Deizm, Volkan Gümüş'ün 2020 tarihli Felsefe-Düşünce alanında öne çıkan eseridir. Felsefe okuyucularının Deizm'den en çok alıntıladığı cümleler burada.
Deizm'den En Beğenilen Alıntılar
Teizmin Tanrı'sı sürekli inşa eden bir Tanrı'dır. Bu inanca göre Tanrı yaratma fiilini yerine getirdikten sonra kainatla alakasını kesmemiştir. Aksine Tanrı, evren ve insanla dinamik bir ilişki içerisindedir. Yani Tanrı aktif olarak yarattığı sürece müdahildir.
📖 Sayfa 9 · Deizm, Volkan Gümüş
Kutsal Kitap'ta yer alan peygamberlik ve mucize anlatımlarıyla İsa'nın bir bakireden dünyaya gelmesi ve enkarne öğretisi de Celsus tarafından eleştiriye tutulmuştu. Peygamberlik ve mucize gibi olayların tabii açıdan mümkün olmamasından çok, aklen saçma ve anlamsız görülmesine dayandığı anlaşılmaktadır.
Deizm, Volkan Gümüş
Rönesans hareketinin İtalya'da başlamasının en önemli nedenlerinden biri olarak İtalyan üniversitelerine dinin egemen olmaması ve öğrenimin din dışı kalabilmesini gösteren yaklaşımlar bulunmaktadır.
Deizm, Volkan Gümüş
Hobbes'a göre insanlar da var olan merakı giderme ve nedenleri bilme sevgisi onları hem nedenleri, hem de nedenlerin nedenini aramaya götürür ve böylece zorunlu olarak daha önce başka bir nedene dayalı olmayan ezeli bir nedene varılır ki, Hobbes'un ifadesi ile insanlar buna Tanrı derler.
📖 Sayfa 46 · Deizm, Volkan Gümüş
Yunan felsefesi ve Yahudi-Hristiyan teolojisi yolu ile ortaya konulan Ortaçağ'a hakim düşünceye göre doğadaki oluşumlar bir gayeselliğe bağlı olarak insanın hizmetine verilmiştir. Yani insan için vardır. Modern bilimsel düşünce ile birlikte astronomide dünya merkezli evren anlayışının yerini güneş merkezli evren anlayışı alırken, insan merkezli anlayıştan da doğa merkezli anlayışa geçiş yapıldığı kabul edilmiştir.
📖 Sayfa 33 · Deizm, Volkan Gümüş
‘-Tanrıya inanıyor musun?
📖 Sayfa 100 · Deizm, Volkan Gümüş
- Var olanların düzenli uyumunda kendini gösteren Spinoza’nın tanrısına inanıyorum, insanların kaderiyle ve eylemleriyle ilgilenen bir Tanrı’ ya değil.’
Deistlerin antik dönem düşüncesine yaptıkları göndermeler, genellikle söz konusu dönem yazarlarının herhangi dışsal bir vahye sahip olmaksızın ortaya koymuş oldukları ahlaki ve akılcı yaklaşımlardan kaynaklanmaktadır.
📖 Sayfa 15 · Deizm, Volkan Gümüş
Teizm, herşeyin yaratıcısı olan bir Tanrı'nın varlığına inanma, Tanrı'nın mutlak ve sınırsız bir bilgiye ve güce sahip olduğuna sarsılmaz bir inanç besleme gibi tutumları da kapsayacak şekilde tanımlanabilir.
📖 Sayfa 7 · Deizm, Volkan Gümüş
Tanrı'nın insandaki yansıması olan akıl, Tanrı'yı ve Tanrı'nın isteklerini bilebilir.
📖 Sayfa 74 · Deizm, Volkan Gümüş
Thomas Chubb'a göre Kutsal Kitap yolu ile gönderildiği ifade edilen vahiy insanlık için güvensiz bir kılavuzdu. Halbuki doğal din doğru ve yerinde pratikleri ile aklın ve doğanın saf ve bozulmamış diniydi. Doğal din açık ve net bir şekilde yeterli olduğu için de herhangi bir vahye ihtiyaç bulunmamaktaydı
📖 Sayfa 85 · Deizm, Volkan Gümüş
Spinoza'da aklın kapsamı, doğruluk ve irfan; teolojinin kapsamı ise dindarlık ve gönülden itaattir. Aklın gücü, insanların sadece itaat etmek yolu ile tatmin olabileceklerine karar verebilecek kapsamda değildir. Vahiy ise bundan başka bir şey söylememektedir. Yani insanlara itaat etmeleri dışında hiçbir buyruğun zorunluluğunu yüklemediği gibi akla karşı gelmeye ne gücü ne de isteği vardır.
