Lewis Dartnell'in 2020'de yayımlanan Kökenler adlı eseri, Antropoloji-Etnoloji türünün önemli örneklerindendir. Cüneyt Kural çevirisiyle Tellekt tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Aşağıda, Kökenler'i okuyanların en çok paylaştığı cümleler yer alıyor.
Kökenler'den En Beğenilen Alıntılar
Kendi türümüz yaklaşık 60 bin yıl önce Afrika'dan dünyaya dağıldı.
Kökenler, Lewis Dartnell
İnsansıların ağaçta yaşayan maymunlardan ayrışmasına neden olan en önemli etkenlerden biri buydu. Kuru otlakların yayılması insanların avlamaya geleceği antilop ve zebra gibi toynaklı türlerin ve büyük otçul memelilerin üremesini de destekledi.
📖 Sayfa 22 · Kökenler, Lewis Dartnell
H. Erectus 1.7 milyon yıl önce Oldowan aletlerini miras alıp onları Aşölyen sanayisine uygun biçimde geliştirdiğinde Taş Devri teknolojisinde bir devrim yaşandı.
Kökenler, Lewis Dartnell
Evrim ağacının insan dalı, haminin olarak adlandırılan ve daha geniş bir hayvan grubu olan primatların [maymungillerin] parçasıdır.
📖 Sayfa 17 · Kökenler, Lewis Dartnell
Şu anda nispeten sıcak koşullar, daralan buz tabakaları ve dolayısıyla daha yüksek deniz seviyeleriyle bir buzullar arası çağı yaşıyoruz.
📖 Sayfa 41 · Kökenler, Lewis Dartnell
Buzlanma ortalama 80 bin yıl sürer, buz devirleri arasındaki soluklanma süresi ise sadece 15 bin yıl civarındadır. 117 bin yıl önce girdiğimiz Holosen evre gibi her buzullar arası çağ, iklim bir başka dondurucu zaman dilimine dalmadan önce verilen kısa bir sıcak moladan başka bir şey değildir.
Doğu Afrika’daki tektonik süreçler insanların evrimi ve özellikle zeki ve uyum sağlayabilen türümüzün ilerlemesi için son derece önemliydi.
📖 Sayfa 40 · Kökenler, Lewis Dartnell
Hepimiz Afrika’nın çocuklarıyız ama beşiğimizde kalmadık.
📖 Sayfa 55 · Kökenler, Lewis Dartnell
"Yeryüzü ikliminin devamlı olarak soğuyup kurumasının neden çoğumuzun kahvaltıda bir dilim tost veya bir kase mısır gevreği yememize sebep olduğunu göreceğiz. Kıtasal çarpışmanın Akdeniz'i nasıl çeşitli kültürlerden oluşan, fokurdayan bir kazan haline getirdiğini öğreneceğiz."
Kökenler, Lewis Dartnell
Afrika insan genetik çeşitliliğinin en yüksek olduğu yerdir;bu yüzden fosilleşmiş kemikler ya da erken dönem arkeolojik bulgular bulmasaydık ve elimizde sadece modern insanın DNA ‘sı olsaydı bile,hepimizin kökenlerinin Afrika’da olduğu ve dünyaya bu doğum yerinden yayıldığımız yine de açık olacaktı.
Kökenler, Lewis Dartnell
Örneğin ne zaman bu iki döngü birbirine ayak uydursa, yani Kuzey Kutbu Güneş'e doğru eğildiğinde yörüngemizin ucu eliptik dairesi içindeki Dünya'nın en uç noktasıyla çakışsa, o zaman kutup alışılmadık derecede serin yazlar görecektir. Sonuç olarak kışın büyüyen buz tamamen erimeyecek ve birikmeye başlayacaktır. Böylece gezegen başka bir buz devrine sürüklenir.
