Doğu ve Batı, tarih dünyasına Ekrem Akurgal'ın kazandırdığı özel bir eserdir. Türkçe baskısı Kronik Kitap Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Tarih severlerin Doğu ve Batı'dan seçtiği en unutulmaz cümleler burada.
Doğu ve Batı'dan En Beğenilen Alıntılar
Yunanlıların Yakın Doğu halklarından farklı olarak sanatsal ifade için doğuştan gelen ya da öncü bir yeteneğe sahip olduklarını iddia etmek doğru değildir. Yunanlılar fotoğrafik olan yöntemlerini çok fazla denemeyi içeren uzun bir süreç sonunda yaratmışlardır.
📖 Sayfa 24 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Egedeki göç,Hititlerin Anadolu'da neredeyse 800 yıl boyunca sürdürdüğü büyük bağımsız kültürü mahvetti. Hitit İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra Orta Anadolu neredeyse 400 yıl süren bir durgunluk dönemine girdi. Kültürel mirası sürdürmek Güney Anadolu ve Kuzey Suriye beyliklerine düştü.
📖 Sayfa 162 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Asurluların idealize edilmiş sanatı, doğal olarak gururlu ve ağırbaşlı olan insan figürünü içerir. Devletin gücünü temsil eden kral her zaman asil ve üstündür.
📖 Sayfa 17 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Resim sanatı, Yakın Doğu hükümdarlarının kullanabileceği en etkili propaganda aracıydı ve tıpkı yazı gibi kraliyet ailesine ve rahipler sınıfına ayrılmış bir ayrıcalıktı.
📖 Sayfa 25 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yakın Doğu sanatı üzerindeki güçlü merkezi kontrol ve sanatın kraliyet saraylarına neredeyse tamamen bağımlı olması, sanatsal yaratıcılığın organik evrimini geciktiren ana faktörlerden biri olarak sayılabilir.
📖 Sayfa 25 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Resim sanatı, yakın doğu hükümdarlarının kullanabileceği en etkili propaganda aracıydı ve tıpkı yazı gibi kraliyet ailesine ve rahipler sınıfına ayrılmış bir ayrıcalıktı.
Yunancada basit tabana "kaide" denildiğini belirtmek gerekir. İlk başta "tuğla" anlamına gelen kelime, muhtemelen Minoan dilinden gelmektedir. Büyük ihtimalle Minoan-Miken döneminde, yapı ustaları ahşap sütunun altına bir tuğla karo yerleştirmeye başlamışlar ve buna kaide demişlerdir. Bu terim Yunan dönemine kadar sürmüştür. Basit kaideler temas yüzeyini genişletme, ahşap sütunu nemden koruma ve toprağa gömülmesini önleme işlevleri görüyordu.
📖 Sayfa 80 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Pegasus figürü, Assur sanatının bir yaratısı gibi görünür. Daha sonra, Urartu sanatında çok popüler hâle gelir ve buradan Yunanistan'a geçmiş olabilir. Kentaur sıkça Babil sınır taşları üzerinde tasvir edilmiştir. Yunanlı sanatçılar, ithal edilen Babil örneklerini takip ederek,muhtemelen 8.yy.ın sonlarına doğru bunu taklit etmeye başlamış olabilirler.
📖 Sayfa 187 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Asurlular bürokrasi tarafından yakından denetlenen resmi bir imparatorluk sanatına sahiptiler. Propaganda, kralı ve yaptıklarını yüceltmesi, bu sanatın başlıca amaçlarıydı.
📖 Sayfa 27 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Bugüne kadar ileri sürülen karşılaşmalar ve gözlemler, farklı tarzlardaki Yakın Doğu sanat eserlerinin MÖ sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren Yunanistan’a ihraç edildiğini ve belki de yedinci yüzyılın ortalarına kadar pazarda kaldığını açıkça göstermektedir.
📖 Sayfa 181 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Babiller eski yakın doğunun Yunanlıları, Asurlular ise Romalılarıydı.
📖 Sayfa 49 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Babilliler eski Yakın Doğu’nun Yunanlıları, Assurlular ise Romalılarıydı.
📖 Sayfa 49 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunan sanatı zengin ve yaratıcı gelişimi şehir-devlet sisteminin demokratik yapısına borçludur.
