Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı'nın 340 sayfalık eseridir. İlk kez 2010'da yayımlanmıştır. Bu sayfada, eserden akılda kalan bölümler okur beğenisine göre sıralı.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi'den En Beğenilen Alıntılar
"Asıl önemlisi herkes milliyetçiydi; milli kimliği ifade vasıtalarının başında dil geliyordu."
📖 Sayfa 85 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
1699 Karlofça Antlaşması'ndan sonra, bürokrasinin hâkimiyeti kesinlikle dış işlerini yürütmekte olan ketebe sınıfı temsilcilerine geçti (burada Halil İnalcık'ın İA'deki "Reisü'l-küttab" maddesine müracaat edilmelidir) ve giderayak Osmanlı devlet mevkilerini, devşirme çocuklar yerine, Anadolu'dan gelme kabiliyetler ele geçirmekteydi; yani, bir Anadolu Türkleşmesi söz konusudur.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
1930'larda dil devrimi sırasında, Türkiye'deki dilci çevrelerde de Kumukçaya önem verilmesi ve yeni kelimelerin Kumukçadan taranması bir tesadüf değildir
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Türkiye aslında sayılamayacak kadar çok dinî cemaatin ülkesidir. Bu dinler buna rağmen aynı akîdeye; Hazreti İbrahim'in öğretisine, tek tanrıya, aynı inanç sistemine dayanır. Yani Budizm, Konfüçyanizm vs. gibi ayrı dinî kültürel çevreler söz konusu değildir. Ama üç büyük dinin sayılamayacak kadar bölümlenmiş parçalarının çoğuna Türkiye'de rastlanır. Bu kadar çeşitlilik nerede olabilir?
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Rusya 1700'de İstanbul Antlaşması'yla, Ortodoks Hıristiyanlar üzerinde kazandığı sınırlı himaye ve Kudüs'e yönelik hac organizasyonu hakkını, 1711 Prut Barışı'nda kaybetti. Fakat Rusya 1720'de, bu "Kudüs Hadîmliği" statüsünü yeniden kazandı. Kuşkusuz, bu bir başlangıçtı; 1774 Küçük Kaynarca ve 1792 Yaş Antlaşmaları ile tamamlanacaktı.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Türkiye Türkologları, Batı dilleri alanında temel bir filolojik eğitim görmemişlerdir. Bu klasik filoloji kadar modern dil dallarını da kapsar. Batı dillerini sadece yabancı eserleri tanıyacak ve konuşup anlaşacak dil olarak bilirler. Mukayeseli dilbilim için, Germanist, Slavist, Romanist vs. olan yoktur.
📖 Sayfa 246 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Rusya'nın Bizans İmparatorluğu projesi de Osmanlı'ya yönelik böyle bir teatral olaydı. Yalnız Rusya bu illüzyona kendisi de fazla kapıldı ve etkisini daha uzun zaman yaşadı.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Bu gibi propaganda faaliyetinin sadece siyasal ayaklanma çıkarmayı hedeflediği söylenemez. Genç Yunanistan nüfus da istiyordu. Nitekim Rumeli eyaletlerindeki propaganda sonucu kent ve köylerden birçok Osmanlı tebaası Rum Yunanistan'a göç etmişlerdi, ancak göç eğilimi Osmanlı tebaası Rumlar arasında çok erkenden vazgeçilen ve sukut-i hayalle biten bir olaydır. Dönem boyu sayısız aile Yunanistan'a göçüp tekrar geri geldiler.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
“İslâm devletinin anayasası şeriattır.”
📖 Sayfa 276 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Tüm bunlara rağmen, Türkiye'de insanlar dinleri tanımazlar ve merak etmezler. Örneğin, İstanbul'da doğar, yaşar, ölürler, ama bir kilisenin içine girip de, burada pazar âyini nasıl yapılıyor, bunların inancı nedir, duaları nedir, bayram günleri nedir, inançları nasıl açıklanır, diye merak etmezler. Hıristiyanlar da Müslümanlığı tanımazlar. Kısacası, kapalı kompartımanlar halinde yaşayan bir toplumduk ve halen öyle bir toplumuz.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Tanzimat döneminin açılışı bile Yunan ayaklanmasının getireceği korkulu sonuçları önlemek içindir.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
II. Abdülhamid devrinde buraya gönderilen propagandistler sayesinde Antakya ve İskenderun kazalarındaki Nuseyrîlerin tashih-i itîkad ettikleri ve bunun için gereken yerlerde mektepler açılması için kabine (meclis-i vükelâ) kararı alınmıştı.[
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Rusya Avrupalaşsa da, Avrupa’ya güvenemez; ve Avrupalılar Avrupa kültürüne hizmet etse de Rusya’yı benimseyemez. Bu durum batılılaşan Türk İmparatorluğu için de söz konusudur.
