Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı'nın 1974 tarihli Araştırma-İnceleme alanında öne çıkan eseridir. Tarih severlerin Diyalektik Materyalizm'den seçtiği en unutulmaz cümleler burada.
Diyalektik Materyalizm'den En Beğenilen Alıntılar
Her evrimin arkasından bir devrim gelir. Her devrim yeni bir evrime kapı açar.
📖 Sayfa 70 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Bir olayı hakkı ile anlamak için onun tarihçesini, öteki olaylarla ilişkilerini, değişme halini, etrafı ile gözden geçirmek lazımdır. Bu doğal bir inceleme yoludur. Oysa dikkat edilirse, metafizik yöntem, olanı olduğundan başka göstermenin yoludur.
📖 Sayfa 51 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Ancak, insanlığın ilk devirleri için bu yöntem hatta bir zorunluluktur bile. Örneğin 18’inci Yüzyıla kadar:
Kadim olan şeye, neden sırf eski olduğu için borçlu çıkalım
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
ve fazla itibar edelim? Hep Kadim Yunan akıllılarının sözleriyle yemin etmekten ne çıkar?
Hegel der ki: "Varlığın değişmesi, yalnız bir nicelikten başka bir niceliğe geçmekle kalmaz, nicelik farklarının nitelik farklarına değişmesi veya onun aksi suretiyle de olur. Bu nicelikten niteliğe değişmesi demek: "oluşum"un (duraksamaya) uğraması ve nitelikçe eskisinden farklı bir hale gelmesi demektir. Bir yerde ne zaman "oluşum" duraksamaya uğrarsa, o zaman evrimin akışında bir sıçrama oluşur. Ve bu sıçrama dolayısıyla bir olayın yerini başka bir olay işgal eder."
📖 Sayfa 70 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Âdem'i Allah çamurdan yarattı (tez). Hâlbuki bilim insanı evrimle getirir (antitez). Demek dinin iddiası yanlıştır (sentez).
📖 Sayfa 75 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
“Şüphesiz diyalektiğin de muhafazakâr bir tarafı vardır, diyalektik idrakin [anlayışın, düşüncenin] her belirli gelişme evresini kendi zamanı için haklı bulur. Fakat işte o kadar.”
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Birikmesiz atlama, atlamasız birikme olmaz. Her evrimin arkasından bir devrim gelir. Her devrim yeni bir evrime kapı açar.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Diyalektik bir gidiştir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Diyalektik sözü, Yunanca “diyalogome” (konuşuyorum) kelimesinden gelir.
Her kitap, ancak [yazıldığı] zamanın olanakları içindeki bilgiyi kapsar.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Sınıflandırma Bilimi, bilimde bir devrimdir. Bilimde olan bu devrimi, insan düşüncesine geçirmek gerekir. Yani insan düşüncesini metafizik yoldan çıkartıp devrimci düşünce yoluna sokmak gerekir. Çünkü insan düşüncesi, insan bilgileri dışında yürüyemez.İnsan bilgileri binbir keşifle devrimler geçirirken,insan mantığı yani düşünce tarzı boyuna eski durgun metafizik halini
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
koruyamaz. Yeni bilimlere uygun yeni yöntem gerekir. Tâ ki, bilim devrimi bize devrim bilimini verebilsin.
Metafizik mutlak gerçeği nerede arardı?
📖 Sayfa 16 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Bilimin henüz boş bıraktığı, yani insan bilgisinin erişemediği yerlerde. Şu halde metafizik, bilinmeyen şeyi bilmek gibi bir iddiaydı. Hem de o aranan şey mutlaka Mutlak olacak ve o şeyi bir tek filozof kendi kafasından uyduracaktı. İşte bu uydurma mutlak gerçeklerin her birine Metafizik sistem denilirdi.
Millet, her gün saltanatın yeni bir ihaneti ile karşılaşarak mücadelesini yaptı.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Diyalektik nedir? Kısaca şudur: Her zaman ve her mekan içinde zıtlıkların birikip atlaması ile olan değişikliklerin zincirleme gidişi diyalektiktir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Bugün bilimcil olarak her olayı tarihsel bir biçimde incelemek yalnız mümkün değil, zorunludur da.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Adam evlenecek. Tez olarak meydana gelir. Kendini arz eder. Ona talip çıkan kadın: antitez olur. Diyelim evlendiler: Doğan kızları sentez değil midir?
