Eric J. Hobsbawm'ın Fransız Devrimi'ne Bakış adlı eseri, tarih alanında öne çıkan çalışmalardan biridir. İlk kez 2009'da yayımlanmıştır. Okur oylarıyla sıralanan bu sözler, Fransız Devrimi'ne Bakış'tan özenle derlendi.
Fransız Devrimi'ne Bakış'tan En Beğenilen Alıntılar
1830’larda devrimin erken, tutkulu ve son derece renkli bir tarihini kaleme almış olan Thomas Carlyle’ye göre, Fransız Devrimi bir anlamıyla sadece Avrupa’ya özgü bir devrim değildi (Carilyle onu Çartizm’in önceli sayıyordu), aynı zamanda 19. yüzyılın büyük şiiriydi: Antik Yunan'ın mitleri ve destanlarının bir Sofokles, ya da bir Homeros eliyle değil, bizzat hayatın kendisi tarafından yazılmış gerçek hayattaki eşdeğeri.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Jakob Burckhardt, 1870'lerde Fransız Devrimi üzerine
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
verdiği dersi şu sözlerle başlatmıştı: "1789'da insanlığı vuran
aynı fırtınanın bizi hâlâ geleceğe doğru sürüklemekte olduğunu
biliyoruz."
Bu kitabın konusu “iki Yüzyıl Sonra Fransız Devrimi’ne Bakış”tır. Geriye, ileriye, ya da başka bir yöne bakmak, daima (zaman, mekân, zihinsel tutum ya da başka bir öznel perspektif temelinde) bir bakış açısı içerir.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Yeni fikirler doğup serpilmişti ve bu fikirler “her şeyden önce, içlerinde ‘burjuva saflar'ın her gün biraz daha önemli hale geldiği toplumun saflarındaki ilişkileri” etkilemişti. Böylece “insanlar İnsan Hakları’ndan konuşup yazmaya ve taleplerini ayrıcalıklarına dayandıran kesimlerin haklarını sorgulamaya başladılar”.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Bu kapsamdaki bir politikanın uluslararası sloganı (“laissez faire, laissez passer -bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler) Fransa’dan çıkmıştır ve ilk çıkışının onyıllarca önceye, 1789’a dayanması bu açıdan çok şey anlatmaktadır.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
“Modern Avrupa, toplumun farklı sınıflarının birbirleriyle mücadelelerinde doğmuştur.”
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Bizim üzerine yazdığımız tarih, eğer kurmacadan ayırt edilemez bir şey olsaydı, tarihçilik mesleğine hiç yer kalmazdı ve benim gibi insanlar da hayatlarını boşa harcamış olurlardı.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Guizot’ya göre de, “Devrimler dediğimiz şoklar, başlamakta olan şeyin belirtisinden ziyade, yerini kaybetmekte olan şeyin ilanıydı”, yani orta sınıfın seküler temelde yükselişinin.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Okumakta olduğunuz bu deneme kitabı, eski geleneğin bir savunusu ve onu açıklayan bir metindir.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Restorasyon döneminin liberalleri, rejimlerin şiddet yoluyla devrilmesini savunmakla ya da kademe kademe değişime karşı durmakla ilgilenmiyorlardı pek.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
“Bu, ezilen alt sınıfların, ezen ya da diğer kesimleri görmezlikten gelen üst sınıflara karşı bir isyanıydı; bir Fransız isyanı değildi sadece; hayır, bir Avrupa isyanıydı.”
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Devrim’in kökenlerine dair ne tür teoriler revaçta olursa olsun, hepimizin hemfikir olduğu yan, 1788’de Etats-Generaux'nun toplanmaya çağrılmasına yol açacak şekilde, eşki monarşinin 1614 yılından beri ilk defa büyük bir krize sürüklendiğidir.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Burjuvazi, usulleri ve ahlakı sivil eşitlik ve bağımsız emekle oluşan yeni bir ulus olarak, artık soylular ile serfler arasından yükselip, erken feodalizmin oluşturduğu toplumsal ikiliği ebediyen yıkmış durumdadır.
📖 Sayfa 31 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Baktığım yerdeki nesnel olarak gözlenebilir sonsuz sayıda şeyler içinde ben aslında sadece çok sınırlı bir kesiti, seçtiğim bir bölümü gözlüyorum.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Stalin, kendisinden önceki Cromwell, Robespierre ve Napoleon gibi büyük devrimci despotlar ailesine aitti.
