Tarih alanına Kürşad Demirci'nin kazandırdığı Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, 2017'de yayımlanmıştır. Sayfa numaralarıyla birlikte, Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş'i işaretleyen okurların favori sözleri aşağıda.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş'ten En Beğenilen Alıntılar
İnsanlık tarihinin sırrı hâlâ bu topraklarda uzanmaktadır… Eski Mezopotamya sadece tarihe ait bir sır değildir, o insanlığın serüvenine ait bilinmesi gereken en önemli kilit taşıdır.
📖 Sayfa 97 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Şehir devletçiklerini ele geçirmek isteyen kabile liderlerinin siyasal manipülasyonlarında dini kurumları kullanmış olması, dinsel inançların formüle edilmesine katkıda bulunmuştur.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Ayın özellikle karanlık olduğu zaman (Sümerlerde bubullu) uğursuz kabul edilir ve o dönem aya ait bazı tabusal ritüeller yerine getirilirdi. Yahudilikteki Şabat geleneği ve kutlamaları orijinalde Sümerlerde ayın haftalık periodlarına denk düşen Şabattu gününün devamıdır.
📖 Sayfa 32 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
...monoteist din yorumlarında ibadet, insanda başlayan ama kararı tanrıda biten bir yöntemdir. Bir başka ifadeyle, her ibadet hedefin gerçekleştirilmesine yetmeyebilir, fakat uygunca (kurallara uyulduğunda) yapıldığında her ritüel determinist bir yasa ya da düzenek çerçevesinde mutlaka hedefine ulaşacaktır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Mezopotamya halkı kara büyüye kişpu adını verirdi ve cezası ölümdü. Hammurabi'nin kanun kodeksinde "su falı"na tabi tutulan kaşşapu (büyücü) eğer suçluysa boğulurdu.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Şüphesiz eskinin yüceltilmesi, birey olma teşebbüslerinin de önüne geçen komünal bir ideoloji ve manipulasyon aygıtıdır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Hastalıkların sebebi nasıl doğaüstü bir alandan kaynaklanıyorsa, hastalıklara çözüm de aynı mistik alanda aranıyordu.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Olumsuz bir misyonla yüklü olan kara büyü, yapılana zarar verme amacını taşır. Etkisinin mutlak olduğuna inanılan kara büyü, Mezopotamya'daki bütün devletler tarafından yasaklanmış olmasına rağmen oldukça yaygındı.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Zalim bir kralken, ölüm acısının farkına vardığı pek çok evrensel deneyime muhatap olan Gılgamış, destanın sonunda ölümden kaçılamayacağı bilgisiyle insanoğluna haddini bildirir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Mezopotamya inançları neredeyse bir bütün oluşturacak kadar tek şekillidir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Prehistorik dönemlerde mağara duvarlarına çizilen avlanma sahnelerinin, gerçekte yapılacak avlanma anını başarılı kılmaya yönelik bir uygulama olduğuna, birini kendimize tabi kılmak için ondan alacağımız bir
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
eşya üzerinde büyüsel uygulamaların başarılı sonuçlar vereceğine yönelik inançlar aynı arketiple ilgilidir.
Doğadaki pek çok olgu, ya tanrısal bir güçle ya demonik karakteri olan
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
varlıklarla ya da mana türünden doğaüstü canlılığı olan yapılarla ilişkilendirilmiş ve donatılmıştır.
