Terry Eagleton'un 2008'de yayımlanan Edebiyat Kuramı adlı eseri, Edebiyat türünün önemli örneklerindendir. Tuncay Birkan çevirisiyle Ayrıntı Yayınları tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Kitaptan seçilen bu sözler, okur oylarıyla sıralanarak burada toplandı.
Edebiyat Kuramı'dan En Beğenilen Alıntılar
Edebiyat "insanın günlük işi gücü, sıkıntılarının hayhuyu, kiri ve pasının" ötesinde "herkesin buluşup uzun uzun sohbet edebileceği dingin ve aydınlık bir hakikat bölgesi" oluşturur.
📖 Sayfa 39 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Edebiyat, Rus eleştirmen Roman Jakobson'un sözleriyle "sıradan konuşmaya karşı örgütlü bir şiddeti" temsil eden bir yazı türüdür. Edebiyat sıradan dili dönüştürür ve yoğunlaştırır, günlük konuşmadan sistematik olarak sapar.
📖 Sayfa 16 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Varoluşum, hiçbir zaman bitmiş bir nesne olarak kavrayabileceğim bir şey değildir, her zaman yeni imkanlara açıktır, her zaman sorunludur. Bu da “Bir insan, tarih ya da zaman tarafından kurulur” demekle aynı kapıya çıkar .
📖 Sayfa 83 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Zaman bir şişenin nehirde hareket ettiği gibi, bizim içinde hareket ettiğimiz bir ortam değildir: Zaman, insan hayatının yapısının ta kendisidir…
📖 Sayfa 83 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Okur bir sayfa üzerindeki düzenli siyah işaretlerden başka bir şey
📖 Sayfa 89 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
olmayan edebiyat eserini "somutlaştırır".
Bazı metinler edebi doğar bazıları sonradan edebileşir, bazılarına ise sonradan edebilik dayatılır. Bu açıdan bir çocuğa emek vermek onu doğurmaktan çok daha önemli olabilir. Önemli olan nereden geldiğiniz değil insanların size nasıl muamele ettikleri olabilir. Eğer sizin edebi olduğunuza karar verilirse, siz ne olduğunu düşünürseniz düşünün edebiyat olursunuz.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
İnsan varoluşu dünyayla bir diyalogdur ve dinlemek konuşmaktan daha hürmetkâr bir faaliyettir.
📖 Sayfa 83 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Tarih ileriye doğru hareket ederken tarih bilgisi geriye doğru seyahat eder; öyle ki kendi yakın geçmişimizi yazarken, sürekli öteki yönden gelen kendimizle karşılaşırız.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
...bir sürü genç insanın birkaç yıl hiçbir şey yapmadan sadece kitap okuyup tartışmalarına izin verirseniz, bu insanlara daha geniş tarihsel imkânlar sağlandığı zaman yalnızca kendilerine iletilen değerleri değil, aynı zamanda değerleri ileten otoriteyi de sorgulamaya başlayacaklardır.
📖 Sayfa 207 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Günlük konuşma alışkanlığında gerçeklik algılarımız ve ona verdiğimiz tepkiler körleşir, bayatlar veya biçimcilerin deyişiyle "otomatikleşir". Edebiyat ise, bizi dramatik bir dil farkındalığına iterek bu alışkanlık haline gelmiş tepkileri tazeler, nesneleri daha "algılanabilir" hale getirir.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Bazı metinler edebi doğar, bazıları sonradan edebileşir, bazılarına ise sonradan edebilik dayatılır. Bu açıdan bir çocuğa emek vermek onu doğurmaktan çok daha önemli olabilir. Önemli olan nereden geldiğiniz değil insanların size nasıl muamele ettikleri olabilir. Eğer sizin edebiyat olduğunuza karar verirlerse, siz ne olduğunuzu düşünürseniz düşünün, edebiyat olursunuz.
