
Okurlar Ömür Uzel'in eserlerini yıllardır büyük bir ilgiyle okuyor. Bu sayfada Ömür Uzel kitaplarından en beğenilen 100 söz, kaynak eserleriyle bir arada.
En Beğenilen Ömür Uzel Sözleri
Ben bana yapılan suçlamalar karşısında masum olduğumu söylemek istiyorum.
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Bartolomeo Vanzetti.
Bir ülkede ''suçlu'' diye itham edilen birey ya da kurumlara savunma hakkı tanınmıyorsa, orada ne demokrasiden ne insan haklarından ne de adaletten söz edilebilir.
📖 Sayfa 9 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
İnanıyorum ki sonunda bir pişmanlık var...
📖 Sayfa 106 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Émile Zola
Bir ulusun kendi varlığı için savaştığı sırada nesnellik de ne demek oluyor? Savaşta asker, nesnelliği tanır mı? Savaş kazanan ordu nesnel olmayı bilir mi? Asker ve ordu bir tek şeyi bilir; özgürlüğü ve ulusal onuru kurtarmayı.
📖 Sayfa 94 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Georgi Dimitrov
Sizler beni mahkûm edebilirsiniz, edin, umurumda değil. Beni, tarih aklayacaktır!
📖 Sayfa 44 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Şunu bilin ki, iyi bir insana, ne yaşamda ne de öldükten sonra hiçbir kötülük gelmez..
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Türkiye, kültür düzeyi en düşük yöneticilerin elinde; rüşvetin, haracın, ekonomik dalavere ve kargaşanın da en yüksek orana vardığı bir çağı yaşamaktadır.
📖 Sayfa 133 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Yugoslavya'yı seviyorum ama onun yönetimini değil. (...) Bütün sevgimi özgürlüğe veriyorum ve geriye yetkililer için bir şey kalmıyor.
📖 Sayfa 184 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Aliya İzzetbegoviç
Varlığımızı Türkiye halkına armağan ettik...
📖 Sayfa 53 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Ve beni beyaza zorlayın; çünkü beynim bir sürü renkli kağıtlar arasında paramparça oldu..
📖 Sayfa 79 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Ulrike Meinhof
Ben Tanrının, devletin başına sardığı bir at sineğiyim.
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Susmam kabul etmem anlamına mı gelecek?
📖 Sayfa 127 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Örs olmak istemeyen, çekiç olmalıdır ..
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Biz gerçekte kimiz? Eskiden kimdik? Neredeydik? Nasıl yaşadık?
📖 Sayfa 118 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
" Ben bu memleketin hakiki evlâdıyım; memleket, hükümet ve reisicumhur benimdir." - Sabahattin Ali
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
O dünya, herşeye rağmen dönüyor!
📖 Sayfa 95 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sesimi kesemeyecekler; çünkü onların bu ruhsuz korkaklıkları göğsüme sığmayan yüreğimi daha da körüklüyor.
📖 Sayfa 41 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Diktatörlük, kendisini bekleyen çöküntüye hazır olsun!
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sakince uyuyun, ölüler gibi! Çığlığım sizi uyandırmayacak!!!
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Ulrike Meinhof

Susmam kabul etmem anlamına mı gelecek?
📖 Sayfa 127 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Yoksa korkak ve umarsız olduğum mu sanılacak.
... çünkü adaletin yanlış tatbik olduğu bir yerde mahpus olmak serbest gezmekten daha şereflidir.
📖 Sayfa 159 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sabahattin Ali
"İtiraf kendini cezalandırma ve bedel ödeme arzusu taşırsa ahlaklıdır. Yoksa kendini suçlu hisseden kişinin nefis tazelemesi olarak kalır."
📖 Sayfa 9 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
Yazarlar, gazeteciler, hukukçular... Bunlar aydın değilse, Türkiye’de Aydın ilinden başka aydın kalmaz.
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Ah! Birkaç rütbelinin , devletin güvenliğini saygısızca bahane ederek, çizmeleriyle ulusun üstüne basarak; adalet çığlığını gırtlağına tıkamaları.
