Güvercinim Uyur mu, şiir okurlarının yakından tanıdığı, Rıfat Ilgaz'ın kaleme aldığı eserlerden biridir. Çınar Yayınları baskısıyla 76 sayfadır. Kitabın en beğenilen satırları, sayfa bilgileriyle birlikte burada.
Güvercinim Uyur mu'dan En Beğenilen Alıntılar
Tek suçunuz hür insanlar gibi konuşmak,
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Kitaplar, suç ortağınız!
Tükenen bir şey vardı yerine koyamadığınız.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
....
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Elimiz değdi de okşamadık mı
Şu "pür hayal" saçları
Kim istemez yari uyutmasını 'sine' de
Batan güneşe karşı
'Bade içmesini yar eli'nden
Gözü kör olsun feleğin
Umudu kesmedik gelecekten"
Rıfat Ilgaz'ın şiirlerinde "ölüm" hiç bir zaman Abdülhak Hamit'in "Makber"inde olduğu gibi hırçın, Recai Zade'de olduğu gibi gözü yaşlı duygusal, aşırı romantik bir havaya girmez.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Yaklaşık olarak 1940'dan 27 Mayıs 1960 devrimine kadar Rıfat Ilgaz'ın şiir çabası çokluk dergi sayfalarında kalmış, okuyucu bu şiirleri bütünüyle bir arada okumak olanağına erişememiştir.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"İş erken doğmakta değil
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Gelmişken yaşamakta"
Rıfat Ilgaz'ın şiir kitapları ya olağan üstü hal rejimlerinin uygulandığı geçici sürelerde, ya da meşruluğunu kaybetmiş iktidar zamanında toplattırılmıştır.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Ölüm her ne kadar organizmanın fam iflası ise de, ölen insanın toplumdan ani kopuşunun, çevresinin üzerinde bazan uzun süreli etkileri olmaktadır. Buna ilk dikkat edenlerden biri Rıfat Ilgaz'dır. Bireysel duyguların en ağlamaklı sesiyle dile getirebileceği babasının ardından bile şöyle yazıyor:
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Çıkarı olduğu halde işinin
Kaplarını doldurmadın vaktinde"
Ve:
''Kötü mü olurdu kara günler için
Beş on para ayırsaydın bir kenara
Hiç olmazsa başımızı sokacak
iki gözlü bir ev bıraksaydın"
Okunmuş bir mektup kirliliğinde
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Buruşturulup atılmış günler
“Güvercinim uyur mu,
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Çağırsam uyanır mı?..”
"Sen ölmedin seni öldürdüler zavallı kadın"
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Elbet sefil olursa kadın alçalır beşer"
Mutluluk değil miydi tek dileğimiz
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Hani şu ömür boyu beklediğimiz mutluluk
Bekleyip de erişemediğimiz
Ne beklemiştik önce ahlak değil mi
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Biraz da saygı kendimiz için
Erdemli olmalarını istemedik mi
Mutlulukları değil miydi tek dileğimiz
Hani şu ömür boyu beklediğimiz mutluluk Bekleyip de erişemediğimiz
Bir ömür boyu da siz bekleyin demedik mi
"En güleç yüzümüzle çıktık karşınıza
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Papatyalar gibi tekdüze..."
Ne beklemiştik önce ahlak değil mi
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Biraz da saygı kendimiz için
Serçenin kursağında tohum
📖 Sayfa 24 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Balıktınız martının gagasında
Yaşamak yürek işçiliği günümüzde
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Tek suçumuz hür insanlar gibi konuşmak
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
kitaplar suç ortağımız...
İstiyorum ki silinsin
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Durgun geçen saatlerin
İçimde bıraktığı sızı
(Rıfat Ilgaz) Kendisi daha sonraları bu şiirler için: "Gözleri kapalı yaşadığım zamanların yazıları" diyecek ve onları kitaplarına almayacaktır.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
....