📖 Sayfa 53 · Deizm, Volkan Gümüş
Esasen deistlerin antik paganların dinini yeniden kurmak gibi bir amaçları bulunmamaktaydı. Onların kurmaya çalıştıkları doğaya ya da akla uygun monoteistik bir dindi.
📖 Sayfa 19 · Deizm, Volkan Gümüş
Sınırsız akıl sahibi yüce Tanrı böyle yapmıştır, o halde bu en iyi olandır.
📖 Sayfa 56 · Deizm, Volkan Gümüş
Bir doğruyu bilme hakkına sahip olmak demek, özgür düşünce hakkına sahip olmak anlamına gelir. İnsanların özgür düşünceden alıkonulduğu bir ortam düşünüldüğünde, bu alıkonulma durumu devam ettikçe o insanların cahilliğe mahkum olacaklarını söyleyen Collins, içlerinden bazılarına özgür düşünme hakkı verilse bile düşünceleri hiçbir zaman herkesin özgür düşündüğü bir ortamdakine kıyasla mükemmel olamayacağını ve onların düşüncedeki gelişimin, ancak düşünmesi özgür bırakılan bireylerin tüm toplumdaki miktarıyla orantılı olabileceğini söyler.
📖 Sayfa 78 · Deizm, Volkan Gümüş
Tanrı'nın iradesini inkar eden ve mekanist bir dünya görüşüne sahip olan Spinoza, akıl ve iradenin insanın has yetileri olduğunu, dolayısıyla bunları Tanrı'ya mal etmenin saçmalık olacağını söyler.
📖 Sayfa 107 · Deizm, Volkan Gümüş
Dindarlık, ebedi Tanrı ve din, akıl almaz sırlardan ibaret hale gelmiş, aklı, temelinden reddederek, anlama yetisinin doğasını yozlaştırarak çürüten ve adeta bir nefret odağı haline getirenler, alabildiğince haksız bir şekilde Tanrı'nın aydınlığına kavuşmuş kimseler yerine konmuşlardır.
📖 Sayfa 51 · Deizm, Volkan Gümüş
İbni Sina'nın varlık felsefesi varlık ile mahiyet ayrımı ilkesinden hareket eder. Ona göre diğer varlıklarda aynı olmayan varlık ve mahiyet (nitelik), bunları birleştirecek başka bir varlığa muhtaç olarak sürüp gidecektir. O halde varlık ve mahiyet ayrımı uygulanamayan, varlıkları meydana getiren bir "var"dır. Bunun varlığı mahiyeti ve mahiyeti varlığıdır." Varlık" ondan ayrılamaz, çünkü varlık bizzat kendisidir.
📖 Sayfa 11 · Deizm, Volkan Gümüş
İnsanlar hayal güçlerinin sayısız çeşitlemelerinden sayısız türde Tanrılar yaratmışlardır ki görülmeyen bu şeylerden duyulan korku, herkesin din dediği şeyin ve bu varlıklara tapınma sonucu ortaya çıkan batıl inançların doğal kökenini oluşturmaktaydı.
📖 Sayfa 46 · Deizm, Volkan Gümüş
Özgür düşünürlere göre cesaretsiz ve uşak ruhlular dünya cennetinin dışında karanlıklar içinde kalmaya devam edeceklerdir.
📖 Sayfa 76 · Deizm, Volkan Gümüş
Zaten pek çok deiste göre gerek ilahi kaynaklı olduğu iddia edilen kitaplar, gerekse bu kitapların takipçisi olan kurum ve kişiler ahlak dışı birtakım inanç ve uygulamalara sahiptirler.
Deizm, Volkan Gümüş
20 yüzyılın sonlarına doğru panteizm , genellikle neo-paganizmin benimsediği teolojik yaklaşım olarak ilan edildi ve panteistler , panteizm için özel olarak örgütler kurmaya başladılar.
📖 Sayfa 101 · Deizm, Volkan Gümüş
Stephen'e göre bu yaşanan hayattan sonra başka bir yaşam olup olmayacağı , şayet olacaksa Tanri'nin iyileri odullendirip kötüleri cezalandiracagi inancı deistler arasında farklılık göstermektedir.
