Server Tanilli'nin 1991'de yayımlanan İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? adlı eseri, Felsefe-Düşünce türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Adam Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Siyaset alanında İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?'den öne çıkan sözler bu sayfada derlendi.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?'den En Beğenilen Alıntılar
Din adamı olur, ama aydın din adamı olmaz.
📖 Sayfa 223 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Her ne arar isen insanda ara,
📖 Sayfa 22 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kudüs'te, Mekke'de, hacda değildir
Kökünden kopmuş ve medinilelilere de her bakımdan yük olup bağımlı olmak istemeyen göçmenler, kendilerine açık bulunan bir yola çevirdiler yüzlerini: Kervan soymaktı bu!
📖 Sayfa 39 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bir peygamberin, kendi yandaşlarını alıp kervan soygunlarına götürmesi, bize garip görünebilir bugün; ne var ki, sözünü ettiğimiz halkarın yaşam koşulları ve ahlaki düşünceleri bakımından doğal ve meşru bir uğraştı bu; öyle olduğu içinde, Muhammed bunu uyguladığından dolayı saygınlığını yitirmez.
Kuran'da, Allah'ın, "en güzel adlar" anlamına esmai-i hüsna adı verilen doksan dokuz niteliği ve onlara yakışan adlar sayılır; hatta, Ebu Hüreyre'den nakledilen bir hadise göre, bu doksan dokuz adı sayan Cennete girecektir.
📖 Sayfa 52 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Alacağınız kadına kendisinden yararlandığınız ölçüde bir hak olarak ücretini ödeyiniz. Nisa 24
📖 Sayfa 139 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Nikah, erkek için bir satın alma işlemidir; kadında kendisini satmıştır!
Peygamber çeşitli vesilelerle şunları söylüyor: uğursuzluk şu üç şeyde var; karıda, evde ve atta, benden sonra erkekler için kadından daha zararlı bir fitne bırakmadım.
📖 Sayfa 140 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Siz en üstün topluluksunuz deyip Arapları öne alarak ırk ayrımı yapar, nimetleri tanrının bölüştürdüğünü söyleyip zengin ve yoksul ayrımına gide r, durumlarını bir parça düzeltmeye çabalamış da olsa köle ve efendi ayrımına gider, ve son olarak da erkeği kadına üstün tutarak cins ayrımına gider. İsa'nın hepimiz gökteki babamızın evlatlarıyız yani hepimiz kardeşiz sözünde dile gelen evrensellik, İslam'da yoktur; ve tersi ne denli söylenirse söylensin İslam eşitçi bir din değildir. Ve neresinden bakılırsa bakılsın, Arap damgalıdır. Muhammed de nitelikleri ve zayıflıkları ile tipik bir araptır.
📖 Sayfa 46 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Alman faşizmi, kadına "üç K" adıyla üç şey ayırmıştır. Kirche (kilise), küche (mutfak), Kinder (çocuk). Bizim kadınlarımız içinde düşünülen başka değil: Cami, mutfak ve çocuk.
📖 Sayfa 238 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Mide bulandırıcı bir benzerlik.
Sonra unutmayalım: Tanrının kendisi bizzat tartışma konusudur; tartışma konusu olan birşeyin kelâmı olamaz. Ama Muhammed'in kelâmı olur; çünkü Muhammed'in varlığını tartışmıyoruz.
📖 Sayfa 93 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
İmam-Hatip Okulları ve öteki din okul ve kursları, gelecekte işçi sınıfının önüne çıkarılacak sivil şeriat ordusunun militanlarını yetiştirmektedir.
📖 Sayfa 205 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Başta kadınlar ve emekçiler; çünkü, bir şeriat devletinde, okkanın altına ilk gidecek olan onlardır!