📖 Sayfa 23 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Dilin, toplumun bütün üyelerince eşit olarak paylaşılan ortak bir tedavülün var olduğu düşüncesi bir yanılsamadır. Her gerçek dil, hiçbir suretle tek bir homojen dil topluluğu içinde birleştirilemeyen ve sınıf, bölge, cinsiyet, statü vesaireye göre değişen son derece karmaşık bir söylemler dizisidir.
📖 Sayfa 19 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Birçok insanın şiir, roman, piyes okumasının nedeni bundan haz almalarıdır. Bu o kadar bariz bir olgudur ki üniversitelerde sözü edilmez bile. Pek çok üniversitede birkaç yıl edebiyat öğrenimi gördükten sonra edebiyatı hâlâ zevkli bulmak ise epey zordur doğrusu. Çoğu üniversite programları edebiyatı zevkli kılmamak üzere düzenlenmiş gibidir
📖 Sayfa 198 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Yükseköğrenimdeki edebiyat bölümleri o halde, modern kapitalist devletin ideolojik aygıtlarından biridir.
📖 Sayfa 230 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Bilinçdışının mevcudiyeti şakalarda da kendini ele verir, zaten Freud'a göre şakaların içerikleri büyük ölçüde libidinaldir, endişe ve saldırganlık yüklüdür.
📖 Sayfa 186 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Edebiyatın çok değer verilen yazı olarak tanımlanmasmdan, istikrarlı bir kendilik olmadığı sonucunun çıkmasının nedeni, deger yargılarının dillere destan degişkenligidir.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Edebiyat kuramı diye bir şey varsa. o zaman bu kurama konu edilecek. edebiyat diye bir şeyin de var oldugu aşikardır. 0 halde ise şu soruyla başlayabiliriz: Edebiyat nedir?
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Nasıl ki edebiyatı "nesnel", betimleyici bir kategori olarak görmek işe yaramayacaksa, "edebiyat, insanların akıllarına estiği gibi edebiyat olarak adlandırmayı seçtiği şeydir" demek de yaramayacaktır.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
...edebiyat pragmatik olmayan bir söylemdir diyebiliriz: Biyoloji kitaplarının ve sütçüye bıraktığımız notIarın tersine dolaysız, pratik bir amaca hizmet etmez, genel bir durumdan bahsettiği kabul edilmelidir.
📖 Sayfa 22 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Bir şiirin anlamı başka bir şiirdir.
📖 Sayfa 224 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
...dinlemek konuşmaktan daha hürmetkâr bir faaliyettir.
📖 Sayfa 76 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Raymond Williams'ın dediği gibi organik toplum hakkında kesin olan tek şey, her zaman geçmişte kalmış olmasıdır.
📖 Sayfa 55 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Aslında bizim kullandığımız edebiyat tanımları, bugün "romantik dönem" adını verdigimiz dönemde gelişmeye başlamıştır. "Edebiyat" kelimesi modern anlamiyla ancak XIX. yüzyılda devreye girmiştir.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Demek ki " gerçek" ile "kurmaca" arasındaki ayrım bizi pek ileri götüreceğe benzemiyor. bunun nedeni de en başta bu ayrımın kendisinin sorgulanabilir bir ayrım olması.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Anlam, fiilen dil tarafından üretilir. Önceden anlamlarımız veya deneyimlerimiz olup da bunları sonradan kelimelerle sarmalıyor değilizdir; ancak bir dilimiz olduğu içindir ki anlamlara ve deneyimlere sahip olabiliyoruzdur.
📖 Sayfa 81 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Pek çok üniversitede birkaç yıl edebiyat öğrenimi gördükten sonra edebiyatı hâlâ zevkli bulmak ise epey zordur doğrusu. Çoğu üniversite programları edebiyatı zevkli kılmamak üzere düzenlenmiş gibidir...
📖 Sayfa 198 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Eğer kitlelerin önüne birkaç roman atılmazsa tepkilerini kendilerini barikatlara atarak gösterebilirler.
📖 Sayfa 42 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Kitap boyunca, kendimizi “okuruz” adeta.