📖 Sayfa 97 · Deizm, Volkan Gümüş
Spinoza'ya göre doğal bilgi en az kehanetler kadar tanrısaldır.
📖 Sayfa 50 · Deizm, Volkan Gümüş
Bacon'a göre "Teleoloji, Tanrıya adanmış bir bakire gibi dölsüzdür."
📖 Sayfa 38 · Deizm, Volkan Gümüş
Paine'in vahye inanmasının tek geçerli yolu olarak söz konusu vahyin bizzat kendisine gelmesi gerektiğini,aksi takdirde başkalarına gelen vahyi Tanrı'dan gelen bir vahyi olarak kabul etmesinin mümkün olmadığını söyler.
📖 Sayfa 87 · Deizm, Volkan Gümüş
Ahmet Arslan'ın ifade ettiği gibi bu dünya, içinde mucizelerin gerçekleşmesine imkan vermeyen, buna ihtiyaç da göstermeyen, çünkü bizzat kendisi gösterdiği mükemmellikle bir mucize gibi görünen inanılmaz düzenlilikle ve incelikte bir makine idi. Dolayısıyla ona Tanrı'nın arada bir onu düzeltmek veya onarmak üzere müdahale etmesine ne ihtiyaç ne de imkan vardı.
📖 Sayfa 82 · Deizm, Volkan Gümüş
Fransız devrim karşıtlarından filozof ve politikacı Louis De Bonald deistleri, " Deist, ateist olmaya vakit bulamamış kişidir" şeklinde tarif ediyordu.
📖 Sayfa 69 · Deizm, Volkan Gümüş
“akıl yürütme ve bilmenin özü deneyimden geliyor”
📖 Sayfa 54 · Deizm, Volkan Gümüş
Tanrı ile doğa yasalarının bir olarak görüldüğü Yunan felsefesine göre dünya kendi başına, düzen ve adaletin cazibesine karşı duyarlı bir yapıdaydı. Buna karşılık Hristiyanlık doğaüstü bir vahye dayanan, doğal insanın günahkarlığı ve ızdırabını savunan, sırf aşk ve merhametten ibaret olan ve insanlığı içinde bulunduğu durumdan kurtarmak üzere, insanlaşan bir Tanrı'nın varlığını savunmuştur.
📖 Sayfa 17 · Deizm, Volkan Gümüş
Etienne Gilson'a göre deizm 17. yüzyılın ortalarından 18. yüzyılın sonlarına kadar birçok insanın zihnini adeta bir hayalet gibi işgal etmiş görünen bir mitten ibaretti. Çünkü söz konusu bu mit, İbrahim, İshak ve Yakup'un yaşayan tanrısının felsefi bir hayaletinden ve nihayet Spinoza tarafından ölüm kararı verilen bir mitten başka bir şey değildi.
📖 Sayfa 67 · Deizm, Volkan Gümüş
Skolastik düşüncenin mantığının "çocukça bir safsatacalık" olduğunu söyleyen Diderot'a göre bu düşüncenin fizik anlayışı "densizlikle yoğrulmuş", metafizik anlayışı ise "saçma ve anlaşılmaz laflar yağınına" dönüşmüştür. Bu sebeplerle ona göre bu felsefe, insan zihninin başına gelmiş en büyük felaketlerden biridir.
📖 Sayfa 23 · Deizm, Volkan Gümüş
Bruno'ya göre evren sonsuzdur ve evrende birden fazla sınırlı dünyalar vardır. Aslında evren, Tanrı'nın kendini gerçekleştirdiği bir yerdir. Tanrı, kendini ancak sonsuz bir evren içinde gerçekleştirebilir. İki sonsuz olamayacağı prensibinden hareketle Tanrı ile evrene özdeyiş kılan Bruno'ya göre Tanrı, sonsuz varlık evreninin prensibi, ezeli ve ebedi olan doğasıdır. Tanrı var olan her şeyin ruhu, görünümü ve hayatıdır.
📖 Sayfa 106 · Deizm, Volkan Gümüş
Collins özgür düşünceyi şu şekilde tarif ediyordu: " Özgür düşünceyle kastettiğim , herhangi bir savın doğruluğunu anlamak için karşıt ve yandaş kanıtların sunulması ve bu kanıtların güçlü ve zayıf yönleri göz önünde bulundurularak zihnin gücünün yardımıyla ağır basan tarafa karar verilmesi şeklinde verilen çabadır."
