2013 tarihli En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina'nın en bilinen eserlerinden biridir. Kabalcı Yayınevi baskısıyla 282 sayfadır. Bu sayfada, eserden akılda kalan bölümler okur beğenisine göre sıralı.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları'dan En Beğenilen Alıntılar
" Burhan, yakînî olanla sonuçlanması için yakînî olanlardan oluşturulmuş olan bir kıyastır. Yakînî olanlar ya ilksel olanlar ve onlardan bir araya getirilenler, ya tecrübî olanlar ya da mütevatir olanlar yahut da algıya konu olanlardır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Her bilgi, ya tasavvur ya da tasdiktir. Tasdik olmaksızın tasavvur olabilir.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
(...) Her tasavvur ve tasdik ya araştırmayla elde edilmiş ya da başlangıçta var olmuştur. "
" İsim, üç zamandan birinde anlamın varlığının zamanına delalet etmeksizin bu anlama delalet eden tekil bir lafızdır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Tek bir insan, bir şeyi kendisine özgü olmayan, tersine onu ve onun dışındakine genellenebilen bir bilgiyle bilebilir. Kendisine özgü olandan haberi olmayıp, onu kesinlikle bilmeyebilir ya da fark etmeden onun özelliğine ilişkin bir görüş ya da geçersiz bir zan olduğunu sanabilir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Mekan da bir konum sahibidir. Çünkü o (bir şeyi) ihtiva eden şeyin iç kısmıdır.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
Zaman ise konum sahibi olmayan, hareketin ölçüsüdür. Çünkü onda süreklilik bulunsa bile parçaları birlikte bulunmaz. Çünkü onun geçmişi ve geleceği şu an olan bir uçta birleşir.
Sayı ise gerçekte süreksiz niceliktir. "
" Burhanı olmayanın tanımı da yoktur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Canlının ne olduğunu anladığında, insanın da ne olduğunu anlarsın. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Makbulat, doğruluğuna güvendiğin kişini sözünü söylediğinde tasdikinin meydana geldiği görüşlerdir. Bu ya kendisine özgü herhangi bir semavi durumdan ya da kendisiyle temyizde bulunduğu güçlü bir görüş ve fikir sebebiyle olur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Bir araya toplanmış olanda bizim idrak etmediğimiz tekrar eden bir şey bulunmamasını ararsın. Bu önce 'nefis sahibi, algılayan bir cisim, sonra bununla birlikte canlı' dememiz gibidir. Dolayısıyla 'canlı', bazen detayda ve tanımda, bazen de kısaca ve isimlendirme yoluyla tekrarlanır. Bu yüklemleri bir araya toplar, onlardan iki yönden tanımlanana denk bir şey bulursak bu tanımdır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Müstesna, bir neticeyi gerekli kılar. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
Zihin, nefsin ilim elde etme yönüne özgü kılınmış bir kuvvedir. Zeka ise hads [sezgi] için istidat olan bir kuvvedir. Hads, matlup vazedilirse orta terime ulaşmak için ya da orta terim vazedilirse büyük terime ulaşmak için bir harekettir. Kısaca, bilinenden bilinmeyene intikal süratidir. Nitekim ayın güneşe yakın ve uzaklığı durumlarında aydınlanmanın oluştuğunu gören ve güneşten aydınlandığını sezen kişi böyledir..
📖 Sayfa 83 · En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Her insan, cevherdir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Boşluk da hareket yoktur, aynı şekilde durağanlık da yoktur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Zihin, nefsin ilim elde etme yönüne özgü kılınmış bir kuvvetidir. Zeka ise hads (sezgi) için istidat alan bir kuvvetidir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Güçte bir sonu olan herşeyin gücü sınırlıdır. O halde eğer kabul etmezse gücü sınırlıdır. Eğer kabul ederse o sürekli ve sınırlıdır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Kendisinden önce bir yokluk bulunmayan şey ezelîdir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Doğal şeylerin tümü, evrende bir gaye ve iyilikle uyum içerisinde bulunur. Onların hiçbiri nadiren olmasının dışında rastgele ve tesadüfî olmaz. Aksine onlar için her şeyin yerli yerinde bulunduğu (hikemî) bir düzen vardır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Anlam, zamanın dışındadır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Her basit cisim, bileşik olanın mevzusudur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Yakınlık, kendisi tarafından sınırlanır.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
Uzağa gelince onunla sınırlanmaz. Aksine kaçınılmaz olarak başka bir cisimle belirlenir. "