📖 Sayfa 105 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Émile Zola
Bazı günahlarım var ama suçum yok..
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sert konuştuğumu kabul ediyorum. Yaşam mücadelem hep sert ve çetin oldu. Açık ve yalın konuşurum. Her şeyi açık seçik söylemeye, olduğu gibi ortaya koymaya alışığım...
📖 Sayfa 88 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Dimitrov
Türkiye’nin bağımsızlığından başka bir şey istemedik. Bu sebeple Amerikan emperyalizmine ve İşbirlikçilerine karşı mücadele verdik. Bundan dolayı ölümden korkmuyoruz. Onu ancak işbirlikçiler düşünsün ve ancak onlar kendi canının telaşına düşsün.
📖 Sayfa 58 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Size söyledikleri, size vaat ettikleri herşey yalandı, bir illüzyondu, bir aldatmacaydı, sahtekarlıktı, bir suçtu. Size özgürlük vaat ettiler. Hani özgürlük?
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Size refah vaat ettilrr? Hani refah...
Bartolomeo Vanzetti
Ah! Bir kaç rütbelinin, devletin güvenliğini saygısızca bahane ederek, çizmeleriyle ulusun üstüne basarak; adalet çığlığını gırtlağına tıkmaları.
📖 Sayfa 105 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Émile Zola
Benim gibi bir kimseyi kolay kolay bulamayacaksınız. Onun için size, kendinizi benden yoksun bırakmamanızı öneririm..
📖 Sayfa 26 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sokrates
Gerçek aydınlar millete hükmetmezler, millete hizmet ederler; çünkü demokrasilerde hakimiyet milletindir.
📖 Sayfa 129 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Ben 24 yaşımdayken kendimi Türkiye’nin bağımsızlığına armağan etmekten onur duyuyorum. Bağımsızlık düşüncesini mezara kadar götüreceğiz.
📖 Sayfa 58 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Deniz Gezmiş
Türkiye’de gaflet dalalet ve hatta hıyanet içinde bulunanlar varsa, bunlar ancak Amerikan emperyalizmi ile iş yapan çıkarcılardır.
📖 Sayfa 49 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Dünya her şeye rağmen dönüyor!
📖 Sayfa 95 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
sıra dışı zekâsı, devrime olan inancı, mücadele kişiliği, bağımsızlık aşkı, cesareti, zor koşullara dayanaklı bünyesi, entelektüel kimliği, silah arkadaşlarına ve ülkesine olan sadakati Che'yi efsaneleştiren etkenlerdir.
📖 Sayfa 25 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
"İnanıyorum ki sonunda bir pişmanlık var."
📖 Sayfa 106 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
her itirafin bir bedeli vardır. ve en ağir bedeli de yalnızlıktır!
📖 Sayfa 9 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
Kenan Evren:
Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
'' Gaza geldim!'' etrafımda herkes benim her yaptığımı alkışlıyor, her yaptığımın doğru olduğunu söylüyor, herkes beni vazgeçilmez olarak görüyordu.

Asla! Böyle bir şey yapmaktansa, sizin alıştığınız gibi kendini savunmaktansa, kendi alıştığım gibi konuşarak ölmeyi üstün görürüm...
📖 Sayfa 27 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sokrates.
Bu savunmadan sonra zehirlenerek öldürüldü...
Beni tarih aklayacaktır...
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Fidel Castro
Asıl bilgisizler, bilgilidir diye tanınmış olanlar!
📖 Sayfa 20 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Boştur denenlerde ise daha çok akıl var.
" Artık ayrılık zamanı geldi, yolumuza gidelim; ben ölmeye, siz yaşamaya. Hangisi daha iyi? Bunu tanrıdan başka kimse bilemez." - Sokrates
📖 Sayfa 30 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
“diktatörlük, kendisini bekleyen çöküntüye hazır olsun!”
📖 Sayfa 36 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
fidel castro
Kendisinden sonra gelen nesile sadece bilimsel bilgileri değil, bilimsel çalışma aşkını da miras bıraktı.
