Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh'in 144 sayfalık eseridir. İlk kez 2017'de yayımlanmıştır. Kitabın en çok işaretlenen cümleleri, sayfa bilgileriyle birlikte aşağıda.
Mutluluk ve Felsefe'den En Beğenilen Alıntılar
Rivayete göre ibn Sînâ bir gün İbn Miskeveyh’in ve öğrencilerinin meclisine girerek ibn Miskeveyh’e bir ceviz fırlatır ve “Bu cevizin yüzölçümünü arpalarla ölç!” diyerek filozofun fizik bilgisini hafife aldığını gösterir. Bunun üzerine İbn Miskeveyh, yazmış olduğu ahlak eseri Tehzîbu’l-ahlâk’ın parçalarını İbn Sînâ'ya doğru fırlatır ve ahlâkını düzeltmesi gerektiğini söyler.
📖 Sayfa 9 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Zihin ile ayırt etme ise iyi (ceyyid) olduğu zaman övülür, kötüyse (radî’) yerilir. Kötü ayırt etme iki şeyden biri ile olur: Kişinin ya kendine gelen verileri ayırt etmesi zayıftır ya da eşyaya dair inancı yanlıştır, iyi ayırt etme de aynı şekilde iki şeyden biri ile olur: Ya kendine gelen verileri ayırt etmeye güç yetirir ya da şeylerin hakikatlerini elde eder ve onlara dair doğru bir inanç besler.
📖 Sayfa 67 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Bütün mutluluklar o en son mutluluk için, ona nispet edilmeleri sebebiyle vardırlar. O son gaye, en uçtaki yetkinliktir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Mutlulukların hepsi, ondan sonra amacın olmadığı durma noktasında durarak sona mı erer?
📖 Sayfa 48 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Üzerinde düşünülen en erdemli şey ise kendisinden sonra başka hiçbir şeyin düşünülmesine ihtiyaç bırakmayan ve hiçbir zaman başka bir şeye sevketmeyen, bilakis kendisi için istenen, asla bir başkası için istenmeyendir.
📖 Sayfa 63 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Nefsteki mutluluk ilim ve marifetlerdir, sonu hikmettir ki, bu da en yüce mutluluktur. Çünkü o kendi zatı için istenir, başka bir şey için istenmez. Güzellik, organların orantılı olması ve iyi sağlık durumu gibi bedenî olan ise kendisi için ve başkası için istenir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İbn Miskeveyh, insana has yetkinliği belirtmeden önce tam bu noktada başka bir hususa dikkat çekmekte, yetkinliğin uzak ve yakın olmak üzere iki türlü olduğunu (el-kemâlü'l garîb ve el kemâlü'l-baîd) belirtmektedir. Çekicin yakın yetkinliği sert cisimleri düzlemek, uzak yetkinliği ise mühür yapmak olduğuna göre, insanın da bu şekilde uzak ve yakın yetkinliği vardır.
📖 Sayfa 16 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Muhakkak ki zenginin ve fakirin mutluluğu,
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
durumlarına göre farklı farklı olsa da, fiillerin düzenlenmesinde müttefiktirler.
Haz sahibi hazza doyduğu zaman, bundan sonra hazzı artırma derdine düşer. Bu mutluluk değildir, bilakis bu, onun için büyük bir eziyet ve yük haline gelir ve mutluluk, mutsuzluk olarak adlandırılır.
📖 Sayfa 59 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Nefs şeylerin gerçekliklerini tasavvur ettiğinde, onları tam olarak akleder. Onları aklettiğinde ise aklî sureti tasavvur eder. O kişiden tanımlar ve tabiattaki şeylerdeki arazlar, yani çürüyen şeyler gider, ebedî aklî şeyler hâsıl olur, onlar nedeniyle akıl cezbolur ve onlar tek bir şey haline gelir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Ahlak ilmiyle nefsi olgunlaştırdıktan sonra sırasıyla mantık, tabiat ilimleri ve metafiziği tahsil etmek gerekmektedir.
📖 Sayfa 26 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Yarattıklarının hepsine nimetlerini veren, evliyasına da özel nimetlerini tahsis eden Allah’a şükürler olsun.