📖 Sayfa 95 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Ben ilerlemekte olan bir toplumun zorunlu gelişmesinin ürünü olan, ahlaki ilkelere dayanan ve genel iyilik anlayışıyla girişilmiş bir Devrim’in, hakların ayrıcalıklara, hukuksal özgürlüğün despotizme karşı korkunç ama meşru savaşı olduğunu; kendini düzenleme, kendini tasfiye etme, anayasal monarşi kurma görevinin, kendisinin yol açtığı kötülükleri onarma ve başlatmış olduğu iyilikleri tamamlama misyonunun Devrim’e ait olarak durduğunu söylerim.
📖 Sayfa 161 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Devrim yapmayı öneren kişiler ile bilhassa toplumsal düzenin temelden dönüştürülmesi amacını güden devrimler, apaçık sebeplerden Fransa modelinden esinlenmişler ve onun etkisi altında kalmışlardır.
📖 Sayfa 66 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Devrim'e yol açan şey 'insan ruhunun uyanışı'ydı.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Devrimler yapılamaz. Kimse bir devrim sipariş edemez; o gelişir.
📖 Sayfa 109 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Yazılma sebeplerinden birisi, eski geleneğe saldıranların bir kısmına duyulan kızgınlıktır. İkinci ve daha önemli bir sebep, bunun, şaşırtıcı derecede ihmal edilmiş bir alana dair olmasıdır: yani, Devrim’in kendisinin değil, nasıl algılanıp nasıl yorumlandığının tarihine ve Devrim’in 19. ve 20.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
yüzyıllardaki mirasına ışık tutulmasını sağlayacak olmasıdır.
“Bağımsız siyasal hayatla özgürlüğe ve iktidara ulaşmanın yollarını arayan büyük bir halkın mutlaka bir devrim krizinden geçmesi gerekir mi? İkili bir örnek oluşturan İngiltere’yle Fransa, bizi bu önermeyi kabullenme noktasına getiriyorlar.”
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Ocak 1989’da Fransa’da, devrimin 200. yıldönümüne hazırlanan kitapçıların kataloglarında 1.000’i aşkın kitap bulunuyordu.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
“Paris ayak takımının desteğine bel bağlamak, Fransa’da özgür kurumların yerleşmesini imkânsızlaştıracak şekilde öfkeye ve suçlara göz yummak demekti. Paris ayak takımının bastırılmasıysa, gericilik ve muhtemelen despotizmin restorasyonu anlamına geliyordu.”
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Çoğu ister istemez Çar döneminde devrimci olmuş olan Rus entelektüelleri, Fransız Devrimi tarihinin bütün ayrıntılarına vakıftılar. Daha sonra Fransız komünizminin saygın ihtiyarlarından olacak Marcel Cachin, 1920’de Moskova’dan dönüşünde Tours’daki Sosyalist Parti Kongresi'nde delegelere hitaben aynen şunları söyleyecekti: ''Fransız Devrimi'ni bizden daha iyi biliyorlar.''
📖 Sayfa 69 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Yine, 1848’in bir Alman liberal tarihçisinin (Karl von Rotteck’in) deyişiyle: “Dünya tarihinde Fransız Devrimi’nden daha büyük hiçbir olay; daha doğrusu, tarihte o büyüklüğe erişen başka hiçbir olay olmadı.”
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Fransız Devrimi’yle ilgili tarihin liberal anlayışla revizyonu, 1789 üzerinden tamamen 1917’yi hedef almıştır.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
(...)
İşte, Soljenitsin’den sonra Fransız entelektüel çevrelerinin bir şifre gibi dillerine doladıkları gulag gibi terimlerin, 1984’ün Orwell-dilinin hoyratça kullanılması, totalitarizme referanslar yapılması, 1789’u gerçekleştirenlerin ajitatörler ve ideologlar olarak damgalanması ve Jakobenlerin öncü partinin ataları olduklarında (Cochin’i güncelleyen Furet’nin ağzından) ısrar edilmesi hep bundan dolayıdır
Fransa’daki yeniliklerin -yeni siyasal lügatı dahil olmak üzere- ülke dışında daha kolay benimsenmesinin; Devrim sürecinde görülen belirsizlikler ve çatışmaların; Devrim’in destansı, korkunç, görkemli ve kıyametvari bir olaya çevrilmesinin ve bu çerçevede, hem dehşetengiz hem de esinlendirici bağlamda bir tür biriciklik halesi kuşanmasının sebebi budur.
