Okurların en çok andığı isimlerden biri olan Fatmagül Berktay, 4 eseriyle edebiyat dünyasına iz bırakmıştır. Bu sayfada 100 söz derlendi.
En Beğenilen Fatmagül Berktay Sözleri
...erkekler ölümsüz kültür ürünleri yaratırken, kadınlar ölümlü bedenler yaratmakla daha "aşağı" bir iş yapmış olurlar!
📖 Sayfa 27 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Erkek ve kadın kutuplaşması, Platon' dan beri bilinen ve ondan etkilenen her düşünce akımının temelinde bulunan
📖 Sayfa 135 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
ontolojik ayrım çizgisini izlemektedir: Varlık ile Oluş arasındaki ayrım. Philon, kadın/erkek farklılığının kültürel bir olgu olduğunu
reddederek bu ayrımı doğaya yerleştirir
Eski mezopotamya inanç sisteminde, ad vermenin derin bir anlamı vardır. Ad, onu taşıyanın özünü yansıtır, aynı zamanda sihirli bir güce sahiptir. Bir şeyin adını bilmek, onun gizini ele geçirmek demektir.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Erkekler, rasyonel zihinsel yetenekleriyle dünyayı yorumlarlar
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
ve düzene sokarlar. Kadınlar, çocuk doğurma ve yetiştirme yetenekleri dolayısıyla günlük yaşamın ve türün yeniden üretilmesi işlevini
üstlenirler.
“Anlam peşinde koşan hayvan”
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Erkeğin canlı öğeye, tohuma sahip olduğu varsayılarak onun yaratıcı yaşam kıvılcımını sağladığı düşünülürken, kadının tıpkı toprak gibi bu yaşayan özü besleme işlevini yerine
📖 Sayfa 65 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
getiren cansız maddeyi sağladığına inanılır.
Örtünme ve peçe, İslamiyet'ten çok önce Yahudilerde, Yunanlılarda ve Bizans'ta, yani tüm Doğu Akdeniz uygarlığında özellikle üst sınıflar arasında yaygın bir uygulamadır.
📖 Sayfa 84 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Mülkiyetin miras yoluyla babadan oğula geçmesini güvence altına alan ve dolayısıyla kadınların cinselliğinin denetimini erkeklere
📖 Sayfa 81 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
veren ataerkil aile kurumlaştı, yasalara geçirildi ve devlet güvencesine kavuşturuldu
Tunç çağı'ndan sonra kadınlar daima ikinci sınıf vatandaşlar olarak kabul edildiler, ama bunun derecesi yere ve zamana göre elbette farklılık gösterirdi.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kadınlarda yüceltilen erdemler yumuşak başlılık ve sessizlikti.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kadınlar, egemen kültürün oluşturduğu " kadın imgeleri' ni kendi içlerinde taşırlar ve değişim yolunda ilerlerken yalnızca dışsal baskı ve engellerle değil, kendi içlerinde taşıdıkları bu egemen kültür tanımlarıyla da mücadele etmek zorunda kalırlar.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
"...ataerkil ideoloji kadını "kendinde şey" (en soi) olarak içkinlikle (immanence), maddeyle, bedenle, doğayla; erkeği ise "kendisi için şey" (pour soi) olarak aşkınlıkla (transcendence), bilinçle, ruhla, uygarlıkla özdeşleştirerek tarif etmekte ve böylece erkeğin "özne"liğini güvence altına almaktadır."
📖 Sayfa 162 · Tarihin Cinsiyeti, Fatmagül Berktay
Kuran'a göre kadınlara düşen miras payı, erkeklere düşenin yansıdır; ne var ki, Kuran'ın tümüne egemen olan ve eşlere karşı iyi davranılmasına yönelik öğütler, Muhammed'in kadınlann durumunu iyileştirdiğini öne sürenlerin savlanna belli bir ağırlık da kazandırmaktadır
📖 Sayfa 111 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Din, içinde yer aldığı farklı toplumlarda, o toplumun özelliklerine uyum sağlayarak ve karşılığında o özelliklerin
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
bazılarını değiştirerek, farklı biçimlerde eklemleniyor.