📖 Sayfa 25 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yakın doğunun anıtsal sanatı devlet tekelinde kaldığı sürece, Yunanistan’ın demokratik devletlerinin sunduğu gibi özgürlük koşullarında gelişemezdi.
Hitit metinlerinde sağ taraf açıkça onur yeri olarak nitelendirilmektedir. Tanrının her zaman eşinin sağında durduğu ilahi çift motifi Hitit döneminden günümüze kadar geçerliliğini korumuştur...Günümüzde devlet törenlerinde kraliyet çifti düzenli olarak eski Hitit şemasını takip etmektedir.
📖 Sayfa 208 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunanların kendi kültür seviyeleri doğrultusunda, ilk olarak yakın doğu haklarının din ve mitolojilerinde etkilendiler. Yakın doğudan gelen her denizci veya tüccar, Yunanlara bu saygın tanrıları ve o garip dünyanın efsanevi kahramanlarınca gerçekleştirilen mucizelere dair bir şeyler anlatırdı.
📖 Sayfa 165 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Birinci bin yılın ilk yarısında, Güney Anadolu ve kuzey Suriye’nin küçük yeni Hitit devletleri, mimarlık ve heykel alanında etkileyici eserler ürettiler ve bu eserler önce yakın doğu ülkelerini, daha sonra ise Yunan ve Etrüks ülkelerini güçlü bir şekilde etkiledi.
📖 Sayfa 67 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Altıncı yüzyılın başlarında dünyanın entellektüel liderliği Yakın Doğu’dan Yunanların eline geçmiş olsa da Babil, Helenistik çağda bile birinci derece bir kültür merkezi olarak kalmıştır. Öyle ki İskender, dünya imparatorluğunun yeni başkentini Doğu’nun bu eski metropolünde kurmayı planlamıştır.
📖 Sayfa 52 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Herakles’in kendisi, Yakın Doğu’nun evrensel kahramanı Gılgamış’ın Yunan versiyonudur.
📖 Sayfa 189 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Mimaride hayvan figürlerinin sütun kaidesi olarak kullanılması Yeni Hitit Dönemi'nde icat edilmiştir. Bu icadın kökenleri, Hattuşaş'tan gelmiş olabilir, burada aslanlar ve sfenksler, anıtsal kapıların her iki tarafını da kaplayan, duvarın kalınlığı boyunca monolitik bir blok olarak tasarlanmış ve duvar taşıyıcı hayvan figürleri olarak işlev görmüşlerdir.
📖 Sayfa 86 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Barbarca katliamlar, vahşetler, zulümler, kazığa oturtma ve derisini yüzme uygulamaları doğrudan egemenlik kurmaya yönelik Assur politikasının önde gelen araçlarıydı.
Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Milat’tan önce yedinci yüzyılda, İyon filozoflarının ortaya çıkmasından kısa bir süre önce Babil, hâlâ dünyanın ruhani başkenti idi. Binlerce yıllık deneyimin mirasçısı olan Doğu’nun tüm bilgeliği ve bilgisi bu şehri rahipleri tarafından biliniyordu.
📖 Sayfa 49 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
İstanbul Arkeoloji Müzesinde bulunan Senharib'e ait bir stelin yazıtından Ninova'da "kraliyet caddesi" olarak adlandırılan bir tören caddesi olduğunu öğreniyoruz. Bu cadde taş levhalarla döşenmişti ve genişliği bir yönetmelikle 26 metre olarak belirlenmişti. Yazıtta belirtildiği üzere, tüm vatandaşlar bu hükme uymak zorundaydı: "Ninova sakinlerinden her kim evini belirlenen sınırların ötesinde cadde üzerine inşa ederse, kendi evinin çatısında kazığa oturtulacaktır."
📖 Sayfa 48 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yedinci yüzyılın başlarında Yunanlar, Hitit sanat merkezleri ile de temas kurdular. MÖ sekizinci yüzyılın sonlarında yeni hitit sanat eserlerinin ithalatı başladı.
📖 Sayfa 176 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yakın Doğu halklarının gücü edebiyat, sanat ve özellikle de din alanlarındaydı.