📖 Sayfa 213 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Şii'ler Emeviler' in öldürttüğü halife Ali'ye bağlanırlar. İslam da çoğunluğu ve geleneği temsil eden Sünnilere karşı çıkarlar. Haclarından biri ırak'ta Kerbela yadır ki, bugün bile binlerce Müslümanı bir araya getirir. "Ali bir ikinci İsa, Fatıma bakire Meryem'i hatırlatır. Ali'nin oğullarının ölümü, İsa'nın çektiği acı gibi dile getirilir. (E. F Gautier)
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kur'an'ın, yetimler ve öksüzlere olanca özenin gösterilmesi hakkındaki ısrarından anlıyoruz ki, Muhammed'in çocukluk ve gençlik yılları acılar içinde geçmiştir.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Miraç, hicretten bir yıl önce, Muhammed'in peygamberliğini tanıtlamada, büyük çetinliklerle yüzyüze kaldığı bir dönemde olmuştur; mucizesiz peygamber olamayacağından, Muhammed de pek göz alıcı bir örnek koymuştur ortaya. Aslolan bir iddiaydı ve bunu tutturmaktı.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Heryıl Recep ayının 27.nci gecesi, milyonla müslüman, milyonlarca hristiyanın, İsa'nın göğe çıkışını kutlaması gibi, Muhammed'in göğe çıkışını Miraç kandili adıyla anar ve kutlar. Bunlar arasında ertesi günü hiçbir şey olmamış gibi akla ve bilime inandıklarını söyleyenler de görülür.
Her demokrasi kendini koruma hakkına sahiptir ve bu tarz partileri yasaklayabilir.
📖 Sayfa 244 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Peygamber, cinlerin başı olarak gösterilen, İbranice "satan" ile Hristiyanlığın iblis'ini de (Zerdüştlük de ehriman) "diabolos" kabul etmiştir.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bunlar İslam'da varlığını sürdüren düpedüz pagan kalıntılarıdır.
Cennetteki meleklerin başkanı da, Rıdvan.
📖 Sayfa 55 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Din ezilmiş insanın iç çekişi, taş yürekli dünyanın ruhu.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Özellikle çağımızda felsefe, bilimsel verilerin, çok daha geniş sentez potalarında eritilmesidir; öyle olunca, felsefe, yaşadığımız bu bilim çağında daha da zorunludur.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bilim insan oğluna doğruları gösteriyorsa, felsefe, ufuk kazandırıyor; dinci çevrelerin, bilimle flört ederken felsefeyi horlamalarının altında yatan bu.
Bir dil bilgini olan Max muller, dini, "dilin bir hastalığı" sayar.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Freud'a göre tanrıların üç ana işlevi vardır.
Doğanın yol açtığı dehşeti uzaklaştırmak
İnsanın yazgısının acımasızlığı ile barıştırmak
Toplu yaşamanın kişiye dayattığı acıları ve yoksunlukları ödünlemek.
bağdaştırma çabaları ise olsa olsa mizaha konu olur, nitekim olmaktadır.
📖 Sayfa 212 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Vicdanlarda kalmalıydı din. Ayrıca nüfusunun önemli bir bölümü Alevi olan bir ülkede, laiklik, bu açıdan da gerekliydi ve üstelik birleştirici bir role sahipti.
📖 Sayfa 211 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bütünüyle laik bir devlet yapısı oluşturulmadan, Türkiye'de demokrasinin kurulup işlemesi olanaksızdır.
📖 Sayfa 206 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kuran'da, "Allah dilediğine verir", "Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz" der.
📖 Sayfa 53 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
El ifrıki bin yılına doğru yazdığı yergisinde bakınız ne diyor: "Hayır, yoksul kaldığım sürece, Allah'a asla dua etmeyeceğim. Duaları şeyhe, mahzenleri dolup çatırdayan silahlı komutana bırakalım duaları. Ne diye dua etmeliy mişim? Güçlü müyüm? Sarayım, atlarım, has giyisilerim, altından kemerim mi var? Bir tutam toprağım yokken dua etmek iki yüzlülüğün dik alasıdır!
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Ve bütün dinler, bir yerde gericidir ve ilerleme düşmanıdırlar.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bütün dinler gericidir: Çünkü, ölümden sonra "öbür dünyada" ödüllendirme adına, uysallığı, yazgıya boyun eğmeyi vaaz ederek, ezilenleri dünyayı değiştirme eyleminden vazgeçirip edilginliğe iter; böylece, gerçekten adil ve insanî bir düzen kurulmasının önüne geçerek, sonunda sömürü düzeninin sürmesini sağlar, giderek payandalar onu. Marx, "din, halkın afyonudur" derken bunu kastediyordu.