📖 Sayfa 96 · Patent, Bilimin Ruhuna Aykırıdır - Marie Curie, Ömür Uzel
Sizin adınız, savcının adı, yasalarınız, kurumlarınız ve düzmece tanrınız, insanın kurdu olduğu lanetli bir geçmişin silik anısı olmaktan öteye geçemeyecek.
📖 Sayfa 146 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sizler beni mahkûm edebilirsiniz, edin , umurumda değil. Beni , tarih aklayacaktır !
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Fidel Castro
Atinalılar!
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Bilmelisiniz ki, benim gibi bir adamı öldürmekle, bana değil, kendinize zarar vermiş olacaksınız.
Sokrates
Size özgürlük vaat ettiler .Hani özgürlük ? Size refah vaat ettiler ? Hani refah ?
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
‘Biz çok aydınlar gördük, vatan hainliği yaptılar. Ben ne yapayım böyle aydını?’ Diye buyuruyor devlet başkanı. Tekil birinci kişi ağzından konuşma alışkanlığındaki devlet başkanı, bizi bir şey yapsın diye aydın olmadık.
📖 Sayfa 129 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
... çünkü İslam, benim için güzel ve asil olan her şeyin diğer adı.
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Asıl suçluların bizleri suçlu diye buraya çıkaranlar olduğu ortaya çıkıyor...
📖 Sayfa 39 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Evet, emperyalizmin geleceği karanlıktır, nükleer silahlarla donanmış dev ordu gücüne, çok geniş kurumsal ve kârlı yapısına rağmen…
📖 Sayfa 65 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
‘Biz çok aydınlar gördük, vatan hainliği yaptılar. Ben ne yapayım böyle aydını?’ diye buyuruyor devlet başkanı. Tekil birinci kişi ağzından konuşma alışkanlığındaki devlet başkanı, bizi bir şey yapsın diye aydın olmadık. ‘Bu millete hükmetmek için aydın olmak gerekmez ki’ sözlerine katılıyoruz. Hatta bugünkü siyasal görünüme bakılırsa, millete hükmetmek için aydın olmak değil, aydın olmamak gerekiyor. Gerçek aydınlar millete hükmetmezler, millete hizmet ederler; çünkü demokrasilerde hakimiyet milletindir.
📖 Sayfa 129 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Fidel ile soğuk Meksika gecelerinden birinde tanıştım. Hatırladığıma göre, aramızda ilk tartışma, uluslar arası politika üzerinde olmuştu. karşilaşaşmamızın üzerinden birkaç saat geçtikten sonra, aynı gece sabaha karşı Fidel'in hazırlığını yaptiği seferin üyelerinden birir de ben olmuştum.
📖 Sayfa 29 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
Doğrusu, bir kimsenin insanlara gerçekten bir şey öğretmesi olanaklı olsaydı, buna karşılık para alması bence o kişi için bir onur olurdu.
📖 Sayfa 20 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Başarı, zeka ve yetenek cinsiyetsizdir, ırksızdır, mezhepsizdir, dilsizdir, çok kültürlüdür.
📖 Sayfa 22 · Patent, Bilimin Ruhuna Aykırıdır - Marie Curie, Ömür Uzel
‘Bu millete hükmetmek için aydın olmak gerekmez ki’ sözlerine katılıyoruz. Hatta bugünkü siyasal görünüme bakılırsa, millete hükmetmek için aydın olmak değil, aydın olmamak gerekiyor. Gerçek aydınlar millete hükmetmezler, millete hizmet ederler; çünkü demokrasilerde hakimiyet milletindir.
📖 Sayfa 129 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel

“Özgürlük baylar, özgürlük! Özgürlük, kimin elinden alınırsa onu tekrar ele geçirinceye kadar mücadele edecektir. Kendini boyunduruk altına almaya çalışanlara karşı koyacaktır. Eve dönmek isteyecektir; kendi evine!”
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
“Ya örs olmalısın sen ya çekiç!