📖 Sayfa 83 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
İşte, insanlara Fransız Devrimi’nin “bütün tarih boyunca görülmüş en korkunç ve ve devasa önem taşıyan olaylar dizisi”olduğunu düşündürten çerçeve budur.
Keza, Fransız Devrimi’nin insanlık ve insanlık tarihi üzerindeki etkisinin hayırlı olduğu görüşünü kendim de paylaşmama rağmen, siyasal yargının analizden daha az önemli olduğu inancıyla yazıldı.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
İleride göreceğimiz üzere, 1789’un üzerinden iki yüz yıl geçtikten sonra insanların geriye baktıklarında Fransız Devrimi’nde görüp okudukları ana hatlar, büyük oranda siyasal ve ideolojik sebeplerden dolayı, çok müthiş farklılıklar gösteriyor.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Devrim'in tarihi bir kahramanlık ve büyük eylemler tarihi; bütün Avrupa'yı fetheden, bütün kıtayı ve etrafındaki denizleri neredeyse çeyrek yüzyıl kesintisiz süren savaşlara sokan yirmili yaşlarındaki generallerin komutasındaki üniformaları yırtık pırtık askerlerin tarihiydi. Bu devrim efsanevi kahramanlar ve hainler doğurmuştu: Robespierre, Saint-Just, Danton, Napoleon.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Alman iktisadi milliyetçiliğinin ateşli taraftarı Friedrich List, olayın basitçe bir kaba güç patlamasından ibaret kaldığı suçlamasına karşı Devrim’i savunmaktaydı.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
O sırada Fransa’da burjuva terimi, halk’la (peuple) ya da proleterlerde (proletaires) zıt bir kapsamda tanımlanırken, Almanya’da (1827 Brockhaus Ansiklopedisi’nde olduğu gibi) bir yandan aristokrasi’yle, öbür yandan köylülük’le bir zıtlığı temsil eden ve onların karşısına konan Bürger terimi, giderek orta sınıf terimi ve Fransızca burjuva’yla eşitlenmeye başlanmaktaydı.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Söz konusu liberallerin savundukları şey, teşebbüs özgürlüğü adına ekonomi işlerine kesinlikle karışılmamasıydı.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Çağdaş gözlemciler ile Fransız Devrimi’ne yorumlar getiren Napoleon-sonrası devrin kalemşörleri arasında olduğu gibi, onların izinden giden tarihçiler ile bugünün revizyonistleri arasında da benzer bir farklılık gözlenmektedir.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
“İlkin savaşa girelim, sonra neler yapılabileceğine bakarız''
📖 Sayfa 111 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Dahası, o devirde aralarında teknoloji ve imalatçılarla hayli pratik tecrübesi de bulunan zeki ve bilgili insanların, toplumun sanayi vasıtasıyla baştan aşağı dönüşmesini (umutla, korkuyla, ya da belli bir tatmin duygusuyla) öngördükleri apaçık ortadadır:
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Muhafazakâr kanattan Robert Southey ile Waterloo’dan bile önce sosyalist bir imalatçı olan Robert Owen, Karl Marx ile onun ‘kara koyun’u Doktor Andrew Ure, Frederick Engels ile bilimci Charles Babbage bu insanlar arasındadır.
Victor Cousin bin bir sebep uydurarak, devrimin (‘yıkıcı misyonu’nun bir parçası olarak, en aşırı yollara sapması dahil) mutlak anlamda zorunlu olduğunu savunuyordu.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Yine de kapitalist teriminin, ‘yatırım geliriyle geçimini sağlayan kişi’ anlamında, 1798’de kayıtlara geçmiş olduğunu not etmek gerekir.
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
“Dünya tarihinde Fransız Devrimi’nden daha büyük hiçbir olay; daha doğrusu, tarihte o büyüklüğe erişen başka hiçbir olay olmadı.”
📖 Sayfa 17 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Bir depreme karşı bir vaazın hükmü olabilir mi? Ya da bir vaaz, sarsıcı bir depremin gücünü ne kadar fazla arttırabilir?
📖 Sayfa 12 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Hepimiz kaçınılmaz olarak, geçmişe bakarken kendi çağımızın tarihini kâğıda aktarıyoruz ve bir ölçüde, günümüzün savaşlarına eski dönemlerin kostümlerini giydiriyoruz.
