Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak'ın 2016 tarihli Araştırma-İnceleme alanında öne çıkan eseridir. Tarih dünyasından Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler'den seçilen bu sözler, okur beğenisiyle sıralandı.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler'den En Beğenilen Alıntılar
Nasıl Babailer isyanı Selçuklu Anadolu'sundaki sosyal ve ekonomik birtakım rahatsızlıklardan, siyasal sürtüşmelerden doğup gelişmişse, Şeyh Bedreddin isyanı da büyük ölçüde 1402 Ankara Savaşı'ndan sonra, Fetret Devri denilen 1402-1412 arasındaki ara dönemde, Osmanlı Devleti'nin maruz kaldığı siyasal, sosyal ve iktisadi buhranların bir ürünüdür.
📖 Sayfa 238 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Türkiye solunun tarihe bakışı çerçevesinde Şeyh Bedreddin olayını bir "bozulmuş, saptırılmış tarih" (histoire deformee) konusu yapan ilk şahsiyet, şair Nazım Hikmet olmuştur. O, hapisteyken 1936'da yayımladığı ünlü Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı'nın önsözünde, kendisine ilham kaynağı olup Türkiye'de bu konuda ilk bilimsel araştırınayı yayımlayan M. Şerefeddin'in (Yaltkaya) meseleye bakış açısını beğenmediğini açıkça belirtir ve bunu değiştirmek istediğini ima eder.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Şeyh Bedreddîn'in keyfi olarak, sırf saltanat elde etmek, Osmanlı iktidarına el koymak için değil, hudut boylarındaki köklü gazi geleneğinden, üstelik bir de ulema ailesinden gelen yüksek sınıfa mensup biri sıfatıyla, merkeziyetçi bir yönetim tarzını arzu etmediği için, merkezkaç gücü temsil eden biri olarak, bu gücü elinden bırakmak istemediği şeklindedir. Zaten kanaatimizce o bu yüzden merkeziyetçiliğin değil, yerel güçlerin, feodallerin çıkarlarını temsil eden Musa Çelebi'nin tarafını tutmuş ve kazaskerliğini kabul etmiştir.
📖 Sayfa 228 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Aslında bir kelamcı olmakla beraber, bir anlamda feylesof da sayılabilecek olan Ebu İsa el-Varrak'la beraber başlayan İslam düşüncesindeki felsefi zendeka, daha doğru bir terimle ilhad hareketlerinin asıl temsilcileri, İbnü'r Ravendi, Ebu Bekir Zekeriyya er-Razi ve Ebu Hayyan et- Tevhidi'dir.
📖 Sayfa 41 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Zındık ve mülhid, Bernard Lewis'nin ifadesiyle, Sünnilik dışı her türlü şüpheli inancı, materyalizmi, ateizmi, agnostisizmi ve eninde sonunda, inanç, devlet ve toplum düzeni için tehlikeli olduğuna inanılan her türlü fikrî ve dinî eğilimi belirleyen bir terim olmuştur.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Şeyh Bedreddin büyük ulemadan olmasaydı, hep yapılageldiği üzere, yakalanır yakalanmaz idam edilirdi. Sultanın huzurunda muhakeme edilmesinin sebebi, şahsiyetine ve ilmine duyulan büyük saygıdır.
📖 Sayfa 236 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Er-Razi aklı her şeyin üstünde tutuyor. Ona göre akıl varken ne peygamberlerin, ne de onların Allah'tan aldıklarını iddia ettikleri vahyin ürünü olan kutsal kitapların gereği vardır. Zaten peygamberler ve kutsal kitaplar çelişki içindedirler. Nitekim er-Razi bütün kutsal kitapları eleştirir ve kendinden öncekiler gibi, Kur'an-ı Kerim'in icazını kabul etmeyerek daha iyi bir kitap yazmanın mümkün olduğunu, tıp, geometri, astronomi ve felsefe kitaplarının Kur'an'dan daha faydalı olduklarını iddia eder.
