Yitip Giden İstanbul, tarih dünyasına Önder Kaya'nın kazandırdığı özel bir eserdir. Türkçe baskısı Kronik Kitap Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Bu sayfada Yitip Giden İstanbul'dan seçilmiş alıntılar sayfa numaralarıyla yer alıyor.
Yitip Giden İstanbul'dan En Beğenilen Alıntılar
İstanbul 1980'lerde başlayan ve 90'lar ile 2000'lerde de artık neredeyse geri dönüşü olmayan bir yola girmiş gibi gözükmektedir. Kapitalist çevrelere eklemlenmeye çalışan kent, bu süreç içinde pek çok tarihi, turistik varlığını yitirmiş, yeşil alanları parsellenmiş, insan için bir yaşam sahası olmaktan çıkmıştır. Ama trafik vesilesiyle, ama insanların görgüsüzlüğü, kabalığı, benmerkezciliği sebebiyle yaşanan tartışmalar sonrasında pek çok İstanbullu bu şehirde yaşamaktan bizar olduğunu dile getirir olmuştur.
📖 Sayfa 68 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Anadolu'dan göç neticesi, şehre yabancı bir İstanbullu profili oluşmaya başlayacaktır. Göç eden ailelerin önemli bir bölümünün, Zeyrek, Fatih, Fener, Balat gibi semtlere yerleşmesi, Suriçi'nde yaşayan köklü ailelerin ise yeni kurulan toplu konutlara ya da yurt dışında yaşamaya yönelmesi gibi nedenlerden dolayı tarihi doku ve bilhassa sivil mimari önemli oranda zarar görecektir.
📖 Sayfa 26 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
1728-1730 yılları arasına denk gelen Lale Devri'nde ise İstanbul'da ardı ardına kültür faaliyetlerine tesadüf olunur. Bu devrede bilhassa kütüphanecilik alanında kayda değer gelişmeler yaşanır.
📖 Sayfa 22 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Dalan döneminde Boğaziçi iskana açılarak feci şekilde yağmalanmıştır. Bu durumla ilgili kendisine soru soran gazatecilere Bedrettin Dalan şu şekilde cevap verecektir: 'Boğaz'dak inşaatlara ruhsat verilmesi, yeşil katliamı değildir. Bu inşaatlarla bir yerde boğaz korunuyor. Çünkü gecekondular her an bu güzel yerlere sahip oluyorlar.'
📖 Sayfa 66 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Fatih devrinde şehrin ihyası ile sadece padişah değil, onun emri doğrultusunda diğer devlet adamları da meşgul olacaklardır. Bu bağlamda İstanbul'un çeşitli semtlerine inşa olunan külliyeler, zamanla bu bölgede nam olacaktır.
📖 Sayfa 19 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
... Kısacası Fatih'in iktidarının son demlerine doğru İstanbul büyük ölçüde bir Türk-İslam kenti hüviyetine bürünecektir.
Toplum olarak genelde zenginliklerini ve değerlerini kaybettikten sonra hayıflanmayı çok seven fakat bu değerlere sahipken korumak, özümsemek için pek de istekli olmayan bir yapımız var.
📖 Sayfa 7 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Ayasofya'yı yeniden inşa edemez, ikinci bir Süleymaniye yapacak Mimar Sinan'ı bulamazsınız.
📖 Sayfa 9 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Mimar Sinan gibi büyük bir ustanın eserleri ile süslediği İstanbul, ne yazık ki yakın zamanda yıkımlara sahne olmuş; pek çok güzelliğini kaybetmiştir. Bu semtlerin başında Aksaray, Ayaspaşa, Tarlabaşı ve Beyoğlu gibi muhitlerin gelmesi ise meselenin vahametini daha da büyük hale getirmiştir.
📖 Sayfa 7 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Hasılı kelam şehir, yetkililer tarafından kendi kendinin sonunu hazırlayan bir yapıya büründürülüyor.
📖 Sayfa 73 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Sultan Abdülmecid'den itibaren Boğaziçi, Osmanlı padişahlarının daimi ikametgahı hâline gelecektir. Burada yapılan ilk saray Dolmabahçe'dir."
📖 Sayfa 134 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul’un bazı semtleri yetiştirdiği tarım ürünleri ile yad edilirdi. Bu anlamda Bayrampaşa’nın enginarı, Alibeyköy’ün mısırı, Çemgelköy’ün bademi, Kavaklar’ın siyah inciri, Arnavutköy’ün Osmanlı çileği hemen akla gelen ürünler. Yazık ki şimdilerde bu ürünlerin kendileri değil ama namları çarşı pazarda yaşıyor.