📖 Sayfa 49 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Muhakkak ki her var olanın kendine özel bir yetkinliği(kemal) ve onun kendisi İçin ve kendisinden dolayı bulunduğu bir gayesi
📖 Sayfa 52 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
olduğu ortaya çıkınca, bu oluş ve bozuluş âlemindeki varlıkların en şereflisi
olan insanin bu niteliğe sahip olmaya daha layık olduğu; bir tamlık noktasina, yetkinliğe ve kendisi İçin ve kendisinden dolayı bulunduğu bir gayeye
sahip olması gerektiği [de âşikâr olmuştur],
Ortak insanî mutluluk, bizim için verilmiş ve fıtratımıza yerleştirilmiştir, o, kendisiyle iyi fiilleri kötüsünden ayırt ettiğimiz güçtür. Her kimse, kendisi için iyi olan ahlakın (hulk), kendisinde mevcut olmaması durumunda bu güçle iyi ahlâkı elde etmeyi başarır. Kötü ahlâka sahip olduğunda da, onunla iradesini kullanarak aksi tarafa intikal etmesi mümkün olur. Sonra onu alışkanlık (i’tiyad) haline getirip bu onun huyu (seciye) haline gelene kadar ona uygun fiilleri tekrar etmek gereklidir.
📖 Sayfa 65 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Bu dikkat edilmesi, gayret gösterilmesi ve elde etmek için çalışılması gereken ilk aşamadır.
Arzusunu kontrol altında tutmaya gücü yeten kimse ise kanun önünde köle bile olsa tabiatı gereği hürdür.
📖 Sayfa 71 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
...bedenin bütün organları tabiatın aletidir. Aletlerin her biriyle, sadece onunla tamama eren ve o aletten başkasıyla yetkinliğe eremeyen özel bir fiil yapılır; tıpkı hareketin başlangıcı olan kalp gibi.
📖 Sayfa 50 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Ayırt etme gücünü kullanması gereken şeyde arzusunu kontrol altına almaya gücü yetmeyen kimse, kanun önünde hür olsa bile tabiatı gereği köledir.
📖 Sayfa 71 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Mutluluk, insanlara fıtratlarında ve ilk yaratılışlarında müşterek olarak verilmiştir ve insanlar ancak onu kullanmalarıyla birbirlerine erdem bakımdan üstünlük sağlayabilirler.
📖 Sayfa 55 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Hz. Muhammed’e ve soyuna da salât ve selâm olsun.
📖 Sayfa 46 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Gerçek kendisine örtülen herkes ya kendisinde (ya da başkasında), gerçekte bulunmadığı halde hikmet bulunduğunu vehmeder, bu safsatadır.
📖 Sayfa 82 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Nefsi mutluluk ancak çalışma ve gayretle olur.
📖 Sayfa 18 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Farabî'ye göre insan için mutlak iyi olan şey, son yetkinliktir ve bu ancak ölümle elde edilebilecektir.
📖 Sayfa 34 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İbn Miskeveyh’e göre hakikî mutluluğa erişmiş olmanın alametleri; kişinin daima hayat dolu ve umudu olması, dünya işlerinde özensiz davranması, başka insanların durumlarıyla ilgili görünüp iç dünyasında onlardan ayrı olması, kendi kendisine neşe ve mutluluk içinde olmasıdır.
📖 Sayfa 19 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
“En yüce mutluluk, düşünme ve ayırt etmeyi elde etmek suretiyle elde edilir.”
📖 Sayfa 63 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsan İçin beklenmedik ve umulmadık başka bir mutluluk var mıdır?
📖 Sayfa 47 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
“insanlar bilmediği şeyin düşmanıdır” denmiştir
📖 Sayfa 136 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsanlardan her biri kendisi için bir gaye belirlemekte, gayretiyle onu hedeflemekte ve onu kendisinin mutluluğu olarak isimlendirmektedir.
📖 Sayfa 52 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Haz sahibi hazza doyduğu zaman, bundan sonra hazzı artırma derdine düşer. Bu mutluluk değildir, bilakis bu, onun İçin büyük bir eziyet ve yük haline gelir ve mutluluk, mutsuzluk olarak adlandırılır.
📖 Sayfa 59 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsanlar, kendi metot ve amaçlarına muhalefet eden herkese düşmanlık yaparlar ve her türlü kötü görülen ve eza verici şeyle de ona kastederler.
📖 Sayfa 90 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Bir şey ancak, yetkinliğine ulaştığı, kendisi için mevcut olan ve onun için üretildiği amacı gerçekleştirdiği zaman “iyilik”le nitelenir ve hakikat olmakla övülür.
📖 Sayfa 49 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Kişinin, meşgul olduğu mesleği en iyi şekilde yerine getirmesi de “insan olması bakımından” elde edeceği ortak mutluluğun
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
yanında hususî bir mutluluk sağlayacaktır.
Fakirin mutluluğu da gerektiği şekilde, gerektiği durumda, gereken kişinin nezdinde sabır ve tahammül göstermesinde ortaya çıkar.