📖 Sayfa 77 · Deizm, Volkan Gümüş
Hobbes’a göre insanlarda var olan merakı giderme ve nedenleri bilme sevgisi onları hem nedenleri, hem de nedenlerin nedenini aramaya götürür ve böylece zorunlu olarak daha önce başka bir nedene dayalı olmayan ezeli bir nedene varılır ki, Hobbes’un ifadesiyle insanlar buna Tanrı derler. Bu yüzden başı ve sonu olmayan bir Tanrı inancına yönelmeksizin doğal nedenlerin derin bir araştırmasını yapmak mümkün olmayacaktır.
📖 Sayfa 45 · Deizm, Volkan Gümüş
Teizm, her şeyin yaratıcısı olarak bir Tanrı'nın varlığına inanma, Tanrının mutlak ve sınırsız bir bilgiye ve güce sahip olduğuna sarsılmaz bir inanç besleme gibi tutumları da kapsayacak şekilde tanımlanabilir.
Deizm, Volkan Gümüş
Tanrı inancının olmadığı bir yerde insanın davranışları hiçbir standardı olmayan kaotik bir durum oluşturur.
📖 Sayfa 13 · Deizm, Volkan Gümüş
Deist, ateist olmaya vakit bulamamış kişidir.
📖 Sayfa 69 · Deizm, Volkan Gümüş
Bu inanca göre Tanrı yaratma fiilini yerine getirdikten sonra kâinatla alakasını kesmemiştir. Aksine Tanrı, evren ve insanla dinamik bir ilişki içerisindedir. Yani Tanrı aktif olarak yarattığı sürece müdahildir. Bu teistik inanç için çok önemli bir ayrıntıdır. Bu yönüyle düşünüldüğünde teizm, Tanrı'yı yaratıcı olarak gören fakat sonrasında onu yarattığı âlemle ilişki noktasında devre dışı bırakan deizmden kesin bir şekilde ayrılır.
Deizm, Volkan Gümüş
Tanrı'yı yaratıcı olarak gören fakat sonrasında onu yarattığı âlemle ilişki noktasında devre dışı bırakan deizmden kesin bir şekilde ayrılır.
Deizm, Volkan Gümüş
Tanrı var olan her şeyin ruhu, görünümü ve hayatıdır.
📖 Sayfa 106 · Deizm, Volkan Gümüş
Rousseau, Tanrı'nın vahiy yoluyla göndermiş olduğu dini, peygamberlerine vermiş olduğu yetki ve onların eliyle gerçekleştiğine inanılan mucizeler yoluyla korunduğunun, insanlar tarafından yazılan ve kutsal olarak kabul edilen kitaplarda yer alan mucizelere şahitlik eden insanların şahitliklerini aktaranların, yine insanlar olmasının ve bu yolla sürekli olarak Tanrı ile kul arasında başka insanların ve bu insanların nakillerinin bulunmasının anlaşılır bir durum olmadığını söyler
Deizm, Volkan Gümüş
Üç aşamalı olan sudurun birinci aşamasında Tanrı' dan İlk varlık olarak akıl (nous); ikinci aşamada akıldan ruh; üçüncü aşamada da ruhtan madde çıkar. Aşamaların en sonunda yer alan madde varlıktan bile sayılmaz. Onu var kılan aslında ruhtur.
📖 Sayfa 105 · Deizm, Volkan Gümüş
Bu dünya, içinde mucizelerin gerçekleşmesine imkân vermeyen, buna ihtiyaç da göstermeyen, çünkü bizzat kendisi gösterdiği mükemmellikle bir mucize gibi görünen inanılmaz düzenlilikle ve incelikte bir makine idi.
Deizm, Volkan Gümüş
Ortada meydana gelen bir olay olduğuna göre nedenler silsilesinin sonsuza kadar değil de nedeni olmayan bir varlıkta sona ermesi gerekir ki o da Tanrıdır.Kozmolojik Delil
📖 Sayfa 12 · Deizm, Volkan Gümüş
Hobbes'a göre dinin doğal kökenini oluşturan 4 şey vardır: Bunlar hayaletler düşüncesi, ikinci nedenlere karşı bilgisizlik, korkulan şeylere bağlanma ve tesadüfi belirtileri haberci olarak görmek.
