İmam Gazali'nin Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim adlı kitabı, din konusunda dikkat çekici bir bakış sunar. Orijinal adı منهاج المتعلم olarak bilinir. Bu bölümde Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim'den süzülen, okurların en çok paylaştığı cümleler yer alıyor.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim'den En Beğenilen Alıntılar
İyi bil ki: Bir şey yapmak irade ettiğinde öncelikle şunu yap: Muhakkak Allah Teâlâ seninle beraberdir ve seni görmektedir. Şayet bir şey hayırsa huşû içinde, boyun eğerek Hak Teâlâ’nın azametine riayet ederek hemen onu yap. Eğer o iş hayır değilse Allah’ın azabından ve gazabından korkarak derhal onu terket.
📖 Sayfa 125 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Her kim bir âlimin vefatına üzülmezse o kimse münafıktır. Zira âlimin vefatından daha büyük bir musibet yoktur."
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Edep yeryüzü, ilim ise bitkilerdir. Yeryüzü olmayınca bitkiler nasıl olsun?
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Yine edep ağaçtır, ilim ise meyve. Ağaç olmazsa meyve nasıl olsun?
"Rabbim ilmimi artır." ( Rûm 30/114)
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"De ki: Rabbim ilmimi artır" (Tâhâ 20/114)
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Ey Allah'ım! İlmi talep eden ancak, emir bi'l-ma'rûfu (iyiliği emretmeyi) ve nehiy ani'l-münkeri (kötülükten nehyetmeyi) muhafaza etmek, hakkı yerine getirmek, ilmi aziz kılmak ve dini ihya etmek için talep eder, nefsi için değil. م
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Hikmet sahibi bazı âlimler şöyle der: İlim (عِلْمُ) üç harftir. Bunlar ayn (ع), lâm (ل) ve mîm (م) harfleridir. Ayn harfi illiyûndan (عِلِّيّ۪ينَۜ), lâm harfi lutuftan (اَلْلُطْفُ), mîm harfi de mülkten/meliklikten (اَلْمُلْكُ) türemiştir. Ayn harfi sahibi illiyyîn makamına çekip çıkartır, lâm harfi sahibini dünya ve ahirette latif kimselerden olmasını sağlar, mîm harfi ise sahibini diğer canlılar üzerine melik kılar. Allah Teâlâ ilim sahiplerine ayn harfinin bereketiyle izzet, lâm harfinin bereketiyle letâfet, mîm harfinin bereketiyle ise muhabbet ve mülayimlik verir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Kim bâtınını (iç âlemini) pisliklerden temizlemezse, faydalı ilme muvafa kat edemez ve ulaşamaz. İlmin nurundan da aydınlanıp istifade edemez.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Hûlasa isimli eserde şöyle zikredilir:
📖 Sayfa 24 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Namaz, zekat, oruç gibi her ibadet kendine ait bir vakitte farz kılınmış, ilim öğrenmek ise bütün hallerde farz kılınmış, belli bir süre tayin edilmemiştir.
Nitekim şöyle denilmiştir:
📖 Sayfa 94 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
اَلْعِلْمُ فِى الصِّغَرِ كَالنَّقْشِ فِى الْحَجَرِ
“Küçük yaşta ilim öğrenmek, taş üzerine nakşetmek gibidir.”
Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulmuştur;
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Kim bildikleriyle amel ederse Allah ona bilmediklerini öğretir."
Allah Teâlâ malı sevdiği ve sevmediği insanlara verir. İlmi ise sadece sevdiklerine verir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Dünya ve içindeki güzel nimetler elinden kaçsa da
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Şayet ilim elde etmişsen bu yolların en hayırlısıdır. م
"Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?" (Zümer 39/9)
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
İlim talimi, evi tamir etmek gibidir. Nitekim binayı onaran usta, öncelikle harap olan kısmından başlayarak evi tamir eder. Kezâ muallim de ilim talebesine hangi ilmi bilmiyorsa öncelikle onu öğretir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
.jpeg)
Şu beş şey de kalbi nurlandırır:
📖 Sayfa 124 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
• İhlâs sûresini (devamlı) okumak,
• Az yemek yemek,
• Âlimlerin meclislerine devam etmek, onlarla birlikte olmak,
• Gece namazını çoğaltmak,
• Bitkiler, sebze vb. ile beslenmek.
