Hilmi Yavuz'un Avrupa'nın Zihin Tarihi adlı kitabı 2012'de yayımlanmış, 192 sayfalık bir Araştırma-İnceleme eseridir. Avrupa'nın Zihin Tarihi'yi okuyanların en çok beğendiği sözler burada bir araya geldi.
Avrupa'nın Zihin Tarihi'den En Beğenilen Alıntılar
Gordon Childe, özellikle Marx'ın görüşlerinden yola çıkarak, insanın yaban toplumlardan modem toplumlara dönüşürken, bu dönüşümün kıtlıktan bolluğa doğru görülen bir dönüşüm olduğunu öne sürmüştür.
📖 Sayfa 42 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Asıl diyalojik ise imanın içinde değil, imanla akıl arasında, inançla kuşku arasında ve nihayet felsefi ve bilimsel düşüncenin yeni biçimleri arasında kurulacaktı.
📖 Sayfa 138 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
İlk kentlerin, çoğu kez, açlık ve kıtlığın hüküm sürdüğü toplumlarda ortaya çıktığı bilinmektedir...
📖 Sayfa 46 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Statü mallarındaki eşitsizliğin, kadına ve otoriteye ulaşmada bir araç olan bu malları ele geçirme konusundaki rekabeti kışkırtması, son çözümlemede, erkekler arası bir problem olarak görülüyor.
📖 Sayfa 69 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Roscelinus, kavramların değil, tek tek objelerin gerçek olduğunu, kavramların sadece birer addan (nomina) ibaret olduğunu öne sürer. Roscelinus, kilise tarafından aforoz edilir...
📖 Sayfa 132 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Foucault, Yunanistan'da felsefesi düşünceyi hukukun rasyonelleşmesiyle, bu rasyonelleşmenin de gözleme dayalı empirik bilginin bir model oluşturmasıyla açıklar.
📖 Sayfa 109 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Aydınlanma, kendi karşısına romantizmi üretir.
📖 Sayfa 167 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
'Yönelmişlik'te önce neyin yapılacak olduğu bilinir ya da en azından ne yapılacağı konusunda zihinde belli bir düşünce vardır, alet bu düşünceye göre seçilip kullanılır.
📖 Sayfa 12 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Aydınlanma Dönemi, insan aklının öne çıktığı bir dönemdir. Aydınlanma düşüncesine göre, insanın yapıp etmelerindeki biricik kılavuzu, 'akıl' dır.
📖 Sayfa 157 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Necati Öner, "Fransız Sosyoloji Okuluna Göre Mantığın Menşei Problemi"nde yaban insanın da uygar zihin gibi akıl yürütebilme imkanına sahip olduğuna dikkati çekerek Levy-Bruhl'e farklı bir bakış açısıyla yaklaşır...
📖 Sayfa 29 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Rönesans'ın sosyal arka planında 'sivil toplum' un bulunuyor olduğunu saptadıktan sonra entelektüel arka planına geçebiliriz.
📖 Sayfa 134 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Mısır ve Mezopotamya'da artık-ürünün belirli bir grubun elinde toplanmasından kaynaklanan eşitsizlik, Atina'da yerini özel mülkiyetten kaynaklanan eşitsizliğe bırakacaktır. Doğu ile Batı arasındaki kültür, uygarlık, zihniyet ayrımının tarihsel olarak ilk kez bu bağlamda gerçekleştiğini söyleyebiliriz.
📖 Sayfa 78 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Eski Yunan'da felsefenin en üst soyutlama düzeyinde gerçekleşmiş olmasına karşılık en basit düzeyde bir teknolojik gelişmenin gorülmeyişi, kölelik sistemine bağlanabilir.
📖 Sayfa 107 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Köle emeğinin çok bol ve kolay edinilebildiği toplumlarda teknolojinin herhangi bir gelişme göstermemiş olmasının mantığı budur. El emeği varken bunu ikame edecek teknolojiye ne gerek vardır?
Thales'te henüz düşünce objesi 'soyut'a dönüşmemiştir. öyleyse Thales'i bu anlamda ilk filozof saymak, doğru olmasa gerektir.
📖 Sayfa 104 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
İnsan zihni, gerçekliğin bilgisini edinmek için, dış dünyaya, kavramlardan objelere yönelir. Ayraç içinde belirtelim, skolastikte ise, zihin kendi içine kapanmış, kendini dış dünyadan koparmıştır. Dış dünyayla olan ilişkiler, kitaplar aracılığıyla kurulmaya çalışılmış, gerçekliğin bilgisi dünyada değil, kitaplarda aranmıştır.
📖 Sayfa 141 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Sözleşme, eşit iki özne arasında yapılır. Bu özneler, sözleşme dışında eşit olmasalar bile, sözleşme onları birbirine eşit kılar. Bu bize, sözleşme ve eşitlik arasında birebir ilişki olduğunu gösterir.