Çocuk doğurmak yüzünden kadınlar
📖 Sayfa 142 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
bitap düşüyor ya da ölüyorlarsa, bunun hiç zararı yoktur. Bırakın ölene dek çocuk doğursunlar; bütün varlık nedenleri de zaten bundan ibarettir.
Aile şerefi adına ahlaki değerleri belirlenen, başta cinsellliği olmak üzere yaşamı denetlenen ve sınırlanan cins, erkek değil, sadece kadındır.
📖 Sayfa 128 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
"İnsanlar, dinsel simgelere, yalnızca dünyayı yorumlamak için değil, aynı zamanda yorumlanabilirlik sorunuyla başetmek için
📖 Sayfa 19 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
de başvururlar".
Kadının büyüsel-dinsel prestiji ve buna bağlı olarak toplumsal üstünlüğü, kozmik bir modele sahiptir: Toprak Ana," demektedir
📖 Sayfa 45 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Ama kadınlar kendi tarihlerini öğrenmekten ve kendi bilgi dağarcıklarını inşa etmekten alıkondukları için , bu haykırıştan 70 yıl sonra , İran'da yaptıkları gibi ataerkil kalıpları benimseyerek ve ataerkil simgeleri kabullenmenin ne denli belirleyici olduğunu unutarak , peçeli direniş' e giriştiler. Özgürlük ve demokrasi talep ediyorlar ve şah rejiminin zulmüne başkaldırıyorlardı.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Hiçbir günah kadınınki kadar büyük değildir diyorlar ama, kadınlar adam
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
öldürmezler, kentleri yakıp yıkmazlar, halkı ezmezler, toprakları yağmalamazlar, kundakçılık yapmazlar ya da sahte sözleşmeler düzenlemezler. Kadınlar
şefkatli, nazik, yardımsever, alçakgönüllü, basiretli varlıklardır.
Bap 2: 1 8-25'te, Tann Havva'yı Adem'in kaburgasından yaratırken; Bap 1 :27-29'da, "Ve Allah insanı kendi suretinde yarattı; onları erkek ve dişi olarak yarattı," denir. Bu versiyon, çeşitli ayrıntıları ve olayların sırası bakımından Mezopotamya Enuma
📖 Sayfa 55 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Eliş efsanesiyle paralellikler taşır; yaratılışa ilişkin daha eşitlikçi anlatımını da bu etkiyle açıklamak mümkündür
“(…) İnsanın bakışında çocuksu olsan hiçbir şey kalmamıştır..”
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Bütün tektanrılı dinler kadınlara ana olarak saygı gösterilmesini öngörürler.
📖 Sayfa 108 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Nitekim, kadınlar, dinsel dogma ve pratiğin katı ve kendilerini kısıtlayıcı sınırlar içinde bile ifade olanakları aramışlar ve bulmuşlardır.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Toprak, insanların ihtiyacı olan herşeyi sunan dişil maddedir; dolayısıyla toprak kadın bedeni için, kadın bedeni de toprak için bir
📖 Sayfa 58 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
metafordur
Günümüzde kadınların karşı çıktıkları ve mücadele etmek zorunda kaldıkları birçok sorun, kadın ve erkek kimlikleri ve rolleri
📖 Sayfa 16 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
konusunda toplum ve kültür tarafından belirlenmiş önkabuller ve kalıpyargılarla, başka bir deyişle toplumsal cinsiyetle (gender) ilişkilidir.
Bir mitos, yalnızca ona inanmayanlar için ‘mitos’tur ve ona ilk inananlar en başta onu ‘icat’ edenlerdir.
📖 Sayfa 26 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
İşe, başlangıca dönerek başlamalıyız. Başlangıçta ise “söz” değil, Ana Tanrıça vardır!
📖 Sayfa 42 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
“Kıyamet gününde kadın evvela namazından, sonra da kocasının itaatından sorulacaktır.”
📖 Sayfa 138 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kadınların cinselliği erkeklerin; öncelikle babanın, sonra da kocanın malı olarak belirlendi ve kadının cinsel “saflığı” ( özellikle bekareti), üzerinde pazarlık yapılabilen bir ekonomik değere dönüştü. Bu durum fahişeliğin ortaya çıkmasına ve böylece, cinselliği ve doğurganlığı yalnızca bir tek erkeğe ait olan “saygın” kadın ile, cinselliği “herkese” ait olan fahişe arasında kesin bir ayrımın doğmasına yol açtı.