Zira iki cihanın da şerefi ilimledir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
İyi bil ki bir talebe, ilme, ilim ehline ve hocasına tâzim etmedikçe öğrenmek istediği o ilme ulaşamaz ve ondan istifade edemez. Şöyle denilmiştir:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
“Amacına ulaşan kimse ancak hürmetle ulaşmıştır. Düşenler de sadece hürmeti terketmekle düşmüştür.”
"Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin. Allah yaptıklarınızdan haberdardır." (Mücâdile 58/11)
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
“Küçük yaşlarda farzları öğrenen kimsenin misali taşın üzerine dövme (nakış) yapmak gibidir. ”
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
bk. Hatîb el-Bağdâdî, el-Fakîh ve’l Mütefakkih, 1/444-445 (nr. 815-816, 817-818); Deylemî, Firdevsü’l-Ahbâr, 2/144; Ali b. Ca‘d, Müsned, 1/162 (nr. 1044); Beyhakî, el-Medhal, 2/160 (nr. 640).
Yahya b. Muâz (r.a) şöyle demiştir:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Âlimler ümmet-i Muhammed'e anne ve babalarından daha merhametlidir. Zira anne ve babaları onları dünya ateşinden ve âfetlerinden korur. Âlimler ise onları ahiret ateşinden, korku ve belalarından muhafaza eder "
Muallim, önce ilim talebesinin edep bakımından eğitimine, ondan sonra ilim öğretmeye başlar. Zira ilim öğrenmek, ancak edep öğrendikten sonra mümkündür. Bu nedenledir ki kimin edebi yoksa ilmi de yoktur.
📖 Sayfa 76 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Bir çocuk, küçük yaşta işittiği sözler ve gördüğü filler neyse kesinlikle o hal üzere yetişir. Nitekim şöyle denilmiştir:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Küçük yaşta ilim öğrenmek, taş üzerine nakşetmek gibidir."
Rabî'(b. Süleyman) şöyle demiştir:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Âlimler zamanlarının kandilleridir. Her âlim, zamanının insanlarını aydınlatan birer kandildir."
İlim dünya hazinelerinden daha faziletlidir. Zira dünya malı infak etmekle azalır, ilim ise infak ettikçe çoğalır.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Kalbin yaşaması ilimledir, onu bil ganimet
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Kalbin ölümü ise cehaletledir, ondan içtinap et
Azıkların en hayırlısı takvadır, onu ziyade et
Bu vaaz sana kâfidir, yeter ki bundan al ibret.
Zira ilim, ancak sabit kalmak ve devamlılıkla hâsıl olur. Nitekim şöyle denilmiştir:
📖 Sayfa 78 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
مَنْ ثَبَتَ نَبَتَ
“Kim sebat ederse biter, yetişir.”⁵³
53 Filizlenir, meyve verir; yani, olgunlaşır, kendisine ve insanlara faydalı olur.
Hz. Peygamber (s.a.v) şöyle buyurur:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Fakih bir âlim, şeytana karşı (cahil) bin âbidden daha güçlüdür."
Muhakkak ki ilim, peygamberlerin mirasıdır. Mal ise firavunların ve eşkıyaların mirasıdır.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
“Şeriatın(dinî hükümler bütününün)üç kısmı vardır.Bunlar ilim,amel ve ihlâstır.
📖 Sayfa 10 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Bil ki: Hak Teâlâ, ilmi bütün faziletlere ulaşmaya vesile kılmıştır. Kuşkusuz ilim şeref sahibi kimsenin şerefini daha da artırır.