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Ancak zamanla kız büyür. Evlenecek çağa geldi mi, yeni bir tez olur. Ona talip çıkan delikanlı ikinci antitezdir. Evlenirler. Meydana gelen torun ikinci sentez demektir.
Çünkü insanlığın artık kuruntuya tahammülü kalmamıştır.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Anlaşılmak için kolay bir örnek: Adam evlenecek. Tez olarak meydana gelir. Kendini arz eder. Ona talip çıkan kadın: antitez olur. Diyelim evlendiler: Doğan kızları sentez değil midir?
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Sınıflandırma Bilimi, olay ve şeylerin oluş ve kanunlarını araştırırken, biri ötekini doğuran şu iki sonuca varır:
📖 Sayfa 56 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
1- Bütün olayları tarihsel zincirleniş halinde inceleme;
2- Derleyici ve birleştirici bir biçimde inceleme...
Sıcaklık 90, 99 °C dereceye çıkar. Su hâlâ sakindir. Fakat termometre 100 °C dereceyi gösterir göstermez, suyun içinde
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
bir kıyamettir kopar: kaynama başlar. Demek 99 °C derecenin yapmadığını, sıcaklığı 100 °C’ye çıkaran en son 1 °C derece yapar. Ancak ondan evvel 99 °C derecelik sıcaklık birikmiş olmasaydı, o son bir derece suyu kaynatabilir miydi?
Bir olayı anlamak için onun yalnız gözümüze çarpan bir anlık manzarası ile yetinmeyiz. Bu manzarayı meydana getiren, ondan önceki uzun; tez-antitez-sentez halkalarını, olayın, tarihini göz önüne getirmeye mecburuz. Dünya deyince; küremizin yalnız bugünkü haline bakarsak, eski zaman softaları gibi evreni yerinde sayıyor sanırız ve yanılırız.
📖 Sayfa 82 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Skola: Okul, Mektep demektir. Ortaçağ mekte-
📖 Sayfa 39 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
bine, Şark’ta medrese denir. Skolastik: Medreseye mensup, medresevî [medresecil] demektir. Skolastik metodun tam karşılığı
medrese yöntemidir.
Bugün bilimcil olarak her olayı tarihi bir surette incelemek yalnız mümkün değil, zorunludur da.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Diyalektik nedir?
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Kısaca şudur:
Her zaman ve her mekân içinde zıtlıkların birikip atlamasıyla olan değişikliklerin zincirleme gidişi diyalektiktir.
Şu meşhur mutlak gerçek uydurmanızı bir tarafa bırakınız. Çünkü insanlığın artık kuruntuya tahammülü kalmamıştır.
📖 Sayfa 23 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Diyalektik nedir?
📖 Sayfa 82 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Kısaca şudur:
Her zaman ve her mekan içinde zıtlıkların birikip atlamasıyla olan değişikliklerin zincirleme gidişi diyalektiktir.
Gerçek materyalizmin ana düşüncesi: Gerçek dünyaya (Doğaya ve Tarihe) herhangi bir idealistçe kuruntu taşımadan bakmak, gerçek dünyayı olduğu gibi görmektir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Kadim olan şeye, neden sırf eski olduğu için borçlu çıkalım ve fazla itibar edelim?
📖 Sayfa 41 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
1- Olay ve şeyleri hem objektif, hem de sübjektif olarak gözden geçirir.
📖 Sayfa 25 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
2- Bütün evrende (düşünce ve varlık dünyasında) en genel esas, harekettir.
3- Mutlak değişmez denen şey yoktur. Hareket eden her şey değişir.
4- Değişen varlığın da, düşüncenin de aslı maddidir.
“Bunca kan terleri dökmeniz hep o yaman mutlak hazretleri uğruna mıdır?”
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Ve kısaca cevap verir:
“Nafile yoruluyorsunuz; O sizin kendi KURUNTUNUZDUR: Gerçekte mutlak olarak ne bir madde, ne bir fikir veya gerçek vardır. Ne de onu kavrayıp kavrayamamak meseledir.”
Küçüklüğünde dindar olan kimseler iyi hatırlarlar ki, kafalarındaki din düşüncesi bazan hiç olmayacak bir neden ile ve birdenbire, bir günde, bir saatte, hatta bir saniyede altüst oluverir, ve insan; «din yanılmış» kanaatine gelir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
"Doğanın diyalektik yorumlanması (kavranışı) nasıl her türlü doğa felsefesini hem gereksiz ve hem de olanaksız bir hale getirdiyse, tıpkı öyle, Tarihin Marksistçe yorumlanması da, Tarih alanında felsefe yapmayı sona erdirdi."