📖 Sayfa 352 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Cumhuriyet'in ilk yıllarında İstanbul'a davet edilen Fransız şehir planlamacısı Henry Prost, yapmış olduğu şehir planı programında bilhassa Suriçi'ne büyük önem vermiş ve modern şehir gelişirken Suriçi'nin muhakkak surette korunmasını, Sultanahmet gibi bünyesinde farklı kültürlere mensup önemli yapıları barındıran bir merkezin sit alanı ilan edilmesini tavsiye etmiştir. Ona göre bugün Vatan ve Millet caddelerinin geçtiği Aksaray ve çevresi de Topkapı'ya kadar uzanan bir zooloji-botanik park şeklinde düzenlenmeliydi.
📖 Sayfa 25 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
...Sarayın porselenleri Sevres'ten, ipekleri Lyon'dan, şamdanları İngiltere'den, avizeleri Bohemya'dan ve camları Venedik'ten temin edilmiş...
📖 Sayfa 134 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Prost genel itibariyle kent silüeti ile yakinen ilgilenmiş, bu amaçla da hem Ayasofya gibi Bizans döneminin abidevi bir mabedini hem de Fatih. Bayezid, Süleymaniye, Sultanahmet, Yenicami gibi Osmanlı devri selatin camilerini ön plana çıkarma yoluna gitmiştir. Eldeki kısıtlı mali imkanların bilhassa bu binaların etrafındaki parazit yapıların temizlenmesi ve bu abidelerin etrafına mümkünse meydanlar açılmasına hasredilmesini arzulamıştır.
📖 Sayfa 41 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Türk-İslam dünyasında pek çok kurumda zirveyi yakalayan Osmanlı Devleti zamanında cellatlık kurumu da profesyonelleşti. Cellatların genel olarak soy bakımından Hırvat dönmesi ya da Çingeneler arasında seçildiği bilinmektedir."
📖 Sayfa 306 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Türkler hayvanlara karşı akla hayale gelmeyecek hatta Batılılara gülünç gelecek türde hayırlar işlemekteydiler. Mesela sahipsiz kedi ve köpeklerin beslenmesi için büyük hayvan vakıfları kuruyorlardı."
📖 Sayfa 86 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Osman Sülün, bu dönemle çeşitli vesilelerle İstanbul'a gelen ve beraberinde yüklü para getiren insanları dolandırması ile şöhret bulmuştu. Hayatında ilk kez tramvay gören Konyalı bir esnafa Tarmvay, Bilecikli bir saatçiye Galata Kulesi ve Çorlulu bir köylüye de İstanbul Üniversitesi Merkez Kampüsü'nü satmıştı.
📖 Sayfa 59 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Sahhaflar Çarşısı her ne kadar bugün eski fonksiyonunu ifa etmenin çok uzağında olsa da tarih içinde kitap kurtlarının her daim yeni bir heyecan ve umutla ziyaret ettiği mekan olagelmişti. Türk tarihinin en önemli yazmalarından biri olan Divan-ı Lügati’t-Türk bu çarşıda keşfolunmuş, pek çok yazma Bayıya buradan taşınmıştı.
📖 Sayfa 359 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"İstanbul'un bazı semtleri yetiştirdiği tarım ürünleri ile yâd edilirdi. Bu anlamda Bayrampaşa'nın enginarı, Alibeyköy'ün mısırı, Çengelköy'ün bademi, Kavaklar'ın siyah inciri, Arnavutköy'ün Osmanlı çileği hemen akla gelen ürünler."
📖 Sayfa 352 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Ona göre Venedik'te San Marko Meydanı'ndaki güvercinler nasıl ki bu şehirle özdeşleşmişse köpekler de İstanbul'un alamet-i farikasıdır.
📖 Sayfa 84 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Tarihi miras açısından oldukça şanslı fakat tarihi miraslarımızın, sahipleri açısından bir o kadar şanssız olduğu bir çevrede yaşıyoruz. Daha doğrusu bildiğimiz ve bizim için kutsiye taşıyan eserlere karşı nispeten ilgiliyiz de 'öteki'ne ait değerler karşısında son derece kayıtsızız.