Bugün Türkiye'de, devletin kurduğu, binlerce öğrencisiyle, otuza yakın ilahiyat fakültesi vardır ve hiçbir uygar ülkede bu tür bir enflasyon da yoktur.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
1950'lerden başlayarak saptırılan kurumlardan biri, Diyanet İşleri Başkanlığı'dır.
📖 Sayfa 206 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Maraş, Çorum, Sivas, Malatya olaylarının yaşandığı, nüfusunun önemli bir bölümü Alevi olan bir ülkede, din, nasıl olur da birleştirici bir rol oynayabilir?
📖 Sayfa 212 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Okullarda din derslerinin salt varlığı, çocuk içinde ailesi içinde, inanç ve vicdan özgürlüğüne aykırıdır.
📖 Sayfa 220 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kişinin Tanrı ve din konusundaki inançları, iç dünyasının en dokunulmaz köşelerindedir.. Kişi, Tanrı ve dinler konusunda dilediği seçimi yapabilir.. İnancından ötürü kınanamaz, suçlanamaz, dinsel İnanç ve kanılarını açıklamaya zorlanamaz.. Bunlar, mutlak olarak korunan değerlerdir..
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
[…] bu dünyada yasaklanmış ve Cennet'e girmeyi önleyecek haram şeylerin (kadın, şarap, cinsellik, vb.), öbür dünyada helal sayılması ve ulaşılması gereken ödül türünden hedefler olarak gösterilmesi, tam bir çelişki. Bu dünyada yasaklanan, neden Cennet'te helal oluyor; orada helal olacaksa, bu dünyada yasaklanmasının anlamı ne?
📖 Sayfa 84 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
bilim ve felsefe arasında böyle bir zıtlık yoktur. çünkü her ikisi de özgür aklın işlediği konulardır ve dogmalara karşıdırlar. özellikle çağımızda felsefe bilimsel verilerin çok daha geniş sentez potalarında eritilmesidir; öyle olunca felsefe yaşadığımız bu bilim çağında çok daha zorunludur. bilim insanoğluna gerçeği gösteriyorsa felsefe ufuk kazandırıyor. dinci çevrelerin bilimle flört ederken felsefeyi horlamalarının altında yatan bu.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Aslında her şey, karın ve seks açlığı içindeki Bedeviye göre tasarlanmıştır.
📖 Sayfa 82 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
İşin garip yanı, kadın-erkek eşitsizliği, yalnız bu dünya ile de sınırlı değil; "öbür dünya"da, Cennet'te de, erkekler, cinsel eğilimlerine göre her türlü nimete kavuşturulurken, mümin kadınlar, ahret kadınlarından daha üstün de olsalar, erkeklerine şükredici olacaklar; orada da kadın, erkeğine bağımlı ve, sırası geldiğinde erkeğini memnun eden, sonra da bir kenarda oturan bir konumdadır. Böylece, ütopik bir evrende bile kadının kurtuluşu söz konusu değildir.
📖 Sayfa 128 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kuran'da, "Allah dilediğine verir", "Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz" der. Ve ayrıca, Tanrı, "her şeye gücü yeten" anlamına, Kadir-i mutlak'tır. Bu listeyi daha da uzatmak mümkün. Allah'ın dilediğine verip dilemediğine vermemesindeki "keyfiliğin" takdirini okuyuculara bırakalım.
📖 Sayfa 53 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
“Din ve ahlâk kültürü" dersleri, beklendiği gibi din propagandasına, dua ezberciliğine, hatta uygulamalı ibadet derslerine dönüşmüştür.
