Türklerin ve Moğolların Eski Dini adlı eser, Jean Paul Roux tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1998'de okurlarla buluşmuştur. Aşağıdaki sözler, okurların en çok beğendiğinden başlayarak sıralanmıştır.
Türklerin ve Moğolların Eski Dini'den En Beğenilen Alıntılar
(...)Ohlmark, omuzlarına kanatlar takan bir Moğol Şamanının hemen ardından kendisini bir kuşa dönüşmüş gibi hissettiğini saptar.(...)
📖 Sayfa 65 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Bazen günümüzde, Baykal Gölü çevresindeki Buryatlarda görüldüğü gibi, Şamanların biri beyaz ve iyiliksever, diğeri kara bir kendini şeytanlara adamış, ancak kötülük etmek için hareket eden kişi şeklinde iki sınıfa ayrılması gerçek Şamanizmi ağır bir şekilde hedefinden saptırmıştır.
📖 Sayfa 64 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Üzüm bağları Çin'e Türkler tarafından Ortadoğu'dan getirilmiştir.
📖 Sayfa 29 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Şaman kelimesi uzun bir etimolojik tartışmadan sonra varılan sonuca göre, uluslararası düzeyde de kabul edildiği gibi, Tunguz kökenlidir.(...)
📖 Sayfa 66 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Türkleri, Moğolları ve Tunguzlar-Mançuları bir araya toplayan Altay dil ailesi en azından bir çalışma varsayımı olarak mevcuttur. Bu dil ailesi, yukarıda belirtilenlere Macarları, Finlileri, Estonyalıları ve şimdi belirtilmesinden vazgeçilen daha az önemdeki birkaç toplumu da içine alan daha geniş Ural-Altay dil ailesinden sonra gelmektedir.(...)
📖 Sayfa 23 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Genelde Gök-Tanrı, onun niteliklerini almadan çok evvel dahi, Allah'a benzetilmiştir. Gök-Tanrının hayattaki uzantısı olan kut, tanrının lütfü oldu; onun emri olan yarlık, şefaat veya af oldu. Paganizmin tanrıları veya şeytanları, cinlere ve perilere benzetildi veya kültleri bir din ulusunun üzerine aktarıldı.
📖 Sayfa 31 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Şamanizm kelimesi sık sık Türk ve Moğol toplumlarının dinini tanımlamak için kullanılmaktadır. Aslında bu kullanım şekli bir anlatım hatasından ileri gelmektedir, bununla birlikte pek nedensiz de değildir. Tanımladığı görüngüler bütünüyle veya kısmen dünyanın diğer bölgelerinde de bulunmasına karşın daha eksiksiz ve daha açık olarak, en sürekli ve en değişmez şekliyle ortaya çıktığı Orta ve Kuzey Asya’yı kendi yerleşim bölgesi olarak seçmiştir.(...)
📖 Sayfa 63 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
En büyük Türk-Moğol miti kurtla ilgili olanıdır.(...)
📖 Sayfa 185 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
-------
📖 Sayfa 154 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Hayati ve kültürel uzuv olan kadın göğsü, kocanın ve çocuğunun birleşme noktası olarak belirlenmektedir.
-------
(Göçebe) Türkler, Abbasi halifeleri ile Samaniler gibi onlara bağımlı büyük devletlerin hizmetine memluk, "köle," yani paralı asker olarak girdiler. Araplar artık savaşmayacak kadar zengin olduklarımdan (Göçebe) Türkler kendilerine yeni bir iş alanı buldular.
📖 Sayfa 41 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Uykunun kimi zaman "geçici ölüm" sayılması ve rüyanın ruhun serseri şekilde dolaşması veya başka bir ruhun ziyareti şeklinde kabul edilmesi dolayısıyla düş yorumu özünde Şamanizmle çok yakından bağlantılıdır.
