Naomi Klein'in 2010'da yayımlanan Şok Doktrini adlı eseri, Araştırma-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Selim Özgül çevirisiyle Agora Kitaplığı tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Eserden akılda kalan bölümleri, beğeni sırasına göre aşağıya derledik.
Şok Doktrini'den En Beğenilen Alıntılar
Kriz anlarında(bu kriz ister mali kriz olsun ister savaş ya da terör saldırısı)halk sihirli bir çözüme sahip olduğunu söyleyenlere çok büyük yetkiler vermeye isteklilik göstermektedir
Şok Doktrini, Naomi Klein
Bize göre, korku ve kargaşa gerçek bir vaat olarak sunulmuştur.
📖 Sayfa 9 · Şok Doktrini, Naomi Klein
“Tanrı’nın gözünde yeryüzü bozulmuş ve şiddet doluydu artık. Ve Tanrı yeryüzünün bozulduğunu gördü; çünkü yeryüzündeki bütün insanlar yoldan çıkmıştı. Ve Tanrı Nuh’a, 'İnsanların varlığına son vermeye karar verdim; çünkü yeryüzü onlar yüzünden şiddetle dolu; şimdi yeryüzünü onlarla birlikte yok edeceğim' dedi."
📖 Sayfa 1 · Şok Doktrini, Naomi Klein
Britanya’ya yerleştirilen 4.2 mil yon adet gözetleme kamerasıydı; bu kameralardan dört kişiye bir tane düşmekteydi. ABD’deyse 30 milyon adet kamera vardı ve yılda yaklaşık 4 milyar saatlik çekim yapıyordu. Tabii bu durum büyük sorun yaratıyordu: 4 milyar saatlik çekimi kim izleyecekti?
Şok Doktrini, Naomi Klein
Seçimle gelmiş liderlerin seçmenlerin kendilerinin düzenli olarak değerlendirmeye tabi tutulan iş performansları konusunda ne düşüneceğine kafa yorması gerekiyordu. 1980’lerin başlarında, hatta Reagan’la The- atcher’ın iktidara geldikleri ve Friedman’ın onlara etkili bir danışman olarak hizmet ettiği zaman bile, Güney Koni’de vahşi bir şiddet kullanılarak uygulanan radikal ekonomik gündemin Britanya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde hayata geçirilmesinin mümkün olduğu çok kesin değildi.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Egemen, acil bir durumda karar verebilendir...
Şok Doktrini, Naomi Klein
Carl Schmitt Nazi avukatı
Şoku kullan yada yarat
Şok Doktrini, Naomi Klein
Devleti geri çek
Piyasayı içeri al
Sistemi kalıcılaştır...
Yeltsin tarihte güçlü bir yönetici olmaktan ziyade, bir yolsuzluk timsali olarak yer alıyordu.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Brezilya, 1970'li yillarda ABD destekli bir cuntanın denetimindeydi ve Friedman’ın Brezilyalı öğrencilerinden bazıları kilit
Şok Doktrini, Naomi Klein
görevlerde bulunuyorlardı.
Uruguay’da ordu 1973 yılında bir darbe gerçekleştirdi ve ertesi yıl Chicago’nun çizdiği yolda yürümeye karar verdi.
Bu defa deneye yeni katılan ülke, 1976’da cuntanın iktidarı Isabel Perön’dan aldığı Arjantin’di. Arjantin, Şili, Uruguay ve Brezilya’nın artık tamamen ABD destekli askeri yönetimlerce idare edildiği ve bu ülkelerin Chicago Okulu iktisat biliminin canlı laboratuvarları olduğu anlamına geliyordu.
Güzellik, doğruluktur, doğruluksa güzellik.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Hepsi bu ,yeryüzünde bildiğin ve bilmen gereken her şey..
Her değişiklik mutlaka konunun da değişmesi demekdir.