📖 Sayfa 180 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
(…) başta sömürü düzeninin getirdiği felaketler, insanları Tanrı, cennet, gökler saltanatı gibi abuk sabuk masallarda kurtuluşa iter. Din, adaletsiz düzenin yol açtığı acılara, karşı, ezilen kitleler için bir "sığınak"tır.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
İslam, Yahudi ve Hıristiyan öğretileriyle Arap paganizminin geleneklerinin bağdaştırılmasıdır; Yahudiliğe ve Hıristiyanlığa pek yakın olan bu din, derinden derine Arap değerleriyle, giderek diliyle damgalıdır.
📖 Sayfa 40 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bir bütün olan insanları, daha baştan kafir olanlarla olmayanlar diye ayıran; cihat çığlıkları atan; kadın-erkek eşitliğini yadsıyıp kadına cennette bile özgürlük tanımayan; kafalara cin, peri, melek, şeytan hurafelerini dolduran bir dinin eğitiminden geçen bir insanın, başta bilim ve akılcılık olmak üzere, çağdaş değerlere saygısı olabilir mi?
📖 Sayfa 201 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Din, adaletsiz düzenin yol açtığı acılara karşı ezilen kitleler için bir " sığınak " tır.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kuran'da Ahrete ilişkin kimi cezalar, işkence sayılacak denli acımasızdır: Alınları, yanları, sırtları dağlamak; kanlı irinli su içirmek; tepelerinden aşağıya kaynar su dökmek; katrandan gömlek giydirmek; demirden gürzle dövmek. Nisa suresinin 55-60. ayetinde anlatılan ve işkence edebiyatına geçecek kadar özgün olan şu cezaya bakınız: "Ayetlerimize inanmayanları, ateşe atacağız; derilerinin her yanışında, azabı tatmaları için onları başka derilerle değiştireceğiz."
📖 Sayfa 80 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
"Derileri yandıkça derilerini değiştirmek": Vahşete bakınız!
Adı, "din kültürü ve ahlak öğretimi" diye de konmuş olsa, amacın İslam ve öteki dinler hakkında bilgi vermek olmayıp, doğrudan doğruya "din telkini" olduğu, işin tezgahlanmasından apaçık anlaşılmaktadır. Bugün, "din kültürü ve ahlak öğretimi" dersi, bir din ve hatta mezhep propagandasından başka bir şey değildir okullarımızda; başka türlü de olamazdı.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Neden günahlar ve sevaplar dünyada yargılanmaz da, ancak Kıyamet günü tartıda belli olur?..
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bilimsel tavır için "kuşkuculuğun" ana erdem olması, doğruyu yanlıştan ayırt etme kaygısından kaynaklanır; oysa, dinsel tavır için ana erdem, "iman etmek", yani kutsal kitaplarla dinsel otoritelerin dediklerine körü körüne inanmaktır.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kimi İslamcıların çok övündükleri; "Biz Ortaçağ'da İbn Sina, Farabi, İbn Rüşd gibi büyük alimler yetiştirdik, altın çağı yaşadık" iddiaları yanlıştır. Çünkü bu düşünce, İslami kuralları çiğneyerek, yer yer Allah'ı inkar ederek ve ölümü göze alarak ilerlemiştir.
📖 Sayfa 242 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kuran'ın kozmogonisi ne denli bilim dışılıklarla dolu ise, evrenin, giderek dünyanın sonu üstüne söyledikleri de o denli akıl dışılıklarla dolu. Olsa olsa birer fantazidir bunlar!
📖 Sayfa 76 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Asıl yapılması gereken bu!..
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Devleti, dine bağımlı olmaktan kurtarmak, ama toplumu ve bireyi de, din karşısında bağımsız kılmak..
Maymunlardan geliyor olmamızın bizi irkilten hiçbir yanı yok ; ama Adem’le Havva’nın soyundan türemiş olmak , böylesi ürküntü verici bir renge bürünmüyor mu ?
📖 Sayfa 69 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Ne dersiniz ?
"-yönetenlerin, yönetilenlere devlet yararına söylemesi gerekli kimi yalanlardan biri olarak bakıyordu dine."
📖 Sayfa 12 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
1980'lerden bu yana, düpedüz faşizmin başını çektiği, faşizm ve dincilik karması gerici bir görüş, “Türk-İslam sentezi", bir devlet ve iktidar ideolojisi haline getirilmiştir.