📖 Sayfa 91 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kuran' da, Havva'nın Adem'in kaburga kemi
📖 Sayfa 74 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
ğinden yaratıldığına ilişkin herhangi bir anlatının bulunmadığını pek az Müslümanın bilmesine karşılık, kadının eğri bir kaburgadan yaratıldığını, dolayısıyla da başıboş bırakılmamasını isteyen Peygamber hadisini hemen herkes bilir
“Taciz eden"in değil de, "taciz edilen"in sınırlanması ve denetlenmesi, özne ile nesne (kadın, erkek) arasındaki egemenlik ilişkisine işaret etmektedir.
📖 Sayfa 152 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Tanrılar önünde insanların kadın-erkek farkı olmaksızın eşit sayılmasının, kaçınılmaz olarak, günlük yaşamda da etkisi vardı.
📖 Sayfa 51 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kadınlar, kendi kimliklerini özgürce tanımlamak ve toplumda özerk bireyler haline gelmek istiyorlarsa “lanetli Havva” ya da “fitne yaratan kadın” imgelerinden kurtulmak zorundadırlar; bunu yapabilmek için de özellikle tektanrılı dinler ve onların kültürün her alanına sinmiş verili toplumsal cinsiyet kalıplarıyla hesaplaşmaları zorunludur. Bu nedenle, dinin doğasını ve işlevini anlamak, belki de en başta kadınlar açısından önemlidir.
📖 Sayfa 22 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
“Aklın istediği, bedenden özgür olmaktı; olmadığına göre, kötünün iyisi, kendi amaçlarına tabi olan bir bedendi. Daha açık bir ifadeyle, aklım bedeni, aklın amaçlarının denetimli bir aracıydı.
📖 Sayfa 152 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Cinsiyet ayrımıyla kutuplaşmış ve bir cinsin diğeri karşısında böylesine eşitsiz bir konumda olduğu bir dünyada, "kadın yaratılmadığı için" şükredenlerin, "selamet"e bilmiyoruz ama, mutluluğa kavuşmaları mümkün olabilir mi?
📖 Sayfa 97 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kadınların mahrem alana ait sayılarak burada tutulmaya çalışılmaları, dışarı çıktıkları zaman da bunu sürekli hatırlatacak biçimde örtünmeleri, erkeğin “baştan çıkması”nın ( arzularına ve bedenine teslim olarak aklın denetiminden çıkmasının) sorumluluğunu da kadına yükleyen bir anlayış sergilemektedir.
📖 Sayfa 173 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Her söylem, dünyayı kendi öncelik ve amaçlarına uygun olarak yeniden “yaratır” ve biçimlendirir.
📖 Sayfa 165 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kuran'da, "kadınlarınız sizin tarlanızdır; tarlalarınızı dilediğiniz gibi ekin" (2. Sure:223) "direktif"i verildiğinde, Allah ile erkek arasında, kadınların aradan çıkarıldığı bir iletişim oluşur. Erkek, bu iletişimin öznesiyken, kadın nesneleştirilir.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Bütün dinsel sistem, kadınların yaşamı yaratma ve sürdürme gücünün ayrıntılı bir inkarı ve üstünün örtülmesi, aynı zamanda bu gücün gaspedilmesi , kanalize ve kontrol edilmesi çabası olarak yorumlanabilir.
📖 Sayfa 75 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Köktendincilerin zihni, gereksiz sorgulamalardan uzak ve huzur içindedir.
📖 Sayfa 207 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Sessizlik, kadının izzetidir, ama aynı şey erkek için geçerli değildir," der Aristoteles.
📖 Sayfa 87 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Türkiye'de İslamcıların ünlü isimlerinden İsmet Özel de "İslami ölçülere sadık kalındığı takdirde çok kadınlı evlilik, toplum hayatında sakıncalar doğurmak bir yana, o toplumun daha sağlıklı işlemesinin bir zarureti olur," demektedir.İsmet Özel, inanan bir Müslüman olarak Kuran'ın hükümlerine uymak zorunluluğunu zikrederek, "kadınların dininin
📖 Sayfa 122 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
noksan olduğunu" belirtmektedir
Saban tarımının gelişmesi ve onunla birlikte güçlenen militarizmin, akrabalık ve toplumsal cinsiyet ilişkilerinde önemli de
📖 Sayfa 37 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
ğişmelere -kadınların kabileler arasında değiştokuş edilmesi, bunun
giderek kadınların nesneleşmesine yol açması ve bu olgunun köleliğin ortaya çıkışını kolaylaştırması- yol açmış olması gibi, sözkonusu toplumlarda güçlü krallıkların ve ilk devletlerin doğuşu da dinsel
inanç ve mitoslarda değişiklikler yarattı.