Gılgamış destanı ölüm deneyiminden kaçılamayacağını söyleyerek, gelecek kavramının dillendirilmesini yasaklar ve geçmişe sadakatin ideolojik örgüsünü kurar.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Zaten Türkiye gibi henüz tarih bilincinin kendi kültürüne karşı bile oluşmadığı bir yerde Mezopotamya uygarlığına ilgi duymak lüks olurdu.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Modern insanla antik insanı ayıran en önemli zihniyet farklılıklarından biri, eski insanların düşünme formlarının metamorfik bir kalıp üzerine oturuyor olmasıdır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Geçmişe olan tutku, kişiyi 'doğduğu rahmine' bağlı tuttuğu için çocuksu saflığın ve mentalitenin sürdürülmesine ciddi anlamda katkıda bulunmuştur. Rahmin dışına çıkmak için yapılan her girişim cezalandınlacaktır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Mircae Eliade'nin söylediği gibi mit modern insan içindir. Antik dünyada mit yoktur, gerçeklik vardır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Yüzlerce Tanrı, yüzlerce doğaüstü varlık mevcuttur.Mezopotamya dinleri, kesin olarak politeisttir. Akad, Asur, Babil devletleri dönemlerinde sırasıyla Şamaş, Asur ve Marduk gibi tanrılar etrafında monoteistik bir eğilim yaratılmıştır fakat bu tamamen siyasi ve retorikseldir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Yahudilerin giydiği Tallit'in eteklerinde bulunan düğümler (zitzit), Mezopotamya'da ritüel sırasında kişiyi koruyan (ak büyü) türden düğümlerdi.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Yenilik, sapmadır ve kozmik ahengin bozulması
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
anlamına gelir. Eski Mezopotamya'da bu kaygı özellikle tapınak inşaasında gözlemlenebilir. Herhangi bir tapınak inşaa edileceği
zaman tamamen eskisinin yerine, aynı planlarda yapılmalıdır. Küçük bir kayma ya da sapış kozmik düzenin yıkılması anlamına gelir. İnsan ve tanrıyı buluşturan tapınak başlangıçta
ne ise öylece olmalıdır. Tersi olduğunda tanrılar adeta tapınakların yolunu bulamaz. Bu da kozmik kırılma demektir.
Her şey eskiden en güzelse, gelecek yoktur.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Bir Mezopotamyalı için tanrısal alemle ilgili inançlar her şeyden önce nesilden nesile aktarılan özel bir bilgidir ve ancak inisiye (erginlenmiş) olanlarca aktarılabilir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
İki alem arasındaki ilişki do ut des ("ver ki vereyim") mekaniği içerisinde çalışır. Do ut des ilkesi adeta karşılıklı rüşvet teolojisidir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Göçebelerde ay önemli iken, yerleşiklerde güneş önem kazanmaya başlamıştır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Orta Doğu'nun ilk inanç sistemine Sümerlerin şekil verdiğini söylemek yanlış olmaz. Onlar kendi inançlarıyla, kendilerinden önceki Fırat Havzasının prehistorik inançlarından oluşan senkretik bir inanç sistemini yaratmışlardır.
📖 Sayfa 25 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Kimi ritüellerde yapılan uygulamalar, kişinin bedeninde (tükürükte, kanda, terde) saklı kötü demonların dışarıya atılmasına katkıda bulunur. Bundan dolayı çoğu inisiyasyon ritüeli kanlı biter.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Tanrıların meydana gelişi kozmik varoluşun adeta zorunlu uzantısı iken,insanların varoluş kaynağı bütünüyle tanrıların iradesi sonucudur.Bununla birlikte kozmosun ve dolayısıyla tanrıların varlığı,aslında insana ya da onun tarafından gerçekleştirilen ritüele,ibadete bağlıdır. Tanrıların insan hayatının en detay noktalarına kadar olan müdahalesinin gerekçesi biraz da budur. Her an tanrılar tarafından gözlemlendiğini düşünen şizofrenik dünya algısı da bundan çıkar.
📖 Sayfa 13 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Antik dünyanın neredeyse her yerinde hastalıklar demonların saldırısı olarak algılanırdı.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Tapınak, insan ve tanrıların kaderlerinin birleştiği mekandır. İki varlık türünün birbirine mahkumiyetinin sembolik karşılığıdır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Doğadaki biyolojik ya da fiziksel fenomenlerin ve sebeplerinin etyolojik olarak pre-logic bir çerçevede algılanması Mezopotamya halklarını animist sürece götüren en önemli gerekçelerdendir. .. Bilinmeyen tehditlerin yarattığı endişe, ancak ritüellerle telafi edilebilir ve ortadan kaldırılabilirdi. Bundan dolayı bir politeistin dünyası bütünüyle üstün güçler ve onları yatıştırma ya da yardımlarını alma kaygısı ile çevrilidir.