📖 Sayfa 93 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Bilge Kağan duvarlarla çevrili şehir inşa etmeyi düşlerken hala Budizme karşı ilgi duyabiliyordu; ancak Tonyukuk bu konu üzerinde aşağıda ki şekilde tartışarak bu eğilimden uzaklaştırmayı başarmıştır.
📖 Sayfa 28 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
"Buddha ve Lao-tseu insanlara yumuşaklığı ve alçakgönüllülüğü öğretmektedir. Bu öğretiler savaşçılara yaraşan özellikler değildir.
(...)Şamanizm metal disklere düşkündür, rahiplerin elbiseleri bunları süslenmektedir; bu diskler güneşi, ayı ve bazen de bunlarla birlikte dünyayı temsil etmektedir.(...)
📖 Sayfa 128 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Hiçbir ok yaşayacak olana saplanmaz oysa kader, barış zamanında bile ölecek olanların günlerini sayılı kılar.
Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Şamanizm, trans haline geçmede tek uzman olan Şamanın erişmeyi hedeflediği esrimenin arkaik bir tekniğine dayanmaktadır.(...)
📖 Sayfa 64 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Her din değiştirmede söz konusu olduğu gibi, eski mirasın büyük bir kısmı yeni bir kalıba girerek ortaya çıkar.
📖 Sayfa 34 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Aynı zamanda ilk dinî terim olan Gök Tanrı’nın tengri şeklindeki adını, Altaylarda bilinen en eski kelime olarak Hiung-nular aktarmaktadır. Bu kelime Hu’larla ilgili Çin Yıllıklarında çevriyazı halinde görünmektedir.(...)
📖 Sayfa 25 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Çinlilerin isimlerini TU-KİU diye çevirdikleri türk, daha doğrusu türük'ün çoğulu olarak türkük denilen ve bizim ilk tarihsel Türklerimiz olan toplulukların varlığı bizi özellikle ilgilendirmektedir. Demirciliği meslek edinen TU-KİULAR 522 yılında yöneticilere karşı ayaklandılar ve tüm Yukarı Asya'ya egemen olarak çok büyük bir imparatorluk kurdular.
📖 Sayfa 23 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Seven insan sevdiğini anlatmaktan hoşlanır.
Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Hiçbir ruh bir nesnenin içine kesin biçimde ve ebediyen hapsedilemez. Görünmez olan ruhun bazen üzücü bir şekilde, serserice dolaşma eğilimi vardır ki, bu çok tehlikelidir.
📖 Sayfa 165 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
“Seven sevdiğini anlamaktan hoşlanır.”
📖 Sayfa 7 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Uygurlar göç ettikleri topraklarda, Altaylıların o zamana kadar tamamen yabancısı oldukları bir dünya yarattı. Daha eski zamanlara gönderme yaparken, Karabalasagun yazıtının bir oranda abartmaktan geri kalmayarak belirttiği gibi, "Barbar geleneklere sahip ve kanın sarhoşluğuyla dolu olan bu ülke, sebzelerin yetiştirildiği bir ülke haline gelmişti; insanların öldürüldüğü bu ülke, iyilik yapmanın öğrenildiği bir diyar haline gelmişti."
Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Türk ve Moğol metinleri, herhangi bir şekilde yıldız dininden söz etmiyor; ancak Yenisey yazıtları, ölünün kaybettiğine üzüldüğü eşyalar listesi dolayısıyla aya ve güneşe karşı yakarmalarında, kraliyet ailesinden olmamalarına karşın önemli olan kişilerle iki büyük yıldız arasındaki yakın bir ilişkinin varlığını kanıtlamaktadır.
📖 Sayfa 127 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Marco Polo bir fakirin şu kelimelerle uzaklaştırıldığını anlatırken herhalde yanılmıyordu: “Tanrı'nın sana verdiği kötü kaderle birlikte git, çünkü beni sevdiği kadar seni sevseydi, sana iyi şeyler yapardı."
Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)İbn Sina görünüşe göre Türkmenlerin, yani göçebe Türklerin bir kabilesinde gerçekleşen bir Şaman seansına katılmıştır: “Bir kehanet elde edebilmek için başvurulduğunda kâhin her yönde koşmaya koyuluyor ve bayılıncaya dek nefes nefese kalıyor. Bu durumdayken hayalinin kendisine gösterdiği şeyleri dile getiriyor ve orada hazır bulunanlar, gereğini yapmak için sözlerine dikkatle dinliyorlar”.(...)
📖 Sayfa 70 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Herkes, "seven insan sevdiğini anlamaktan hoşlanır" sözünü bilir. Hele bir de söylediklerini dinlemek isteyen birilerini bulursa bu, bitmek tükenmek bilmeyen bir sohbete dönüşür. Kendisi ile duygularını paylaşanlar çoğaldıkça mutlu olur, ama asıl istediği, onun için önemli olan, sevdiğinden söz edebilmektir.
📖 Sayfa 11 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Ayna, Şamana ait o denli önemli bir âlettir ki günümüzde aynı olması durumunda giysisiz, hatta davulsuz bile Şamanlık yapılabilir. Aynayı bir gölde -aslında tam anlamıyla bir aynada- böylesi can sıkıcı bir şekilde kaybeden bir Şaman olması düşünülemez; ancak öyküde görünüşe göre bunun bir Şaman olduğuna dair belirtiler vardır.(...)
📖 Sayfa 71 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
"Seven insan sevdiğini anlatmaktan hoşlanır"….
📖 Sayfa 7 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Hele bir de söylediklerini dinlemek isteyen birilerini bulursa bu, bitmek tükenmek bilmeyen bir sohbete dönüşür. Kendisiyle duygularını paylaşanlar çoğaldıkça mutlu olur,… onun için önemli olan, sevdiğinden söz edebilmektir.
Genel olarak tarih, "geleneklerin" hemen her yerde ve her zaman, en yüksek kültürlerin saldırılarına bile büyük bir dirençle karşı koyduğunu göstermektedir.
📖 Sayfa 38 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Marco Polo, Kubilay zamanında Büyük Han’ın ay ve güneş resimleriyle süslenmiş bayraklarından söz etmektedir; bunların doğru olması gerektiğini düşünüyoruz.(...)
📖 Sayfa 127 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Yeryüzünde her şey iyi gittiği ve evrensel ahenk hüküm sürdüğü müddetçe, ilahi kudretle donatılmış olan kağan yeterli olmaktadır. Bu durumlarda Tengri müdahale etmeye gerek duymaz veya çok ende durumlarda müdahale eder.
📖 Sayfa 92 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Daha önceden yer sub' da görülen suyun yeryüzünde yüksek bir anlamı vardır. Evrendeki dört elementten biridir. Hem söndürdüğü ateşin karşıtıdır ve hem de ateşin tamamlayıcısıdır., zira ateş, büyümesi suya bağlı olan tahtadan gelmektedir. Bereket sağlamadaki rolü iyi bilinmektedir ve bu özelliği kendisine hayatın kaynakları arasında yer aldırmaktadır. Her ne kadar sık söylenmese de kendisi, yeryüzü gibi anadır. Ayrıca, yağmur şeklinde içinden geldiği Gök'e bağlı bulunmaktadır, ancak, Türklerin ve Moğolların dikkatini asıl çeken husus, kendisinin özellikle saflık timsali oluşudur.
📖 Sayfa 114 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)İddiaları dolayısıyla Şamanizmin, Totemizmle aynı şekilde olmamakla birlikte değişik bir tarzda monarşi karşıtı olduğu anlaşılmaktadır; ya da daha doğrusu bozkırlarda düşünüldüğü şekliyle mutlak monarşi rejimi, Şamanizmle herhangi şekilde bir uzlaşma yolu bulamamaktadır.(...)
📖 Sayfa 68 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Büyük Şaman, Şaman başrahibi, Cengiz döneminde ve Cengiz’den önceki çağlarda beki’dir; bu kelimede Türkçedeki beg, “güçlü”, sonraları bey şekline dönüşen “efendi” kelimesini bulmak olasıdır.