📖 Sayfa 79 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"İstanbul tarihsel süreç içinde yaşanılan bazı felaketler sonrasında yeniden dağmayı başarmış ender şehirlerden biridir. Nitekim 532 tarihinde çıkan Nika ayaklanması neticesinde şehir yakılıp yıkılmış ve akabinde Justinyanus tarafından tekrar kurulmuştur."
📖 Sayfa 16 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
1950'lere gelindiğinde şehir büyük ölçüde Şişli Cami'nin önünde bitiyordu.
📖 Sayfa 45 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Şehrimizde pek çok kamyon bulunmadığından bütün eşya nakliyatı beygir, eşek veya yaysız muhacir arabaları, arkalık taşıtan hamallar, küfeciler ve gümrük depoları yanında sırık hamalları, öküz arabaları ile yapılırdı. Fatih civarında da pek çok kere kömür taşıyan develere rastlamak mümkündü. (Bir asır kadar önce, İstanbul)
📖 Sayfa 175 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Yeniçeri Ocağı'nı ortadan kaldıran 2.Mahmut, aynı yıl içinde bu olayın bir nişanesi olan Tophane semtinde Nusretiye adında bir selatin camisini ibadete açmıstır."
📖 Sayfa 23 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Kavafyon Konağı, İstanbul'un en eski ahşap konağıdır. Yapım yılı yapının içinde yer alan bir kuyu bileziğinden anlaşıldığı kadarıyla 1751 tarihidir. Bu yanıyla İstanbul'da Boğaz'daki Amcazade Hüseyin Paşa yalısından sonra şehrin en eski sivil konutlarından biridir."
📖 Sayfa 199 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Demokrat Parti, 1950'lerin ikinci yarısından itibaren İstanbul'da bir gövde gösterisi kabilinden çok büyük bir inşa faaliyetine girişmiş, bu süreçte pek çok tarihi eser bilinçsizce ortadan kaldırılırken pek çok vatandaşın ev arazisi istimlak edilmiştir."
📖 Sayfa 48 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Şehr-i İstanbul, tarihsel süreç içinde pek çok önemli olaya şahit olmuş, devrilen nice imparatorluklar görmüş bir yerleşim yeridir. Her şehrin bir ruhu olduğu söylenir ki bu durum İstanbul için de fazlasıyla geçerlidir.
📖 Sayfa 7 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Yine modern hemşirelik mesleğinin kurucusu olan Florace Nightingale, hemşireliğin temellerini İstanbul'da hasta bakıcı olarak geçirdiği bu dönemde atmıştır.
📖 Sayfa 23 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Fetih yolları üzerinde bulunan kent, geçmişte Makedonyalılar, Sasaniler, Bulgarlar, Avarlar, Müslüman Araplar, Latinler ve Türkler tarafından defalarca kuşatılmış; bu kuşatmalara ikisi haricinde başarı ile direnmeyi bilmiştir."
📖 Sayfa 13 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul'a yatırımcı çekilmesi son derece anlaşılır bir tutum olmakla birlikte, bu yatırımcılara İstanbul halkının hava alma mekanlarını sunmak kabul edilebilir bir tavır değildir.
📖 Sayfa 61 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Her şeyden önce tarihi kent planlayan Prost, İstanbul'un en can alıcı yanı olarak şehrin tarihi silüetini görmekteydi. Suriçi'nin mevcut tarihi görünümünü korumak için denizden 40 metre yüksekte bulunan yerlerde üç kattan fazla binaya izin verilmemesi şartını koşacaktır. Hatta bu şarta uymayan İstanbul Üniversitesi Botanik Enstütüsü'nün üç katı yıktırılacaktır. Prost'un bu teşebbüsü Suriçi silüetinin büyük ölçüde bugüne kadar korunabilmesinin ana nedenlerinden biri olarak kabul edilir.
📖 Sayfa 41 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Her inkılabın icab ettirdiği bazı zaruretler vardır inkılap lehine bütün kuvvetler ve kıymetler boyun eğer.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Eski zamanlardan itibaren en cazibeli bölgelerden biri olması sebebiyle Boğaziçi, ülkemizde kartpostal kullanımının yaygınlaşmaya başladığı anlardan itibaren, bu görsel malzemelerde yerini alacaktır.
📖 Sayfa 126 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Prof.Dr. Doğan Kuban, gerçekleşen sözde imar faaliyetlerinden özellikle iki sınıfı sorumlu tutar. Bunlardan ilki Kuban'ın genel itibari ile 'kültürsüz' diye tanımladığı politik gücü elinde bulunduran gruplar, ikincisi ise mimarlardır. Ona göre birinciler yerli yersiz teşebbüslerini mimarları aracı kılarak yapabildikleri için de asıl suçlu mimar camiasıdır.