📖 Sayfa 45 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Araplar zaten köpek gibidirler, önüne bir kırıntı atarsın, ondan sonra başına vurursun. Mağripliler ise onun başını yerler. Türkler'e gelince, okları bitinceye kadar onlar bir felakettir. (Okları bittikten) sonra da atlarıyla sel gibi akarlar.
📖 Sayfa 418 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Ona (İbn Kemal) göre zindik, aslında ''Allah'a ve herhangi bir dine inanmamakla beraber bunu gizleyen kişi'' demektir.
📖 Sayfa 8 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
"Öyle görünüyor ki, bir benzerini yazmak suretiyle Kur'an-ı Kerim'in ilahi kaynaklı bir kitap olmadığını ispat ederek eleştirmek, Abbasi döneminin serbest düşünceli edebi muhitlerinde ve özellikle de şairler arasında bir hayli ilgi çekiyordu.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
...
O devirdeki bütün bu "Kur'an-ı Kerim'e nazire yazma" çabalarının, hiç şüphesiz onun "Allah kelamı" değil, bizzat Hz. Muhammed'in eseri olduğunu göstermek üzere, serbest düşünceli çevrelerde İslam'ı eleştirmeye yönelik en kestirme, ama en tehlikeli yol olarak benimsendiğini ortaya koymaktadır."
Görünüşe bakılırsa, Zad Hürmüz'ün başlattığı bu zendeka hareketi, İslam teolojisine Maniheist bir karakter kazandırma çabasını temsil etmektedir.
📖 Sayfa 20 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
"Kısacası zındık ve mülhid, Bernard Lewis'in ifadesiyle, Sünnilik dışı her türlü şüpheli inancı, materyalizmi, ateizmi, agnostisizmi ve önünde sonunda, inanç, devlet ve toplum düzeni için tehlikeli olduğuna inanılan her türlü fikri ve dini eğilimi belirleyen bir terim olmuştur. Dikkat edilirse, bu sayılanların hepsini ortak bir paydada, "Sünnilik dışı olma" noktasında toplamak mümkündür."
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
“Hurufilik literatüründe Hz. 'İsa'ya verilen büyük önemin, belki bir bakıma Hıristiyanlık etkileriyle bağlantılı olduğu kadar, daha fazla, akıbeti itibariyle Hallac-ı Mansur'a benzemesiyle alakalı bulunduğunu kabul etmek doğru olacaktır.”
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
... Er-Razi bütün kutsal kitapları eleştirir [...] daha iyi bir kitap yazmanın mümkün olduğunu, tıp, geometri, astronomi ve felsefe kitaplarının [...] daha faydalı olduklarını iddia eder...
📖 Sayfa 79 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Kaynaklar bu dönemin tanınmış zındıkları arasında Emevi halifesi II.Velid b. II.Yezid'i zikrederler.
📖 Sayfa 27 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
... Zındık ve mülhid [...] Sünnilik dışı her türlü şüpheli inancı, materyalizmi, ateizmi, agnostisizmi ve eninde sonunda, inanç, devlet ve toplum düzeni için tehlikeli olduğuna inanılan her türlü fikir ve dini eğilimi belirleyen bir terim olmuştur...
📖 Sayfa 46 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
"Cin denilen varlıklara gelince, bunlar aslında insanların kendi hayallerine göre tasavvur ettikleri mevhum şeylerdir. Bu sebeple insanlar bunları kendi istidatlarına göre şekillenmiş olarak görebilirler veya göremezler, ama bu onların gerçekte var oldukları anlamına gelmez."
