Tanıl Bora'nın imzasını taşıyan Cereyanlar, Araştırma-İnceleme alanının dikkat çeken yapıtlarındandır. Türkçede İletişim Yayıncılık etiketiyle yayımlanmıştır. Sayfa sayfa işaretlenen bu sözler, okurların favorilerini yansıtıyor.
Cereyanlar'dan En Beğenilen Alıntılar
Abdülhamid döneminde kurulan, Türk-İslam kimliğinin ezeli devamına dayanan resmi tarih anlatısı, yine Alkan'ın sıfatlandırmasıyla militer ulusçuluk kasnağına gerildi. Abdülhamid'in Müslüman nüfusun tutunumunu güçlendirmeye dönük pan-lslamizm söylemine paralel olarak geliştirdiği, ulemanın göreli özerkliğini gerileterek dini devlet denetimine alma politikası da sürdürüldü.
Cereyanlar, Tanıl Bora
"İyi biliniz ki Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müridler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru ve en hakiki tarikat tarikat-ı medeniyedir. Medeniyetin emir ve talep ettiğini yapmak insan olmak için kafidir."
Cereyanlar, Tanıl Bora
Cumhuriyet aydınları kendi konumlarını Türkiye'nin içindeki Batı olarak algılıyorlardı. Beraberinde sadece bir üstünlük iddiası ve öncülük coşkusu değil, yalnızlık kederi de getirebilen bir konumdu bu.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Batı'ya fabrika yol, Doğu'ya komando karakol.
📖 Sayfa 843 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Genç Kalemler çevresinin 1911'de yayımladığı Milli jimnastik dergisinin alt başlığı "Kuvvetli ol, kavga et!" idi.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Osmanlı-Türk aydınları hınç-haset gerilimi içinde olsa bile, Batı'ya bakıyorlardı; Doğu'nun tek ilginç yanı, bizim farkımıza, ileriliğimize delalet etmek olabilirdi.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Türk Sağınm Üç Hali'nde muhafazakarlığı daha ziyade bir ruh hali, bir duruş/duyuş, bir üslüp olarak anlamak gerektiğini yazmıştım. Muhafazakarlık, bir düşünce akımı olmaktan ziyade bu vasfıyla, Türk sağının, milliyetçiliğin ve İslamcılığın esansı olmuş, geniş bir asgari müşterek zemininin oluşumuna da katkıda bulunmuştur.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk milli bayramı,23 Temmuz, 1908'de İkinci Meşrutiyet'in ilan edildiği gündü. Meşrutiyet Bayramı da dendiyse de, Hürriyet Bayramı ismi uygundu. Hürriyet Bayramı, 1934'e kadar kutlanmaya devam edildi. Ancak Yeni Türkiye'nin, Cumhuriyet'in ihdas ettiği bayramların gölgesinde kalıyordu ve Osmanlı'ya aitti, velhasıl 1935'te ilga edildi.
Cereyanlar, Tanıl Bora
" Garpçılar, Batı/Avrupa medeniyetinin tek medeniyet olduğuna ve onu şeksiz şüphesiz, gülüyle dikeniyle benimsemek gerektiği fikrindeydiler . "
📖 Sayfa 83 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Milliyetçilik, her şeyden önce bir kuvvet amili olarak görülüyordu.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Ahmed Rıza, modern ordu rejiminde askerin kanını kaynatabilmek için onu artık padişah aşkıyla ve sadece din aşkıyla değil asıl vatan aşkıyla galeyana getirmek gerektiğine de dikkat çekiyordu. Ahmed Rıza'nın Eski Roma'ya atıfla, askerin sadece vatanı değil onunla beraber anayasal düzeni, özgürlük ve kanun hakimiyeti fikrini koruma bilinciyle savaşması idealini koyması da anlamlıdır.