📖 Sayfa 49 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Dünya kültürüne en büyük katkıları, çivi yazısının ve özellikle de bazı değişikliklerle günümüz insanının çoğuna, ortak bir kaynak olarak hizmet eden Fenike alfabesinin keşfi olmuştur.
bilmesen de büyük kılan seni budur
Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
hiç başlamamak, kaderin budur
yıldızlı gökyüzü gibi kaplar şarkın
aynı başlar her şey ve aynı biter
arasa kalanlar bize anlatır
nasıl başlar ve biter
"Bilmesen de büyük kılan seni budur
Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Hiç başlamamak, kaderin budur
Yıldızlı gökyüzü her şey ve aynı biter
Arada kalanlar bize anlatır
Nasıl başlar ve biter."
Bilmesen de büyük kılan seni budur
📖 Sayfa 15 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Hiç başlamamak, kaderin budur
Yıldızlı gökyüzü gibi kaplar şarkın
Aynı başlar her şey ve aynı biter
Arada kalanlar bize anlatır
Nasıl başlar ve biter
Barbarca katliamlar, vahşetler, zulümler, kazığa oturtma ve derisini yüzme uygulamaları, doğrudan egemenlik kurmaya yönelik Asur politikasının önde gelen araçlarıydı. Asur kralları yıllıklarında bu eylemleriyle açıkça övünürlerdi.
📖 Sayfa 18 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Birinci binyılın ilk yarısında Yakın Doğu sanat merkezleri arasında Assur etkisinden uzak kalmayı başaran neredeyse hiç kimse yoktu. Geç Hititler, Urartular, Suriye-Fenike halklarının yanı sıra İranlıların ve İskitlerin büyük kültür kompleksleri de Assur sanatından derinden etkilenmiştir.
📖 Sayfa 27 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Kilamuwa, krallığın yerli halkına saygı göstermek için şehir ve kale kapılarına Hitit üslubunda heykeller diktirmiş olabilir. Bir yazıtta Mushkabim (muhtemelen yerel Luvi-Hitit nüfusu) ile Ba'ririm (Aramiler) arasındaki anlaşmazlıkların üstesinden geldiğini ve "onlara köpek gibi davranmaya" alışmış önceki kralların aksine yerel halkı için "baba ve kardeş" olduğunu vurgulamaktadır.
📖 Sayfa 102 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Köken meselesi üzerinde çalıştıkça, bazı Yunan tanrılarının Yakın Doğu ile yakın bağları olduğu ya da doğrudan Yakın Doğu mitolojisinden alındığı görülür. Herodotos...Afrodit kültünün Filistin'deki Aşkelon'dan geldiğini anlatır...
📖 Sayfa 188 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Doğa tanrıçası Artemis "Hayvanlar Hakimesi" olarak bilinen ikonografik tip, Yakın Doğu dünyasının bir yaratısıdır...
E. Bielefeld, Apollo Philesios'un ikonografik tipinin Anadolu Hitit kökenli olduğunu gösterdi...
Herodotos'a göre Herakles de Fenike'den gelmiştir... Herakles'in kendisi, Yakın Doğu'nun evrensel kahramanı Gılgamış'ın Yunan versiyonudur.
Birinci bin yılın ilk yarısında yakın doğu sanat merkezleri arasında Asur etkisinden uzak kalmayı başaran neredeyse kimse yoktu. Geç Hititler, Urartular Suriye Fenike halklarının yanı sıra İranlıların ve İskitlerin büyük kültür kompleksleri (yapıları da) de Asur sanatından derinden etkilenmiştir. Babil’de bir süre için Asur sanatının egemenliğine boyun eğmiştir.
📖 Sayfa 27 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Dokuzuncu yüzyılda Levant’ta-Akdeniz’in doğu bölgesi-seyahat etmeye başlayan Yunanlar, bu masalsı dünyanın tanrılarını vemitlerini öğrenmişlerdi. Yunanların, kulaktan kulağa öğrendikleri Yakın Doğu dinleri ve mitolojileri muhtemelen Doğu’nun Batı üzerindeki ilk etkiliydi…
📖 Sayfa 165 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunanlar, Fenikeliler ve diğer haklardan aldıkları efsanelerle kendi mitoloji dünyalarını yavaşça oluşturdular.
Erken Yunan sanatındaki en önemli Yakın Doğu etkisi, Suriye ve Fenike eserleri ile özellikle de fildişilerle geldi. Bu Yunan Oryantalizan üslubunun ortaya çıkmasına ve genişlemesine önemli bir katkıda bulundu.
