimidir. Kurumlar çoklaşır ama hepsinin içi boştur - neticede şefe bakarlar.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Yeni Türkiye" lakabı, çıkışı itibarıyla yerli ve milli değil galiba. BBC muhabiri Chris Morris 2005'te The New Turkey adıy la bir kitap yayimlanlamıştı...
📖 Sayfa 11 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
AKP iktidarının kendisi, "Yeni Türkiye" lakabını, 2010'dan sonra kullanmaya başladı.
Şehit unvanının, ölümleri, hele genç ölümleri kabullenmeye, kayıpla baş etmeye yaradığını da biliyoruz. Kalbin acıması övünçle, gururla saran bir unvan. Şehit hamaseti, metanetten ötesini talep ediyor. Şehitliği, arzulanan bir "mertebe" olarak, adeta kışkırtıyor bu dil. (Şehitlikten ötesinin ve güzelinin tahayyül edilemeyeceğini vaz'ederek, dünyayla beraber insanı da hiçleştiren Selefi İslamcı hamaset, bunun bir uç noktası.) Sadece hayatın değil, ölümün bile canına okuyor.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Bazen kötülüğün zifirî ağırlığı umutları öyle karartır ki, bugünü ve şimdiyi feda etmenin yükü kahredici biçimde hafifler; o zaman bedel, bugünün ve –en acısı– aslında umudun ikamesi olarak mutlaklaşır.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
İnsan olma macerası, hem insana dair hiçbir şeyi kendine yabancı saymayıp, hem fıtrata ‘güvenmemeyi’ bize öğretmiş olmalı. Zordur tabii.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Kötülüğe sadakat, kötü sadakattır."
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Merhamet, muhatabını onurlandırmaz. Hele merhamet dilemek, ezicidir. Merhamet, öznesini, merhamet edeni yüceltir; buradaki ahlâkî yücelişin de, kudret ve kibir cinsinden bir ‘yücelmenin’ altında kalmaması zordur.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Kelime, 13 Mayıs 2014'te Soma'da 301 madencinin ölümüyle sonuçlanan korkunç "kaza"nın ardından, Başbakan -o zaman öyleydi- Recep Tayyip Erdoğan'ın sözleriyle meşhur oldu: "Arkadaşlar yani biz bir defa bu tür ocaklarında, kömür ocaklarında bu olanları, lütfen buralarda bu olaylar hiç olmaz diye yorumlamayalım. Bunlar olağan şeylerdir. Literatürde iş kazası denilen bir olay vardır. Bunun yapısında fitratında bunlar var."
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Herkesi kucaklama iddiasının vaadi budur: Çelişkileri, ihtilafları yatıştıran, siyasî farkları düzleyen, giderek ideolojileri lüzumsuzlaştıran büyük uzlaşma. Neredeyse siyaset üstü, neredeyse anti-politik bir hizmet ve idare projesi.
📖 Sayfa 44 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Yeni Türkiye söyleminin başka bir hattına bağlanabiliriz. Restorasyoncu-muhafazakâr diyebileceğimiz bu hatta Yeni Türkiye aşağı yukarı Yeni Osmanlı’dır. Yeni Türkiyeciliğin güç, özgüven ve “barışıklık” imgesi, geçmişle barışma ve Osmanlı’nın “modernize edilerek” ihyası tahayyülünde billurlaşır. Osmanlı’dan anlaşılan, “dışarıya” karşı efeliğin yanı sıra, içeride politikaya hacet bırakmayacak güçlü ve adil devletle, etno-dinsel cemaat ‘ortamının’ huzurudur.
📖 Sayfa 13 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
2017 Anayasa değişikliği referandumu öncesindeydi sanırım, bir twitter kullanıcısı, yeni anayasanın 1. maddesi olarak şu hükmün konmasını öneriyordu: "Kimse kusura bakmasın."
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Abdal'ın, bedel'den gelmesi anlamlıdır. Düz karşılığı: bedeller. Tasavvufta abdal, herkese malüm ve ayan olmayan gayb alemine vakıf olan evliyalara mahsus bir mertebedir. Abdal (bedeller) ismi, onların nefislerini ruhlarına feda etmiş, bedenlerini ve benliklerini ruhlarının bedeli olarak vermiş olmalarını anlatır. (Abdal'ın dünyevi hayattan kopmuşluğundaki tuhaflığın alay konusu edilmesi, kelimenin ahmak anlamındaki aptal'a dönmesine yol açmış.)