Cereyanlar, Tanıl Bora
“Hukukunu talep eden ahaliye asi denmez”
📖 Sayfa 42 · Cereyanlar, Tanıl Bora
" Fatma Aliye, Osmanlı ve Türkiye tarihinde ismi ve sureti bir parada ' yayımlanan ' ilk kadın olur. Bu tercih, başlarda laisist-Kemalist çevrelerin tepkisine neden olmuş, hatta bir süre 50 liralık banknotları kabul etmeme, iade etme boykotu uygulanmaya çalışılmıştır . ''
📖 Sayfa 745 · Cereyanlar, Tanıl Bora
"Çünki o, artık derini aramıyor. Aldığı istikamet ve her gün biraz daha artan hızı buna manidir. Biz, bir takım şakuli insanlardık. Halbuki bunlar, ufkidirler. Kuşlar gibi ufkidirler. Bunlara artık yürüyor denilemez. Uçuyorlar. Kanatla hiç derine gidilir mi? Kanat daima yükseğe ve uzağa götüren uzuvdur." Sür'at ve iyimserlik telkin -ve tamim- eden Türk modernizmi, kendi tecrübesi üzerine durup düşünmekten men eder gibidir.
Cereyanlar, Tanıl Bora
"Canlı hayata cansız madde karşısındaki mühendis gibi değil bir kalp adamı olarak yaklaşmayı istedim"
Cereyanlar, Tanıl Bora
Prens Sabahattin'in ifadesiyle: "En büyük düşmanımız doğrudan doğruya kendimiziz".
Cereyanlar, Tanıl Bora
Dünyaya gelmek bir saldırıya uğramaktır
📖 Sayfa 451 · Cereyanlar, Tanıl Bora
" Mustafa Kemal Afet İnan'a yazdırdığı notlarında " Arapların dini " , " Muhammed'in kurduğu din " diye andığı İslâm'ın, Türk milletinin milli rabıtalarını gevşettiğini, milli hisleri uyuşturduğunu söyler. "
📖 Sayfa 149 · Cereyanlar, Tanıl Bora
1930'larda faşizm ve nasyonal sosyalizm Kemalist elit içinde epey sempatiyle izleniyordu.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Tayfun Gönül (1958-2012), Türkiye'nin ilk vicdanî retçisidir.
📖 Sayfa 711 · Cereyanlar, Tanıl Bora
"İnkılap zamanlarında her eski düşmandır."
Cereyanlar, Tanıl Bora
Japonya'da nüfus 50 milyonken sadece 460 bin kişiye seçmenlik hakkı tanınmış; seçmen sayısı adım adım, "eğitim yoluyla halk çocuklarına sindirile sindirile" yükseldi
Cereyanlar, Tanıl Bora
"Belki de Türk muhafazakârlığının meşrebi zaten budur; hudutsuz bir faydacılığın gölgeliğinde, "sürdürülebilir" melankoli vasatı..."
Cereyanlar, Tanıl Bora
Bahtiyar Türk kadını, meğer seni ne çok düşünenler varmış... Bilen sana karışıyor, bilmeyen sana karışıyor.
📖 Sayfa 753 · Cereyanlar, Tanıl Bora
İttihatçılığın üç büyük liderinden Talat Bey'in, Rauf Bey'le bir dertleşmesin de, "Bizim bu memlekette kurduğumuz düzen, olsa olsa aydın bir istibdattır," diye yakındığı aktarılır.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Prens Sabahattin, Kamusal alandaki değişimin anahtarı, mahir, müteşebbis insanı/bireyi yetiştirmekteydi.
Cereyanlar, Tanıl Bora
" En büyük düşmanımız doğrudan doğruya kendimiziz "
Cereyanlar, Tanıl Bora
Peyami Safa, sağ düşüncenin bütün temel uzuvlarının maketini yapmış, kalemi cevval bir otodidakttı: anti-komünist milliyetçi, maneviyatçı... Milliyetçi-muhafazakar edebiyat kuramcısı Faruk Timurtaş'ın deyişiyle: "Ruh adamı".