📖 Sayfa 46 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Dev türünden hayvansı varlıklara en iyi örnek Sümer kökenli dev-avcı kuşu Anzu'dur. Simurg'un neredeyse aynısıdır.
📖 Sayfa 45 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Hasta olan kişinin etrafına zisuru (un) ile bir daire çizilir ve daire içinde bulunan hastanın demonların saldırısından korunarak tedavi olacağına inanılırdı. Eğer hasta yerinden oynatılamayacak kadar kötüyse daire yatağının etrafına çizilirdi. Eğer ritüel sırasında birtakım nesneler kullanılacaksa onlar da una bulanırdı. Bazen aynı daireler ev girişlerinin sağına ve soluna çizilir ve içleri boyanırdı.
📖 Sayfa 76 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Ortadoğu' daki batıni gelenekler ve gnostik doktrinlerin oluşumunda, eski inançlarla Yahudi - Hristiyan inançlarının kaynaşması önemli bir rol oynamıştır. Eski iman akideleri, yeni imanlara eklemlendiğinde ortaya çıkan sonuç, büyük oranda batınilik, gnostisizm ve bunların kendini ifade retoriği olan mistisizmdir.
📖 Sayfa 12 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Ritüel sırasında ses tonlarının gırtlaktan çıkarılışı bile önemlidir. Orta Asya'daki "throat sing" ya da " gırtlak şarkısı" denilen Şamanik ses çıkartma metodu bu kavrama yaşayan en iyi örnektir. Ritüel sırasında sesin gırtlaktan çıkarılışının sebebi, tanrıların kendi aralarındaki konuşma tonunun bu şekilde oluşundandır. Tanrılar tarafından anlaşılabilmek için onların sesleri, sözleri ve jestleriyle hareket etmek gerekmektedir.
📖 Sayfa 52 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Mircae Eliade'nin söylediği gibi mit modern insan içindir. Antik dünyada mit yoktur, gerçeklik vardır. Tanrılar, inançlar, ibadet, ritüel ya da insanüstü alana ait her şey gerçektir ve özel bir gelenekle mümine ulaşır.
📖 Sayfa 16 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Sümerler bazı görüşlere göre Ural-Altay kökenli, bazı görüşlere göre Hindistan'daki Dravid ve Tamilleri de içine alacak şekilde Sudan-Nubya kökenlidir.
📖 Sayfa 9 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Sümerler Mezopotamya'ya bütün değerlerini dikte etmiştir.
📖 Sayfa 11 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Başarı tanrıların inisiyatifi ile olur. Başaran egemenlik hakkını tanrıdan alır ve tebaası üzerinde mutlak söz sahibi olur. Dolayısıyla Marduk'a / tanrıya itaat krala itaat ya da krala itaat tanrıya itaattir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Savaşlarda üstün gelen halkın tanrısı daha üstündür. Egemen halk yenilen halka tanrılarını kabul ettirerek üstünlük yarışının şeklini belirler. Yenilenlerin tanrısı çoğu kez ya egemeninkine asimile olur ya da anlamı sorgulanmadan tamamen terk edilir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Tanrılar tarafından aşağı düzeyde işleri yapmak üzere yaratılmışlardır. Bununla birlikte tamamen tanrılara mahkum değildirler. Evlerde, yollarda, özellikle ıssız ve terk edilmiş bölgelerde bulunurlar. Çoğunlukla kendileriyle ilgili ritüelleri yerine getirmeyenleri ve günahkarları yakalarlar. Gerekli ritüeli yerine getirenlere yardım da edebilirler.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Şüphesiz demonik varlıklar sadece insanlara musallat olan
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
ya da birtakım belalar getiren varlıklar olarak kalmamışlardır.