📖 Sayfa 164 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
XI. yüzyıl ile XIII. yüzyıl arasında, gerçekliği kavramada akıllı düşünmenin araçları, özellikle türlerle cinslerin olanakları ve sınırları konusunda yapılan ve sık sık alevlenen tümeller kavgası sürmekteydi. ''Nominalizm'' ve özellikle tekillerden başka hiçbir şeyin gerçekliği olmadığını savunan Occamlı Guillaume (1300-1344) ile birlikte daha o zamandan otokratik bir akılcılığın dile getirildiğini söylemek mümkündür.
📖 Sayfa 136 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Rönesans Avrupa'nın zihin tarihinde büyük bir dönüşümü işaret eder. Bu entelektüel dönüşümün Avrupa'nın sosyal tarihinde 'sivil toplum' un ortaya çıkışıyla birebir bir ilişkisi vardır.
📖 Sayfa 133 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Kendiliğinden çoğulcu bir nitelik kazanan Reform hareketi, Batı Hıristiyanlığına dini çoğulculuğu getirdi.
📖 Sayfa 137 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Mezopotamya'da ve Mısır'da ortaya çıkan ilk Asya ve Afrika devletleri, geçimlik malların elde edilmesinde ortaya çıkan eşitsizliğin yaşandığı toplumlardır. Yalnız burada çok önemli bir noktayı göz ardı etmemek gerekiyor. O da, bu kent devletlerinde geçimlik mallar üzerindeki eşitsizliğin ya da kısaca ekonomik eşitsizliğin, özel mülkiyetten kaynaklanmadığıdır.
📖 Sayfa 77 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Bu dönüşüm, Cornford'a göre irrasyonel düşünce tarzından rasyonel düşünce tarzına geçişle mümkün olmuştur.
📖 Sayfa 101 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Kirk'e göre, mitos düşünce imgeye dayanır imgelerse somut ve tikel düşünce objeleridir. Oysa logos düşüncesinin objeleri soyut ve genel kavramlardır. Öyleyse diyor Kirk, Mitos'tan Logos'a geçiş, somut ve tikel düşünce objeleriyle düşünmekten, soyut ve genel düşünce objeleriyle düşünmeye geçiştir.
İnsanımsıların dünyasında iki siluet beliriyor: Silahı elinde, hayvanının karşısında duran erkek ve çocuğun üstüne eğilmiş ya da ot toplamak için çömelmiş, sırtı eğik kadın...
📖 Sayfa 69 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
insan, ne sadece akıl varlığıdır, ne de sadece içgüdü varlığı. İnsan, hem rasyonel hem de irrasyonel olan bir varlıktır. Cusalı Nicholas'ın dediği gibi, 'insan bir 'coincidentia oppositorum'dur, karşıtların biraradalığı'.
📖 Sayfa 169 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Isa'nın kitabının bir yaptırımı yok. Hıristiyan cemaatinin hangi temellerde örgütlenmesi gerektiğine, Hıristiyan cemaatinin ne olması gerektiğine ilişkin kriterleri bulunmuyor
📖 Sayfa 125 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Marx, Kapital'in birinci cildinde, hayvanların belirli bir zihinsel tasarım uyarınca davranabilme yetilerinin olmadığını söyler. Oysa belli bir zihinsel tasarım doğrultusunda davranma (Marx'ın 'yönelmişlik' dediği), alet kullanma yetisi olmayan hayvanlarda da görülüyor. Örneğin, martılar kabuklu yiyeceklerin içini elde edebilmek için, bu yiyecekleri düştükleri yerde kırılabilecekleri sert bir zemine bırakıyorlar.
📖 Sayfa 11 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Avrupa uygarlığını Yunan, Roma ve Hıristiyanlık temellendirdiğine göre, incelenmesi gereken bir konu da, bunların ilişkileri ve uyumu olacaktır.
📖 Sayfa 128 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
İnsanı doğadan ayıran, onu maddi ve manevi etkinlikleri ile gerçekleştirdiği kültürü temellendiren, ne tek başına dil, ne alet (alet kullanma, alet üretme, alet üretmek için alet kullanma) ne toplum, ne tasarım (zihinsel plan) ne de mitoloji. Bunların bir arada ve eş zamanlı olarak insanı doğadan ayırdığı
📖 Sayfa 21 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
18. yüzyıl Aydınlanma dolayımında bir 'Akıl Çağı' idiyse, 19. yüzyıl Avrupa romantizmi, Aydınlanmanın tam karşısında yer alır.
📖 Sayfa 167 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Wittgenstein, Tylor'un büyünün nedensellik ilişkisine dayandığı düşüncesini toptan reddeder. Ona göre, büyü bir dileğin dile getirilmesinden başka bir şey değildir.