Bu “doğal” cinsiyet rolleri,ayrıca, kadının “korunması” nı da gerektirmekte ve kadının geçimini temin görevini kocaya yüklemektedir. Böylece kadına, baba ya da koca ailesinin dışında kendi başına var olma hakkı tanınmadığı gibi, kadının ekonomik özgürlük peşinde koşması, kendi ayakları üzerinde durmaya çalışması, önce aile kurumunun, oradan da toplum düzeninin bozulmasının esas nedeni sayılmaktadır.
📖 Sayfa 139 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Biyolojik zaman boyutunda kadın erkeği doğurur, kutsallık boyutunda ise bunun tersi söz konusudur. Kadın, erkekten sonra ve onun bedeninden yaratılmıştır. Yani Allah önce erkekleri yaratmış, sonra da kadınları onların bedeninden çekip çıkarmıştır.
📖 Sayfa 73 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kuran’da pek çok ayette kadınlar ve çocuklar maddi zenginliklerle bir tutulur. Allah, bu “zenginlikleri” aynı amaç için, yani yetişkin erkek mümini hoşnut etmek için yaratmıştır.
📖 Sayfa 74 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kadınlar, kendi kimliklerini özgürce tanımlamak ve toplumda özerk bireyler haline gelmek istiyorlarsa "lanetli Havva" ya da "fitne yaratan kadın" imgelerinden kurtulmak zorundadırlar; bunu yapabilmek için de özellikle tektanrılı dinler ve onların kültürün her alanına sinmiş verili toplumsal cinsiyet kalıplarıyla hesaplaşmaları zorunludur.
📖 Sayfa 22 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Erkekler “doğal olarak” daha güçlü ve akılcıdırlar, dolayısıyla egemen olmak ve hükmetmek için yaratılmışlardır. Buradan, erkeklerin siyasal olanı,devleti temsil etmeye daha elverişli oldukları sonucuna varılır. Kadınlar ise, “doğal olarak” daha zayıf akıl ve rasyonel Yetenekler açısından daha aşağı, duygusal bakımdan dengesizdirler, bu da onları güvenilmez ve siyasal katılım açısından elverişsiz kılar. Dolayısıyla Siyasal/kamusal alanın dışında kalmaları gerekir
📖 Sayfa 32 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Eski Yunan'da , genç kızların bekâreti konusuna verilen fanatik önemi de yansıtıyordu . Tecavüze uğramış bekâr bir Atinalı genç kız ancak ya köle olarak satılabilir ya da evde - evlendirilmeksizin - tutulabilirdi ayrıcı, kadınların zinası şiddetle yasaklanmıştı.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Babalık otoritesini (ve mülkiyeti) güvence altına almak için de kadınların evlilik öncesinde bakireliğini, evlilik içinde ise mutlak sadakatini şart koştular.
📖 Sayfa 65 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Rönesans'a, Reformasyon'a ve Bilimsel Devrim'e karşın, Havva’nın zihni hâlâ Havva’nın bedeninin hükmü altındaydı ve Havva’nın kendisi bile, ne yazık ki, buna inandırılmış durumdaydı!
📖 Sayfa 163 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Yahudi erkeklerinin her gün “beni kadın yaratmayan Tanrıya şükürler olsun” diye dua ettiklerini belirtmekle yetinelim. Cinsiyet ayrımıyla kutuplaşmış ve bir cinsin diğerini böylesine eşitsiz bir konumda olduğu bir dünyada, “kadın yaratılmadığı için” şükredenlerin, “selamet”e bilmiyoruz ama, mutluluğa kavuşmaları mümkün olabilir mi?