" (...) Maddede bulunan basitlerin bozuluşa uğrama kuvvesi cevherlerinde değil maddededir. Her varlığın bozuluşa uğramasının gerekli olduğuna delil, devamlı olma ve bozuluşa uğrama kuvvelerinin sınırlılığı yönündedir. Bu, ancak madde ve suret olmasından dolayı gerekli olur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) İçte ısınmış olan cevher buharlaştığında içteki ısı zayıflar. Eğer soğuk içteki ısınmış cevheri tutup bırakmazsa içteki sıcaklık güçlenir. Bundan dolayı yazın oyuklar soğuk olur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Birşeyi bilfiil akletme yoktur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Tasavvur, ilk bilgidir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Yokluğun da bir anlamı vardır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Hayale dayalı önermeler, kendileriyle tasdikte bulunmak için söylenmeyen, aksine bir şeyi öykünme yoluyla başka bir şey olarak hayal etmek için söylenen öncüllerdir. Çoğunlukla onu nefsi bir şeyden uzaklaştırma ya da ona teşvik etme, kısaca (nefsi) kapatma (kabz) ve açma (bast) izler. Bu tıpkı balı acıya benzetmemiz gibidir. Doğa ondan uzaklaşır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Oluşun mümkün olması, oluşun varlığının olmamasını zorunlu kılıyorsa, var olmayışın mevcut olmamasını zorunlu kılmaması da mümkündür. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Hareket, cismin karar bulmuş yapısından yavaş yavaş çıkarken bulunduğu halin tasavvur olmasıdır.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
Durağanlık, bir şeyde var olma özelliği bulunan suretin olmamasıdır. "
" (...) Korku açlığı engeller, arzu öfkenin önünü kapatır, öfke korkuyu uzaklaştırır. Hepsindeki sebep birdir. Bu da nefsin kullî olarak tek bir şeye yönelmesidir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Mütevatirler, herhangi bir amaçla yanlış üzerinde anlaşmaları doğru olmayan haberler tarafından tasdik edilmiş olan hususlardır. Nitekim görmesek bile mevcut olan şehirleri ve beldeleri tasdikimiz böyledir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
O,ortak mahiyetten sonra zatî bir ayrım ile ayırt edici olandır.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Boşluk nedir? Onun anlamı boşluk ismiyle kastedilenin ne olduğudur.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
Varlığında insan nedir? Bu kendisiyle zatın hakikatin öğrenilerek talep edildiği şeydir.
Mutlak varlık sorusundan önce gelir. "
" Bil ki, duyu ancak tekil olan tikelleri idrak edebilir. Hatırlama ve hayal, algının onun tekilliğine ilişkin olarak gönderdiklerini muhafaza eder. Hayal sureti, hatırlama ise ondan alınan anlamı muhafaza eder. Eğer algı tekrarlanırsa hatırlama ve hatırlama tekrarlanırsa tecrübe olur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" İlkseller, zatları dışında tasdiki gerektiren bir sebep olmaksızın, insanın kendisinde aklî kuvvesi yönüyle meydana gelen önerme ve öncüllerdir. Kendisini önerme yapan anlam, basitleri olumlama ya da olumsuzlama yoluyla toplayan mütefekkire kuvvesidir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Herbir şeyin kendisine özgü maddesi ve bizzatihi kendisine özgü bir sureti vardır. Aynı şekilde her bilinen şey, dış dünyada varlık kazanan kendine özgü madde ve suretinin düşünülmesiyle bilinir. Tıpkı evin yapımındaki bozukluğun, suret bozulmamış olsa bile madde açısından ve maddeye uygun olsa bile suret yönünden olabilmesi ve bunun her iki açıdan da meydana gelmesinin mümkün olması gibi, aynı şekilde düşüncede de bozukluk, suret sağlam iken madde açısından olabileceği gibi, madde uygun olsa bile suret açısından ve her iki açıdan birlikte meydana gelebilir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Kipler üç tanedir: Varlığın devamlılığına delâlet eden vacip(zorunlu), yokluğun devamlılığına delâlet eden münteni (imkansız) varlığın ve yokluğun devamlı olmamasına delâlet eden mümkün. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" İnsanların çoğu onun arkasında onu kuşatan bir cisim görmezler, işte gerçek olan budur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Anoloji ise belirli bir şeydeki hükmün başka belirli bir şey ya da başka belirli şeylerde olmasından dolayı kendisinde de benzer anlamda bir tümel bir yargının bulunmasıdır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Zamanla birlikte bulunan her şey onda değildir. Biz de tek bir buğday tanesi ile birlikte mevcuduz, fakat onun içerisinde değiliz. Aksine zamanda var olan şeyin öncelikle bölümleri geçmiş ve gelecek, uçları da anlardır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Mutlak ma'dul olan önermenin nitelenmesinde ve yükleminde bir udul vardır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Yokluğun (adem'in) oluşu bir ilkedir, çünkü onun var olan olması açısından var olan için olması ve bir var olandan olması kaçınılmazdır. O ilineksel bir ilkedir. Çünkü var olan onun varlığı ile değil onun ortadan kalkmasıyla meydana gelir. Suretin varlıktaki payı ise maddeninkinden fazladır. Çünkü suret maddenin varlık veren illetidir, ondan sonra heyula gelir ve varlığı suretle birlikte olur. Yokluğa gelince o zatıyla mutlak olarak var olan da değildir, yok olan(masum) da