📖 Sayfa 97 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
XV. yüzyılda incil ve Tevrat'la ilgili kaynaklara yeniden başvurulması kaçınılmazlaştı ve papalığın iğrençlikleri de buna eklenince, Almanya'da, sonradan dalga dalga ve çeşitlenerek bütün Avrupa'ya yayılacak olan Reform hareketi patlak verdi (1517). Böylece din savaşları başlayacak, onlar da devletler arasındaki din savaşlarına yol açacaktı.
📖 Sayfa 137 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
1973'te Edgar Morin bu temaları daha da geliştirdi: Avcı ya da kaşif, toplumsallaşmış erkeğin karşısına yumuşak, hep aynı şeyleri tekrarlayan zavallı kadını çıkardı.
📖 Sayfa 69 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Sokrates'e göre, bilgi ile yapıp etme arasında birebir ve zorunlu bir ilişki bulunur. Bu yapıp etmeler, ahlak alanıyla ilgilidir; çünkü ahlak, kendini yapıp etmede belli eder. Söz, insan ahlakının bir ölçüsü değildir; önemli olan, insanın yaptığıdır. Bilgi ile yapıp etme arasındaki ilişkinin zorunlu oluşu da şöyle açıklanabilir.
📖 Sayfa 127 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Öyleyse, Paleolitik Dönem'i Neolitik Dönem, yani kırda yerleşik yaşam değil, kentsel yaşam izlemektedir.
📖 Sayfa 41 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Gordon Childe, Paleolitik Dönem'i ünlü "Tarihte Neler Oldu?" adlı yapıtında 'Paleolitik Vahşet', Neolitik Dönem'i 'Neolitik Barbarlık', üçüncü dönemi ise 'Mezopotamya'da Kent Devrimi' başlıkları altında irdelemektedir.
📖 Sayfa 35 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
13. yüzyılda daha büyük bir nominalist başkaldırı gerçekleşir. Ockhamlı William bu konuda başı çekecek, kavramsal gerçekçiliğe bir alternatif oluşturacaktır.
📖 Sayfa 132 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Yaban düşünce, nesne ile imgesini (büyü objesi ile büyüleneni) bir ve aynı şey saymıyor, imgeyi nesnenin yerine koyuyor sadece, Levi-Strauss'un deyişiyle, eğretileme (metafor) yapıyor.
📖 Sayfa 58 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Thales, ''Dünyanın ilk ve temel koyucu maddesi (arkhe) nedir?'' sorusuna 'su' yanıtını vermişti.
📖 Sayfa 103 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Friedrich Nietzsche, Aydınlanma'nın temelini oluşturan aklın eleştirisini yapan en önemli isimdir ve akıl geleneğinin insan varlığında 'şüpheli ve yabancı olan' diye göz ardı ettiği içgüdüleri öne çıkararak bu geleneğe ağır ve yıkıcı eleştiriler yöneltir.
📖 Sayfa 167 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Aydınlanmanın aklı, dolayısıyla rasyonel olanı, öne çıkarmasına karşılık romantizm, insanda içgüdüleri, irrasyonel olanı öne çıkarır.
📖 Sayfa 167 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Aydınlanma düşüncesinin ortaya koymuş olduğu bu kavramlar, insan Hakları Evrensel Bildirgesi'nde yer almaktadır.
📖 Sayfa 166 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Sözleşme ile hoşgörü arasında da birebir ilişki bulunur. İşte sözleşme sırasında eşit konuma gelme, farklılıkları göz önünde bulundurmama, bizi hoşgörü kavramına götürür.
📖 Sayfa 164 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Goldmann' a göre, kapitalizmin hakim olduğu pazar ekonomisi ile Aydınlanma arasında 'sözleşme' dolayımında bir bağınh kurulabilir.
📖 Sayfa 164 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Aydınlanma düşüncesi ile ortaya çıkan evrensellik, mülkiyet, hoşgörü gibi başka birtakım kavramlar da bulunmaktadır.
📖 Sayfa 163 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Özerklik, başka bir otoriteye referansta bulunmaksızın insanın kendi kararlarını kendisinin vermesi anlamına gelir. Özgürlük ise, insanın yapıp etmelerini bir başkasının baskısı altında kalmaksızın gerçekleştirmesidir.
📖 Sayfa 163 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Tylor'un teorisi Spencer'inkine benzemekle birlikte, o 'atalar kültü'nü değil, Animizm'i bütün dinlerin temelinde bulmaktadır.
📖 Sayfa 89 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Hıristiyanlığın, kiliseleşmeyle birlikte elit bir din haline gelişinin, ortaya çıkardığı teolojik problemler de bulunmaktadır.