📖 Sayfa 147 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Arnold Toynbee
Osmanlılar okumaya kitapla değil, gazete ve dergi ile başlamışlardır.
📖 Sayfa 290 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Tarihî drama, Aydınlanma devrinin ulusalcı ve tarihi değiştiren bireysel kahramanlığından, bireysel heroizminden, çağımızın siyasal akımlarını yansıtan eserlere kadar, Batı tiyatrosunda ilginç bir evrim geçirmiştir ve geçirmektedir.
📖 Sayfa 260 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Uzun süren savaşta, Osmanlı komuta kademelerinin yaşlı vezirlerce doldurulması, Rusya'nın ise, aksine Rumyantsev, Suvorov gibi generallerle harb etmesi sayesinde, savaş Türkler aleyhinde gelişti. Fakat bu muharebelerde de Rusya'nın 1918'e kadar Türklerle yaptığı muharebelerdeki lojistik zaafı görülmüştür. Uzun harbin sonunda 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın hükümleri ve gelişmeleri bellidir.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Türkiye tarihçileri içinde Köprülü derecesinde edebî üslûb sahibi olan yoktur. Geniş kitap bilgisi ve tarih bilgisinin filolojik bir metotla temellendirilmediği ise açıktır. Edebiyat tarihine ve tarihçiliğe yönelmesi, tenkitli basımlardan çekinmesi bu yüzdendir.
📖 Sayfa 244 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Bir Yunanlı gazetecinin de dediği gibi, "Yunanlılar Türklerle özgürlük ve demokrasi için çarpışmışlardı. Ama bu bağımsızlık, kendilerine destek olan Fransa, İngiltere ve Rusya'nın kontrolü altına girdi"
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Nurettin Türsan, Yunan Sorunu, 2. Baskı, KKK, 1981, s. 310.
Klasik filoloji dalındaki eğitimsizlik ise, Türk dünyası Türkologlarının mukayeseli metotla çalışabilmelerini ve yaratıcılıklarını büyük ölçüde engelleyen bir noksandır. Maalesef her iki dünyada da Türkologlar, dar yerel kültürün içine kapalı uzmanlar olarak kalmak durumundadır. Bunun şiddetle telâfisi gerekir. Aksi takdirde Türkoloji Türklerin söz sahibi olduğu bir şube olamaz.
📖 Sayfa 247 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Osmanlı İmparatorluğu, 1890'larda Anadolu'ya demiryollarını ulaştırdığı zaman, artık Rusya, buğdayının Batı'ya satılamayacağı korkusunu yaşamaktadır.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Gelen Rusyalılar genç bilim kadrolarıydı. Raşid Rahmeti (Arat), Zeki Velidi (Togan), Abdülkadir (İnan) bu gruptandır. Rus eğitiminin ve Ekim İhtilâli sonrası Orta Avrupa'da geçen yıllarda edinilen Alman eğitiminin kazandırdığı uzmanlık, bu gençleri Köprülü'nün vazgeçilmez yardımcıları haline getirdi. Aslında 1930'larda, dil devriminin ilk zamanlarında da bu genç kadro müşavirlik yapmıştır.
📖 Sayfa 245 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Malûm olduğu gibi, Türkiye Yahudilerine modern eğitimi Alliance Israélite Universelle'in getirmesi, modern eğitim dilinin Fransızca olması (üstelik bu okullar bu dili çok iyi öğretiyordu), toplum hayatında Judeo-Espagnol'un gerilemesi ve seçkin zümrenin günlük hayatta Fransızca konuşup yazmaya başlamasıyla neticelendi.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Maalesef Türkolojinin zayıf taraflarından biri, bu ilme hizmet edenlerin sağlıklı ve etraflı araştırmaya dayanan biyografilerinin olmamasıdır. Yani, Türkoloji kendi tarihini iyi bilmeyen bir ilmî sahadır.
📖 Sayfa 158 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Tarihsel bilinç, toplumun istikbalinin inşası için önemli bir aygıttır.