📖 Sayfa 194 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
II. Mehmed için çağdaşları Cecaumenos, Georgios Trapezintios, Amirutzes ve Kritobulos gibi Rum yazarlar bu unvanı eserlerinde zikretmişlerdir. Adı geçen yazarlar Konstantinopolis'i almakla geleneğe göre "Romalılar'ın İmparatoru" olmaya hak kazandığını belirtmektedirler.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
" (...) böyle olunca Cennet ve Cehennem, huriler, nehirler, köşkler vs cahil halkın sandığı gibi değildir. Çocukları bir işe sevk etmek için nasıl onların hoşuna gidecek birtakım semboller kullanılırsa, bunlar da öyle temsili kavramlardır (...) ayrıca bir Cennet ve Cehennem yoktur, ikisi de dünyadadır. Insanlar doğru yoldan sapmasınlar, kötülüğe meyletmesinler diye bu kavramlar konulmuştur."
📖 Sayfa 194 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
II.Mehmed, Bizantii Imperatoris (Bizans Imparatoru) ve Othomanum Turcarum Imperator (Osmanlı Türkleri'nin İmparatoru) unvanlarıyla anılmaktadır.
📖 Sayfa 86 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Gerçekten de Osmanlı Devleti'ni kuran temel unsur olan Türkler, tarih içinde kendi anayurtları olan Orta Asya'dan, Islâm'ı kabulle birlikte Ortadoğu'ya, eski antik imparatorlukların mirasını taşıyan islam topraklarına intikal etmişler, nihayet Anadolu'yu ele geçirerek Bizans'la temasa geçip sonunda ona varis olmuşlardır.
📖 Sayfa 74 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
İster toplumsal, ister entelektüel nitelikte olsun, bütün zendeka ve ilhad hareketleri esas itibariyle, Emevi hilafeti zamanında baş gösteren koyu Arapçılık siyasetinin Mevâli tabakası üzerinde yoğunlaştırdığı siyasal, toplumsal ve ekonomik baskılar sonucu doğmuş, Abbasi dönemindeki toplumsal krizlerle beslenmiş siyasal ve kültürel bir protesto olarak değerlendirmek gerekiyor.
📖 Sayfa 95 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Bernard Lewis, İslâm'ın ilk devirlerinde ulemanın devletle ilişkisinin epeyce mesafeli olduğunu, çünkü insanların ve özellikle ulemanın, devleti, "varlığı lüzumlu, ancak karışılmaması, yakınlık kurulmaması gereken bir kötülük" olarak değerlendirdiğini ifade eder.
📖 Sayfa 159 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
İslâm'ı kendi içinden çıkmış bir din sıfatıyla sahiplenerek onların ideolojisi haline getiren hâkim Arap unsuru, daha Peygamber zamanında temelleri atılmış olan kendi devletini, topraklarını zapt ettiği, bu eski medeniyetlerin üzerinde hâkim bir imparatorluk haline getirdi.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
II.Mehmed Osmanlı padişahı olarak, Oğuz Kağan soyundan gelmiş olmakla eski Türk Kağanını, Müslüman bir hükümdar olarak klasik Islâm geleneğinin sultanını ve nihayet Istanbul'un fatihi sıfatıyla da Bizans geleneklerine göre Doğu Roma'nın imparatorunu kendi şahsında birleştiriyordu.
📖 Sayfa 85 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
“Tasavvuf nasıl doğdu ve nasıl gelişti?
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Bu sorunun cevabı, Batı'da ve İslam dünyasında, bu arada Türkiye'de yapılan çalışmalara göre değişir. Batı'da özellikle klasik Oryantalist bakış açısından yapılan çalışmalar, "tasavvufun İslam inanç ve kültürünün orijinal bir ürünü olmayıp, İslam’ın yayılması sırasında fethedilen ülkelerdeki eski mistik kültürlerin etkisiyle oluşan Sünni İslama tepki mahiyetinde paralel bir İslam yorumu olduğu" tezi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu tez günümüzde de Batı dünyasında kısmen sürdürülmektedir.”