📖 Sayfa 129 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Akılla vahiy arasında uzlaşımın sağlanabileceği, İskenderiyeli . Clemens tarafından şöyle formüle edilir: 'Credo ut intelligam', yani 'anladığım için inanıyorum'. Bu durumda, vahyin temeli 'credo'; aklın temeli ise, anlama niteliği olan 'intelligam'dır.
📖 Sayfa 130 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
İnsan varlığının temeli olan içgüdüler, Nietzsche'ye göre Sokrates'ten beri akıl geleneği tarafından lanetlenmiştir.
📖 Sayfa 168 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
...geleneksel cemaat tipi topluluklarda (gemeinschft) eleştirel düşünce değil, dogmatik düşünce hakimdir. Eleştirel düşünce modern toplumda; dogmatik düşünce ise, geleneksel toplumda başat olan bir düşünme biçimidir.
📖 Sayfa 177 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Kısaca Avrupa uygarlığı, özünü ve temelkoyucu anlamını Rönesansa, Rönesans da gerçekliğini sivil topluma borçludur.
📖 Sayfa 134 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
[Jacobs'un] -önce kentlerin daha sonra kırsal gelişmelerin ortaya çıktıkları- tezi tartışmalıdır, bu yüzden görüşlerini tümüyle kabullenmiyorum.
📖 Sayfa 38 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Hiç kuşku yok ki, burada avcılık, gerek araçların kullanılışı gerek bu araçlara tekabül eden üretim birimleri ve üretim birimlerini belirleyen işbölümü ile gerçekleşen edinim tarzları açısından bakıldığında, salt insana özgü bir etkinlik olarak görünür.
📖 Sayfa 51 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
...kavramlar yok olmaz, sürekli, kalıcı ve değişmezdirler. O zaman gerçekliğin bilgisine kavramlardan yola çıkılarak varılacaktır. Bu görüş, Skolastik Hıristiyan düşüncesinin felsefi arka planını oluşturur. Gerçekliğin beş duyumuzla algıladığımız objelerde, bu dünyada olmaması, teolojinin benimsediği 'öte dünya' fikrinin temellendirilmesine de olanak tanımıştır.
📖 Sayfa 131 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Brabantlı Siger'e göre, vahyin doğruları dine; felsefenin doğruları bilime hizmet eder ve birinin ötekine göre daha doğru olduğu söylenemez.
📖 Sayfa 130 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
...sonraki yüzyıllarda 'çifte hakikat doktrini'nin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu görüş, vahyin ve aklın alanlarını birbirinden ayırmak gerektiğini öne sürer.
📖 Sayfa 130 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Anderson, el emeğinin horlandığı, buna karşılık zihinsel emeğin yüceltildiği bir toplumda en soyut zihinsel emek biçimi olarak felsefenin gelişimi için ideal bir zeminin hazırlanmış olduğu kanısındadır.
📖 Sayfa 106 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Dolayısıyla büyük ölçekli toprak mülkiyetinin ortaya çıkardığı problemlerin geleneksel örf ve adet hukuk kurallarıyla çözümlenemeyeceği açıktır. Toprak üzerindeki özel mülkiyetin niceliği, hukukun dönüşümünde belirleyici olmuştur.
📖 Sayfa 123 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Biri sınırları zorlarken öteki, ölçü ve dengeye dayandığı için insanı belirli sınırlar içinde kalmaya çağırır. Nietzsche'nin metafiziği de budur.
📖 Sayfa 168 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Mısır ve Mezopotamya'nın ilk su boyu uygarlıklarını oluşturduklarına dikkati çeken Wittfogel, Doğu tarımının temelde iklim ve bölgesel şartlar, kanal ve su yollarıyla yapılan yapay sulamaya dayandığı varsayımından yola çıkar.
📖 Sayfa 78 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Statü malları, insanın yaşamını yeniden üretmesiyle doğrudan ilişkili olmayan, ama sahip olunduğu takdirde sahip olana toplumda ayrıcalıklı bir konum, yani statü sağlayan mallara denir.
📖 Sayfa 65 · Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz
Sıkça Sorulan Sorular
Avrupa'nın Zihin Tarihi kimin eseridir?
Avrupa'nın Zihin Tarihi, Hilmi Yavuz tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2012'de yayımlanmıştır.
Avrupa'nın Zihin Tarihi kaç sayfadır?
Avrupa'nın Zihin Tarihi, 192 sayfadır (Timaş Yayınları baskısı).
Avrupa'nın Zihin Tarihi'nin en ünlü sözü nedir?
“Gordon Childe, özellikle Marx'ın görüşlerinden yola çıkarak, insanın yaban toplumlardan modem toplumlara dönüşürken, bu dönüşümün kıtlıktan bolluğa doğru görülen bir dönüşüm olduğunu öne sürmüştür.”