Şok Doktrini, Naomi Klein
"Yaratıcı yıkım bizim hem kendi toplumumuz içinde hem de dışarıdaki göbek adımızdır. Her gün iş dünyasından bilime, edebiyata, sanata, mimariye ve sinemadan politikaya ve hukuka... kadar eski düzeni yıkıyoruz. Tıpkı tarihsel misyonumuzu yerine getirmek için bizim onları yok etmemiz gerektiği gibi, onların da ayakta kalabilmek için bize saldırmaları gerekir. "
Şok Doktrini, Naomi Klein
MİCHAEL LEDEEN
Kriz meydana geldiğinde alınan önlemler, pusuya yatmış bekleyen düşüncelere dayanır.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Günümüzün piyasa toplumunun yaratılması, kendiliğinden ortaya çıkan bir dizi olayın değil,” diye yazmaktadır Wang Hui, “daha ziyade devlet müdahalesinin ve devletin uyguladığı şiddetin bir sonucuydu”
Şok Doktrini, Naomi Klein
Krizi derinleştiren, Yeltsin’in yasa dışı bir şekilde Parlamento’yu feshetmesi ve ülkenin en yüksek mahkemesine meydan okumasıydı
Şok Doktrini, Naomi Klein
Arjantin, ülkeye yabancı yatırım çekmek için Business Week’in yanında sunulan otuz bir sayfalık bir reklam eki yayınlattı; bu ekte şöyle söyleniyordu: “Tarihte özel yatırımı destekleyen birkaç ülkeden biriyiz... Toplumsal bir devrim yaşıyoruz ve kendimize ortaklar arıyoruz. Kendimizi devletçiliğin yükünden kurtarıyoruz ve özel sektörün rolünün çok önemli olduğuna yürekten inanıyoruz."
Şok Doktrini, Naomi Klein
Kısacası bütün ülke mesajı almıştı: Direniş ölüm demekti.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Kafamı yiyip bitiren,herseyim olan belleğimi silen ve beni isimden alıkoyan bu duygu nereden kaynaklanıyor?Harika bir tedavi uygulaniyordu ama hastayı kaybettik.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Hemingway Elektroşok üzerine söylediği söz
Washington’ın düşünce kuruluşlarındaki iktisatçılar, Rusya’da yaratılmasına yardımcı oldukları Frankenştayn ekonomisini tanımayıp, ‘mafya kapitalizmi’ diyerek alay ediyorlardı.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Krizler bir bakıma demokrasinin serbest bolgeleridir.Başka bir deyişle rıza arayışı ve konsensüs ihtiyacı duyulmayan zamanlarda
Şok Doktrini, Naomi Klein
politikada ortaya çıkan boşluklardır.
Korku ve düzensizlik, ileriye doğru atılan her yeni adımın katalidir.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Washington şahinleri dünyada Amerika Birleşik Devletleri’ni ve Ortadoğu’da İsrail’i gözeten emperyal bir role bağlı kalmaktadırlar.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Vejetaryenler nasıl birinci sınıf bir boeuf bourguignon hazırlayamazlarsa, aynı mantık çerçevesinde muhafazakarlar da iyi bir yönetim sergileyemezler...Yönetme görevi bakımından muhafazakarlar felaketin diğer adıdır. Michael Wolfe
📖 Sayfa 498 · Şok Doktrini, Naomi Klein
Reform açısından en çok aranan koşul,daha önce verilen siyasal mücadelenin bitkin düşürdüğü yorgun bir halktır… Çünkü fiyatların serbest bırakılmasının arifesinde hükümete güven duyulmasının, ciddi sosyal çatışmaların imkansız hale gelmesinin, hükmetin bir halk ayaklanması sonucunda alaşağı edilmemesinin yolu burada geçmektedir.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Rusya’nın ‘ekonomik reformlar’ınm sadece sekiz yılda 74 milyon insanın fakirleşmesine yol açtığı anlamına geliyordu.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Ne geçmişe ne de geleceğe aitler.
Şok Doktrini, Naomi Klein
RAİNER MARİA RİLKE
“Sıkıp içinizi boşaltacağız, sonra da kendimizle dolduracağız. ” (George Orwell, 1984)
Şok Doktrini, Naomi Klein
Sıkıp içinizi boşaltacağız sonrada kendimizle dolduracağız.
📖 Sayfa 27 · Şok Doktrini, Naomi Klein
İşte, ben felaket olaylarının ardından kamu alanını hedef alan, ayrıca felaketleri "heyecan verici piyasa fırsatları" olarak gören bu örgütlü saldırıları felaket kapitalizmi diye nitelendiriyorum.
Şok Doktrini, Naomi Klein
"Ve tahta oturan şunları söyledi: 'Bakın, her şeyi yeniliyorum.' "
📖 Sayfa 479 · Şok Doktrini, Naomi Klein
tsunami felaketi önceki yangının yapamadığını yapmıştı:
Şok Doktrini, Naomi Klein
Bütün sahili baştanbaşa temizledi.