'İstiyorum ki silinsin
Durgun geçen saatlerin
İçimde bıraktığı sızı.
Arıyorum bir baş dönmesi,
Bir göz karaltısı. "
("Heyecan" adlı şiirden. Oluş Dergisi, sayı 26, yıl 1939)
...sanatoryumda tanıdığı bir arkadaşının ölümü üzerine yazdığı mısralarda yaşama koşullarının, hem de bakım isteyen bir veremli için çok çetin olduğunu her zamanki alaylı, iğneleyici anlatımıyla şöyle belirtiyor:
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Hani vaktinde gitmedin değil
Kötüleşti dünyanın hali"
"Yaşamak zor azizim
Sağ olsaydın eğer
Nasıl bulacaktın her gün
Sütü, taze yumurtayı, pirzolayı"
Biz bu güneş ülkesinin çocukları
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Güneşi konuklara bırakan
Göreviniz alınterine yergi
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Uyurgezerlere dümtekti
Her sokak kendi türküsünü söylerken
Susardınız dörtyol ağızlarında
Alanlarda görünmezdiniz
Ustaydınız güpegündüz düş görmekte
Karton kulelerden baktınız gerçeklere
Yaşam durur mu biz yerimizde saysak bile
📖 Sayfa 37 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Korkmuyorum duygusal bitişlerden,
📖 Sayfa 41 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Tükenen kurşun kalemler tanığımdır."
Saray temmuz uykusunda yorgun
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Sulara vurmuş mermeri
Radyoda bir marş kötürümler için
Yürüyebilirsen yürü
Yıl 1928, Maarif Vekili Mustafa Necati ile Faruk Nafiz Anadolu turnesine çıkmıştır. Kastamonu' ya geldikleri akşam ''Açık Söz" gazetesinde Rıfat'ın "Sazını Çalana'' başlıklı şiirini görürler. Faruk Nafiz şiiri beğenir. Sırf Faruk Nafiz' in şiirlerini okumak için "Hayat" dergisini izleyen küçük Rıfat, kendisine hayranlığını belirtince de: "Bir gün gelir sen de beğenmezsin" karşılığını alır.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Tükenen bir şey vardı yerine koyamadığınız
📖 Sayfa 29 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Kurşundan bir bulut düşlerinizin üstünde
Sınırları aşıyordu barut dumanları
Tıkalıydı ciğerleriniz duymuyordunuz
Yaşam durur mu biz yerimizde saysak bile
📖 Sayfa 31 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Hele bunalımlı bir döneme girdik mi
Oluşturur çocuklarımızı mevsiminden önce
Tutukluluk süresinin bitmesiyle insan özgür mü olur? Hayır, bu özgürlük sorununun derin anlamını kavramamak demektir. Milletini, halkını, insanları sevdiği ve onların dertlerini dile getirdiği için, bir şairi suçlu görmenin suç olmadığı bir dönemde dışarda olmanın özgürlük sayılmayacağı apaçık ortadadır. O halde:
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Ne olacak bilir miyiz birazdan
Belki hesabı sorulacak neşemizin Kaldıralım son kadehleri
Ayrılalım arkadaşlar
Ayrılırken öpüşelim"
Ne ilkyaz bulutlarında yıkanan
📖 Sayfa 35 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Bir mezar taşısın uzun ömürlü
Ne kış güneşinde silkinen selvisin
Bir mezarlık değilsin anıların gömüldüğü
Yeşilin bitkiselliğini sürdürmeye gelmedin
Ve "Bilsem ki" şiirini aktarmış yazısının altına. Çok güç şartlar altında geçen hayatın bir muhasebesi olarak değerlendiriyor bu şiiri. "Bilsem ki" Rıfat Ilgaz'ın gerçekten en önemli şiirlerinden biridir:
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Bilsem ki kimsenin parmağı yok
Bu sürüp giden işkencede
Kılım bile kıpırdamadan bir sabah
Çekerdim darağacına kendimi
Bilsem ki suç bende"
“Yaşamak için iştahını arttıracak
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Şiirler vereceğim sana”
Sosyal çevrenin tezatları keskin çizgilerle belirdikçe sanatoryumlara düşenlerin sayısı kabarıyor ama ne yazık ki bunların bir çoğu taburcu bile olamadan arka kapıdan çıkarılıyordu. "Bir Doktor Konferans Verdi" ve "Sarıyı Anlatıyorum" şiirleri Rıfat Ilgaz' ın o kendine özgü anlatımı ile tüberküloz ve sanatoryum sorunlarını edebiyatımıza malettiği özlü ve köklü şiirlerdir.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
"Sevgiden tıpır tıpır bir yürek..."