📖 Sayfa 259 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Kluçevski, batılılaşan Rus aristokratlarını şöyle hicvediyordu:
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Bunlar Avrupa'da Avrupalı gibi gezinmek isteyen insanlardı. Oysa Avrupalıların arasında, bunlar sadece Avrupa kıyafeti giymiş Tatarlar olarak değerlendiriliyorlardı. Yurtlarında ise, yerli halkın arasında Avrupalı diye nitelenen kimselerdi.
Yani, evde yabancı, yabancılar arasında da Şarklı...
Maalesef Türkolojinin zayıf taraflarından biri, bu ilme hizmet edenlerin sağlıklı ve etraflı araştırmaya dayanan biyografilerinin olmamasıdır. Yani, Türkoloji kendi tarihini iyi bilmeyen bir ilmî sahadır. Ne Alman ne İngiliz ve Fransız ve hele ne de Türk ve Sovyet Türkologlarının akademik faaliyet ve katkılarının kusursuzca kaydedildiği biyografik bir corpus'a sahibiz.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
1877-78 Osmanlı-Rus savaşı, 1912 Balkan Savaşları sonucu Rumeli’den Müslümanlarla birlikte Musevîler de göç etti ve 20. yüzyıl başında muhaceret, Doğu Avrupa’dan gelenleri de göz önüne alırsak, Osmanlı Musevî toplumunda fakirlik ve problemler yarattı.
📖 Sayfa 52 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Osmanlı İmparatorluğu, Aralık 1876'da meşrutiyet rejimini ve anayasayı ilân ettiği zaman, bu olay İstanbul'daki Rus diplomatlarını telâşa düşürür. İngiliz raporlarına göre, birisi şöyle demiştir: "Bu Osmanlı devletinin bir meydan okumasıdır. Bizi parlamentosuz son Avrupa devleti olarak bırakma gayretini pahalıya ödeyecekler."
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Rusya’da Büyük Petro’nun Strelitzleri kaldırması ile Yeniçeri Ocağı’nın lağvı arasında fark vardır. Strelitzler Rusya’nın sırtında bir ur idiler. Yeniçeri ise, Devlet-i Âliyye’nin kalbinde bir seretan (kanser) idi. Berikinin kaldırılması bir rahatlama, ikincisinin kaldırılması ise Devlet-i Âliyye için bir sıra müessesenin yıkımı ve yeniden kurulması demektir ve bir dizi idarî, içtimaî ıslahatı icap ettirmiştir.
📖 Sayfa 101 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Cevdet Paşa'nın Avrupa tarihi meselelerini ele alışı, her şeyden önce vakanüvis geleneğinin bitişi ve tarih metodolojisinde yeni bir devreye girişimiz anlamını taşır.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Yunanistan, Akdeniz ülkeleri içinde erkenden beyin göçüyle eriyen ve işgücünü kaybetmeye başlayan ülkelerin en tipik örneğidi
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Yunanistan istikbal için, var olan sorunlarına sabreden bir devletti. Mevcut yapının kabullenilip, sorunların çözümünden çok; bunların ancak gelecekteki büyük Yunanistan'ın gerçekleşmesiyle çözülebileceği bir mütearife gibiydi
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Çok kere peşinen inandığımızın tersine, kiliseler Batı'yı arkalarına alıp ona tâbi olarak Bâbıâlî ile çatışmış değillerdir. Batı'nın etkileri, Osmanlı gayrimüslimlerini de çoğu zaman Müslüman muhafazakâr çevreler kadar rahatsız etmiştir. 17. ve 18. yüzyıllarda Batı'dan gelen Katolisizmin etkileri ve 19. yüzyılda Protestanlığın etkileri, klasik kilise yönetimini rahatsız etmiş ve tepki duymalarına neden olmuştur
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
19. asırda Suriye'de Lazkiye ve Antakya'daki Nuseyrîler (Nuseyrîlere Alevî de deniyor) ile geniş ve dağınık olarak Anadolu ve Rumeli'de yaşayan Alevî topluluklardı. Bâbıâlî Nuseyrîleri sadece hérétique veya sapkın olarak görüyor; tabii bu gruptan gayrimüslimler gibi cizye almıyor ve onları resmen bir gayrimüslim (millet) olarak görmüyordu.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
18. yüzyıl Rusya'sıyla Ahmed Cevdet Paşa'nın bir idare tarihçisi, bir hukukçu olarak çok ciddi bir şekilde ilgilendiği görülmektedir. Nitekim yaptığı bir tasvir bence dâhiyanedir. II. Mahmud'un Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmasıyla, Büyük Petro'nun Strelitzleri yok etmesini mukayese eder ve şöyle der:
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Strelitzler Rusya'nın sırtında bir ur idi; bunlar bu uru kestiler ve iş bitti. Halbuki Yeniçeri Ocağı, Devlet-i Âliyye'nin kalbinde bir seretan idi (bir kanserdi)
II. Mahmud'dan sonra Bektaşîlik yeni bir yaşam tarzı, bir ritüel benimsedi ve bir tür takiyye yoluna saptı. Diğer tarîkatlara, hatta Nakşibendîliğe sızdılar. Bazı yeni davranış ve tarzlar benimsediler: II. Mahmud'un tuğrasını taşıyan sikkelerin üstüne veya Dîvanyolu'ndan geçerken II. Mahmud türbesine tükürmek gibi...