📖 Sayfa 48 · Kökenler, Lewis Dartnell
Biz levha tektoniğinin çocuklarıyız. Bugün dünyadaki en büyük şehirler tektonik fayların üzerinde oturur ve dahası tarihteki en eski uygarlıkların çoğunluğu yerkabuğunu oluşturan levhaların sınırları boyunca ortaya çıkmıştır.
📖 Sayfa 40 · Kökenler, Lewis Dartnell
"Vücudunuzdaki su, bir zamanlar Nil Nehri'nden aşağı doğru aktı, Hindistan'da muson yağmuru olarak düştü, Pasifik Okyanusu etrafında girdaplar oluşturarak dönüp durdu. Saçınızdaki ve kaslarınızdaki protein moleküllerinde var olan kükürt, volkanlardan püskürtüldü. Yeryüzü aynı zamanda, Erken Taş Devri'nin elle kabaca şekil verilmiş baltalarından bugünün bilgisayar ve akıllı telefonlarına kadar, bize yerden çıkarıp işlediğimiz aletlerimiz ve teknolojimizle birleştirdiğimiz hammaddeleri de sağladı."
Kökenler, Lewis Dartnell
Homo habilis (yetenekli insan) erken dönem Australopithecus türüne benzer zayıf vücut yapısı ve sadece bir parça daha büyük beyniyle bir ilkti.
Kökenler, Lewis Dartnell
Daha sonra Kızıldeniz'i oluşturmak üzere, bu derin yarığın içine su doldu, bir diğer yarık ise Aden Körfezi'ni oluşturdu. Deniz tabanına yayılan yarıklar Afrika Boynuzu'ndan (Somali Yarımadası) kalın bir parça kopararak "Arap Levhası" adı verilen yeni bir tektonik levha oluşturdu.
Kökenler, Lewis Dartnell
İnsansıların [hominin] taş aletleri üretmekten bakırı ilk kez eritmeye geçmesi üç milyon yıl aldı ama Demir Çağı' ndan uzay uçuşlarına sadece üç bin yılda ilerledik.
📖 Sayfa 165 · Kökenler, Lewis Dartnell
Aslında, atlar ulaşım için değil, yemek için evcilleştirilmişti. Sığırlar, karın üzerinde otları göremezlerse otlayamazlar ve koyunların hassas burunları sadece yumuşak kar üzerinden beslenmelerini sağlar. Bu nedenle her ikisi de bir kış merasında ayaklarının altı yemle dolu olsa da ayakta durup açlıktan ölmeye eğilimlidir.
📖 Sayfa 208 · Kökenler, Lewis Dartnell
"Şu anda başka bir enerji kriziyle değil, geçmişte enerji açlığımıza bulduğumuz çözümün bir sonucu olarak ortaya çıkan bir iklim kriziyle karşı karşıyayız."
Kökenler, Lewis Dartnell
Toprak kaplar, -fırınlamadan önce toz haline getirilmiş bazı mineraller yardımıyla- sırla kaplanarak daha su geçirmez ve daha göz alıcı hale getirilebilirler ve anlaşılan o ki, insanların tesadüfen kurşun ve bakır gibi metallerin eritme sürecini bulmalarını sağlayan şey budur. Renkleri sevdiğimiz için metalleri keşfettik.
📖 Sayfa 139 · Kökenler, Lewis Dartnell
Bütün türlerin gibi biz de çevremizin bir ürünüyüz.
📖 Sayfa 34 · Kökenler, Lewis Dartnell
Bütün türler gibi biz de çevremizin bir ürünüyüz. Biz Doğu Afrika’daki iklim değişikliği ve tektonizmadan doğan bir maymun türüyüz.
📖 Sayfa 34 · Kökenler, Lewis Dartnell
Şehir ve yol inşaatlarımız, nehirlere set çekmemiz, sanayi ve madencilik faaliyetleri yeryüzünün hasar görmesine, küresel iklim değişikliğine, geniş çaplı soy tükenmelerine neden olan derin ve kalıcı bir etkiye sahip.