📖 Sayfa 66 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
-------
📖 Sayfa 116 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
1234 yılının bir Moğol metni şöyle der: ''Bilgi bir denizdir.''
-------
(...)Bir İslâm amblemi olmayan ve herhalde ne Bizans’tan ne de av tanrıçası Diana’dan alınan ünlü Türk hilali, İslâm dünyasında ilk olarak Ani şehrinin 1064 yılında fethedilmesi üzerine Ani Katedrali üzerinde görülecektir; ancak amblem olarak belirli bir üstünlüğü daha sonra kazanacaktır.(...)
📖 Sayfa 128 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
İslâm ikonografisi, astroloji konusunda çağdaş Şamanizmdeki ikonografiye benzerlik gösterir.(...)
📖 Sayfa 128 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Müslüman Türklerin yıldız ikonografisinin insanbiçimciliği Orta Asya geleneğinde yer almamakta, ancak kendine göre Altaylıların, yıldızların yaşamı ile ilgili görüşlerini anlatmaktadır.(...)
📖 Sayfa 129 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Gerek geçtiği yollarda, gerek karşılaştığı varlıklarla elde etmek istediği sonuçlara erişebilmesi için Şamanın kendisine yararlı olacak araçları tanımaya ihtiyacı vardır. Bunlar, yeryüzünün herhangi bir seyyahı için söz konusu olduğu gibi, gerçekleştirilecek işe, öngörülen zorluklara ve her kişinin kendine özgü olanaklarına bağlı olarak son derece çeşitli olabilirler.(...)
📖 Sayfa 64 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Bazılarının erkek Şamandan daha önce ortaya çıktığını sandığı kadın Şaman için cinsleri ayırt etmeyen Türkçede özel bir isim yoktur; Moğolcada ise idugan (utağan) ismini taşımaktadırlar. Bu durumda bu kelime, zaarin şeklindeki eril isminin karşıtı olarak gösterilebilir; oysa böge cinsiyet belirten bir kelimedir.
📖 Sayfa 66 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Elimizde bulunan çok sayıdaki kanıta dayanarak diyebiliyoruz ki tanrı doğrudan insanın kaderini hükmetmektedir.(...)
📖 Sayfa 123 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Dikeyliğin güçlü simgesi, ormanlarla, karla kaplı, ulaşılmaz ve gizemli, dorukları göklere varan ve dolayısıyla göğü alttan destekleyen ve evrenin merkezinde bulunan dağ Türk ve Moğol efsanelerinde önemli bir rol oynamıştır.
📖 Sayfa 149 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Türkler ve Moğolların insanları hayvanlara benzetme alışkanlığına sahip oldukları hiç kuşkusuzdur. Diğerlerinin yanısıra bunu da bilen Kaşgari, Türklerin kurnazlıkları dolayısıyla, kızlara ''tilki' dediklerini ve yiğitlikleri dolayısıyla erkeklere ''kurt'' dediklerini nakletmektedir.
📖 Sayfa 176 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)İskitler Şamanizmi bildiklerine göre, bozkırların diğer bütün göçebeleri de Şamanizmi biliyor olmalıdır.
📖 Sayfa 69 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Bence Tu-kiular, Şamanizmi, Moğolların yapabildiklerinden çok daha iyi bir şekilde kenarda tutmayı ve en azından gizlilik dünyasına itmeyi başarabilmişlerdir. Türklerin Şamanizmle ancak 9. yüzyılda Kırgızlar aracılığıyla ilişki kurmaları olasılığı dışında Şamanizmin Türklerin yabancısı olmadığı 8. yüzyıl başlarında, bu tutumun başka bir açıklamasını bulmak tamamen olanaksızdır.(...)
📖 Sayfa 68 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Günümüzde Şaman davulu üzerinde bazen hem erkeğin hem kadının cinsel organı temsil edilmektedir.
📖 Sayfa 67 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Irk Bitig’de bir kuğunun evlat edindiği bir erkekten söz edilir.(...)