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
:
📖 Sayfa 250 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Bir devrin halkı ve devrin şan ü şöhretini anlamak için, diğer devirlerle karşı- laştırmayıp, Tanrı’nın her devir için ortaya koyduğu yönetim ve işleyişe uymalı ve devlet ve toplum işlerini bu biçimde yola koymaya gayret etmelidir.
İstanbul şimdiden Rusya buğdayını almaktan vazgeçti, yakında milyonlarca put buğdayın Avrupa’ya ihraç edildiğini düşünün, halimiz nice olur.
📖 Sayfa 156 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
19. asırda Yahudiler bütün dünyada dil problemiyle karşı karşıya geldiler. Çünkü eğitim yaygınlaşmış, gazete ve kitap hemen her eve girmişti ve asıl önemlisi herkes milliyetçiydi; millî kimliği ifade vasıtalarının başında da dil geliyordu. En büyük problem Yahudilerin bulundukları ülkeyle bütünleşmeleri ve ulusal dili çok iyi bilen, ulusal edebiyata katkıda bulunan münevverlerle ortaya çıktı. Acaba Yahudi toplumu millî dilleri mi konuşmalıydı? Ortadoğu, yani Osmanlı ülkelerindeki Yahudiler muhtelif dilleri konuşuyordu.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Osmanlı İmparatorluğu ile diplomatik ilişki kurmakta ilk hamle Yunanistan'dan geldi. 1834'te İstanbul'a Zografos geldi. Zografos, genç devletin önde gelen diplomatlarındandı. Nitekim, ileride hariciye nazırı olacaktı. Bâbıâlî Zografos'a agreman vermeden ticaret sözleşmesinin imzasını şart koştu. Müzakere uzayıp çıkmaza girince, Zografos, İstanbul'da sıfatsız bir temsilci olarak kaldı. Oysa aynı dönemde sürgündeki Polonya millî komitesinin İstanbul'daki temsilcisi, bir elçi gibi muamele görüyordu. Sonunda bir ticaret sözleşmesi imzalandı. Atina bunu tasdikte de epey güçlük gösterdi.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Süleyman dış dünyada “Muhteşem” ve ülkesinde de “Kanunî- legislator” olarak anıldı ve öyle kaldı ve bir anlamda Sasanî İran’ının “Nuşirevan-ı Âdil”i gibi, Osmanlı asırlarında hafızada yaşadı.
📖 Sayfa 140 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Köprülü'nün filolojik değil, edebiyata, tarihçiliğe ve sosyolojiye yönelik bir eğitimi vardır.
📖 Sayfa 243 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
...
Fuad Köprülü'deki küçümsenemeyecek sosyoloji şuuru, Ziya Gökalp ve çevresindekilerin bir eseri olmalıdır.
...
Malûmdur ki, Köprülü seviyesiz bir eğitim veren hukuk mektebini terk etmiştir. Yani yüksek tahsili yoktur. Ama II. Meşrutiyet münevverlerinin önemli bir eğitim merkezi olan Meran İdadîsi'nde yetişti.
Yunan bağımsızlığı, Avrupa müdahalesiyle desteklenen ilk geniş ulusal ayaklanmadır ve bu ulusal ayaklanmanın bağımsızlıkla başarıya ulaşması çarpıcı bir olaydır. Bundan sonra bütün Balkan uluslarının hayatında yeni bir devre başlayacak ve imparatorluk artık geleneksel rakipleri olan Avusturya ve Rusya yanında, küçük, fakat toprak istekleri olan bir komşuyla daha karşı karşıya kalacaktır.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Ayaklanma ilk başta bambaşka bir grup ve bir ideoloji tarafından sürükleniyor gibiydi. "Diaspora Révolutionnaire" [devrimci diaspora] halinde örgütlenen gruplar ve Giuseppe Mazzini tipi bir milliyetçilik havası hâkimdi. Sonunda Avrupa kontrolü ve denetiminde bir bağımsız ülkenin doğuşuyla ayaklanma bitti.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Şu kadarını hatırlamakta yarar var; Ukrayna, Rusya’ya çok benziyor, ama Rusya değil, Ukraynalılar da Rus değiller.