“Entelektüel zendeka hareketleri, birincilerin aksine, taşrada oluşan ve siyasi otoriteye yönelik büyük kitlesel hareketler olmayıp, daha çok, hilafet merkezinde veya büyük şehirlerde oturan eğitimli yüksek tabakanın muhtelif kesimlerine mensup belirli kişi ve çevrelerden kaynaldanan hareketlerdir. Şu veya bu sebeple resmi ideolojiyi paylaşmayan veya dinden tamamiyle bağımsız serbest bir düşünce tarzını benimseyen kişi ve çevreleri bu grubun içinde düşünmek gerekir. “
📖 Sayfa 28 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Öldürüleceğini anlayan Abdü'l-Kerim, o zamana kadar bütün yaptıklarını açık açık anlatmış, bu arada o güne kadar tam dört bin civarında hadis uydurduğunu, bunlarla Müslümanlara haram olan şeyleri helal, helal olan şeyleri haram gibi kabul ettirmeye muvaffak olduğunu da iftiharla itiraf etmişti.
📖 Sayfa 39 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Zendeka ve ilhad, ne tür olursa olsun, Sünni İslâm'a muhalif
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
bütün inanç ve hareketler demektir.
İbnü'r Ravendi'ye göre akıl vahiyden her zaman üstündür, Peygamberlerin mucizeleri basit sihirbazlıklardan başka bir şey değildir. İbadetler tamamiyle lüzumsuz ve faydasızdır.
📖 Sayfa 44 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
İslâm, ortaya çıkışından fazla bir zaman geçmeden ana vatanından dışarı cesur bir adım atmış, başka hiçbir dinde rastlanmayan bir ideoloji kullanarak fetih yöntemiyle kısa zamanda çok geniş topraklara sahip olmuş ve bu toprakları yüzyıllar boyu hakimiyeti altında tutarak müthiş bir iş başarmıştır.
📖 Sayfa 48 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Osmanlı resmi ideolojisini iyi anlayabilmek için çok önemli bir noktanın daha gözden kaçırılmaması gerekir: Bu ideolojisinin esasını "inanç" oluşturur. Osmanlı İmparatorluğu altı yüzyıllık uzun tarihinin hemen hemen her alan ve safhasının sergilediği gibi, bir "inanç devleti"dir. Bu yüzden Osmanlı İmparatorluğu'nda devlet de en az din (İslam) kadar inanç konusudur, dolayısıyla kutsaldır.
📖 Sayfa 84 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Mısır'ın fethinden hemen sonra buradan bir kısım Arap ulemasının geldiği, bunlar arasında İbn Teymiyye mektebine mensup olanlarının da bulun duğu malum olduğu gibi, IV. Mehmed devrindeki ünlü Kadizâdeliler hareketinin liderlerinden Üstüvâni Mehmed Efendi de yine bu mektebe mensup, Şam'dan gelme Arap kökenli ulemadan biriydi.
📖 Sayfa 162 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Afşin'in sorgusundan;
📖 Sayfa 418 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
.... Eğer senden yana (Zerdüşt rahibe cevap veriyor) olsaydım bizimle savaşacak ancak üç topluluk olurdu: Araplar, Mağripliler ve Türkler. Araplar zaten köpek gibidirler, önüne bir kırıntı atarsın, ondan sonra başına vurursun. Mağripliler ise onun başını yerler. Türkler'e gelince, okları bitinceye kadar onlar bir felakettirler. (Okları bittikten) sonra da atlarıyla sel gibi akarlar.
“Hep sormuşumdur: Sokrates’i mahkemeye verenler
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
acaba hangi delillere dayandılar da, Atmalılar, devletin
iyiliği için onun ölmesi gerektiğine inandılar? Ona yöneltilen
suçlama şöyle bir şeydi: Sokrates devletin inandığı tanrılara
inanmamakla ve başka birtakım tanrılar getirmekle, ayrıca,
gençlerin ahlakım bozmakla suçludur.”