📖 Sayfa 56 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Yarattıklarının hepsine nimetlerini veren, evliyasına da özel nimetlerini tahsis eden Allah'a şükürler olsun. Hikmetinden bol bol vermesi sebebiyle ona hamd ederim ve nimetlerine karşı şükretmeyi de O'ndan dilerim. Hz. Muhammed'e ve soyuna da salât ve selâm olsun.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Rivayete göre İbn Sînâ bir gün İbn Miskeveyh’in ve öğrencilerinin meclisine girerek İbn Miskeveyh’e bir ceviz fırlatır ve “Bu cevizin yüzölçümünü arpalarla ölç!” diyerek filozofun fizik bilgisini hafife aldığını gösterir. Bunun üzerine İbn Miskeveyh, yazmış olduğu ahlak eseri Tehzîbu’l-ahlâk’ından parçalarından İbn Sînâ'ya doğru fırlatır ve ahlâkını düzeltmesi gerektiğini söyler.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
[Ayrıca] mutluluklardan, başta olana ulaşmak İçin bir hizmetçi görevi gören mutluluklar üzerinde düşünmek ve bu mutlulukların en yücesine derece derece yükselmek, insanlardan ancak sayı bakımından çok azı İçin söz konusudur.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Haz sahibi hazza doyduğu zaman, bundan sonra hazzı artırma derdine düşer.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Bütün mutluluklar O en son mutluluk İçin, ona nispet edilmeleri sebebiyle vardırlar, o son gaye, en uçtaki yetkinliktir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
...hem zanaatta hem de tabiatta her şeyin bir gayesi vardır; testerenin ayrı, keserin ayrı gayesi ve yetkinliği olduğu gibi, kalp, mide gibi organların da herbiri ayrı bir görevi yerine getirmekte ve yetkinlik noktaları da söz konusu görevleri en iyi şekilde gerçekleştirmelerinde bulunmaktadır. Tıpkı bu örneklerdeki gibi insan da sadece kendisi için var olan gayeye sahip olursa yetkinliğe erişecektir.
📖 Sayfa 25 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsanın yakın yetkinliği düşünme ve ayırt etme ile eylemlerini gerçekleştirmesidir. Uzak yetkinliği ise en yüce saâdeti elde etmesidir.
📖 Sayfa 39 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsan, yanıltıcı şeyleri bilince ondan sakınır.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Eğer mutluluklar çok ve çeşitli olmasaydı, hakikî anlamda mutlu kişi insanlar içinde bir tane olurdu. Bu da felsefenin bütün bölümlerini tahsil eden, sanatların hepsini bilen, hikmetin tümünden payını en çok alan kişi olurdu. Eğer bu böyle olsaydı, geri kalan insanların varlığının bir gayesi ve yetkinliği olmaz, varlıkları saçma olur ve mutsuz olurlardı. İşte o vakit, övgü ve yergi bırakılır,
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Erdem ehli hakkında dedikodu yapmak insanların özelliklerindendir. İnsanlar, kendi metot ve amaçlarına muhalefet eden herkese düşmanlık yaparlar ve her türlü kötü görülen ve eza verici şeyle de ona kast ederler. Kişi bu hastalıklardan kurtulduğu zaman, kabiliyet ve zikretmiş olduğumuz sebepler de onda bir araya gelirse, amacına ulaşması ne de yakın olur!
📖 Sayfa 90 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsan son mertebeye ulaştığında, bütün varlıkların gerçekliklerine muttali olur, onların makamlarına varır ve kendisini onlarla birlikte tasavvur eder.
📖 Sayfa 91 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Her insanın mutluluğa ulaşması, insanlık mertebesi ile iyi ve kötüye dair bilincinin miktarınca onu elde etmesi, erdemler ve reziletlerin derecelerini, övgü ve yergi mertebelerini öğrenmesi mümkündür.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Zenginin mutluluğu vermede ve malı vermek için ayırmasında ortaya çıkar.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Her insanın, mertebesine göre kendine has mutluluğuna ve gücü- nün yettiği mutluluğa yetkin ve mümkün olan en erdemli şekilde sevk edilmesi gerekir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Yani düşünme ve ayırt etme yoluyla doğru eylemlerde bulunmak ve bu surette iyi ahlâk sahibi olarak insana has mutluluğu elde etmektir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Aristoteles mutlulukların cinslerini düzenlemiş ve onları üçe ayırmıştır: Nefsteki mutluluk, bedenî mutluluk ve bedenin dışında olup bedeni kuşatan şeyle ilgili mutluluk.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsanlardan her biri kendisi için bir gaye belirlemekte, gayreti ile onu hedeflemekte ve onu kendisinin mutluluğu olarak isimlendirmektedir; haz, servet, sağlık veya üstünlük yahut ilim için gayret gösteren kişiler gibi. Onların bu çeşitliliği ortaya çıkarmaları, uzak yetkinliği, yani en yüce mutluluğu dikkate almamış olmalarındandır.