📖 Sayfa 195 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Diğer dinî olguların tüm Altay toplumlarında aynı olmamasına karşın Şamanizm hayret verici bir eşbiçimliliğe bürünmekte ve yalnızca ayrıntı sayılabilecek küçük farklılıklar göstermektedir. Bu durum, onun eskiliğine inanmayı haklı çıkarmaktadır.(...)
📖 Sayfa 63 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Türkler ve Moğollar, genellikle, derhal algılayabileceklerinin ötesinde bulunan ve ancak kendi yetenek sınırlarını aştıkları zaman algılamaları mümkün olan, hayatın bütünlüğü ve birliği ile ilgili konularda derin bir anlayışa sahiptirler.
📖 Sayfa 171 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Bir kadının onuru ile oynayan bir Tu-kiu (Türk) önce hadımlaştırılır ve ardından ikiye parçalanırdı. Oğuzlar zina yapan iki kişiyi, birbirine bağlı iki ağaca bağlarlar ve sonra ani bir hareketle bu iki ağacı birbirinden ayırarak suçluların kol ve bacaklarını çektirerek kopartırlardı. Bazen oğlancılığa özellikle Oğuzlarda, bir cinayet gözü ile bakılır ve Cengiz Han yasası ''Yasak'ta'' bu ölümle cezalandırılırdı.
📖 Sayfa 185 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)çağdaş Şaman davullarının üzerinde yıldızların resimleri bulunur ve bu davulları kullananlar, bu sembolleri yollarının görülmesini sağlayan vazgeçilmez aydınlatıcılar olarak kabul eder.(...)
📖 Sayfa 127 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
"Son cümlesi dışında aşağıdaki konuları açıklarken Teofilaktos'un çok yanıldığını sanmıyorum: "Türkler, ateşi olağanüstü bir şekilde onurlandırıyorlar; ayrıca su ve havaya karşı da saygı duyuyorlar; Yeryüzünü de kutluyorlardı, ancak gök ve yeryüzünün yaratıcısı olarak sadece Tanrı'yı kutsamakta ve kabul etmektedirler."
📖 Sayfa 133 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Belki de varlığı kanıtlanmış en eski kehanet aracı söğüt çubuğu ve oktur.(...)
📖 Sayfa 87 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
-------
📖 Sayfa 38 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Tufanla ilgili öyküler arasında Nuh'un gemisinin yapımcısının Nuh adında birinin olduğunu yazan kutsal kitap dışında kim başka bir kaynak zikredebilir?
-------
(...)Türkler göğe ve yalnızca büyük tanrılarına değil, aynı zamanda sunduğu görünür yüzüne de büyük bir tutkuyla bağlıydılar.(...)
📖 Sayfa 124 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Şaman davullar üzerine artık iyice yorumlanmış ve birçoğu göksel cisimleri belirleyen resimler çok sık çizilmektedir.(...)
📖 Sayfa 128 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
(...)Bektaşi tarikatının kurucusu Hacı Bektaş Veli bir güvercine dönüşüyor ve kayaların üzerine çıkıp uçuyordu. Bir Anadolu dervişi bir aslana biniyor ve kamçı olarak bir yılanı kullanıyordu.(...)
📖 Sayfa 72 · Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux
Sıkça Sorulan Sorular
Türklerin ve Moğolların Eski Dini kimin eseridir?
Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Jean Paul Roux tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1998'de yayımlanmıştır. Türkçeye Aykut Kazancıgil çevirmiştir.
Türklerin ve Moğolların Eski Dini kaç sayfadır?
Türklerin ve Moğolların Eski Dini, 381 sayfadır (Kabalcı Yayınevi baskısı).
Türklerin ve Moğolların Eski Dini'nin en ünlü sözü nedir?
“(...)Ohlmark, omuzlarına kanatlar takan bir Moğol Şamanının hemen ardından kendisini bir kuşa dönüşmüş gibi hissettiğini saptar.(...)”