... 9. Yüzyılda İslam dünyasında [...] ortaya çıkan ve çoğunluklu olarak Mevali kesiminin siyasi iktidar çevrelerine ve egemen sınıfların kontrolündeki toplumsal düzene karşı "mistik bir protesto hareketi" olarak geliştirdiği tasavvuf cereyanı, daha ilk temsilcileriyle birlikte ulemadan ve siyasi otorite çevrelerinden zındıklık ve mülhidlik damgasını yedi...
📖 Sayfa 82 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Şeyh Bedreddin isyanının, iddia edildiği gibi paylaşımcı ve eşitlikçi, özel mülkiyete karşı bir halk hareketi, hatta isyana katılanlar arasında Hıristiyan ve Müslüman köylüler de bulunmasına rağmen bir köylü isyanı değil, son tahlilde, büyük kesimiyle imtiyazlanı ellerinden giden Müslüman sipahilerin, sınır gazilerinin ve Hıristiyan feodallerin beklentilerine hizmet eden bir ayaklanma hareketi olduğunu kabul etmek daha doğru görünüyor.
📖 Sayfa 232 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Nazım Hilemet'in, destanında Şeyh Bedreddin'in kişiliğinde takdim ettiği "toplumcu, idealist, paylaşımcı, materyalist, feodal düzen karşıtı ihtilalci halk kahramanı" imajı, sonraki yıllarda sol kesimin hem popüler tarihçiliğinde, hem sanat ve edebiyatında bu tarihi saptırma doğrultusunda idealist toplurucu bir yaklaşımla işlenıneye ve yüceltilmeye çalışıldı. Nitekim Necdet Kurdakul bu kesimin sanat eserlerindeki Şeyh Bedreddin'in tam anlamıyla bir hayal ürünü olduğunu vurgular.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Gazanfer Dede (ö. 1 5 6 6 -6 7 )
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
İsmail-i Maşûkî’nin ve -aradan uzun bir zaman geçmiş olsa bile-
Hamza Bâlî’nin müridleriyle beraber uğradıkları trajik akıbetin, Melâmî-
ler’i büyük bir hayal kırıklığına uğrattığına ve arkasından korkuya düşür-
düğüne hiç şüphe olmamalıdır. Özellikle İsmail-i Maşûkî’nin on iki müri-
diyle ve Hamza Bâlî’nin bir o kadar müntesibiyle İstanbul halkının gözü
önünde boyunlarının vurulması, bu büyük şehrin artık onlar için lüzu-
mundan fazla tehlike arz ettiğini oıtaya koymuş, selametin burasını terk
etmekte olduğunu kendilerine göstermişti.
Bugün İslam dünyasında çokça okunan ve okunması tavsiye edilen "Kelile ve Dimne'yi" Arapça'ya çeviren İbn'ül Mukaffa; Zendeka olduğu suçlamasıyla ağır işkencelerle öldürülmüştür. Kitabı evinde bulunduranlar da "zındıklık" suçlamasıyla mahkum edilmiştir.
📖 Sayfa 65 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
“Başlıca şu zendeka gruplarını teşhis ve tespit etmek mümkündür:
📖 Sayfa 30 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
l. Büroleratile zendeka (devlet adamları, yüksek memurlar ve yalanları arasındalci hareketler),
2 . Edebi zendeka ( şair ve edipler arasındalci hareketler),
3. Kelami (teolojik) ve fikhi zendeka (mütekellimler [teologlar]) ve fa
lcihler [hukukçular] arasındalci hareketler),
4. Felsefi zendeka (filozoflar, düşünürler arasındalci hareketler),
S. Tasavvufi zendeka (mutasavvıflar ve sufiler arasındalci hareketler) .”
Toplumsal Taban, Sebepler ve Tezahürler
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
İslam tarihine topyekün bakıldığı zaman bir nokta hemen dikkati çe-
ker: İslam, ortaya çıkışından fazla bir zaman geçmeden anavatanından dı-
şarı cesur adım atmış, başka hiçbir dinde rastlanmayan bir ideoloji (cihad
ve gaza) kullanarak fetih yöntemiyle kısa zamanda çok geniş topraklara
sahip olmuş ve bu toprakları yüzyıllar boyu hâkimiyeti altında tutarak
müthiş bir iş başarmıştır. Ama bu fetihler, İslam’ın tarihinde de her ba-
kımdan köklü değişimleri ve dönüşümleri başlatacak en büyük etkenler-
den biri, belki en belli başlısı olmuştur.
