Mevlana Yakub-i Çerhi'nin imzasını taşıyan Neynâme, Din (İslam) alanının dikkat çeken yapıtlarındandır. Türkçede Semerkand Yayınları etiketiyle yayımlanmıştır. Neynâme sevenlerin en çok alıntıladığı sözler bu sayfada toplandı.
Neynâme'den En Beğenilen Alıntılar
Ber âşıkân farîze bûd custecû-yi dûst
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
[Dostu aramak, âşıklar üzerine farz oldu.]
Cihanın mihrabı yanağımızın cemalidir. Dünyanın sultanı biçare gönlümüzdedir. İfrat ve tefrit, küfür ve din, tahkik ve yakin, bizim zalim gözlerimizin köşesindedir.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Dertsiz kişinin yanında da aşktan bahis açılmaz.Zira sağır kimsenin yanında çalınan çengden hiçbir nasibi yoktu.
📖 Sayfa 54 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Gül gidince ve gül bahçesi solunca, artık bülbülün macerasını dinleyemezsin.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Sen mâşuksun gam sende ne gezer? Âşık benim, gam beni yakar.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Âşık her an, “Ayrılık acısıyla şerha şerha olmuş bir kalp isterim” der. Hal böyle iken dertsiz kişinin yanında da aşktan bahis açılamaz. Zira sağır kimsenin, yanında çalınan çengden hiçbir nasibi yoktur.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Bir sevgili âşığına sordu: "Ey yiğit! Sen gurbette çok şehirler gördün. Onlardan hangi şehir daha güzeldir?" Âşık"Içinde dilberin olduğu şehir" dedi.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Emîrü’l-mü’minîn Ali [radıyallahu anh] şöyle buyurur:
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
“Dünya hayatını ve bundan sonra varacağı yeri öğretene Allah merhamet etsin. Dünyada iken seyrü sülûkü kendisine düstur edinen kişinin dünyası da ahireti de iyi ve hoş olacaktır.”
Gönlünü iki cihanın bağından temizle ve âzad-ı mutlak ol.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Ham olanlar, Pişkin ve yetişkin kimselerin halinden anlamazlar. O halde sözü kısa kesmek gerektir vesselam.. (Mesnevi)
📖 Sayfa 73 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Büyük zatlardan bazısı şöyle demişlerdir: "Ey şeytanın oyuncağı olanlar! Âşıkların halini nahiv, sarf ve dil ile kıyas etmeyin."
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Sen maden cevherinin talebindesin, canın vuslat kokusuyla canlısın. Kısacası, mutlak sözü benden dinle, her şeye O'nun talebiyle tâlipsin.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Gül gittiğinde, bülbül nağmeden kesilir. Kâmil ve mükemmil şeyh gül, sadık mürid de bülbül gibidir. Öyle ki gül olmadan bülbül ötemez.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
İnsanlara akılları miktarınca konuşun buyrulur.
📖 Sayfa 83 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Büyüklerden bir zat şöyle der: "İlâhî! Dostlarına yaptığın ne büyük keremdir. Onları bulanlar, seni tanır; onları tanıyanlar, seni bulur. Onlara gönül bağlayanlar, isyankâr ve merdud olmazlar."
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Muhakkak ki Hak Teâlâ bizleri hidayete erdirmeseydi doğru yolu bulamazdık.
📖 Sayfa 45 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Hâce Alaeddin Attar kuddise sirruhů) şu fakire (Yakub-i Çerhi'ye) “Şeyhin küfrü, müridin imanıdır, sözünün anlamı nedir?" diye sordu. Şu fakir, şöyle cevap verdi: "Eğer şeyh hakiki, mürid de sadık ise küfre yer yoktur. Zira şeyh, HzMusa (aleyhisselam) ve Hızır'da (aleyhisselam) olduğu gibi sadece ilham-ilahi ile konuşur ve bu onlara hoş gelir."
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Aşkın âşığa meyli yoksa, âşık kanatsız bir kuş gibi
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
kalır. Yazık ona!
O doygun adamın canı felaketten ölmedi. Ölümün ayrılığından dolayı ağladı. O, gaybdan ölüm diliyordu. “Ölümümde hayatım var” diyordu.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
"Vatan sevgisi imandandır."
📖 Sayfa 47 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Şeyh Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri [kuddise sırruhû] şöyle der:
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
"Mukaddes sesler rabbânî hitaplardır. Âbid ve zâhidlerin ibadeti nefsanî hazları içindir. âriflerin ve aşıkların ibadeti ise (sevgiliyi) görmek içindir."
در غم ما روزها بیگاه شد
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
روزها با سوزها همراه شد
Gamlı geçen günlerimiz uzadı ve sona ermesi gecikti.
O günler, mahrumiyyetten ve ayrılıktan hâsıl olan ateşlerle arkadaş oldu.
وما كنا لنهتدى لولا ان هدينا الله
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Allah bizi doğru yola iletmeseydi kendiliğimizden doğru yolu bulacak değildik.