📖 Sayfa 17 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Bu yeni kavrayışın evren (toplum ve doğa) hakkındaki genel görüşüne "DİYALEKTİK MATERYALİZM" denilir. İnsanlığın şimdiye kadar vardığı bu en yüksek bilimsel kavrayışına göre:
“Artık her alanda yapılması gereken şey, ilişkileri kafanın içinde hayal etmek değil, olaylar içinde keşfetmektir."
Diyalektik Materyalizme göre, felsefe deyince anlaşılan şey: "Ruh ile madde arasındaki ilişkilerin belirli yorumuna dayanan genel bir evrene bakış"tır. Bu itibarla, Diyalektik Materyalizm her şeyden önce bir “Weltanschauung" (Evreni kavrayış)tır.
📖 Sayfa 18 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
İsminden de anlaşıldığı üzere, Diyalektik Materyalizmin iki
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
kökü vardır:
a) Materyalizm,
b) Diyalektik.
Bu iki kök, gelmiş geçmiş bütün öteki iki sistem ve metotlardan
tamamen ayrı ve bambaşkadır. Onun materyalizmi, özü
diyalektik olan olguya (olan bitene) dayanır; diyalektik ise, özü
materyalist olan gidişe dayanır.
düşünce ile varlığın ilişkisi şudur: varlığı da düşünceyi de kavrayan şey gene düşüncedir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
bir olayı hakkı ile anlamak için onun tarihçesini, öteki olaylarla ilişkilerini, değişme halini, etrafı ile gözden geçirmek lazımdır. Bu doğal bir inceleme yoludur.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Skolastik metodun tam karşılığı medrese yöntemidir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Diyalektiğin düğüm noktası birikiş ve atlayış ilişkileridir.
📖 Sayfa 72 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Suyun 99 °C dereceye kadar ısınması nicelikçe birikiş, fakat 100 °C dereceye gelir gelmez kaynaması nitelikçe atlayıştır.
İnsanlar konuşurken ne yaparlar?
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Önce, biri ortaya bir düşünce atar; karşısındaki ona zıt başka bir düşünce ileri sürer. Bu iki düşüncenin çatışması sonunda bir üçüncü düşünce meydana gelir. Ancak arası çok geçmez, bu üçüncü düşünceye de zıt bir dördüncü düşünce yetişir vb. Böylece konuşma, düşünceden düşünceye doğru akıp gider. İlk ortaya konulan düşünceye Tez (iddia), ona karşı çıkarılan düşünce Antitez (karşılık iddia) olur. Tezle Antitezin çarpışmaları sonucu, ilk iki zıt düşünceden bambaşka çıkan üçüncü düşünceye Sentez denir.
Görülüyor ki zıtlar olmasa hiçbir olay meydana gelmez.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
gerçek diyalektik kavrayış bütün gerçek bilimler gibi materyalisttir. Yani, varlığın düşünceden önce gelip, düşüncenin varlığı kavrayabileceğine inanır. Onun için bu yepyeni kavrayışa DİYALEKTİK MATERYALİZM adı verilir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Pragmatizmler: Pek ciddi bir felsefe akımı saymak bile
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
yersizdir. Pragmatizm bir Katolik veya Protestan softalığı, ya da
İslam tasavvufu şeklinde görülür.
Diyalektik gelişme nedir?
📖 Sayfa 56 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
"Diyalektik gelişme demek, arada birtakım zikzaklar ve zaman zaman gerilemeler olmasına rağmen, aşağıdan yukarıya doğru kendisine daima yol açarak yükselen ilerlemenin zincirlenişi demektir. (...)" "(...) Dünya son derece mükemmel şeyler kompleksi (karmaşası değil), bir prose kompleksi sayılmalıdır; bu prosenin içinde görünüşte değişmez görünen şeyler ve o şeylerin dimağımızda [zihnimizde] bıraktığı yankılar, yani düşünceler, ardı arkası kesilmez bir oluş ve yok oluş ile değişir durur. En sonunda bütün o görünüşte rastlantılara karşın bir gelişme kendini gösterir."