📖 Sayfa 109 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
İslam, maddi realiteyi asla inkar etmez; maddi arzulara karşı vurdumduymaz değildir. İslam’ın bizden istediği maddi arzuları doyurmak, ancak bunu hayatın amacı haline getirmemektir.
📖 Sayfa 165 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Yazı seçkinler tarafından kullanılıyordu ve onların elinde paha biçilmez güçte bir ideolojik araca dönüşmüştü. Böylelikle, olayların resmî, değişmez ve kalıcı bir versiyonunu elde etmek mümkün oluyordu… Yazı yazabilenler, yani yazıcılar ve rahipler… vergilendirdikleri, baskı altına aldıkları ve aldattıklarının tutumlarını yansıtan kayıtlar bırakmaya da hiç hevesli değillerdi.
📖 Sayfa 57 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Yaşam karşısında duyduğu açlık ve heves, içinde yaşadığı koşullarca sınırlandırılmış durumdadır. İşte bu yüzden, onun durumunda ölüm, bir irade beyanına ve edimine dönüşür; çünkü şimdilik gerçekten denetleyebildiği biricik şey, kendi ölümüdür.
📖 Sayfa 157 · Tarihin Cinsiyeti, Fatmagül Berktay
Çevresi ve ilişkileri üzerinde denetim sahibi olmayan kadın, ancak usdışı bir düzlemde bütünselliğe kavuşabilmektedir.
📖 Sayfa 36 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
Ekonomik baskıların bunalttığı okuyucunun ilk vazgeçtiği tüketim maddesi kitap oluyordu.
📖 Sayfa 200 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
Gerçekten de, amacımız barış olduğu zaman, savaşı anlamsız kılmanın yolu, karşı silahlar üretmek değil, tümüyle silahlardan arınmış bir dünya kurmaya cesaret etmektir!
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
KİŞİ KENDİNİ dünyadaki yerini kaybetmiş gibi hissettiğinde şairlerde, düşünürlerde, kitaplarda bir sığınak arar, yersiz yurtsuzluk duygusuyla baş edebilmek için.
Düşünme Etiği, Fatmagül Berktay
Durkheim için din, insanın kendi dışında algıladığı ve onu hem
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
kısıtlayan, hem de destekleyen bir güçtür.
Bu "güç" aslında toplumun kendi gücüdür; dolayısıyla din de, toplumun kendi kendisi
hakkındaki bilinci olmaktadır
bir toplum derinden laikleştiğinde, bir cinsin öteki üzerindeki iktidarı, en değerli meşrulaştırma araçlarından birini yitirir. İktidarın tanrısal dayanağı ortadan kaldırıldığında, erkeğin kadın üzerindeki “doğal” üstünlüğü efsanesinin yıkılması yolu da açılmış olur.
📖 Sayfa 242 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
“Allah’ın bazısını bazısına üstün kılması ve onların kendi mallarından harcaması nedeniyle erkekler, kadınlar üzerinde “sorumlu-yöneticilerdir”
📖 Sayfa 176 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Bazı İslamcı yazarlar, burada erkeğe bir yükümlülük ve kadına bir “hak” getirilmiş olduğunu söyleyerek, bunu İslam’da kadın haklarının önemli bir örneği sayarlar. Oysa, bu sözümona “hak”, kadının bağımlı, edilgin ve tüketici konumunu pekiştirdiği gibi, “itaat” etmeyen kadının yasal olarak cezalandırılmasının yanı sıra, toplumsal vicdan ve kamuoyu tarafından kolayca “nankörlük”le damgalanmasına da yol açar.
Rahipler, artık, eski efsaneleri kendi siyasal amaçlarına hizmet edecek biçimde değiştirmeye başlamışlardır. Nitekim, daha önceden evrenin yaratıcısı ve tanrıların anası olarak tapınılan Ana Tanrıça Namu’nun adını , Tanrılar Listesi’nden siliverirler. Bu noktada, Michel Foucault’un eleştirdiği, bugünkü amaçlar açısından “tarihi yeniden yazmak” geleneğinin ne kadar uzun bir geçmişi bulunduğunu düşünmemek mümkün değil.
📖 Sayfa 56 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
(….)
Kutsal’ın kadında da cisimleşebileceğini ve aşkınlığın mutlaka erkeklikle özdeş olmadığını unutturmaya çalışanların acelesi vardır!