📖 Sayfa 11 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
“Halkı özgürlük aşkına yeniden eğitmek, özgürlüğü kazanmaktan daha zordur.”
📖 Sayfa 102 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Sıradan insanların -yapmaları şöyle dursun- devrim istedikleri çağ,tanımı gereği,olağandışı bir çağdır.
📖 Sayfa 10 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Daha önce gördüğümüz üzere,Marx’ın düşüncesine paralel olarak sınıf mücadelesinde Devrim’in burjuvazinin zaferi olarak görülmesi fikrinin kaynağı,Restorasyon döneminin burjuva liberalleriydi.
📖 Sayfa 127 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Yenilgiden sonra işçi sınıfı ile burjuva devrimi arasındaki ilişki çok fazla tartışma konusu olmuştu ve bu tartışmalarda sık sık Jakobenizmden,onun doğasından bahsediliyordu.
📖 Sayfa 70 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Michelet’i ve Auguste Comte’u izleyen çekirdek cumhuriyetçiler,kahramanları olarak Danton’u seçerlerken;solcu cumhuriyetçiler ile isyancılar Marat’yı,ya da giderek daha fazla Robespierre’i (tabii burada,onun Üstün Varlık savunuculuğu iddiasını yutması mümkün olmayan ateşli ateistleri istisna olarak ayırmak gerekirdi) kendi adamları sayıyorlardı.
📖 Sayfa 96 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Her koşulda,sezonun renklerini haute couture’ün belirlemesi gibi,güncel döngüde hangi ideolojik renklerin aşınıp yıpranacağını da entelektüel moda belirliyordu.
📖 Sayfa 145 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Şu an içinde bulunduğumuz dönemin yeniliği,bugün Devrim'in hatıralarının (yeni bir 'revizyonist' tarihçiler ekolü tarafından ortaya atılan,1815 civarından itibaren Fransız Devrimi'yle ilgili tarih yazımındaki esas geleneğin Marksist çizgide olmasından dolayı reddedilmesi gerektiği ve bu çizgideki eserlerin bilimsel açıdan kabul edilemez bulunduğunun ortaya konduğu gerekçeleriyle) devrimden hoşlanmayanlarca yadsınıyor oluşudur.
📖 Sayfa 11 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Kıta Avrupası’nda önemli sosyalist işçi hareketlerinin geliştiği sırada,etkin -isyancı- bir siyasal dönüşüm olarak Fransız Devrimi geleneği,büyük ölçüde işçi sınıfıyla bağlı haline inmiş durumdaydı.
📖 Sayfa 50 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
1848’in bir Alman liberal tarihçisinin (Karl von Retteck) deyişiyle: “Dünya tarihinde Fransız Devrimi’nden daha büyük hiç bir olay; daha doğrusu, tarihte o büyüklüğe erişen başka hiçbir olay olmadı.”
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Jakoben geçmişle aralarına mesafe koymaya can atan Fransız liberallerinin Devrim'den bugüne dair çıkarılacak tek bir ders bulunmadığını ilan ettikleri günlerin,Pekin'deki öğrencilerin ya da Moskova'daki Kongre'nin yeni seçilmiş üyelerinin 1789 ile 1989 arasında doğrudan bağ kurdukları günlere tesadüf etmesi,tarihin aydınlatıcı ironilerinden birisidir.
📖 Sayfa 12 · Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm
Sıkça Sorulan Sorular
Fransız Devrimi'ne Bakış kimin eseridir?
Fransız Devrimi'ne Bakış, Eric J. Hobsbawm tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2009'da yayımlanmıştır. Türkçeye Osman Akınhay çevirmiştir.
Fransız Devrimi'ne Bakış kaç sayfadır?
Fransız Devrimi'ne Bakış, 174 sayfadır (Agora Kitaplığı baskısı).
Fransız Devrimi'ne Bakış'ın en ünlü sözü nedir?
“1830’larda devrimin erken, tutkulu ve son derece renkli bir tarihini kaleme almış olan Thomas Carlyle’ye göre, Fransız Devrimi bir anlamıyla sadece Avrupa’ya özgü bir devrim değildi (Carilyle onu Çartizm’in önceli sayıyordu), aynı zamanda 19. yüzyılın büyük şiiriydi: Antik Yunan'ın mitleri ve destanlarının bir Sofokles, ya da bir Homeros eliyle değil, bizzat hayatın kendisi tarafından yazılmış gerçek hayattaki eşdeğeri.”