📖 Sayfa 33 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Millet, biz üç parmakla mı istavroz çıkarırız, iki parmakla mı, şu duayı mı ederiz, yoksa bunu mu diye bölünmüştür. İnsanlar ateşe gitmişlerdir inatları yüzünden, katliam olmuştur; bir kısmı da biliyorsunuz, bizim topraklarımıza sığınmıştır o zaman. Doğu Anadolu'da, Marmara civarında Malokan denilen, bu eski inancı saklayan Ruslar vardı, Osmanlı İmparatorluğu'na sığınmışlardı o kavga sırasında.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
ABD vatandaşlarının misyonerlik faaliyeti... Bu dönemde misyona mensup din adamı veya laik Amerikan vatandaşlarının kurdukları okul, hastane, yetimhane gibi tesislerin çalışabilmelerini Amerikan diplomatları desteklemişlerdir. Bu dönemde ABD, Bâbıâlî'yi müdahaleleriyle rahatsız eden bir devlet değildi.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Tanzimat Fermanının ilanı Osmanlı devletinin laik eğitimi güçlendirerek bu eğitime gayrimüslim gençlerin de girmesiyle kilise eğitiminin gerilemesine neden olmuştur.
📖 Sayfa 61 · Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Yunanistan dünyaya geldiği andan itibaren irredantist bir politika izliyordu. 1830 ve 1860'lar arasında, yani Tanzimat dönemi boyunca bu politikanın ön planda Ege adaları, Girit ve İşkodra, Yanya, Selanik bölgesi ile sınırlı olduğu görülür. Yunanistan bu dönemde bütün Avrupa ve Rusya'daki Yunanlı grupların maddî, manevî desteğiyle bir Hellen diasporası halinde yaşama amacındaydı. Bu yaygınlık Yunanistan'a bazı kazançlar sağladığı gibi, onun dış politika yönünden erkenden Avrupa'ya bağlanmasının ve özellikle de ülkenin yetişmiş insan ve aydın gücünü devamlı kaybetmesinin bir nedeni oldu.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
1878'de Arnavutluk ligası kurulduğunda, bu halkın Ortodoks kesimi de, diğer dindeki kardeşleriyle Arnavut olduklarını ve Osmanlı İmparatorluğu'nun sadık tebaası olduklarını açıklayarak Patrikhane'den ruhen ve hatta pratik olarak koptuklarını açıklamıştır.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Genellikli Rum-Ortodoks ahalînin yönetim için sorun teşkil etmesinde kilisenin de olumsuz rolü oldu. Bu kilisenin ulusalcı-dinci kışkırtmasından çok, ekserî rahiplerin yolsuzluklarından kaynaklanıyordu. Bâbıâlî'nin gözünde bu dönemdeki Rum ruhbanı, "cahil ve yolsuzluk yapan" bir grup olarak, pek saygın olmayan bir şöhrete sahipti.[
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Ulema ve meşayihin yaptığı toplantının kararlarına göre, uzun bir süre Bektaşî tekkesine Nakşîbendî, Kadirî ve Saadîye tarîkatı mensupları bir nevi kayyum olarak atandı. Katledilenler yanında, sürülenler oldu ve sürgünler Anadolu'daki katı Sünnî zihniyetin hükmettiği şehirlere yollandı. Yeniçeriler yanında Bektaşîler, öyle sanılanlar, sanılanlarla ilişkileri olanlar takibata ve şedît cezalara uğradı.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Bektaşîlerin bir kısmının halkın gözünden düşmesinde, son devir yeniçeri kahvehanelerinin de rolü olmuştur. Payitaht İstanbul'da, Bektaşîlerin yeniçerilere ait kahvehane, dükkân ve bunların yaşadığı veya vakit geçirdiği hanlarda siyasî sohbet ve dedikoduların başını çektiği anlaşılıyor.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı
Sıkça Sorulan Sorular
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi kimin eseridir?
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, İlber Ortaylı tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2010'da yayımlanmıştır.
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi kaç sayfadır?
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi, 340 sayfadır (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları baskısı).
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi'nin en ünlü sözü nedir?
“"Asıl önemlisi herkes milliyetçiydi; milli kimliği ifade vasıtalarının başında dil geliyordu."”