📖 Sayfa 47 · Deizm, Volkan Gümüş
"karanlık kırıldı bir kere, soyumuz muhtemelen saf olan, ilk halindeki aydınlığa dönecektir."
📖 Sayfa 27 · Deizm, Volkan Gümüş
(...) teizm, Tanrı'nın varlığını kabul etmesi itibariyle içinde kısmen teistlik karakter barındıran fakat âlemle Tanrı'yı bir gören panteizmden de ayrılır.
📖 Sayfa 9 · Deizm, Volkan Gümüş
Buna göre Flew , teizme inananlarda sıklıkla görüldüğü üzere bir manevi tecrübeyle değil , tabii din savunucusu olan deistlerde görülen salt akli bir muhakemeyle Tanrı'yi bulmuştur.
📖 Sayfa 93 · Deizm, Volkan Gümüş
Hiçbir din doğal dinden üstün olamaz.
Deizm, Volkan Gümüş
Panteizm algılayışına göre Tanrı her şeydir ve her şey Tanrı'dır.
Deizm, Volkan Gümüş
"Özgür düşün gerisi sana verilecektir." Ve "özgür düşün ki bilgi ağacının meyvesini tadabilesin."
Deizm, Volkan Gümüş
Türkiye artık %99'u Müslüman olan ülke değil.
📖 Sayfa 117 · Deizm, Volkan Gümüş
(...)
Türkiye, nüfusunun %89.5i "Müslüman"
%4.5'i "deist"
%2.7'si "Tanrı'nın varlığından şüphe eden"
%1.7si "ateist" bir ülke
(...)
Sadece iki yılda Deist ve Ateist oranı %7 arttı.
Panteizm ya da tüm tanrıcılık, her şeyi kapsayan içkin bir Tanrı'nın evrenin ya da doğanın Tanrı ile aynı olduğu görüşüdür.
📖 Sayfa 99 · Deizm, Volkan Gümüş
“İnsanın akıl dışı davranışlarına çocukluk döneminde edindiği yanlış bilgilerin sebep olduğu inancında olup, iyi bir eğitim yoluyla daha mutlu ve daha akılcı bir toplum oluşturma imkânını dile getirdi.”
Deizm, Volkan Gümüş
Hobbes: "İnsan zihninde ilk olarak tamamen ya da kısmen duyu organları yoluyla ortaya çıkmamış hiçbir fikir bulunmamaktadır" diyordu.
📖 Sayfa 44 · Deizm, Volkan Gümüş
Louis De Bonalt:"Deist,ateist olmaya vakit bulamamış kişidir."
📖 Sayfa 69 · Deizm, Volkan Gümüş
Hristiyan dinini kabul edenler sevgi, neşe, barış, ölçülü ve sadık olmak gibi özellikleriyle övünmelerine rağmen, birbirleriyle en düşmanca tarzda kavga ederek nefretlerini kusmalarını hayretle karşılıyorum.
Deizm, Volkan Gümüş
Deist düşüncenin ilk olarak Herbert of Cherbury'e ve ona ait olan ve oldukça önemli kabul edilen De Veritate (Doğruluk üstüne) isimli eserine dayandığı kabul edilir
📖 Sayfa 39 · Deizm, Volkan Gümüş
Dolayısıyla Tanrı inancının olmadığı bir yerde insanın davranışları, hiçbir standardı olmayan kaotik bir durum oluşturur.
Deizm, Volkan Gümüş
İnsanda her zaman için potansiyel olarak doğal din ya da iyinin bilgisi mevcuttur.
Deizm, Volkan Gümüş
Sıkça Sorulan Sorular
Deizm kimin eseridir?
Deizm, Volkan Gümüş tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2020'de yayımlanmıştır.
Deizm kaç sayfadır?
Deizm, 120 sayfadır (Siyah Beyaz Yayınları baskısı).
Deizm'in en ünlü sözü nedir?
“Teizmin Tanrı'sı sürekli inşa eden bir Tanrı'dır. Bu inanca göre Tanrı yaratma fiilini yerine getirdikten sonra kainatla alakasını kesmemiştir. Aksine Tanrı, evren ve insanla dinamik bir ilişki içerisindedir. Yani Tanrı aktif olarak yarattığı sürece müdahildir.”