📖 Sayfa 13 · Kökenler, Lewis Dartnell
İnsan evriminde iki ayak üzerinde yürümenin gelişimi şüphesiz beyin hacmindeki anlamlı artıştan çok önce ortaya çıktı; yani konuşmadan önce yürümeye başladık.
📖 Sayfa 24 · Kökenler, Lewis Dartnell
Yeryüzünün tarihi, faaliyetlerimizin doğal hayat üzerinde bıraktığı belirgin izler kadar, yaradılışımıza da damgasını vurmuştur.
📖 Sayfa 13 · Kökenler, Lewis Dartnell
Uygarlığın öyküsü, ayaklarımızın altındaki gezegeni kazarak yeryüzüne çıkarıp şehirleri inşa etmek için biriktiren insanlığın öyküsüdür.
📖 Sayfa 140 · Kökenler, Lewis Dartnell
Şu anda Dünya, ömrünün tuhaf bir döneminde.
📖 Sayfa 49 · Kökenler, Lewis Dartnell
Her birimiz, gezegendeki tüm hayat gibi, kelimenin tam anlamıyla yeryüzünün kendisinden meydana geldik. Vücudumuzdaki su, bir zamanlar Nil Nehri’nden aşağı doğru aktı, Hindistan’a muson yağmuru olarak düştü, Pasifik okyanusu etrafında girdaplar oluşturarak dönüp durdu. Hücrelerinizin organik moleküllerinde bulunan karbon, yediğimiz bitkiler tarafından atmosferden süzüldü. Terinizdeki ve gözyaşınızdaki tuz, kemiklerinizdeki kalsiyum, kanınızdaki demir, yerkabuğundaki kayaların aşınması ile oluştu. Saçınızdaki ve kaslarınızdaki protein moleküllerinde var olan kükürt, volkanlardan püskürtüldü.
📖 Sayfa 11 · Kökenler, Lewis Dartnell
Elbette ağaçlar tek tek köklerini topraktan çıkarıp hareket edemez ama iklim ısındıkça tohumlar ve fidanlar her yıl biraz daha kuzeyde yaşamayı sürdürür ve zamanla orman, Macbeth'teki kehanet gibi, gerçekten yürür.
📖 Sayfa 43 · Kökenler, Lewis Dartnell
Buz devirlerinin bu yinelenen düzeninin kozmik nedenleri olduğu ortaya çıktı: Bu, Dünya'nın Güneş'e göre eğimindeki ve yörüngesindeki kaymalarla açıklanabilir.
Kökenler, Lewis Dartnell
Yunan tarihçi Herodotos'un MÖ 5.yüzyılda yazdığı gibi , Mısır "Nil'in hediyesi" dir.
📖 Sayfa 82 · Kökenler, Lewis Dartnell
Okyanuslarımızı dolduran su, Dünya doğduktan sonra, Güneş Sistemi’nin daha soğuk dış bölgelerinden -derin uzaydan gelen bir kar fırtınası gibi- buz içeren kuyrukluyıldız ve asteroidlerin bombardımanıyla getirildi.
📖 Sayfa 101 · Kökenler, Lewis Dartnell
Ateş kullanma ustalığımız, giysi yapma ve alet kullanma becerimiz, bize, bir grup savan maymununa, tropik ormanlardan tundralara kadar her iklim bölgesine yerleşebilmeyi sağladı. Bizi meydana getiren çevreden uzaklaştık ve kulübeler, çiftlikler, köyler ve şehirlerden oluşan kendi yapay yerleşim alanlarımızı yarattık.
📖 Sayfa 63 · Kökenler, Lewis Dartnell
Bu uzun vadeli küresel soğuma, büyük ölçüde Hindistan'ın Avrasya'yla kıtasal çarpışması sonucunda Himalayalar'ın ortaya çıkmasıyla başladı. Yükselen bu kaya sırtının uğradığı erozyon büyük miktarda karbondioksitin atmosfer dışına çıkmasına yol açarak daha önce gezegeni yalıtan sera etkisinin azalmasına (bkz. 2. bölüm) ve sıcaklığın düşmesine yol açtı. Dolayısıyla genellikle daha soğuk koşullarda okyanusların daha az buharlaşması, daha az yağışlı ve daha kuru bir dünya yarattı.