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Evet, örs olmak istemeyen, çekiç olmalıdır.”
“... nice orduların gücüne bedeldir adalet mücadelesi, bir mağaranın karanlığında filizlenen...”
📖 Sayfa 38 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Gerçeğin belirgin ışığını arayın. Belirgin yeni yollar arayın. İnsanlığın görüş alanı çok uzak olmasa bile ilahi adalet bizi hiçbir zaman hayal kırıklığına uğratmayacak.
Patent, Bilimin Ruhuna Aykırıdır - Marie Curie, Ömür Uzel
Asıl egemenlik ilkelerine karşı çıkanlar halkın sırtından geçinenlerdir ,
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Atinanılar !
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sokrates’i , bir bilgeyi öldürmekle , kentinizi ayıplayacak olanlar nedeniyle kazanacağınız kötü ünün dışında , büyük bir kazancınız olmayacak .
"ben bir insan,
📖 Sayfa 15 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
ben, türk şairi komonist Nâzım Hikmet ben,
tepeden tırnağa iman,
tepeden tırnağa kavga, hasret ve ümitten ibaret ben ... "
Köleler, özgür olmak isteyenlerden nefret ederler.
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
En kolay, en soylu yol, başkalarını hiçbir şey yapamayacak hale getirmek değil, kendinizi yüceltmektir.
📖 Sayfa 28 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
“Artık ayrılık zamanı geldi, yolumuza gidelim; ben ölmeye, siz yaşamaya. Hangisi daha iyi? Bunu tanrıdan başka kimse bilemez.”
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Yasalar beni suçlu görebilir ama esas suçlu yasalar!
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Her çağın kendi rüyası vardır. O halde dünün rüyalarını bir kenara bırakın. Bilginin meşalesini alın, geleceğin sarayını inşa edin!
Patent, Bilimin Ruhuna Aykırıdır - Marie Curie, Ömür Uzel
Gerçek toprağın altına kapatıldığı zaman, orada öyle bir toplanır, öyle bir patlama gücü kazanır ki, patladığı gün her şeyi kendisiyle birlikte havaya uçurur.
📖 Sayfa 107 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Boştur denenlerde ise daha çok akıl var.
📖 Sayfa 20 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sokrates
İnsan onur için yaşıyorsa, kime karşı olursa olsun onurumu korumak zorundayım.
📖 Sayfa 127 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Bir insanın Türkçe bilmesinin en büyük avantajlarından biri Nâzım’ı kendi dilinde okuyabilmesidir.
Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
Tek bildiğim şey ; hiçbir şey bilmiyor olduğumdur .
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Sokrates
“İtiraf, kendini cezalandırma ve bedel ödeme arzusu taşırsa ahlâklıdır. Yoksa kendini suçlu hisseden kişinin nefis tazelemesi olarak kalır.”
Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
konuşmalarda, mitinglerde, şurada burada Kürtçe konuşulmayacak.
📖 Sayfa 51 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel

Savaş sırasında silahı terk etmek gibi çok büyük bir hata yaptıklrını ve bu hatanın Fidel Castro tarafindan aptallık olarak algılandığını; hatta böyle bir hatanın bedelinin ancak hayatlarıyla ödenebilceğinden söz ediyor...
📖 Sayfa 35 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
kendisini, insana, topluma ve dünyaya karşı her zaman sorumlu hissetti. insanlığa faydalı olmak için bir şeyler yapması gerektiğine inandı, Ayrıca Che, sürekli arayış içinde olan radikal bir gençti. Onun sahip olduğu bu kişisel özellikleri ve özgür ruhu, adaının tarih sayfalarına yazılmasını sağladı ...
📖 Sayfa 26 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
"Bu kitap,mahkeme salonlarında yükselen seslerin, yalnızca sanık kürsüsünden değil; vicdandan, tarihten ve halkların hafızasından geldiğini gösteriyor. Çünkü bazı savunmalar sadece kendini değil, bir düşünceyi, bir halkı, bir çağın ruhunu savunur."