Cereyanlar, Tanıl Bora
Kürt olmak suç değil, Kürtçe konuşmak kabahat değildir
📖 Sayfa 843 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Namık Kemal cumhuriyet kavramını 'aşırı' bulsa da, yaptığı iş, cumhuriyetçi-demokratik kavramlara İslami karşılıklar üretmekti; veya tersinden bakarsanız, İslami kavramların cumhuriyetçi-demokratik yorumlarını geliştirmek.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Teknolojik gelişmenin hızının ve olağanüstü 'yeniliklerin' verdiği iyimserlikle, hayatın ve insanın 'özünün' bozulduğuna dair kültürel karamsarlık, içiçeydi.
Cereyanlar, Tanıl Bora
1933'te Bursa'da küçük bir dinci kalkışma girişiminin bastırılması üzerine öfkeyle verdiği bu demeçte M. Kemal, Cumhuriyet inkılaplarının gerçek koruyucusu olan gençliği, en ufak bir karşı-devrimci "kıpırtı" karşısında bile, işi polise-orduya-adliyeye bırakmayıp, "elle, taşla, sopa ve silahla" müdahale etmeye çağırır.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Devletin zaafını millete söylemeyi vatanperverlik eseri bulmam.
📖 Sayfa 33 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Sabahattin Ali, "ekmeğini alnının teriyle çıkartan namuslu vatandaşlara" hitap eden siyasi yazıların baş müellifidir.
📖 Sayfa 614 · Cereyanlar, Tanıl Bora
"Atatürk Türkiye'si"nin mümeyyiz vasfı zaten kendisini Doğu dünyasından sıyırmasıydı; kurtulmak, Doğululuktan kurtulmaktı. Falih Rıfkı, davayı "Türk kafasını Arap kaynaklarından arındırmak"la tanımlar.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Lütfü Müfit Bey "Bizim belli, milli bir amacımız vardır. Ona varmak için ara sıra kanunun üstüne de çıkarız" demişti.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Acilcilik ve alarm duygusu, Cumhuriyet'e taşınan temel 'milli hassasiyet' olacaktır. "Telaşlı modernleşme" kavramına başvuran Hasan Aksakal, bu ivecenliğin romantizme alan açtığını anlatır.
Cereyanlar, Tanıl Bora
" Kemalizm, 1980'lerde içinden ve dışından tartışılmaya başlamıştı. 12 Eylül rejiminin yoğun Atatürkçülük aşılaması, bu militarist otoriter- faşizan rejime dönük sorgulamayı Kemalizmin sorgulanmasıyla yan yana getirmişti. "
📖 Sayfa 179 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Düşünmeyi günah sayan sefaleti din diye tanıtan gerilikle taassubun zulme sığınması
📖 Sayfa 379 · Cereyanlar, Tanıl Bora
"Hayat bir mübarezedir [çekişme-çarpışma]'', 1910'ların başından itibaren, neredeyse 'milli vecize' haline gelmişti.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Sistemli bir ilgisizlikle, ferah gönüllü bir meraksızlıkla karşı karşıyayız.
📖 Sayfa 23 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Mustafa Kemal Afetinan'a yazdırdığı Medeni Bilgiler notlarında "Arapların dini", "Muhammed'in kurduğu din" diye andığı İslam'ın, Türk milletinin milli rabıtalarını gevşettiğini, milli hislerini uyuşturduğunu söyler.
Cereyanlar, Tanıl Bora
"Devletimiz, dışardan yurdumuza getirilmek istenilen yabancı fikirleri bize zarar vermiyecek bir hale koymakta büyük bir başarı göstermiştir."