📖 Sayfa 50 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Müruriye ile adeta özdeşleşen Galata Köprüsü 25 Kasım 1845'te hizmete açıldı. Sultan Abdülmecid bu köprü için gerekli parayı Galata sarraflarından borçlanmak suretiyle elde etmiş, bu sebeple de köprüyü kullananlara geçiş parası konulmuştu."
📖 Sayfa 169 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Zigoridis, 1994’te bir gazeteye verdiği demeçte günde 700 kilo profiterol sattığını söyleyecektir.
📖 Sayfa 301 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Mazi inkar edilemez. Milletler devam eden maziden ibarettir.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Öyle görünüyor ki sahaflar çarşısı da zamana yenik düştü.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Sahaflık büyük bir birikim isteyen, ancak getirisi çok yüksek olmayan bir meslekti. Bir sahafın mesleğini düzgün icra edebilmesi için, kitabiyat bilgisinin ya da yazma eserlere olan hakimiyetinin tam olması lazımdı.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul denilince akla gelen ilk mekanlardan biridir Boğaziçi. Dünya üzerinde, içinden bu denli muazzam bir su kütlesi geçen başka bir şehir var mıdır bilmiyorum.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Tarihi miras açısından oldukça şanslı, fakat tarihi miraslarımızın sahipleri açısından o kadar şanssız olduğu bir çevrede yaşıyoruz.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul'un imarı söz konusu olduğunda hiç şüphe yok ki en önemli isimlerden biri Mimar Koca Sinan Ağa'dır. Sinan Şehzade Camisi ile Süleymaniye gibi iki güzide eserini bu kente yadigar bırakmıştır.
📖 Sayfa 20 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Osmanlı'nın son devresinde şehremini Cemil Topuzlu'nun imar faaliyetlerine de kısaca değinmekte fayda vardır. Topuzlu tahsil hayatı sebebiyle uzun yıllar Paris'te bulunmuş ve belediye başkanı olduktan sonra da İstanbul'u Paris misali bir parklar ve bulvarlar şehri olarak hayal etmiştir. Her ne kadar görev yaptığı sırada ülkenin ekonomik durumu büyük girişimlere teşebbüs etmesine engel olmuşsa da İstanbul onun zamanında Gülhane, Sultanahmet, Doğancılar ve Fatih gibi bugün de kullanılan park alanlarına kavuşmuştur.
📖 Sayfa 35 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Bu mekana ders çalışmaktan çok, daha o yaşlarda tarihe olan ilgim nedeniyle kütüphanenin ahşap raflarını, siyah deri ciltli kitap kapaklarını, avlusundaki tarihi mezar taşlarını, çıtırdayarak yanan sobanın çevresinde oynaşan kedilerini görmeye gelirdim.
📖 Sayfa 217 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul'un tarihi ve kültürel dokusuna verilecek zararların geri dönüşü yoktur.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul’da sayıları her geçen gün artan başıboş köpekler için bazı dönemde birtakım tedbirler düşünülmüş…….
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Cellat mezarlığının celladı olmak.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Eski sahaflar çarşısı esmalara bürünmüş, yeşil çardaklar altında, hem teni hem de gönlü ferahlatan bir mekandı.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Bu yalı Türk köşk ve kasır mimarisinin henüz yabancı mimari etkisi altına girmediği bir dönemde, günümüzden 300 yıl önce inşa edilmiş olup bugün de türünün tek örneği olarak ayakta durmaktadır.
📖 Sayfa 190 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Her şehrin bir ruhu olduğu söylenir ki bu durum İstanbul için de fazlasıyla geçerlidir.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
"Abide-i Hürriyet, Osmanlı-Türk modernleşmesinin anıtsal bir ifadesiydi. Reşat Ekrem Koçu'ya göre aynı zamanda İstanbul'da yapılan ilk millî anıt da gene Abide-i Hürriyet'ti."
📖 Sayfa 228 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul, tarih içinde en büyük zararı yaşadığı yangınlardan ve imar belasına şehrin dokusuna zarar veren belediyecilerden görmüştür.
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Luka Zigoridis(İnci Pastanesi'nin sahibi) ile yapılan bir röportajda ilk günlerinin hayli zor geçtiğini ancak sonrasında icat ettikleri ve profiterol adını verdikleri tatlı sayesinde talihlerinin değiştiğini söyler.Tatlıları kısa bir süre sonra taklit dahi edilecek ancak hiçbir taklit aslı kadar başarılı olamayacaktır.