📖 Sayfa 101 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
İdeolojinin işlevlerinden biri de toplumsal gerçekliği "doğallaştırmak" ve onu Doğa'nın kendisi gibi masum ve değişmez olarak göstermektir.
📖 Sayfa 146 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Bütün edebiyat eserleri, onları okuyan toplumlar tarafından, bilinçsiz olarak olsa da "yeniden yazılırlar" ; hatta bir eserin aynı zamanda bir "yeniden yazım" olmayan hiçbir okunuşu yoktur.
📖 Sayfa 28 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Sadece tek bir “normal” dilin, toplumun bütün üyelerince eşit olarak paylaşılan ortak bir tedavülün var olduğu düşüncesi bir yanılsamadır. Her gerçek dil, hiçbir suretle tek bir homojen dil topluluğu içinde birleştirilemeyen ve sınıf, bölge, cinsiyet, statü vesaireye göre değişen son derece karmaşık bir söylemler dizisidir.
📖 Sayfa 19 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Biz nasıl okuma yöntemleri ile metni değiştiriyorsak metin de aynı zamanda bizi değiştirir. Kitap kimliğimize özeleştirel bakmamızın katalizörlüğünü yapmaktadır. Kitap boyunca kendimizi okuruz. Metnin belirlenmemişlikleri yerlerine yenisini inşa etmek için kışkırtır okuyucuyu
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Çoğumuz hiçbir yorumun masum, önyargısız olmadığını biliriz.
📖 Sayfa 112 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Bir ulusun hislerinin körelmesi ve manevi ihtişamının azalması başlı başına ciddi bir felakettir.
📖 Sayfa 41 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Zira okur olmadan edebiyat metinleri de olamazdı. Edebiyat eserleri kitap raflarında yaşamazlar: Ama okuma pratiğinde maddilik kazanan anlamlandırma süreçleridir. Edebiyatın var olabilmesi için okur da yazar kadar hayati önem taşır.
📖 Sayfa 87 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Edebiyat, tarihin muhtelif köşelerine serpiştirilmiş gelişigüzel bir yazılar topluluğu değildi.
📖 Sayfa 120 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Tarihte insan ırkının yarısının aşağılanıp, kusurlu ve ikincil bir varlık muamelesi görmediği hiçbir dönem yoktur.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
İnsanlar mitler aracılığıyla düşünmez, tersine mitler insanlar aracılığıyla düşünür.
📖 Sayfa 127 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Başka bir deyişle aynı anda hem "var olup" hem de bir şeyi "anlatamam". Bu görüşü açıklamak için Lacan, Descartes'in "Düşünüyorum öyleyse varım", cümlesini yeniden yazar:
📖 Sayfa 197 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Düşündüğüm yerde değilim ve olmadığım yerde düşünürüm."
"Değer", geçişli bir terimdir: Özgül durumlarda belirli ölçütlere dayanarak, verili amaçlar ışığında bazı insanlar tarafından değer verilmiş her türlü şey anlamına gelir.
📖 Sayfa 26 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Eleştiri açısından en karmaşık metinler okutan metinler değil, yazdıran metinlerdir - eleştirmenleri kendilerini delik deşik etmeye, farklı söylemler taşımaya, esere ters düşen kendi yarı keyfi anlam oyunlarını üretmeye teşvik eden metinler.
📖 Sayfa 172 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Toplumun kullandığı dilin niteliği onun kişisel ve toplumsal yaşamının niteliğinin en manidar göstergesiydi.
📖 Sayfa 50 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Belli bir pratik durumda kelimeler, ben onlara keyfi bir şekilde ne anlam yüklemek istersem isteyeyim, kendi anlamlarını taşır.
📖 Sayfa 145 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Barthes son döneminde okuma işlemini bilme çabası değil erotik oyun olarak görüyordu.