Cereyanlar, Tanıl Bora
" İslâmcılık " adı, İslâmcı olarak tanımlananlarca uzun süre üstlenilmemiştir . Onun yerine yalın " Müslüman " adını ( veya " tevhidî Müslüman, şuurlu Müslüman) yeğliyorlar, zira İslâmcılığa atfedilen, İslâm merkezli bir politik ideoloji ve toplum tasavvurunu . Böyle düşünenlerden , 1981 'de bu adın artık " galat-ı meşhur " haline geldiğini söyleyerek ısrarı bıraktı, yeni kitabına İslâmcı Gençliğin El Kitabı adını verdi. İslâmcılık, " İslâm'ı dava eder bir durumda bulunmayı " ifade etmekte, " Müslüman'' ın önüne geçmişti ona göre. "
📖 Sayfa 415 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Diyalektiksiz sentezle, bir 'zıtların birliği' parodisi gerçekleştirir: Uçları zıtlıktan çıkarıp ilahi iradeye uydurma itilimini temsil eden "tevhid-i ezdad"dır [zıtların birliği] bu. Böylece "Hep'çi" olur.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Tevfik İleri, hep "vatan için ölmek"ten söz etmek yerine, "biraz da vatan için yaşamasını bilmeliyiz" düsturunu telkin eder gençlere.
📖 Sayfa 241 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Nutuk, bir iç siyasi hesaplaşma metnidir. Parti içi ve dışı muhalefetin tasfiyesinin tamamlandığı, tek parti rejiminin inşasına girişildiği evrede, mutlak iktidarı tescilleyen bir meydan okuma niteliği taşır.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Ziya Gökalp bile, 1922'de Mustafa Kemal'e hitap eden "lstida" şiirlerinde, ona milletin velisi ve vasisi misyonunu yüklüyordu: "Bu milletin sen tutmazsan elinden/Yanlış yola gidebilir cehlinden."
Cereyanlar, Tanıl Bora
"her şeyden evvel nizam, her şeyden evvel devlet otoritesi"
Cereyanlar, Tanıl Bora
İki bin yıl önceki karanlığa sürükleyen Kuran kursları
📖 Sayfa 379 · Cereyanlar, Tanıl Bora
" Bu arada " diyalog ihaneti " diye tanımladığı Gülenciliğe de ilk karşı çıkanlardan biri olmuştur. "
📖 Sayfa 442 · Cereyanlar, Tanıl Bora
" Kemalizmin dini denetleme endişesi ve laiklik terbiyesi içinde dinden faydalanma politikası, ulemaya yine bir işlev kazandırıyordu. Aslında, dini devlet hizmetine koşan Osmanlı'dakiyle aynı işlevdi bu ; sadece muhtevası değişmiş ve tenzili rütbeye uğramıştı. Hilafeti ilga eden kanunun, ' hilafet hükümet ve cumhuriyet mana ve mefhumunda zaten mündemiç bulunduğundan ' gerekçesiyle meşrulaştırılması, laiklik hedefine dini destek devşirme politikasının kritik bir örneğidir. Cumhuriyet'in din uleması, bu hizmete memur edilmişti. "
📖 Sayfa 419 · Cereyanlar, Tanıl Bora
" Milliyetçi hamasetten beri durduğu için eleştirildiğini bildiğimiz romancı 𝗥𝗲𝘀̧𝗮𝘁 𝗡𝘂𝗿𝗶 𝗚𝘂̈𝗻𝘁𝗲𝗸𝗶𝗻 ' in bile 𝙶𝚘̈𝚔𝚋𝚘̈𝚛𝚞̈ 'de laiklik ilkesini " 𝙩𝙚𝙠 𝙆𝙖̂𝙗𝙚 𝙤𝙡𝙖𝙧𝙖𝙠 𝙏𝙪̈𝙧𝙠 𝙢𝙞𝙡𝙡𝙚𝙩𝙞𝙣𝙚 𝙩𝙖𝙥𝙢𝙖𝙠 " la açıklayan bir yazısının çıkması, 𝙏𝙪̈𝙧𝙠𝙘̧𝙪̈𝙡𝙪̈𝙜̆𝙪̈𝙣 o dönemde gördüğü rağbeti gösterir. "
📖 Sayfa 275 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Rasim Özdenören, l 979'da yayımladığı Gül Yetiştiren Adam'da, Cumhuriyet inkılaplarını ve insanları kafirleştiren modern hayatı reddederek ömür boyu evinden çıkmayan bir 'sahici' dindarın hikayesini anlatır. Bu novellaya sinen heroik melankoli havası, Rasim Özdenören'in denemelerinde yerini serin bir eleştiri üslübuna bırakır.