📖 Sayfa 29 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Resûlullah (s.a.v.) Muâz b. Cebel'i Yemen'e gönderirken şöyle buyurmuştur:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Senin vesilenle Allah'ın bir kimseye hidayet lutfetmesi, senin için dünya ve içindekilerden daha hayırlıdır."
Denilir ki:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Cahiller ölmeden önce ölüdürler
Âlimler ölseler bile diridirler"
Âlimlerle beraber olan halkın misali, güneşin altında elbise yıkayan çamaşırcının durumuna benzer. Çamaşır yıkayan kimse güneşe kızdığı zaman aslında güneşe değil kendisine zarar verir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Kim Allah'a tevekkül ederse Allah ona kâfidir."
📖 Sayfa 118 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Cenâb-ı Hak, Hz. Peygamber’e (sallallahu aleyhi vesellem) ilmini artırmasını emretti. İlmin dışında başka bir şeyi artırmasını emretmedi. Nitekim âyet-i kerimede Hak Teâlâ peygamberine hitaben şöyle buyurmuştur:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
“De ki: Rabbim ilmimi artır.” (20/114)
"Alimin uykusu cahilin ibadetinden hayırlıdır."
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
-Hz. Muhammed (S.A.V)
"Şayet bir kimse ilimle dirilmezse o ölüdür."
"Hilmin süslediği ilimden yani hilim sahibi alimden daha faziletli bir şey yoktur."
"Muhakkak ilim peygamberlerin mirasıdır"
İnsanlara akıllarına göre konuşunuz.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
İlim öğreten kimse, ilme tâzim ve hürmet et meyen kimseye asla ilim öğretmez. Çünkü ilim, ancak tâzim ve hürmet etmekle tahsil edilir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
İslâm'ın bekası ancak ilim ile mümkündür.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Muâz b. Cebel (radıyallahu anh) şöyle demiştir: “Muhakkak ki ilim yalnızlıkta dost, tenhada arkadaş, şaşkınlıkta delil, dostlar yanında vezirdir. İlim hakkında tefekkür etmek oruç tutmaya, ilim ders alıp vermek ise geceleri ihya etmeye denktir. Zira ilimle Rabb’e ibadet ve itaat edilir, onunla Rab tevhid edilir. İlim amelin imamıdır, amel ise ilme tâbidir. İlimde dünya izzeti ve ahiret saadeti vardır."
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Bazı âlimler şöyle demiştir:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
“ Babalar üç kısma ayrılır:
1. Seni terbiye eden, yetiştiren baba
2. Doğmana sebep olan baba
3. Sana ilim öğreten baba
Bu babaların en hayırlısı sana ilim öğretendir.”
Hakk'ın rahmetinden kesin olarak emin olmak ve ümitsizliğe düşmek küfürdür.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Cahiller ölmeden önce ölüdürler
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Âlimler ölseler bile diridirler.
"Dünya ve ahirette afiyet; ilim, ibadet, helâl rızık, sıkıntılara sabır ve nimete şükür iledir."
📖 Sayfa 67 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Dört şey vardır ki kalbi öldürür:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Çok konuşmak
Çok gülmek
Çok yemek
Haram yemek
Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuştur: “İlim öğrenmek, her Müslümana farzdır.”
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Allah Teâlâ, melekleri, sema ve yer ehli hatta hücresindeki karıncaya ve büyük balıklara kadar bütün canlılar, insanlara hayır öğreten muallime salât ederler."
📖 Sayfa 37 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Alimler zamanlarının kandilleridir. Her âlim, zamanının insanlarını aydınlatan birer kandildir."
📖 Sayfa 36 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
İmâm-ı Rabbânî (k.s) şöyle der:
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Şeriatın (dini hükümler bütününün) üç kısmı vardır. Bunlar ilim, amel ve ihlâstır. İhlâsı tamamlamada tarikat ve hakikat şeriatın hizmetçisidir. Bu hakikatin kendisidir, fakat herkesin zihni idrak edemez."