📖 Sayfa 168 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Üyelerinin çoğunu doyumsuz bırakan ve onları başkaldırıya iten bir uygarlığın sonsuza kadar varolma olasılığı yoktur, zaten bunu da hak etmez.
📖 Sayfa 189 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
“Husserl’e göre anlam, dilden önce varolan bir şeydir: Dil, benim her nasılsa zaten sahip olduğum anlamları adlandıran tali bir faaliyettir.”
📖 Sayfa 81 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
İngiliz edebiyatı yozlaşarak romantizm ve Viktoryanizmi yaratmıştı: "Şiirsel deha", "şahsiyet" ve "iç ışık" gibi zındıklıklar, yani kolektif inancını yitirerek sapkın bir bireyciliğe düşen bir toplumun bütün anarşik öğretileri yaygınlaşmıştı. İngiliz edebiyatı bunlardan ancak T.S. Eliot'ın ortaya çıkışından sonra kurtulabilmişti.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Söz konusu olan, olgusal bilgi denen bir şeye sahip olmamız ve bunun daha sonra belli ilgi/çıkar ve yargılarla çarpıtılabilecek olması değildir; belli ilgilerimiz/çıkarlarımız olmasa hiçbir bilgiye sahip olmayacağımızdır; çünkü aksi takdirde zahmet edip bir şeyler öğrenmek bize anlamlı gelmezdi.
📖 Sayfa 28 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Benim kişisel tarihim, ancak kendi varoluşumun sorumluluğunu kabul ettiğim, müstakbel/gelecekteki imkanlarımı kavradığım, daima müstakbel ölümün farkında olarak yaşadığım zaman sahiden anlamlıdır.
📖 Sayfa 86 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Kırılmış bir çekiç, kırılmamış bir çekiçten daha fazla çekiç sayılır.
📖 Sayfa 85 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
İyi bir şair çok ödünç alır ve fakat pek az borçlanır.
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
(…) hem Marx’ın da bir keresinde sorduğu gibi eğitimcileri kim eğitecek?
📖 Sayfa 52 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Alman eleştirmen Walter Benjamin şöyle der: "Aynı zamanda bir barbarlık belgesi olmayan hiçbir kültür ürünü yoktur".
📖 Sayfa 237 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Alımlama kuramı, okurun edebiyattaki rolünü inceler.
📖 Sayfa 101 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Gadamer "sıladan ayrılmayız", "sılaya döneriz" der.
📖 Sayfa 93 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
“edebiyat bütün göndergelerin çöküşü, iletişimin mezarlığıdır.”
📖 Sayfa 172 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
... bütün edebiyat yapıtları o yapıtı okuyan toplumlarca bilinçsiz olarak "yeniden yazılırlar".
📖 Sayfa 37 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Dil bizi iliklerimize kadar şekillendiren bir toplumsal güçler alanıdır ve edebiyat eserini, dilden kaçan sonsuz bir olabilirlik bölgesi olarak görmek akademisyenlere özgü bir kuruntudur.
📖 Sayfa 110 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Yapısalcılık, gerçeklik ile bizim gerçeklik deneyimimizin birbirinden farklı oldukları inancının modern vârisidir.
📖 Sayfa 139 · Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
Büyük edebiyat, Büyük insanların ürünüdür ve esasen onların ruhlarına
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton
ulaşmamıza imkan verdiği için değerlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Edebiyat Kuramı kimin eseridir?
Edebiyat Kuramı, Terry Eagleton tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2008'de yayımlanmıştır. Türkçeye Tuncay Birkan çevirmiştir.
Edebiyat Kuramı kaç sayfadır?
Edebiyat Kuramı, 272 sayfadır (Ayrıntı Yayınları baskısı).
Edebiyat Kuramı'nın en ünlü sözü nedir?
“Edebiyat "insanın günlük işi gücü, sıkıntılarının hayhuyu, kiri ve pasının" ötesinde "herkesin buluşup uzun uzun sohbet edebileceği dingin ve aydınlık bir hakikat bölgesi" oluşturur.”