Cereyanlar, Tanıl Bora
Sözgelimi insanlar tasarruf ettikleri paraya dahi bir zati
Cereyanlar, Tanıl Bora
eşyaymışçasına bağlanmakta, esnaf verimlilik kaygısıyla değil sadece "devlete hesap verme ve temize çıkma" endişesiyle hesap tutmaktadır.
Abdülkadir Kemali Bey, 1922'de, Milli Mücadele zafere ilerlerken, "memleketin kurtarılan yerlerine 'kurtarılmış"' denemeyeceği uyarısında bulunacaktır; çünkü "Yunan işgalinden daha ziyade fena olan kötü idaremiz vardır".
Cereyanlar, Tanıl Bora
1999 yılındaki büyük Marmara depremi sonrasında MHP'li Sağlık Bakanı Osman Durmuş'un dış
Cereyanlar, Tanıl Bora
yardım girişimleriyle ilgili olarak, "Yaşama alışkanlıklarını bilmediğimiz yabancı doktorlara ihtiyacımız yok" , "Yunan kanı istemiyorum", "Ermeni yardım ekibine izin veremem" gibi sözleri, irkiltici bir ksenofobiyi ele vermesi bakımından manidardır. 1999 depremi, tümüyle devlet ve hükümete güveni sarstığı gibi MHP'nin yönetebilirlik ehliyeti hakkında da güven kırıcı oldu.
Retro'su, aslının yerini tutmuş değildir: 1990'lardan itibaren Türkçülüğün uyanışının asıl alameti Nihal Atsız'ın yeniden keşfidir. Onun yeniden ilgi
Cereyanlar, Tanıl Bora
uyandırması, ideolojik içeriğinin yanı sıra üslübuyla da ilgilidir. Atsız'ın sadece steril ırkçılığı ve dine mesafeli modernist metafiziği değil sarkastik üslubu da, 1930-80 arası yarım asrın taşralı milliyetçi-muhafazakar kitlelerini yadırgatmıştı.
"şerefelerden vasıtasız dökülen Allah sesini boğmamalısınız"
📖 Sayfa 355 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Soyut Millet'i yüceltirken, somut-reel milletten kuşku duyan milliyetçiliğin evrensel çelişkisi... Mustafa Kemal'in Nutuk'ta bir yandan "Benim için en büyük korunma yeri ve yardım kaynağı milletin bağrıdır" derken, birçok yerde milletin rüşd eksiğini ima etmesi, bu yapısal paradoksu yansıtır.
📖 Sayfa 127 · Cereyanlar, Tanıl Bora
Sıkça Sorulan Sorular
Cereyanlar kimin eseridir?
Cereyanlar, Tanıl Bora tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır.
Cereyanlar kaç sayfadır?
Cereyanlar, 926 sayfadır (İletişim Yayıncılık baskısı).
Cereyanlar'ın en ünlü sözü nedir?
“Abdülhamid döneminde kurulan, Türk-İslam kimliğinin ezeli devamına dayanan resmi tarih anlatısı, yine Alkan'ın sıfatlandırmasıyla militer ulusçuluk kasnağına gerildi. Abdülhamid'in Müslüman nüfusun tutunumunu güçlendirmeye dönük pan-lslamizm söylemine paralel olarak geliştirdiği, ulemanın göreli özerkliğini gerileterek dini devlet denetimine alma politikası da sürdürüldü.”