Kadınların toplumlardaki ikincil statüsünü biyolojiye ve "doğa"ya dayandıran, dolayısıyla bunun ezeli ve ebedi değişmez bir olgu olduğunu öne süren görüşlerin aksine, arkeolojik ve diğer kanıtlar, kent devletlerinin ortaya çıkışından önce kadınların konumunun yüksek olduğuna işaret etmektedir.
📖 Sayfa 44 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Örtünme: Erkeğin Kadın Bedeni Üzerindeki Denetiminin Göstergesi
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
“Despotluk ve baskının eseri olan bu haksız peçeleme yasası da nedir? Bu zorunluluk, Allah’ın ve onun peygamberinin kitabının çiğnenmesi demektir. Bu yasa kadınları fiziksel güçle boyunduruk altına almış olan erkeğin yasasıdır. Bu yasayı yapabilmek için erkek Allah’ın kitabına müdahale etmiş onu tarif etmiştir.
📖 Sayfa 239 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Erkek zarar kendisine de dokunsa bile, despotluğu ve baskıcılığıyla mağrur olmuştur. Bu yasayı o kendi başına, kadına en ufak bir şekilde danışmadan yaptı. O yüzden de yaptığı yasa, Allah’ın iradesine aykırı bir biçimde, sadece erken arzularına uygun oldu.”
“Fakat ben size derim: Bir kadına şehvetle bakan her adam zaten yüreğinde onunla zina etmiştir”(5:28) Burada, olayın sorumlusu “baştan çıkarıcı”kadında değil, erkektedir; bu yaklaşım hemen her zaman suçu kadında arayan Yahudilikten farklıdır. Artık suç, erkeğin zayıflığından yararlanarak onun aklını çelen tehlikeli kadın cinselliğinden çok, erkeğin saldırganlığına kaymıştır.
📖 Sayfa 114 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Bizans’ta (..) özellikle yüksek sınıftan kadınların ev dışına çıkarken örtünmeleri ve peçe takmaları uygulaması geçerliydi. Dolayısıyla sonraları, Müslüman toplumların orta ve yüksek sınıflarında görülecek olan uygulamaların çoğunu, Bizans toplumunda izlemek mümkündü. Nitekim, Türkler de çarşafla, Bizanslılarda ve Doğu Hristiyanlarında karşılaşırlar; Osmanlılar’da ise, örtünmenin köylülerden çok kentlimorta sınıfta geçerli olduğu görülmektedir.
📖 Sayfa 96 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kuzey Afrikalı Hiristiyan teolog Tertullianus ise, kadın düşmanlığında daha baskındır; "sen," der kadına, "cehennemin kapısısın; sen, Tanrı’nın Yasası’na ilk karşı gelensin; sen, şeytanın yanına yanaşmaya cesaret edemediği erkeği kandıransın. Sen, Tanrı’nın suretinde yaratılmış olan erkeği kolayca mahvettin. Senin suçun yüzünden, Tanrı’nın oglunun bile ölmesi gerekti."
📖 Sayfa 118 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Her yolu açan, aydınlatan ve aydınlatırken kendisi yanan bir "ilk" yok mudur?
📖 Sayfa 54 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
Din, içinde yer aldığı farklı toplumlarda, o toplumun özelliklerine uyum sağlayarak ve karşılığında o özelliklerin bazılarını değiştirerek, farklı biçimlerde eklemleniyor. Dolayısıyla, hangi din sözkonusu olursa olsun hiçbir dinsel doğmanın başalangıçtaki saf halinde kalmadığını, daima toplumların maddi koşullarından kaynaklanan farklı özelliklerince değişime uğratıldığını söyleyebiliriz.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Kadının ikincilliğinin doğal kabul edilerek bunun onun bedeninin denetlenmesinin meşru gerekçesi sayılması, her üçtektanrılı dinin ortak özelliği.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Her üç tektanrılı dinin -Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet- doğduğu Ortadoğu bölgesinde, kadınların ikincilleşmesi olgusunun kurumsallaşması, kent devletlerinin ortaya çıkmasıyla gerçekleşmiş gibi görünmektedir. Kadınların toplumlardaki ikincil statüsünü biyolojiye ve "doğa"ya dayandıran, dolayısıyla bunun ezeli ve ebedi değişmez bir olgu olduğunu öne süren görüşlerin aksine, arkeolojik ve diğer kanıtlar, kent devletlerinin ortaya çıkışından önce kadınların konumunun yüksek olduğuna işaret etmektedir.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
... dinsel ideolojinin esas işlevinin ezilen sınıflar için
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
"toplumsal afyon” rolü oynayarak onların "devrimci potansiyellerini" azaltmak olduğunu öne süren görüşün de indirgemeci olduğunu
belirtir. Gerçekten de, özellikle ekonomik ve toplumsal değişme dönemlerinde, dinin yaratıcı ve hatta devrimci bir rol oynamış olduğu
anlar vardır.