📖 Sayfa 52 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Hayvanlığı ağır basan insanlar
📖 Sayfa 54 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
En yüce mutluluğa gelince, ona erişmek herkes İçin söz konusu olmadığı gibi, her isteyen de onu [elde etmeyi] başaramaz. Çünkü mutluluğun kazanılması belli bir düzen İçinde gerçekleşir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
“İnsanların sevinç ve neşeleri çoğunlukla arızîdir ve dışarıdan kaynaklanmaktadır. Ona sevinç veren şey zevale uğradığı ya da değiştiği zaman bu, moral bozukluğu ve kedere dönüşür.”
📖 Sayfa 63 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Ameli kısmın kendisinde güçlenip nazari kısmın zayıfladığı diğer tür ise muhakkak, -her ne kadar bunların doğruluğu araştırmayla açıklanmamış olsa bilefilozofları dinleyen, onların sözlerini kabul eden, onların güzel fiillerini hüsn-i zan ile kendisine rehber edinen kişilerden başkasının başına gelmez. O zaman ona “mü'min” denir ve mü'min mertebesine sahip olur. Bu insan, ilkinin olduğundan daha fazla mutlu olur.
📖 Sayfa 71 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Arzusunu kontrol altında tutmaya gücü yeten kimse ise kanun önünde köle bile olsa tabiatı gereği hürdür. Ardından hangi eziyetin geleceğini bilmeksizin hazlara tabi olan kişiye gelince, ondan iyi bir fiil beklenmez, o, kötüyü terk etmek arzusu duymaz. Dolayısıyla onun için kanunlarda mevcut olduğu gibi yasal cezaların vaz edilmesi gerekir. Her kim bu iki yönün ikisinde de zayıf olursa o, zayıf olduğu şeydeki mertebesi oranında insanlıktan pay alan hayvani (behimi) bir insandır.
📖 Sayfa 71 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Nazari güçten sonra ameli kısmın zayıflığının sebebi irade (azimet) zayıflığıdır. Yani fıtrat nedeniyle, zihin ve ayırt etme gücüyle herhangi bir hazzı tercih etmeyi ya hastalıktan kaynaklanan bir acı izler, ya da insanların onu kınaması veya. hut kötü bir akıbet izler. Ancak o, yine de o işi bırakmaz. İrade zayıflığını sebebi, bahsettiğimiz ahlâka alışkanlığın az olmasıdır.
📖 Sayfa 70 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Erdem ehli hakkında dedikodu yapmak insanların özelliklerindendir.
📖 Sayfa 90 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Malumdur ki mutluluk sabit bir şeydir, üzüntüye dönüşmez ve mutluluk sahibi ondan (başka bir şeye) intikal etmez. Dolayısıyla onu mutlu kılan şeyle de mutsuz olmaz.
📖 Sayfa 59 · Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Kötü ahlâka sahip olduğunda da, onunla iradesini kullanarak aksi tarafa intikal etmesi mümkün olur. Sonra onu alışkanlık (i'tiyad) haline getirip bu onun huyu (seciye) haline gelene kadar ona uygun filleri tekrar etmek gereklidir.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
İnsan [maddede olmayan konulardan) son mertebeye ulaştığında, bütün varlıkların gerçekliklerine muttali olur, onların makamlarına varır ve kendisini onlarla birlikte tasavvur eder.
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
Hususî mutluluk ise kişinin sosyal
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh
statüsü meşgul olduğu ilim veya mesleğe göre eylemlerinin farklı olması nedeniyle, söz konusu özel durumun gerektirdiği şekilde davranmakla elde edilen mutluluktur.
Sıkça Sorulan Sorular
Mutluluk ve Felsefe kimin eseridir?
Mutluluk ve Felsefe, İbn Miskeveyh tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır. Türkçeye Hümeyra Özturan çevirmiştir.
Mutluluk ve Felsefe kaç sayfadır?
Mutluluk ve Felsefe, 144 sayfadır (Klasik Yayınlar baskısı).
Mutluluk ve Felsefe'nin en ünlü sözü nedir?
“Rivayete göre ibn Sînâ bir gün İbn Miskeveyh’in ve öğrencilerinin meclisine girerek ibn Miskeveyh’e bir ceviz fırlatır ve “Bu cevizin yüzölçümünü arpalarla ölç!” diyerek filozofun fizik bilgisini hafife aldığını gösterir. Bunun üzerine İbn Miskeveyh, yazmış olduğu ahlak eseri Tehzîbu’l-ahlâk’ın parçalarını İbn Sînâ'ya doğru fırlatır ve ahlâkını düzeltmesi gerektiğini söyler.”