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Biz, takdir seslerini, dostlarımızın alkış sadalarından değil, düşmanlarımızın kin ve garaz dalgalarından duyarız.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Her bir mesele, her bir insan, büyük resme atıfla geçiştiriliyor, eziliyorsa; "büyük resim, büyük resim" diye kanla astar atıyorlarsa gördükleri her yüzeye, işte, asıl "büyük resim" bizzat onlardır: "büyük resim" farfaracıları.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Recep Tayyip Erdoğan’ın gün aşırı sarf ettiği tacizkâr sözlere cevap yetiştirme mesaisini düşünün… Muktedirin sözünün dalga dalga etkileri olur, ciddiye almak gerekir, ideolojik mücadelenin de olmazsa olmazıdır, bu laflarla uğraşmak. Nitekim, Erdoğan’ın hemen her kelamıyla, bir laf yetiştirme seferberliği başlıyor. Sosyal medya ‘yıkılıyor’, mizah coşuyor.
📖 Sayfa 17 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Soma'dan altı ay kadar sonra, 2014 Kasım'ında, Erdogan'ın -artık- Cumhurbaşkanı olarak, kadın-erkek eşitliğinin "fitrata ters" olduğunu söylemesi tartışma yarattı. (Erdoğan daha sonra, "Kadın ve erkek arasında eşitlik degil, eş değerlilik olması gerektiğini, yani adalet olması gerektiğini" kastettiğini açıklayacaktı.)
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Sebepsiz ve mutlak kötülükle karşılaşması, insanın imanını teyit etmesi için en zorlu sınavdır. Teodise felsefesi, Kötü'yle kötü olmadan, kötülükle baş etme ahlakını telkin eder.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Kelimeler, mevcut bir içeriği boca ettiğimiz bir kova veya fıçı değil. Kelimeler kaynaktır, pınardır.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
"Osmangazi Köprüsü hayırlı olsun"dan, "Ramazan bayramınız hayırlı olsun"a intikal ettik. (SMS'lere kuvvet.) "Hayırlı cumalar", "hayırlı günler," zaten rutindir. "Hayırlı olsun" temennisinin çoğalması, yayılması, dindarlaşma işareti sayılabilir mi? Belki daha doğrusu, zamana, koşullara, ortama uyma, dindar-muhafazakar cemaate ait olma, ait görünme isteğinin alâmeti.. Bu bakımdan, karşılıklılığa dayanır. "Hayırlı olsun" temennisinin, her bir hareketi, her bir olayı, her bir kişiyi bir toplumsal, ahlâki ve ideolojik teftişe açan bir imâsı var. Bir "İzleniyorsun" imâsı...
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Söz sahipleri nişan alarak konuşur.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Batı medyasının New Turkey imgesiyle flört eden bu liberal-muhafazakâr tarif, esas meramı anlatmaz. Erdoğan’ın 2015 yazında “artık milletimizin kızıl elmasıdır” dediği Yeni Türkiye, öncelikle bir güç iddiasıdır. İl il düzenlenen “Yeni Türkiye Konferansları”nın Maraş ayağında (Ocak 2016) Kültür Bakanı Ömer Çelik bunu halkla ilişkiler ve piyasa diliyle söylemişti: “Devlet ve milletler liginde artık şampiyonlar liginde oynayan bir ülkemiz var.”
📖 Sayfa 12 · Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Muktedirin provokatif sözleriyle inatlaşmaya talimli zihinler, iktidarın zihniyet dünyasına kısılıp kalmazlar mı?
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Sadakatle yükümlendiren, sadakatle şereflendiren söylemler, epey bir zamandır, hep tekinsizdir.
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora
Sıkça Sorulan Sorular
Zamanın Kelimeleri kimin eseridir?
Zamanın Kelimeleri, Tanıl Bora tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2018'de yayımlanmıştır.
Zamanın Kelimeleri kaç sayfadır?
Zamanın Kelimeleri, 278 sayfadır (İletişim Yayıncılık baskısı).
Zamanın Kelimeleri'nin en ünlü sözü nedir?
“Mağduru olmadığınız-olmayacağınız haksızlığı mesele eden, kimlik sormayan ve sebep-gerekçe kollamayan bir "bu, hiçbir insana reva görülemez" ahlakı için, sahih ve yalın, evrensel insan haklarına ihtiyacımız var.”