📖 Sayfa 10 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Bensiz de tüter bu ocak
📖 Sayfa 53 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Ben olmasam da çocuklar büyür
Bensiz de şenlenir sokak
Bir kararsızlık içinde
Değiştirir insanlarını şehir
Bensiz de gider bu tren,
Nasıl olsa rüzgâr eser
Bensiz de gemiler yürür.
Yaşamak, bir yürek işçiliği günümüzde.
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Beni arayanların "Ne yapıyorsun?" sorusuna vermek istediğim cevap :
Zaruren ders, biraz kahve. Bolca da yürek işçiliği.
Bu sözün kişiliğimle temas eden toplumsal ve ahlaki katmanlarının yanında beni bu aralar yoran kısım duygusal katmanı.
Sevmek, üzülmek, bağlanmak, hayal kurmak risklidir. Çünkü dünya insanı yorar. Buna rağmen kalbini kapatmamak, kırılmayı göze almak da bir tür işçiliktir.
Hassasiyetimizin yaşamımızla özgürce dans edebildiği bir alan lazım bize.
Demir atmış bağımsızlığımıza
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Gemiler gemiler çirkin gemiler
Sofralarınızda bolluk
📖 Sayfa 30 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Kuş sütüne karışmıştı yalanlar
Yiyordunuz içiyordunuz
Yaşamıyordunuz ki
"Bensiz de tüter bu ocak
📖 Sayfa 49 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Ben olmasam da çocuklar büyür
Bensiz de şenlenir sokak
Bir kararsızlık içinde
Değiştirir insanlarını şehir
Bensiz de gider bu tren,
Nasıl olsa bu rüzgâr eser
Bensiz de gemiler yürür. "
Güvercin dediğin uyanık olmalı
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Tüyler duman duman öfkeden
Yanıp tutuşmalı gözbebekleri
Sevgiden tıpır tıpır bir yürek
Özgürlüğünce dövüşken
Sömürgen cami güvercinleri sizin olsun
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
O doyumsuz lapaci guvercinler
Kurşun buğusu güvercinleri severim ben
Kanat uçları çelik yeşili
....
Elim birine değsin,
📖 Sayfa 39 · Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Isıtayım üşüdüyse
Boşa gitmesin son sıcaklığım..
Rıfat Ilgaz
19.11.1991 Son Şiirim
Güvercin dediğin uyanık olmalı
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz
Tüyler duman duman öfkeden
Yanıp tutuşmalı gözbebekleri
Sevgiden tıpır tıpır bir yürek
Özgürlüğünce dövüşken
Biz bu güneş ülkesinin çocukları
Güneşi konuklara bırakan
Demir atmış bağımsızlığımıza
Gemiler gemiler çirkin gemiler
Sıkça Sorulan Sorular
Güvercinim Uyur mu kimin eseridir?
Güvercinim Uyur mu, Rıfat Ilgaz tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1974'te yayımlanmıştır.
Güvercinim Uyur mu kaç sayfadır?
Güvercinim Uyur mu, 76 sayfadır (Çınar Yayınları baskısı).
Güvercinim Uyur mu'nun en ünlü sözü nedir?
“Tek suçunuz hür insanlar gibi konuşmak, Kitaplar, suç ortağınız!”