Ömer’in halifeliği döneminde (643-644) belli başlı İslami kurumlar da biçimlendi. Ömer’in getirdiği yeni dinsel ve cezai kurallar arasında, zina için taşlama cezası da vardı. Ömer, kadınların camiye gelmesini de engellemeye çalıştı; Muhammed’in eşlerinin Hacca gitmesini yasakladı.
📖 Sayfa 136 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
(...) Boudhiba ve Han gibi eğitimli yazarlar, tüm insan yaratılışının bir sperm/tohum damlasında içerildiğine inanmaktadırlar. Aslında bu görüş, yüzyıllar önce, İmam Gazali'nin dile getirdiğinde farklı değildir. Gazali, erkeğin boşalma sırasında, Kuran'ın 25. Suresinin 54.ayetini zikretmesini ister: "İnsanı bir su damlasından yaratan Allah'a şükürler olsun!"*
📖 Sayfa 63 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
" Yaratıcı tanrı, yaratıcısının olası niteliğini önce zihinde tasarlar; yaratı, zihninde nihai biçimini aldıktan ve ona bir ad verdikten sonra onun biçimini çizer ve böylece yaratı 'canlanmış' olur.
📖 Sayfa 60 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Bouhdiba'ya göre, cinselliğin işlevlerinden biri, bireyi
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
topluluğa bağlama yetisidir. "Cinsel yaşam birleştiricidir ve İslam ümmeti... genetik yaşama dayanır.
Karl Stern, Kartezyen Rasyonalizmde “düşüncenin saf bir erilleşmesiyle karşılaşırız” der: “insanın bakışında çocuksu olan hiçbir şey kalmamıştır. Bilgeliğin Sophia’nın, anaç olanın eli reddedilmiş ve kendinden emin gururlu zihin, kadiri mutlak olduğunu ilan etmiştir.
📖 Sayfa 161 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Evet, başkaldırının bedeli var. Ama aynı zamanda karşı konması zor bir zevki de var.
📖 Sayfa 10 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
Doğurmayan insan, yaratma gücüyle donatılır. Doğuran insan ise, yalnızca yaratma kapasitesinden yoksun bırakılmakla kalmaz, simetrik bir biçimde altüst edildikten sonra, yaratılan insana dönüştürülür.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Nüfusun yarısından fazlasının siyasal haklardan yoksun bırakıldığı bir toplumda demokrasinin var olduğu iddia edilebilir mi?
📖 Sayfa 236 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
H. A. R. Gibb gibi bazı yazarlara göre İslamiyet, yepyeni bir din değil, “saf İbrahim’i tektanrıcılığın, Yahudiliğin ve Hristiyanlığın ona yaptığı eklemlerden arındırılmış ve ‘nihai vahiy’ olarak da onlara üstünlüğünü ilan etmiş bir canlandırmadan ” ibarettir.
📖 Sayfa 121 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Erkekler mantıklıdır; kadınlar çok duygusaldır. İşte, kadın ve erkek temelde olaylara aynı şekilde bakmaz.
📖 Sayfa 209 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Türkiye’de İslamcıların ünlü isimlerinden İsmet Özel de “ İslami ölçülere sadık kalındığı takdirde çok kadınlı evlilik , toplum hayatında sakıncalar doğurmak bir yana , o toplumun daha sağlıklı işlemesinin bir zarureti olur” demektedir. İsmet Özel, inanan bir müslüman olarak Kuran’ın hükümlerine uymak zorunluluğunu zikrederek “ kadınların dininin noksan” olduğunu belirtmektedir.