Diyalektik, gerçekten var olan hareketin kanunlarını olduğu gibi inceler... Böyle bir incelemeye felsefe adı verilemez. Felsefe, bilimlerin dışında, bilimlerin bulamadığı gerçekleri uydurmakla uğraşır.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Sınıflandırma Bilimi, bilimde bir devrimdir. Bilimde olan bu devrimi, insan düşüncesine geçirmek gerekir. Yani insan düşüncesini metafizik yoldan çıkartıp devrimci düşünce yoluna sokmak gerekir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
“Pudingin tadı yenilerek anlaşılır.”
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Diyalektik sözü, Yunanca “diyalogome” (konuşuyorum) kelimesinden gelir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Gerçek materyalizmin ana düşüncesi: Gerçek dünyaya (Doğaya ve Tarihe) herhangi bir idealistçe kuruntu taşımadan bakmak, gerçek dünyayı olduğu gibi görmektir. Diyalektik Materyalizmde bu anlayışın dışında atfedilecek hiçbir mutlak ve sabit fikir, hiçbir doğma (nas), hiçbir başka gerçek yoktur. Olanı olduğu gibi görmek: "Materyalizmin de bundan başka [öte] bir anlamı yoktur."
📖 Sayfa 35 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Demek bir olayı hakkı ile anlamak için onun tarihçesini, öteki olaylarla ilişkilerini, değişme hâlini, etrafı ile gözden geçirmek lâzımdır.
📖 Sayfa 21 · Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
bir kelimeyle diyalektik, her türlü felsefenin mezar kazıcısıdır.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Burjuvalarla küçükburjuvalar Devrimle baş edemeyeceklerini sezdikleri için, tam değişikliğe, yani tam Diyalektiğe gelemiyorlardı. Devrimi göze alamıyorlardı. Yaşantıda Reform ve düşüncede kuru ''Eleştiri'' yapmakla avunuyorlardı.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
diyalektik, düşünce ve varlık ayırt etmeksizin, evrenin en genel hareket kanunlarını inceleyen bir bilimdir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Varlıkla düşüncede ortak olan öz nedir?
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Her ikisinin de değişme ve hareket halinde bulunmaları ve bu hareketi belli birtakım kanunlara göre yapmalarıdır.
Gerek metodu ve gerek mantığı itibarıyla, Diyalektik Materyalizmin yukarıdan beri işaret etiğimiz dört karakteri şunlar olur:
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
1- Olay ve şeyleri hem objektif, hem de sübjektif olarak gözden geçirir.
2- Bütün evrende (düşünce ve varlık dünyasında) en genel esas, harekettir.
3- Mutlak değişmez denen şey yoktur. Hareket eden her şey değişir.
4- Değişen varlığın da, düşüncenin de aslı maddidir
Bir yanda Toplum'un, öte yanda Tarih'in etki ve tepkileri altında işleyen insan kafası, ilkin sanılabildiğinden çok daha aşırıca "özel kişi mülkü" olmaktan uzaktır. En çok kendi "kişicil damgamız" altında tekelleşmiş görünen o "toz kondurulmaz" "Kişiliğimiz", bir efendi, bir derebeyi, bir burjuva kuruntusu olmak istemiyorsa, Tarih ve Toplumla olan ilişki
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
ve çelişkilerini bilince çıkarabildiği ölçüde "Kişilik" taşıyabilir.
Diyalektik Materyalizm her şeyden önce bir “Weltanschauung” (Evreni kavrayış)tır.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Artık her alanda yapılması gereken şey, ilişkileri kafanın içinde hayal etmek değil, olaylar içinde keşfetmektir
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Analiz’e: Karmaşıklıktan basite gitmek de denir. Karışık, anlaşılmayan bir olay gördük mü, onu daha basit parçalara böleriz. Sorun basitleştikçe anlaşılır. Böylece bilinenlere indirgenir.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Metafizik Felsefe bir tek şey arardı: Mutlak Gerçek: Yani ebedi, ezeli, değişmez şeyi… Fakat evrende öyle şey yoktur.
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı
Sıkça Sorulan Sorular
Diyalektik Materyalizm kimin eseridir?
Diyalektik Materyalizm, Hikmet Kıvılcımlı tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1974'te yayımlanmıştır.
Diyalektik Materyalizm kaç sayfadır?
Diyalektik Materyalizm, 82 sayfadır (Derleniş Yayınları baskısı).
Diyalektik Materyalizm'in en ünlü sözü nedir?
“Her evrimin arkasından bir devrim gelir. Her devrim yeni bir evrime kapı açar.”