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Haklılık bizden yana ve bir kez daha alçaklıklara karşı acı gerçekliğin savaşını verecek....
📖 Sayfa 36 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Yasak. Düşünmek yasak, tahmin etmek, konuşmak, yazmak yasak, hepsi yasak!
📖 Sayfa 82 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
“Siz beni mahkum edebilirsiniz ama tarih, beni beraat ettirecektir.”
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
İlk ilke: Asla insanlar veya olaylar tarafından dövülmenize izin vermeyin!
Patent, Bilimin Ruhuna Aykırıdır - Marie Curie, Ömür Uzel
Çünkü her itirafın bir bedeli vardır. Ve en ağır bedeli de yalnızlıktır.
📖 Sayfa 9 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
Kenan Evren : "Gazi geldim!"
📖 Sayfa 49 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
Nâzım'ın şiiri ve poetikası birçok eleştiri almasına rağmen o yolunu hiç terk etmedi, onu zamandan ve mekândan bağımsız yapan da budur
📖 Sayfa 18 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
On yedinci yüzyılda, bilimsel fiziğin kurucusu Galilei, kendisini kafir olarak idama mahkum eden Engizisyon Mahkemesi önüne çıkarıldı. Galilei, inançlı ve kararlı olarak, Ip-pur si muove! "0 dünya, her şeye rağmen dönüyor!' dedi. Bu bilim kanununu bütün insanlık öğrendi ve benimsedi.
📖 Sayfa 95 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
“ Bir akvaryumda yelpaze yüzgeçlerini kaybetmiş, sessizlikte batmamaya çalışan bir Japon balığı gibi çekingenim.”
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Memleketin huzurunu kimlerin bozduğu ortadadır. Kimler 30 milyon çalmıştır, kimler devlet hazinesini ve memleketin madenlerini kardeşlerine peşkeş çekmiştir, kimler Anayasa'yı uygulamamıştır?!
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Ben 24 yaşındayken kendimi Türkiye'nin bağımsızlığına
📖 Sayfa 58 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
armağan etmekten onur duyuyorum. Bağımsızlık düşüncesini mezara kadar götüreceğiz. {Deniz Gezmiş}
Cesedim bir dağ gibi ağır olacak. Yüz binlerce kadın kolu, bu kocaman dağı kaldırıp omuzlarına alırken, sizin oturduğunuz o sahte tahtı sarsacak müthiş bir kahkaha atacaklar!
📖 Sayfa 82 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Ben 24 yaşımdayken kendimi Türkiye’nin bağımsızlığına armağan etmekten onur duyuyorum. Bağımsızlık düşüncesini mezara kadar götüreceğiz.
📖 Sayfa 58 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Dünya hayatına bağlılık hayatta pişman olduğumuz veya olacağımız sonuçlara sebebiyet verir
Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
-Augustinus, İtiraflar
"Kendime şöyle dedim: Benim istediğim, her şeyin gerçek yüzünü öğrenmektir. Öyleyse önce bilginin gerçek yüzünün ne olduğunu öğrenmekle işe başlamam gerekir."
📖 Sayfa 122 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel
"Son bir buçuk yılda ise beklenmedik bir olay gerçekleşir; Nâzım, Piraye ile evli olduğu sürede dayısının kızı Münevver, Nâzım'ı hapishaneye ziyarete gelir."
📖 Sayfa 17 · Tarihe Geçen İtiraflar, Ömür Uzel

“O dünya, her şeye rağmen dönüyor!”
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
İntikam, beşeri hislerin en saklısıdır
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Tarih beni aklayacaktır!
Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Özgürlük baylar, özgürlük! Özgürlük, kimin elinden alınırsa onu tekrar ele geçirince kadar mücadele edecektir. Kendini boyunduruk altına almaya çalışanlara karşı koyacaktır. Eve dönmek isteyecektir; kendi evine!
📖 Sayfa 111 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel
Kendi kendimi yok etmeme razı değiller. Bu, onlara ait bir karar olacak.
📖 Sayfa 80 · Tarihe Geçen Savunmalar, Ömür Uzel