Türkler’e gelince, okları bitinceye kadar onlar bir felakettir. Okları bittikten sonra da atlarıyla sel gibi akarlar.
📖 Sayfa 418 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Kaynaklar bu dönemin tanınmış zındıkları arasında Emevi halifesi II.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Velid b. II. Yezid’i (743-744) zikrederler. Ebû’l-Ferec İsfahâni’nin (ö.
967) Kitabü’l-Egâni isimli ünlü eserinde, Velid’in daha küçük yaşta mii-
rebbisi Abdü’s-Samed tarafından “zındıklığa” alıştırıldığı, içkiye düşkün
olup veliaht iken Kabe’ye bile içki götürdüğü, sefahat âlemlerini halife ol-
duktan sonra da terk etmediği, dini emirleri hafife aldığı ve bunun her-
kesçe bilindiği ileri sürülür
Aslen Nişapur'lu olan Bihiferid, bir ara Çin'e de gidip yedi yıl kaldıktan sonra memleketine dönmüş, değişik yerleri dolaşarak Zevzen'de Zerdüşt adına
📖 Sayfa 23 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
bir hareket başlatmıştır. Bihiferid peygamber hüviyetiyle propaganda yapıyor, kendine gizlice vahiy geldiğini iddia ediyordu. Özellikle köylüleri inandırmış, rivayete göre onlara cennet vaat ederek kalabalık bir taraftar kitlesi toplamayı başarmıştı. Hatta İslam kaynakları, kendisinin Zerdüştiliğin dini pratiklerinden faydalanarak bir de Zemzeme adında "kutsal kitap" yazdığını ileri sürerler
Onların fikir referansları, ister istemez eski kültürlerinin ve dinlerinin ürünüydü
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Mevlâ kelimesi, molla kelimesinin bir söyleniş biçimidir.
📖 Sayfa 163 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
1394'te İran'da idam edilen Fazlullah-ı Esterâbâdî'nin, geniş çapta eski İran dinlerinin kalıntılarını, Hıristiyanlık, Kabbalizm ve Neoplatonizm'e ait inanç ve anlayışları İslâmî bir cila altında yorumlayarak merkezi Esterâbâd olmak üzere İran'da kurduğu Hurûfilik, bir çeşit senkretik mistik bir mezhep, hatta bir din olarak görülüyor. Kabbalistik etkilerle harflere birtakım gizli anlamlar yükleyerek sistemini bu temele dayandırdığı için, kurduğu yeni mezhep veya din, Hurûfilik olarak adlandırılır.
📖 Sayfa 184 · Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak
Sıkça Sorulan Sorular
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler kimin eseridir?
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, Ahmet Yaşar Ocak tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2016'da yayımlanmıştır.
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler kaç sayfadır?
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, 536 sayfadır (Timaş Yayınları baskısı).
Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler'in en ünlü sözü nedir?
“Nasıl Babailer isyanı Selçuklu Anadolu'sundaki sosyal ve ekonomik birtakım rahatsızlıklardan, siyasal sürtüşmelerden doğup gelişmişse, Şeyh Bedreddin isyanı da büyük ölçüde 1402 Ankara Savaşı'ndan sonra, Fetret Devri denilen 1402-1412 arasındaki ara dönemde, Osmanlı Devleti'nin maruz kaldığı siyasal, sosyal ve iktisadi buhranların bir ürünüdür.”