Mezopotamya'nın tıp etyolojisi bütünüyle demonik varlıkların
saldırılan üzerine temellenmiştir. Hastalıklar demonların eseridir.
Ziggurat bir tapınak kompleksi içinde kendi başına bir binadır. Kelime Akadca "yükseltilmiş" anlamında zakaru'dan gelir.
📖 Sayfa 88 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Sümerler Mezopotamya'ya bütün değerlerini dikte etmiştir. O kadar ki, tarihsel olarak ortadan kalktıktan sonra bile, Latincenin Avrupa'daki pozisyonuna benzer şekilde, Sümer dili ve kültürü, varlığını iki bin yıl daha sürdürmüş, pek çok ritüel bu dilde yapılmaya devam etmiştir.
📖 Sayfa 11 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Utukkularla farkı tam anlaşılmayan bir başka insan ruhu demon edimmu/ekimmu'dur. Utukkular iyi ve kötü olabilirken, Ekimmular sadece kötü varlıklardı. Ekimmular ıssız yerlerde başı boş dolaşan, tatmin edilmediği için yeryüzüne çıkan ölmüşlerin ruhlarıydı. Bunlar ölüm sırasında ve sonrasında ritüelleri doğru yapılmayan kızgın ruh- demonlardı. Çoğunlukla baykuş
📖 Sayfa 41 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
suretinde görünürlerdi.
Demonik bir varlık olarak Lilit'e ilk kez M. Ö. 2400'lere ait Sümer kral listelerinin birinde rastlanır. Burada Gılgamış'm babası olarak geçer. Gılgamış ve Huluppu Ağacı Destanı'na göre Lilit'in evi, yaratılış sırasında Fırat kenarına dikilen Huluppu ağacının üzerindedir. Mitolojik Zu kuşu ağaca kendi yuvasını yapınca, Lilit çöle kaçar ve artık çöllerde yaşayacaktır.
📖 Sayfa 33 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Mezopotamya'da kişisel koruyucu tanrılar oldukça önemliydi. Her bireyin kişisel bir tanrısı vardı. Bu tanrı o kişiyi korur, dileklerini diğer tanrılara iletirdi. Eninnu şehrinin kralı olan Sümerli Entemena'nın koruyucu ve kişisel tanrısı Sulutula idi. Bireylerin olduğu gibi şehirlerin, halkların da koruyucu tanrısı vardı. Örneğin Isin şehrinin koruyucu tanrısı Papilsag, Asur şehrininki ise tanrı Asur'du. Mesleklere göre de özel tanrıların olduğu bilinmektedir.
📖 Sayfa 22 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Antik dünya dinleri, modern insan için anlaşılmaz, tuhaf
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
ve bütünüyle algılanmadığı için saçmadır. Belki de eski dinleri
anlamanın önündeki en büyük engel bu dar bakıştır.
Özellikle modern öncesi insanlığın din duygusu ve bu duygudan kaynaklanan mentalite, coğrafyadan coğrafyaya çok fazla değişen bir özellik göstermez.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Ortadoğu'daki batınî gelenekler ve gnostik doktrinlerin oluşumunda eski inançlarla Yahudi - Hristiyan inançlarının kaynaşması önemli bir rol oynamıştır.
📖 Sayfa 12 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Kısaca tanrıların kutsal hayvanları ya da sembolleri, eski totemik hayvanlara yeni tanrısal figürler eklemlendiğinde ortaya çıkan senkretik durumu gösterirler.