📖 Sayfa 172 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yakın Doğu kaide ve başlık formları, yedinci yüzyılın ortalarına kadar ve muhtemelen daha sonrasına kadar Suriye ve geç yeni-Hitit fildişi mobilyaları tarafından İyonya da dahil olmak üzere tüm Akdeniz dünyasına taşınmıştır.
📖 Sayfa 221 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Urartu ve İran sanat alanlarından gelen Yakın Doğu etkilerinin, en geç MÖ sekizinci yüzyılın sonlarına kadar Yunanistan’a ulaşmış olması gerekir.
📖 Sayfa 193 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Fenike ve Suriye fildişileri de Yunan vazo ressamlarını etkilemiş olabilir, çünkü bu fildişiler de yedinci yüzyılın ortalarına kadar Yunanistan’a ihraç edilmiştir.
📖 Sayfa 219 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Samos ahşap oymacılığı sadece yakın doğu karakter özelliklerini gösterdiğinden, Yunanlar bunu dolaylı olarak Suriye veya geç-yeni Hitit eserleri aracılığıyla almış olmalıdır.
📖 Sayfa 209 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunanlar, sadece kendi zevklerine ve deneyimlerini uygun olan Yakın Doğu nesneleri ve biçimlerini taklit etmişlerdir…
📖 Sayfa 192 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunan sanatının Yakın Doğu ile yakın ilişkileri, yedinci yüzyıl Yunan heykelinin birçok diğer stilistik özelliğinin kökeninin de bu bölgede aranması gerektiğini düşündürmektedir.
Yunanların Fenike alfabesini benimsemesi, Doğu ve Batı arasındaki buluşmanın en önemli sonucudur.
📖 Sayfa 166 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunanlar, özellikle İyonyalılar, yerli Anadolu halklarının güçlü etkisi altında kalmış olmalıdırlar. G. M.A. Hanfmann Anadolu’nun yerli halklarının Iyonya ruhunun oluşumundaki önemli rolünün altını çizmiştir. Dolayısıyla İyon sanatının cazibesi kısmen Anadolu’nun yerli haklarının egzotik katkısından kaynaklanmaktadır.
📖 Sayfa 216 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunanlar, Asur ve Mısır yapıtları ile pek ilgilenmiyorlardı. Boynuzlu yahut diğer tuhaf Yakın Doğu özelliklerine sahip olan Tanrısal varlık figürleri, veya özenle hazırlanmış saçlara sahip figürler pek ilgi çekmedi. En erken Yunan heykellerine bakıldığında, onun yerine genelde Hitit ve Suriye çalışmalarına benzedikleri görülür.
📖 Sayfa 167 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunan sanatı "güzel" yahut "ideal" olmayan ifadelerin detay ve biçimini sunmaktan kaçındı. Yeni-Asur'da da benzer şekilde; hiçbir rahatsız edici özellik yahut basit veya değersiz mimik, erkeklerin vakur, ciddi ve gururlu suratını bozamadı, eserin tamamının harmonisini engelleyemedi.
📖 Sayfa 45 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Sanherib ve Asurbanipal zamanındaki meşhur kompozisyonları üreten sanatçıların, perspektifin ilkelerini keşfetmek üzere olduğunu varsaymak yanlış olmaz. Hâliyle, Yakın Doğu'daki sanatın yavaş ilerleyen ve sonuçta tamamlanamamış evrimini, basitçe durağanlık olarak görmek haksızlık olur.
📖 Sayfa 22 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
İçinde bulunduğumuz modern çağ hayatının hızlı temposu, ve insanlığı Yunan medeniyetinin başlangıcından beri etkileyen keşif aşkı, beklentilerimizin seviyesini öyle yüceltti ki eski koşulları kendi standartlarımıza göre yargılamayı arzuluyoruz.
Yunanların şifahi bir şekilde öğrendiği Yakın Doğu dinleri ve mitleri, büyük ihtimâlle Doğu'nun Batı üzerindeki en erken etkilerindendi.
📖 Sayfa 165 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
M.Ö. 1000 ile 500 arasında, Yakın Doğu'nun sanat merkezleri içinde Asur etkisinde kalmamak adeta imkânsızdı. Asur sanatı; Geç Hititler, Urartular, Suriye-Fenikeli halkları, ve hatta İran ile İskitlerin büyük kültür topluluklarını derinden etkilemişti.