"Allah doğruyu en iyi bilendir, dönüş ve varış ancak O'nadır."
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
İlim talebesinin tahsil ettiği ilim ile sadece Allah'ın rızasına niyet etmelidir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Ahiret yurduna, kendinden ve başkalarından cehaleti gidermeye, dinî hususları ihya etmeye ve İslâm'ın bekasına niyet etmelidir.
Özellikle ilim, sahibinin şefaatçisi, burağı kıyamet günü gölgesidir. Kuşkusuz ilim, ölüm meleği geldiğinde şefaatçi (yardımcı), Münker Nekir (sual) meleklerine cevap, kabirde dost, mizanda ağırlık, sırat köprüsünde kılavuz, cennetin de anahtarıdır.
📖 Sayfa 55 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
İslâm’ı öğrenmenin ve yaşamanın birinci yolu ilimdir. İlim öğrenen bir insan, ilmi niçin, nasıl, kimden; hangi ilimleri, ne kadar, ne zamana kadar öğreneceğini vb. esasları iyi bilmelidir. İlmi öğrendikten sonra da nasıl hareket etmesi gerektiğini iyice öğrenmeli ve ona göre hayatını şekillendirmelidir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Denilmiştir ki: Cahilleri diri zannetme, bilakis onlar ölüdürler. Elbiseleri kefenleridir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Ebû İshak er-Râzî (r.a.) şöyle demiştir: “Allah Teâlâ peygamberine birçok şey ile ihsanda bulunmuş, ancak ilim nimetini kendisine verdiğini özellikle beyan ederek şöyle buyurmuştur: "Allah sana bilmediğini öğretmiştir. Allah’ın lütfu sana çok büyük olmuştur." (4/113)
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Muallimin, her türlü talebenin ulaşabileceği seviyede ve zihninin idrak edebileceği şekilde konuşması lazımdır. Resûlullah’ın [sallallahu aleyhi ve sellem] buyurduğu gibi:
📖 Sayfa 86 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
كَلِّمُوا النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ
“İnsanlara akıllarına göre konuşunuz.”⁶³
Yine ilim öğreten kimse, insanlara karşı kalplerinin kolayca ve meşakkatsiz anlayabileceği şekilde konuşmalıdır.
"İlim talebi dışında yağcılık, müminin ahlakından değildir."
📖 Sayfa 101 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Denilmiştir ki: Şüphesiz bütün hallerde seninle ilgili olan ilimler, yiyecek ve içecek menzilindedir. Bu nedenle hiç kimse kendisine farz olan bu ilmi öğrenmekten geri kalamaz. Zira bedenin hayatı, yiyecek ve içeceklere bağlı olduğu gibi kalbin hayatı da ilime bağlıdır.
📖 Sayfa 25 · Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
"Bütün hallerinde bilmen gerekli olan ilimler, yiyecek ve içecek mesabesindedir. Bundan dolayı herkes kendisine farz olan ilmi öğrenmek durumundadır. Çünkü bedeni hayatta tutan şey yiyecek ve içecek olduğu gibi, kalbi (manevî olarak) hayatta tutan şey de ilimdir.”
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali
Sıkça Sorulan Sorular
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim kimin eseridir?
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2016'da yayımlanmıştır. Türkçeye A. Suat Demirtaş çevirmiştir.
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim kaç sayfadır?
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim, 133 sayfadır (Semerkand Yayıncılık baskısı).
Öğrencinin Rehberi-Minhacü'l Müteallim'in en ünlü sözü nedir?
“İyi bil ki: Bir şey yapmak irade ettiğinde öncelikle şunu yap: Muhakkak Allah Teâlâ seninle beraberdir ve seni görmektedir. Şayet bir şey hayırsa huşû içinde, boyun eğerek Hak Teâlâ’nın azametine riayet ederek hemen onu yap. Eğer o iş hayır değilse Allah’ın azabından ve gazabından korkarak derhal onu terket.”