📖 Sayfa 137 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Halife seçilebilmenin iki ölçütü vardır: Erkek ve Arap olmak. Arap olmak ölçütüne daha başından şiddetle karşı çıkıldığı (Hariciler) ve binlerce Müslüman , herhangi bir Müslümanın da Halife olabileceğini savunmak uğruna can verdiği hâlde, gene Mernissi’nin dikkat çektiği gibi, “tek bir Allah’ın kulu bile, bu ünvanın yalnız erkeklere özgü olduğu koşuluna karşı çıkmamıştır.”
📖 Sayfa 127 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
... gazete sütunlarında ve televizyon kanallarında fütursuzca sergilenen bir cehalete
📖 Sayfa 159 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
ve her türlü bayağılığa katlanmak zorunda bırakılıyoruz.
Her şey 'bunu kabul etsem ne olur ki' denilerek verilen küçük tavizlerle başlamıştı.
📖 Sayfa 239 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Hem Batı hem de Doğu geleneğinde varolan, kadının doğurganlığı nedeniyle salt bedene indirgenmesi olgusu, kutsallığından güç alınarak ebedi kılınmış ve başlangıçta kadının ayırt edici özelliği olarak görülen yaşamı yaratma kudreti elinden alınmış olur.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Güçlü şiirler yazmak istiyorum
📖 Sayfa 11 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
Boyun eğdirilemeyecek sözcüklerle.
Yaşamak için yeni bir dil arıyorum,
Çelişkileri kucaklayacak bir dilbilgisi...
Chris Cherry
Anlamak ve bilmek, kendi durumunun bilincine varmak, direnmenin ve var olanı değiştirmenin başlangıcıdır.
📖 Sayfa 242 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
İşimize gelmediği zaman, "diyalektik", nedense hep ilk unutulan olur.
📖 Sayfa 128 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
Kadınlar, her şeyden önce kendilerine "aşağı" damgasını vuran ataerkil varsayımlara karşı çıkmak ve eksiksiz insan varlıkları olduklarını kanıtlamak zorundaydılar ve bu zorunluluk onları, ataerkil tanımların en güçlü taşıyıcısı olan yönel- tiyordu. Kadınların bu karşı çıkış ve yeniden tanımlama çabalarının tarihte pek az yer almış olması ise, onların kabahati değildi!
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
"Kendi doğumundan önce olanları bilmeyen,
📖 Sayfa 15 · Tarihin Cinsiyeti, Fatmagül Berktay
sürekli çocuk kalmaya mahkumdur."
CICERO
İtaatsizliği cezalandırmak ve özgürlüğü disiplin altına almak için, aile geleneği, kadınları aşağılayan, çocuklara yalan söylemeyi öğreten ve korku hastalığını yayan bir terör kültürünü sürdürmektedir. İnsan haklarının evde başlaması gerekir.
📖 Sayfa 38 · Tarihin Cinsiyeti, Fatmagül Berktay
Eduardo Galeano, The Book of Embraces ( 1989)
Gerçeğin bilincinde olmamak, yanılsama içinde yaşamak, bu yanılsamayı sürdürüp gitmek, kadın olsun erkek olsun insan için en tehlikeli şey.
📖 Sayfa 109 · Kadın Olmak Yaşamak Yazmak, Fatmagül Berktay
Düzensizlik gibi görünen şey, aslında başka
📖 Sayfa 236 · Düşünme Etiği, Fatmagül Berktay
bir düzenin temsilidir.
İslam, kadının kendisini kocası için güzelleştirmesini, becerilerini ortaya koymasını, kocasının cinsel ihtiyaçlarını karşılamasını ve hiçbir talebini geri çevirmemesini vazeder,çünkü aksi halde, erkekte psikolojik ve sinirsel problemler meydana gelir.
📖 Sayfa 101 · Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay
Tektanrılı dinin genesis koşullarına ve kendi "yaratılış" öykülerine bakıldığında, can alıcı noktanın, kadının doğurganlığı dolayısıyla varolan can verme gücünün "ideolojik" olarak elinden alınıp, tek erkek tanrıya ve onun aracılığıyla "yeryüzü erkeği"ne aktarılması olduğu görülüyor.
Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, Fatmagül Berktay