değildir. Bilakis o, bilkuvve olarak var olan zatın ortadan kalkmasıdır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Her şeyin bir tür sebeple bozuluşa uğraması, kendisinde bozuluşa uğrayan bir kuvve ve bozuluştan önce devam eden bir fiilin bulunması durumundan dolayıdır. Tek bir şeyde tek bir yönden bozulan bir kuvve ve devam eden bir fiilin olması imkansızdır. Aksine onun bozuluşa hazırlaması devam eden bir illetten dolayı değildir. Çünkü kuvvenin anlamı fiilin anlamından farklıdır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Var olanın isim olmaksızın açıklanması mümkün değildir. Çünkü o her açıklamanın ilk ilkesidir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Vehim algıya tabi olur ve algılanana ters olan her şeyin ya varlığını engeller ya da onun varlığını algıya konu olanların varlığına benzer kılar. Bundan dolayı da her şeyin sınırlı olduğunu akletmemiz ne doluluğa ne de boşluğa doğru olur. Fakat biz bizatihi hiçbir zaman sınırsız bir doluluktan sonra doluluğu ve boşluğu tasavvur edemeyiz. Ama her şeyin işaret edilmeyen, bir mekanı ile yönü bulunmayan bir ilkesi bulunduğunu aklederiz. Fakat vehim, onun varlığının bu durumlardan biri üzere olmasını gerektirir ki neredeyse ondan kurtuluş mümkün olmaz.. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Bir ilimde mevzu, diğer ilimde araz şeklinde olabilir. Ancak onun hakkındaki araştırma ona yabancı olan bu arazın onun için ve başka bir mevzu için zâtî olmasıdır. Bu da mevzusu melodi olan musikî gibidir. O tabiat ilmine ilişenlerdendir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Madde, her bir maddenin bir yönü içine alan mekanlarıyla çoğalır. Her nefsin maddesinde meydana gelmesine özgü kılınan bir zaman vardır. Bölen illetler onun maddesi içindir. Onun sureti tek olduğu için mahiyet ve suretçe farklı değildir. O halde ancak mahiyeti kabul eden açısından ya da mahiyetin bir şeye özgü kılınarak nispet edilmesi ile farklılaşırlar ki bu da bedendir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Hareket, zamansız düşünülemez. Tıpkı Ashab-ı Kehf kıssasında anlatıldığı gibi ne zaman hareketi algılamazsanız zamanı da algılamazsınız. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Her netice, döndürmesini ve döndürmesinin çelişiğini ve eğer döndürmesi ve altında tikeli varsa, onun tikelini ve tikelini çelişiğini doğurur. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" Hareket süreklidir, zaman da sürekli olan ile örtüştüğü için süreklidir, sürekli ile örtüşen herbir şey de süreklidir. O halde zaman vehimle bölünmeye hazırlanır. Bölündüğünde de vehimde sınırlar oluşur. Biz bunları 'an-lar' olarak isimlendiriyoruz. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Birbirine zıt olan şeyin konuları birdir. Bu ikisi de bir araya gelmeleri mümkün olmayan zatlardır. Birbirlerinin peşisıra gelmeleri ise imkansız değildir ve ikisi arasında son derece büyük bir ayrılık vardır.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
Birbirine zıt olan şeyler türde tek bir şey olarak hareket edebilir. "
" Birşey ya varolan bir ayndır ya da vehimde veya akılda olanlardan alınmış olan varolan bir surettir. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
İradeyle hareket ve tikelleri idrak etmek açısından organlara sahip doğal cismin ilk yetkinliği olarak tanımlanan hayvansal nefs, istekli hareket etmekte ve cüz’i nesneleri kavramaktadır. Hayvanî nefs, hareket ettirici (el-kuvvetü’l-muharrike) ve kavrayıcı (el-kuvvetü’l-müdrike) olmak üzere iki kuvveye sahiptir. Hareket ettirici güç sayesinde bedene aksiyon kazandırır. Hareket ettirici gücün, zevk elde etmek için yönelinen şeylere doğru hareket ettiren yetisi (elkuvvetü’l-şeheviyye) ve yararsız olan şeyleri geri çevirme yetisi olan el-kuvvetü’l-gadabiyye kuvvetleri de bulunmaktadır.
📖 Sayfa 146 · En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
" (...) Yanlış öncüllerden doğru bir netice çıkabilir. Gerçek olan, kıyasın doğru olan öncülleriyle doğru işlem yapıldığında, neticenin de doğru olmasıdır. "
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina
Sıkça Sorulan Sorular
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları kimin eseridir?
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, İbn-i Sina tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2013'te yayımlanmıştır. Türkçeye Kübra Şenel çevirmiştir.
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları kaç sayfadır?
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları, 282 sayfadır (Kabalcı Yayınevi baskısı).
En - Necat: Felsefenin Temel Konuları'nın en ünlü sözü nedir?
“" Burhan, yakînî olanla sonuçlanması için yakînî olanlardan oluşturulmuş olan bir kıyastır. Yakînî olanlar ya ilksel olanlar ve onlardan bir araya getirilenler, ya tecrübî olanlar ya da mütevatir olanlar yahut da algıya konu olanlardır. "”