(A'râf 7/43)
در عشق تو من بار ملامت بکشم
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
گر بشکنم این بار غرامت بکشم
گر عمر وفا کند جفاهای ترا
باری که از ان که تا قیامت بکشم
Senin aşkından melâmet (kınama) yükü çekiyorum,
eğer bu yükün altında ezilirsem azap çekerim.
Ömrüm vefa ederse senin cefanın yükünü,
kıyamete kadar çekerim.
“Beni kamışlıktan kestiklerinden beri feryadımdan erkek ve kadın inlemektedir. İştiyak derdini şerhedebilmem için, ayrılık acılarıyla şerha şerha olmuş bir kalp isterim.”
📖 Sayfa 54 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Mevlânâ, Şems-i Tebrîzî'yi (k.s) güneşe, Selâhaddin-i Zerkûb'u aya, Hüsâmeddin Çelebi'yi de yıldızlara benzetirdi.
📖 Sayfa 24 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Dertsiz kişinin yanında da aşktan bahis açılamaz. Zira sağır kimsenin, yanında çalınan çengden hiçbir nasibi yoktur.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
“Her şeyin cilası vardır, kalbin cilası ise zikrullahtır.”
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
"Ya Rabbi! Ey sırları bilen! Gönlümde yakarış yolunu sen açtın. Senin aşkında hırslı olmak, övünç ve makamdır. Senden başkasına istek duymak ar ve yok oluştur."
📖 Sayfa 102 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
O yol yiğidi, iki yıl bu işi yaptı. Ondan sonra ona Hak'tan emir geldi: "Bundan sonra ver ama kimseden isteme. Biz sana gaybdan bu tezgâhı verdik. Senden kim birden bine kadar isterse, elini hasrın altına sok, çıkar.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Sevgili beni kınayarak, "Utan! Benim yüzüm buradayken sen güle mi bakıyorsun?" dedi.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Hiç kimseye, yok olmadıkça Hakk'ın huzuruna yol yoktur. Göğe çıkış merdiveni nedir? Bu yokluk. Âşıkların mezhebi ve dini yokluktur.
📖 Sayfa 116 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Ey Allahım! Bizleri evliyana muhabbetle rızıklandır. Ey merhametlilerin en merhametlisi!
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Biri dedi: "Bir veli bir adı bilmezse onu istiğrak halinden bil, bilgisizliğinden değil. "
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Şerh:
Yani onlar Hak Teâlâ'da fenâya ermişlerdir ve O'nun dışındakilere dikkat etmemektedirler. Veliler her neye teveccüh ederlerse onu bilirler. Bilmemeleri, cehaletlerinden değil, belki mübarek düşüncelerini ona yöneltmemelerindendir.
Eğer gönül talep ederse, sevgilinin yurdunu bulur, eğer can isterse karşılığını bulur.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
هر کسی از ظن خود شد یار من
📖 Sayfa 59 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
از درون من نجست اسرار من
Herkesî ez zann-i hod şod yâr-i men
Ez derûn-i men ne-cust esrâr-i men
[Herkes kendince benim yârim oldu.
Ancak içimde ki esrarı araştırması.]
"Akıl yoluyla bakıldığında; insan-ı kâmil eşrefi mahlukattır, dağ ise cansız bir varlıktır. Dağ Rabbü’l-âlemîn’in tecellisinden nasipsiz kalmamıştır. Âşıklar Hak Teâlâ’dan nasıl nasipsiz kalırlar ki?"
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
(Canım) dedi: "Bunu açık ve çıplak söyle. Dinin aşikâr anlatılması, gizliden daha iyidir. Perdeyi kaldır ve açık söyle. Çünkü ben güzelle gömlekli uyumam." Dedim: "O açıkça çıplak olursa ne sen kalırsın, ne kucağım, ne de bel."
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Bâki olanın aşkını seç, cana can katan şarabın sâkisidir o. Bütün peygamberlerin, aşkıyla yücelik bulduklarının aşkını seç.
📖 Sayfa 55 · Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Kahrına ve lutfuna gerçekten âşığım. Çok şaşılacak şey! Ben bu iki zıdda âşığım.
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
بر عاشقان فريضه بود جوستجوى دوست
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
Dostu aramak, âşıklar üzerine farz oldu.
حب الوطن من الإيمان..
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
“Vatan sevgisi imandandır."
[Aclûnî, Keşfü’I-Hafâ, nr. 1102.]
عاشقم بر قهر و بر لطفش به جد
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
بوالعجب من عاشق این هر دو ضد
دلدار به طعنه گفت شرمت بادا
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
رخسار من اینجا و تو در گل نگری
سر من از ناله من دور نیست
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi
لیک چشم و گوش را آن نور نیست
تن از جان و جان ز تن مستور نیست
لیک کس را دید جان دستور نیست
Sıkça Sorulan Sorular
Neynâme kimin eseridir?
Neynâme, Mevlana Yakub-i Çerhi tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2009'da yayımlanmıştır. Türkçeye M. Ali Özkan çevirmiştir.
Neynâme kaç sayfadır?
Neynâme, 168 sayfadır (Semerkand Yayınları baskısı).
Neynâme'nin en ünlü sözü nedir?
“Ber âşıkân farîze bûd custecû-yi dûst [Dostu aramak, âşıklar üzerine farz oldu.]”