"Ulusal mirasımız kayboldu " diyordu Bagdatlı bir lise öğretmeni. Bölge esnaflarından biri müzeyle ilgili olarak şöyle söylüyordu: Orası, Irak 'ın ruhuydu. Eğer müze yağmalanan hazinelere tekrar kavuşamazsa, kendimi ruhumun bir parçası çalınmış hissedeceğim. Chicago Üniversitesi 'nde arkeolog olan McGuire Gibson bu olayı şu şekilde anlatıyordu: " Bu olay daha çok beynin bir kısmının kesilip alınmasına benzemekte. Binlerce yıl devam etmiş bir kültürün, bütün bir kültürün derin bir anısı sökülüp götürülmüş durumda. "
Şok Doktrini, Naomi Klein
İçe dönük şizofren ya da melankolik bir kimse, kapılarını dış dünyaya kapatıp dünyanın geri kalanıyla ticari ilişki kurmayı reddeden, duvarlarla çevrili bir şehre benzetilebilir. ... Duvarda bir gedik açmak ve dış dünyayla ilişkileri yeniden sağlamak mümkündür. Maalesef biz, bombardımanlar sırasında verilen zararların çapını kontrol altına alamıyoruz.
📖 Sayfa 457 · Şok Doktrini, Naomi Klein
"Dünya karmakarışık halde ve birinin baştan aşağı temizlik yapması gerekiyor."
📖 Sayfa 479 · Şok Doktrini, Naomi Klein
(Condoleezza Rice, Irak'ın işgalinin gerekliliği üzerine)
Yaralar bir defada açılmalı ki, az acı versin, az kızgınlık yaratsın niccolo Machiavelli
Şok Doktrini, Naomi Klein
İsrail Ticaret Odaları Federasyonunun başkanı Gillerman CNN’de şunları söylüyordu: “Siyasal bakımdan doğru olmayabilir ve hatta Müslümanları hepsinin terörist olduğunu söylemek de doğru bir saptama olmayabilir, ancak gerçek olan bir şey var ki, o da bütün teröristlerin Müslüman olduğudur. Dolayısıyla bu savaş sadece İsrail’in savaşı değildir. Bütün dünyanın savaşıdır.”
Şok Doktrini, Naomi Klein
Dünya karmakarışık halde ve birinin baştan aşağı temizlik yapması gerekiyor.
Şok Doktrini, Naomi Klein
‘ekonomik çöküntü faşizmi doğurur’
Şok Doktrini, Naomi Klein
Saddam, ABD’nin güvenliğine karşı bir tehdit oluşturmuyordu, fakat ABD’li enerji şirketleri açısından bir tehditti.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Gelişmekte olan ülkelerin çıkarları tek bir bakış açısı ortaya koyarak iyi bir hizmet sunulamaz.
📖 Sayfa 82 · Şok Doktrini, Naomi Klein
Meksika ekonomisinin 1994'te Tequiia Krizi diye bilinen büyük bir çöküş yaşadığı sırada: ABD’nin şirket kurtarma koşulları özelleştirmelerin yangından mal kaçirircasına yapılmasını gerektiriyordu ve Forbes, sürecin yirmi üç yeni milyarder daha yarattığını duyuruyordu.
Şok Doktrini, Naomi Klein
“Rusya’nın kurumsal yapılarının geriye hiçbir şey kalmayıncaya kadar parçalanması,” diye yazıyordu Harvard tarihçisi Richard Pipes.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Şili 2007’de bile dünyanın en eşitsiz toplumlarından biri olarak varlığını sürdürmeye devam etti.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Belirlenen hedef terörizme karşı mücadele olmasına rağmen varılan sonuç, bir felaket kapitalizmi kompleksinin yaratılması şeklinde oldu.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Yaralar bir defa da açılmadı ki, az acı versin, az kırgınlık yaratsın
Şok Doktrini, Naomi Klein
Hayır, kör değil, şeytan onlar. Çok iyi görüyorlar.
Şok Doktrini, Naomi Klein
ITT’nin üst düzey yöneticileri Nixon yönetimine, çok açık şekil de askeri darbe çağrısını da içeren on sekiz maddelik bir strateji hazırlama cüretini göstermişti: “Şili ordusu içindeki güvenilir kaynaklara ulaşılmalı,” dendikten sonra şöyle devam ediliyordu:
Şok Doktrini, Naomi Klein
“...Planlı bir şekilde Allende’ye karşı memnuniyetsizlik yaratmalarında ve böylelikle onu görevden ayrılmak zorunda bırakmalarında büyük fayda var.”