📖 Sayfa 197 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Erkeklerin kadınlara üstünlüğü, çeşitli hadislerde de işleniyor. Muhammed, bir hadisinde şöyle diyor: "Eğer bir kimseye Allah'tan başka birine secde etmesini emredecek olsaydım, kadınlara, kocalarına secde etmelerini emrederdim." Buna kadını üstelik düpedüz aşağılayan başka hadisleri de katmak mümkün.
📖 Sayfa 128 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Kuran, "kişi, yazgısını boynunda taşır" diyor.
📖 Sayfa 125 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
İslam doğarken, olayların zorlaması sonucu, aynı zamanda bir "devlet dini" olarak ortaya çıkmıştır; öyle olduğu içindir ki, laik anlayışı dışlaması, bu dinin mayasında vardır.
📖 Sayfa 41 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
"Dünyaca bilinmektedir ki, bizim devlet idaresindeki ana programımız, Cumhuriyet Halk Partisi Programıdır. Bunun kapsadığı siyasetler idarede ve siyasette bizi aydınlatıcı ana hatlardır. Fakat bu prensipler gökten indiği sanılan kitapların dogmalarıyla asla bir tutulmamalıdır. Biz ilhamlarımızı gökten veya gaipten değil, doğrudan doğruya hayattan alıyoruz."
📖 Sayfa 169 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
"Kader yoktur. Emevi yöneticilerinin yaptıkları, bizzat kendi fiilleridir" diyen Kaderiye ve Mutezile'den kimi aydının dili kesilmiş, kiminin gözü kör edilmiş, kimi katledilmiş bazısı da sürdürülmüştür. Hatta Emevilerin işine gelen Cebriye akımı, "Kuran Allah kitabı değil, mahluktur" dediklerinde, bu söylem İslamın özünü zedelediğinden görüş sahipleri bayram günü katledilmişlerdir.
📖 Sayfa 241 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Cehennem, günah işleyenlerin cezalarını çekecekleri yer. İbranîler günaha girenleri, suçluları, kurban edilenleri, Kudüs dolaylarında Hinnom vadisi denen bir yere atarlarmış, buraya da Gehinnom derlermiş; Cehennem kelimesi, işte buradan Arapçaya geçmiştir.
📖 Sayfa 79 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Bizde, öteden beri, "laiklik dinsizlik demek değildir" diye ortada dolaşan iddia, devletin din ve inanç dünyasına karışmasına karşı çıkma perdesi altında, onun, bu alana, -adını koyalım- İslam adına, dahası onun bir mezhebi, Sünnilik adına el atmasını savunmaktadır aslında; yani düpedüz laikliğe düşman bir düşüncenin ürünüdür.
📖 Sayfa 194 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Muhammed, kendinden önceki peygamberlerin öyküsüne yer vermek zorundaydı ; Çünkü bununla , kendisini bir silsilenin içine katarak , yerini , giderek önemini belli etmiş oluyordu ; daha öncekilerin eylemine tanıklık ederken , kendi eylemine de bir anlam kazandırmış oluyordu . Kısacası , onlara güç katıyor , güç alıyordu onlardan ..
📖 Sayfa 69 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Allah kelimesinin kökeni tartışmalıdır. Allah, İslam öncesi panteonda, tanrılardan biriydi; Kuran'a, başka bir anlam ve çerçeve içinde gelip girmiştir. Her şeye karşın, kelimenin nereden geldiği üzerine çeşitli görüşler ileri sürülür. Akla yakın oları, kelimenin, ruh anlamındaki İbranice eloah'tan (çoğulu elohim) gelmiş olmasıdır […]
📖 Sayfa 52 · İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli
Sıkça Sorulan Sorular
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? kimin eseridir?
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, Server Tanilli tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1991'de yayımlanmıştır.
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? kaç sayfadır?
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?, 273 sayfadır (Adam Yayınları baskısı).
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?'in en ünlü sözü nedir?
“Din adamı olur, ama aydın din adamı olmaz.”