📖 Sayfa 25 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Erken Yunan ile Yakın Doğu ilişkilerinin ilk aşamasında, M.Ö. 825-750 arası, deniz ticareti Fenikelilerin elindeydi. İlyada'dan bilindiği üzere denizci olan bu millet, Homeros çağında kıyı ticaretini domine ettiler. Bu yüzden Yunanistan'da bulunan Yakın Doğu'ya ait en eski sanatsal objenin Fenikelilerden gelmesi tesadüf değildir. Bu obje bronzdan bir kâse idi. Bu kâse Atina'daki Keramikos mezarında bulundu.
📖 Sayfa 161 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
O zaman bin yıllık heykelcilik ve ressamlığa rağmen, perspektifle betimlemenin ilkelerinin Doğu halklarında hiç ortaya çıkmaması gibi inanılmaz bir hadiseyi nasıl açıklayabiliriz? Sanat tarihçileri bu eksikliğin olası birkaç sebebini ortaya attılar. Burada sadece en önemlisinden bahsedelim: "Irksal ve etnik karakteristik"; "ehliyetsizlik", "yetersizlik" veya "isteksizlik"; "eski geleneklere bağlılık"; çokça ilerlemiş "sanatsal idealizm algısı"; ve (en sık kullanılan sebep olarak) bahsedilen halkların "dünya görüşü".
📖 Sayfa 24 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yeni-Asur döneminin heykeltıraşları, bu yeni öyküleme (narrative) sanatının yaratıcılarıydı. Mısırlıların bir tür öyküleme sanatına sahip olmalarına rağmen, duvar rölyeflerinde tek bir eylemi safhalar hâlinde göstermeyen, birbirini izlemeyen bağlantısız sahneler bulunuyordu. Keza meşhur Sümerli Kral Eannatum'un yahut Akadlı Naramsin'in dikili zafer taşında da durum böyleydi; birden fazla eylem varken, hiçbiri olayın tamamını kapsayan bir süreci, tam sıralı bir şekilde aktarmıyordu.
📖 Sayfa 27 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
M.Ö. 8. yüzyılın başında Yunanlar hâlâ taklitleri toplama aşamasındaydı. Doğudakilerin hikâyelerini ve mucizelerini dikkâtle gözlemlediler, dinlediler ve öğrendiler. Mezopotamya halklarının, masalsı Doğu'daki yazının keşfi, muhteşem mimari ve yaşam koşullarının da içinde, iki milenyumluk süreçte kültürel hayatlarının her açıdan getirdikleriyle yaratılan bilgi birikimi, Yunanlar üzerinde çok derin bir etki yaratmış olmalıdır. Ancak o dönemde Doğu'nun çok yönlü zenginliklerinden tam anlamıyla yararlanacak kadar olgun değildiler.
📖 Sayfa 164 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Yunan Arkaik döneminde yapılan en iyi eserler, yöneten sınıf üyelerinin talimatıyla olduğu kadar, sivil vatandaşlar için de yapılmıştı. Hâliyle zanaatkârlığın en büyük başarılarından biri olarak sayılan Yunanların anıtsal eserleri, ekonomik durumla doğrudan bağlantılıdır. Şehir-devletleri ve vatandaşlarının şiddetli ticari ve sanatsal mücadelesi, sanatçılar ve atölyeler için arka arkaya zorlayıcı görevler yaratıyor, genel anlamda sanatsal aktivitenin doğal bir şekilde gelişmesini sağlıyordu.
📖 Sayfa 25 · Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal
Sıkça Sorulan Sorular
Doğu ve Batı kimin eseridir?
Doğu ve Batı, Ekrem Akurgal tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1966'da yayımlanmıştır.
Doğu ve Batı kaç sayfadır?
Doğu ve Batı, 256 sayfadır (Kronik Kitap Yayınları baskısı).
Doğu ve Batı'nın en ünlü sözü nedir?
“Yunanlıların Yakın Doğu halklarından farklı olarak sanatsal ifade için doğuştan gelen ya da öncü bir yeteneğe sahip olduklarını iddia etmek doğru değildir. Yunanlılar fotoğrafik olan yöntemlerini çok fazla denemeyi içeren uzun bir süreç sonunda yaratmışlardır.”