Polonyah editör Przemyslaw’m anlattığı gibi, hareketin tepesinde yer alanlar “tabanlarından fiilen kopmuşlardı... destekleri fabrikalardan ve sanayi tesislerinden ziyade, kiliseden gelmekteydi”
Şok Doktrini, Naomi Klein
1972'de gazeteci Jack Anderson, telefon şirketinin iki yıl önce Allende’nin göreve
Şok Doktrini, Naomi Klein
gelmesini engellemek üzere CIA ve Dışişleri Bakanlığıyla birlikte gizlice planlar hazırladığını gösteren belgelere dayalı, bomba etkisi yaratan bir dizi yazı yayınladı. ITT’nin Şili’de ki muhalif güçlere 1 milyon dolar rüşvet teklif etmesi şeklinde, kökü derinlere giden bir komployu ortaya çıkardı.
Saldırı kuvveti çevrenin kontrolünü ele gecirmeli ve düşmanın neler olup bittiğini anlama ve algılama yetisini kaybettirmeli böylece direnemez hale getirmelidir...
Şok Doktrini, Naomi Klein
"Yaratıcı yıkım bizim hem kendi toplumumuz içinde hem de dışarıdaki göbek adımızdır. Her gün iş dünyasından bilime, edebiyata, sanata, mimariye ve sinemadan politikaya ve hukuka ... kadar eski düzeni yıkıyoruz. Tıpkı tarihsel misyonumuzu yerine getirmek için bizim onları yok etmemiz gibi, onların da ayakta kalabilmek için bize saldırmaları gerekir."
📖 Sayfa 393 · Şok Doktrini, Naomi Klein
Yaralar bir defada açılmalı ki, az acı versin, az kırgınlık yaratsın.
Şok Doktrini, Naomi Klein
NİCCOLO MACHİAVELLİ PRENS 1513
"Benim tek bir amacım vardı; ertesi güne kadar hayatta kalmak... Fakat sadece hayatta kalmak değil, ben olarak yaşamak."
📖 Sayfa 132 · Şok Doktrini, Naomi Klein
Gerçek değişimi ancak, bir kriz yaratır.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Modern bir elit kesime sahip olmadan ülkeyi modernleştirmezsiniz.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Benim bir tek amacım vardı ertesi güne kadar hayatta kalmak… Fakat sadece hayatta kalmak değil, ben olarak yaşamak. (Arjantin’in işkence kamplarında geçirdiği dört yılın ardından suya kalmayı başaran Mario Villani.)
Şok Doktrini, Naomi Klein
" Bugün gerçekte bir gözetleme toplumunda yaşadığımızın farkında olmak bizi korkutmaktadır. "
Şok Doktrini, Naomi Klein
RİCHARD THOMAS BİRLEŞİK KRALLIK ENFORMASYON BAKANI 2006
Fakat aynı zamanda şu da bir gerçektir ki, bazı ideolojiler halka karşı bir tehtittir ve bunun Böyle bilinmesi gerekir
📖 Sayfa 24 · Şok Doktrini, Naomi Klein
Arjantin’deki imha hareketi kendiliğinden ortaya çıkmamış, tesadüfen gelişmemiştir ve hiçbir mantığı olmayan bir olay da değil dir: Arjantin ulusal topluluğunun ‘gerçek bir parçası’mn sistemli bir şekilde yok edilmesidir; bu sıfatla, topluluğu dönüşüme uğratmayı, oluşum şeklini, toplumsal ilişkilerini, kaderini, geleceğini yeniden tayin etmeyi amaçlamaktadır. ” (Daniel Feierstein, Arjantinli bir sosyolog, 2004)
Şok Doktrini, Naomi Klein
Kapitalist genişlemenin ilk aşamasında bu tür açgözlü büyüme, sömürgecilikle sağlanmıştı: Benimsenen yöntem, yeni toprakların keşfedilmesi ve toprakları hiçbir karşılık ödemeden ele geçirip, diğer halkı devre dışı bırakarak bölgenin zenginliklerini alıp götürmekti.
Şok Doktrini, Naomi Klein
Sıkça Sorulan Sorular
Şok Doktrini kimin eseridir?
Şok Doktrini, Naomi Klein tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2010'da yayımlanmıştır. Türkçeye Selim Özgül çevirmiştir.
Şok Doktrini kaç sayfadır?
Şok Doktrini, 640 sayfadır (Agora Kitaplığı baskısı).
Şok Doktrini'nin en ünlü sözü nedir?
“Kriz anlarında(bu kriz ister mali kriz olsun ister savaş ya da terör saldırısı)halk sihirli bir çözüme sahip olduğunu söyleyenlere çok büyük yetkiler vermeye isteklilik göstermektedir”