Kökenler, Lewis Dartnell
Kıtasal kabuğu oluşturan kayaların daha az yoğun ve çok daha yüzebilir olması nedeniyle bir levha çarpışması sırasında hemen hemen her zaman bir okyanus kabuğu parçası diğerinin altına batar. Bu dalma-batma süreci arada kalan okyanus yutulana ve kıtasal kabuğun iki büyük parçası birbirine kenetlenerek çarpışma hattını işaretleyen büyük bir dağ zinciri oluşana kadar devam eder.
📖 Sayfa 19 · Kökenler, Lewis Dartnell
İlk çiçekler muhtemelen sadece beyazdı ama -yeryüzündeki yaşamın tarihindeki en büyük ortak evrim öykülerinden biri olarak- bu bitkiler ve tozlaştırıcıları birlikte gelişirken, dünyada çiçek renkleri ve baş döndürücü kokuların bolluğunda bir patlama gerçekleşti. Çiçeklenen kapalı tohumların uzmanlaşmış cinsel organları sadece üremelerine yardımcı olan hayvanları seçmelerini sağlamakla kalmamış; aynı zamanda tohumları taşıyan yumurtalık da dağılmalarına yardımcı olacak şekilde etli araçlara dönüşmüştür: Meyve üretmiştir.
📖 Sayfa 89 · Kökenler, Lewis Dartnell
Bugün yaygın olan bir görüşün aksine, Ortaçağ Avrupa' sında hiçbir eğitimli insan Dünya' nın düz olduğuna inanmadı.
📖 Sayfa 235 · Kökenler, Lewis Dartnell
Tarih boyunca ekosistemden aldığımız Güneş enerjisini başka bir şeye dönüştürmeyi ve bunun yerine bedenlerimize ve toplumumuza faydalı hale getirmeyi öğrendik. Ekinlerimizi olgunlaştıran ve ormanlarımızı besleyen şey Güneş ışığıydı. Gerçekten de tarihimizin büyük bir kısmında, uygarlığın üretkenliği fotosenteze bağlı kalmış ve yerleştiğimiz topraklarda bitkilerden ne kadar hızlı yiyecek ve yakıt üretebildiğimizle sınırlandırılmıştı.
📖 Sayfa 266 · Kökenler, Lewis Dartnell
Tahıl ürünlerinin tümü ot türüdür. Şaşırtıcı gerçek şu ki, otlaklara saldığımız sığır, koyun veya keçilerden hiçbir farkımız yok; insanlık ot yiyerek hayatta kalıyor.
📖 Sayfa 78 · Kökenler, Lewis Dartnell
Yaklaşık 800 bin yıl önce H. Erectus 250 bin yıla yakın bir süre önce Avrupa'da Homo Neanderthalensis ve Asya'da Denisovan insansılarına dönüşen Homo Beidelbergensis'i meydana getirdi.
Kökenler, Lewis Dartnell
Yaklaşık iki milyon yıl önce Australopithecus familyasına ait insan türlerinin tümü yok oldu ve kendi türümüz Homo bu türlerden ortaya çıktı.
Kökenler, Lewis Dartnell
Sığırlar, kar üzerindeki otları göremezlerse otlayamazlar ve koyunların hassas burunları sadece yumuşak kar üzerinden beslenmelerini sağlar. Bu nedenle her ikisi de bir kış merasında ayaklarının altı yemle dolu olsa da ayakta durup açlıktan ölmeye eğilimlidir.
📖 Sayfa 208 · Kökenler, Lewis Dartnell
İnsanlığın evrimini hangi gezegensel süreçler yönlendirir?
📖 Sayfa 16 · Kökenler, Lewis Dartnell
Geçmişimizi bilerek bugünümüzü anlayabilir ve kendimizi gelecekle yüzleşmeye hazırlayabiliriz.