📖 Sayfa 300 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
1865 yılında ortaya çıkan büyük veba salgını gerekçe gösterilerek Taksim civarındaki mezar alanlarına gömü yapılması yasaklandı.Burada bulunan Ermeni,Rum ve Katolik mezarlıklarıyla birlikte Ayaspaşa Müslüman mezarlığının da dahil olduğu pek çok mezarlık 1940 yılına kadar ortadan kaldırıldı.Böylece Taksim,yerleşime hazır hale gelmiş oldu.
📖 Sayfa 30 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İstanbul, tarih içinde en büyük zararı yaşadığı yangınlardan ve imar belasına şehrin dokusuna zarar veren belediyecilerden görmüştür. Hangisinin daah büyük yıkıma yol açtığı tartışmalıdır.
📖 Sayfa 111 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Yangın, öncelikle Kule Ağası'na haber edilirdi. Ağanın her daim kulede yatıp kalkması ve bekâr olması kuraldı. Bu nedenle gözlemci biraz da bu yanına gönderme yaparak "Ağa kalk bir çocuğun oldu." derdi. Ağa da "Kız mı, oğlan mı?" diye sorar ve böylelikle yangının Suriçi'nde mi yoksa sur dışında mı olduğunu öğrenmeye çalışırdı.
📖 Sayfa 214 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Beşiktaş'ın kendi sahasında oynadığı maçlarda sıkça duyduğumuz bir söz vardır: "İnönü falan takıma mezar olacak." Aslında pek farkında olmasak da bu gayet doğru bir sözdür. Çünkü stadyumun kurulu olduğu bölge, yaklaşık bir asır kadar önce içinde Silahdar Tarihi'nin yazarı Fındıklılı Silahdar Mehmet Ağa ve Tanzimat Devri'nin önde gelen gazetecisi Şinasi gibi ünlü simaların da bulunduğu pek çok kişinin ebedî istirahatgâhıydı.
📖 Sayfa 261 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Kayalar ya da Aşiyan Mezarlığı olarak bilinen bu kabristanın, sahil yolu açılmadan çok önce denize nerede ise sıfır noktada yer aldığını gösterir bir kartpostal bulunmaktadır. Söz konusu mezarlık pek çok ünlü edibimizin son uykularına çekildiği yerdir aynı zamanda. Ahmet Hamdi Tanpınar, Yahya Kemal, Münevver Ayaşlı, Özdemir Asaf, Turgut Uyar, Edib Cansever, Atilla İlhan, Nihat Sami Banarlı, Ruşen Eşref ve Orhan Veli bir çırpıda akla gelen isimler.
📖 Sayfa 130 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
İlginçtir ki gerek Fransız gerek Amerikan misyonları İstanbul'da okul açtıklarında erkeklere öncelik verirken İngilizler evvela bir kız okulu için kolları sıvamayı tercih etmişlerdir. İhtimal ki bu durumun en temel nedenlerinden biri kadınların 19. yüzyıl ortalarından itibaren sosyal hayatın içinde daha görünür olmaları ve eğitimlerinin daha meşakkatli görülmesiydi.
📖 Sayfa 336 · Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya
Sıkça Sorulan Sorular
Yitip Giden İstanbul kimin eseridir?
Yitip Giden İstanbul, Önder Kaya tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2011'de yayımlanmıştır.
Yitip Giden İstanbul kaç sayfadır?
Yitip Giden İstanbul, 384 sayfadır (Kronik Kitap Yayınları baskısı).
Yitip Giden İstanbul'un en ünlü sözü nedir?
“İstanbul 1980'lerde başlayan ve 90'lar ile 2000'lerde de artık neredeyse geri dönüşü olmayan bir yola girmiş gibi gözükmektedir. Kapitalist çevrelere eklemlenmeye çalışan kent, bu süreç içinde pek çok tarihi, turistik varlığını yitirmiş, yeşil alanları parsellenmiş, insan için bir yaşam sahası olmaktan çıkmıştır. Ama trafik vesilesiyle, ama insanların görgüsüzlüğü, kabalığı, benmerkezciliği sebebiyle yaşanan tartışmalar sonrasında pek çok İstanbullu bu şehirde yaşamaktan bizar olduğunu dile getirir olmuştur.”