📖 Sayfa 21 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Aynı tanrı bazen önem kazanır, bazen kaybeder. Bu durum çoğunlukla kazanan tanrının egemenliğini içeren siyasal kavgalardan kaynaklanır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Krallar ya da feodal beyler krali ritüelleri tapınaklarda icra ederek, kendi otoritelerini tapınağın kozmik otoritesi ile birleştiriyorlardı. Ayrıca her yeni tapınak inşası, kralın talebi ile ilişkili olduğu için, kral ve tanrı arasındaki yakınlığın görsel ve mimari sembolü haline dönüşüyordu.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Anu, Enli/ ve Enki'yle birlikte Mezopotamya'daki büyük üçlüyü oluşturur. Irak'ta bulunan Uruk (Erek) şehrinin tanrısıdır. Bu şehirdeki Eanna adıyla bilinen tapınağı ünlüdür. Erken dönemlerde muhtemelen gök, atmosfer, fırhna tanrısı olan Anu, öneminin azalmasına yakın bir süreçte, Hnstiyan teslisindeki Baba'nın rolüne
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
benzer şekilde, daha çok tasarlayan, düşünen, düzenleyen bir tanrı haline getirilmiştir. Büyük olasılıkla Tekvin 14/18'deki Melkizedek' in tanrısıdır. İnsanlara uzak bir tanrıdır . Oturduğu
yer Uru sag anna / göklerin büyük şehridir. Enlil, Enki ve Ninhursag'ın babasıdır.
Mezopotamya'nın göçebe Sami halkı Amoriler arasında, Marduk'un ilk telaffuz edilen hâli Martu sözcüğü, Batı dillerine Mars kelimesi olarak geçmiştir. Eski Roma'da Mars gezegeni nasıl savaş tanrısıysa, savaş tanrısı fonksiyonu da olan Marduk'un tecellilerinden bir Mars yani Mardu gezegeniydi.
📖 Sayfa 34 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Antik dünyada metoduna göre çok farklı kategoride kehanet (ve fal) kavramı mevcut olmuştur. Doğrudan tanrılardan alınan haber, ölülerden elde edilen bilgiler, astral haberler, hayvanlar ya da hayvan organlarından çıkarılan bilgiler, insan yüzlerindeki ifadelerden elde edilen veriler, herhangi bir doğa olayı ya da rüyalar gibi pek çok fenomen, kehanette bulunmak için temel göstergelerdi.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Fenomenolojik açıdan din tanımının yapılabilmesi için, bilmemiz gereken en önemli konulardan biri ritüeldir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Antik Ortadoğu'da oldukça önemli bir demon Yahudiliğe Mezuza (koruyucu tılsım) adıyla giren Pazuzu'dur. Kış, rüzgar, soğuk cini olan Pazuzu bazen iyi, bazen kötü fonksiyonu olan ikili i bir karaktere sahiptir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
İşte derinde tanrılar ve insanlar varlığını birbirlerine borçlu ise de, görünüşte kudretli olan ve yönlendiren tanrılardır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Greklerin kendilerine anlaşılmaz gelen akustik veya yankının nedenini, bir peri kızına aşık olan ve bundan dolayı çıldıran yan tanrı Eccho'nun, duyduğu her sesi tekrarlamasına bağlamaları tuhaf değildir.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Hastalıkların sebebi nasıl doğaüstü bir alandan kaynaklanıyorsa, hastalıklara çözüm de aynı mistik alanda aranıyordu. Burası yeri olmamakla birlikte semptomları seküler olan hastalıklara ve bir dereceye kadar demonik hastalıklara da seküler tedavilerin uygulandığını söylememiz gerekiyor. Hastalıkların seküler alanına girenine asu, demonik alanda olanına sipu adıyla bilinen doktor - rahipler bakardı.
📖 Sayfa 39 · Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci
Sıkça Sorulan Sorular
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş kimin eseridir?
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, Kürşad Demirci tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır.
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş kaç sayfadır?
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş, 107 sayfadır (Ayışığı Kitapları baskısı).
Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş'in en ünlü sözü nedir?
“İnsanlık tarihinin sırrı hâlâ bu topraklarda uzanmaktadır… Eski Mezopotamya sadece tarihe ait bir sır değildir, o insanlığın serüvenine ait bilinmesi gereken en önemli kilit taşıdır.”