📖 Sayfa 16 · Kökenler, Lewis Dartnell
Verimli topraklar ekildiğinde, en ilkel tekniklerle bile, toplayıcılık ve avcılık için kullanıldığından on kat daha fazla yiyecek üretebilir. Ancak tarım aynı zamanda bir tuzaktır. Bir toplum tarımı benimsedikten ve sayısı arttıktan sonra, daha basit bir yaşam tarzına geri dönmek imkânsızdır: Daha büyük nüfus, herkese yetecek kadar yiyecek üretmek için tarıma tamamen bağımlı hale gelir.
📖 Sayfa 79 · Kökenler, Lewis Dartnell
Kolomb daha sonra Küba ve Hispaniola kıyılarını bulmak üzere daha uzağa, güneybatıya doğru devam etti. Burada İspanyolların Cariba veya Caniba adını verdikleri Küçük Antiller adalar dizisinde yaşayan bir halk olduğunu duydu ki biz de “Karayipler” ve “yamyam” sözcüklerini buradan alıyoruz.
📖 Sayfa 237 · Kökenler, Lewis Dartnell
Dünyanın birçok bölgesine yayılmış en önemli üç tarım ürünü, anavatanı Bereketli Hilal olan buğday, Çin'deki pirinç, Meksika ve Orta Amerika'daki mısırdır.
Kökenler, Lewis Dartnell
Gerçekten de içinde bulunduğumuz Holosen buzullar arası çağın son 11 bin yılı, geçmiş 500 milyon yılın en uzun ve istikrarlı sıcak dönemi olmuştur. 16 Son buz devrinden sonra, bitki büyümesini canlandıracak atmosferik karbondioksitin artmasının küresel bir etkisi oldu. Bu etki dünya çapındaki kültürlerin tarımı neden, neredeyse eşzamanlı olarak geliştirdiklerini açıklayabilir.
📖 Sayfa 74 · Kökenler, Lewis Dartnell
Maymunun atalarımız ağaçlarda yaşayıp meyve ve yapraklar üzerinde hayatta kalırken, doğum yerimiz olan yeryüzünün bu bölgesinde doğal ortamı yemyeşil ormanlardan kurak bir bozkıra dönüştüren, dolayısıyla evrimsel yörüngemizi ağaçta sallanan maymunlardan, altın rengi çayırları avlanan, iki ayak üzerinde duran insansılara doğru zorlayan şiddetli bir şey oldu.
📖 Sayfa 18 · Kökenler, Lewis Dartnell
Büyük Karbonifer kömür tabakaları olmasaydı insanlık üç yüzyıl önceki teknolojik gelişimiyle duruyor olabilirdi. Hâlâ su çarkları ve yel değirmenleri kullanıyor ve tarlalarımızı atlı pulluklarla sürüyor olabilirdik.
📖 Sayfa 276 · Kökenler, Lewis Dartnell
...aslında astrologlar haklıdır - ama kesinlikle düşündükleri şekilde değil. Diğer gezegenlerin gök kubbedeki hareketleri ruh halinizi ya da şansınızı belirlemez ama onların Dünya üzerindeki yerçekimsel etkileri çok daha derin bir şeyi etkiler: Yeryüzü ikliminin kendisini.
📖 Sayfa 49 · Kökenler, Lewis Dartnell
Bilinen en eski Olduvan* aletleri de Etiyopya'da yer alan Gona'da bulunmuştur ki o da Afar üçgeni içindedir.
Kökenler, Lewis Dartnell
Homo Erectus aynı zamanda bir avcı toplayıcı olarak yaşayan ve muhtemelen sadece ısınmak için değil, yemek pişirmek için de ateşi kontrol eden ilk insansıydı. Hatta büyük su kitleleri üzerinde seyahat etmek için sal bile kullanmış olabilirler.
Kökenler, Lewis Dartnell
Gelişimize bu şekilde bakacak olursak, insanlar maymunlardan evrimleşmedi biz hala maymunuz tıpkı hala memeli olduğumuz gibi.
Kökenler, Lewis Dartnell
Örneğin Australopithecus afarensis ayakta kalan türler içinde iyi bilinenlerdendir. Bunlardan biri 3,2 milyon yıl önce Awash Nehri Vadisi'nde yaşayan Lucy olarak bilinen bir dişinin mükemmel şekilde eksiksiz iskeletidir.
Kökenler, Lewis Dartnell
Homo sapiens’in kendine has özellikleri -tarımı geliştirmemize, şehirlerde yaşamamıza ve uygarlıklar kurmamıza olanak sağlayan zekamız, dilimiz, alet kullanmamız, sosyal öğrenme ve işbirliğine dayanan davranışlarımız- Rift Vadisi’ nin özel koşulları tarafından üretilen bu aşırı iklimsel değişkenliğin sonuçlarıdır. Bütün türler gibi biz de çevremizin bir ürünüyüz. Doğu Afrika’ daki iklim değişikliği ve tektonizmadan doğan bir maymun türüyüz.
📖 Sayfa 34 · Kökenler, Lewis Dartnell
Küresel genetik çalışmalardan çıkan en şaşırtıcı sonuç insan türünün son derece tek tip olmasıdır. Saç ve ten rengi ya da kafatası şeklindeki bölgesel farklılıklara rağmen bugün dünyada yaşayan 7,6 milyar insan arasındaki genetik farklılık şaşırtıcı derecede azdır. Gerçekten de Orta Afrika’da bir nehrin iki yakasında yaşayan iki farklı şempanze grubu arasında, dünyanın iki farklı yakasında yaşayan insanlardan daha fazla genetik farklılık vardır.
📖 Sayfa 56 · Kökenler, Lewis Dartnell
Hücrelerinizin organik moleküllerinde bulunan karbon yediğiniz bitkiler tarafından atmosferden süzüldü.Terinizdeki ve gözyaşınızdaki tuz,kemiklerinizdeki kalsiyum,kanınızdaki demir yerkabuğundaki kayaların aşınmasıyla oluştu.
Kökenler, Lewis Dartnell
Yeryüzü insan öyküsüne zemin hazırlar, onun yer şekilleri ve kaynakları insan uygarlığını yönlendirmeye devam eder.
📖 Sayfa 296 · Kökenler, Lewis Dartnell
Yeryüzü, insanlık tarihimizi şekillendirmiştir.
"Kelimenin tam anlamıyla yeryüzünün kendisinden meydana geldik. Vücudumuzdaki su bir zamanlar Nil Nehri'nden aşağı doğru aktı. Hindistan'a muson yağmuru olarak düştü."
Kökenler, Lewis Dartnell
- İnsanların, toprak, hava, su ve tüm elementlere ne kadar etkisi varsa, aynı elementlerinde insanlara belki de daha önce hiç duymadığınız etkileri var.
Anatomik olarak ilk modern insan olan Homo Sapiens 300 bin ila 200 bin yıl önce Doğu Afrika'da ortaya çıktı.
Kökenler, Lewis Dartnell
Genetik; şempanzelerden ayrışmamızın muhtemelen yedi milyon yıl öncesine kadar süren ırkların karışımıyla birlikte, en erken 13 milyon yıl önce başlayan çok uzun bir süreç olduğunu ileri sürüyor.
Kökenler, Lewis Dartnell
Sıkça Sorulan Sorular
Kökenler kimin eseridir?
Kökenler, Lewis Dartnell tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2020'de yayımlanmıştır. Türkçeye Cüneyt Kural çevirmiştir.
Kökenler kaç sayfadır?
Kökenler, 352 sayfadır (Tellekt baskısı).
Kökenler'in en ünlü sözü nedir?
“Kendi türümüz yaklaşık 60 bin yıl önce Afrika'dan dünyaya dağıldı.”