Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, tarih dünyasına Onur Gezer'in kazandırdığı özel bir eserdir. Türkçe baskısı İletişim Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Bu derleme, Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler adlı eserin en akılda kalan cümlelerinden oluşuyor.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler'den En Beğenilen Alıntılar
Esrar, Anadolu'ya sufi topluluklar eliyle getirilmiş ve/ veya yayılmıştır...
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Kısacası içki içmek haşan, rekabet ve emeği hatırlatır, esrarsa bunlardan
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
kurtulma ve arınmayı. Gautier içinse bu karşılaşmanın tarafları esrar ve onun dışında kalan her şeydi:
“Yaşamın iştah kabartan nimetlerinden kaçılarak eylemsizliğe, tefekkürle erişilemeyen türden bir "hiçliğe" sığınılıyordu.”
📖 Sayfa 111 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Fransız veya İngiliz bir bağımlının keyif alemini paylaştığı arkadaşlarına olayın künhüne vakıf olduğunu kanıtlamak isterken Arapça bilmediği halde bundan "haşiş" ismiyle bahsetmesinin kaynağını anlamanın yolu Osmanlılardan geçer.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Torbacılık her Osmanlı'nın vergisini verdiği sürece rahatlıkla yapabildiği yaygın bir iş kolu gibi görünür
📖 Sayfa 147 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Tarih, insanın haz arayışını savaşları kadar yazacak olsaydı, muhtemelen en hacimli cildi esrara ayrırdı
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Osmanlı'da esrar bağımlılığı konusunda zenginleştiren sadece dervişler değil, şairler, saraylılar, beyzadeler, paşazadeler, çiftçiler, serseriler, esnaflar, zanaatkarlar, tüccarlar, işçiler, okur yazar olmayan cahilden medrese öğrencilerine kadar bir çok yere yayılmıştır.
📖 Sayfa 12 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Sülelüm gel berü âyine-i kalbün tozını
📖 Sayfa 66 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Açalum kühl-i gubar ile yine can gözini
Kulağa koymayalım hace fakihün sözini
Cür'adanı getür abdal yine hayran olalum,
“İstanbul’da geçen esaret günlerinin ardından Türklerin yaşantısı hakkında ayrıntılı bir eser kaleme alan Giovanni Antonio Menavino, Torakların (Kalenderi) esrar yediklerini, çıplak zemin üzerinde uyuduklarını ve daha vahşi hayvanlar gibi alenen livata ettiklerini kaydeder.”
📖 Sayfa 92 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
inançla harmanlanarak arzulanan tasavvufi mertebelere ulaşmanın zahmetsiz, Tanrı ile buluşmanın dolaysız, dünyadan soyutlanmanın benzersiz yolu haline gelir. Gerçekte birer yanılsamadan ibaret olan etkilerinin tarikat prensipleriyle uyumundan dolayı şer'i sınırları aşmakta sakınca görülmeyerek sufiyane bir geleneğe döner
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Nihayetinde sarhoş edici de olsa maddeyi zehir haline getiren dozu,suç aletine çeviren ise amacıdır..
📖 Sayfa 39 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
(Beng)
📖 Sayfa 51 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Benim o sert tabiatlı, temiz kalpli
İlahi takdir latifleştirdi tiynetimi
Bendedir gökkubbenin şekli
Yıldızım beng tanelerinden belirdi
Şeyhler saygı gösterir bana
Baş üzere yer verilir bana
Cevherimin kadri iyi bilinir
Bütün terkiplerde en büyük cüzdür
Yıldız feleklerinin mühendisiyim
Bütün ilim erbabının müderrisiyim
Ne var ki büyüğü, küçüğü gelse bana
Sırlar mahzeni dersini almaya
İdrak bahçesinin yeşilliğiyim ben
Gamlı gönüllere zevk veririm ben
Hızır vakıf oldu benim hakikatime
O yüzden büründü benim kisveme
(..)
Şaha gelince, o daha çok sulu sarhoşluğun tutkunudur. Öldürdüğü Özbek hükümdarı Şeybek Han'ın gümüşle kaplattığı kafatasıyla bile badesini( şarap) içerken Beyazıd'a bir hokka macunu layık görür. Onun için şarap güç ve cengarverlik, kuru zevkler ise zayıflık ve korkaklıktır.Nitekim eserde( fuzuli, beg-ü bade) beng yaşlı bir sufiyken, bade genç ve korkusuz bir savaşıdır...
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Tarih, insanın haz arayışını savaşları kadar yazacak olsaydı, muhtemelen en hacimli cildi esrara ayırırdı.
📖 Sayfa 13 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Ünlü akıl hastalıkları uzmani Mazhar Osman bunun tüm zehirler arasında en dirençli zekayı bile yerinden edip insanı delirtebilen tek madde oldugunda yine de ısrar eder. Otuz yıllık mesai ve üç yüzü aş-
📖 Sayfa 136 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
kın vaka sonucu vardığı kanaat, erken bunama konusunda morgin, eter, afyon, hatta kokain ve eroin gibi zehirlerle bi-
le mukayese edilemeyeceğidir.
Gelgelelim mesele her ne olursa olsun tarihte büyük ve çarpıcı hikâyeler arayanlar için asıl merak konusu sokaklardan çok şairler ve saraylılardır. Kuytu köşelerden uzak yaşantılarına rağmen her iki taraf da şüphesiz payına düşeni alır. Hekimler nezdinde tıbbi fayda gözeten saraylılar birkaç istisna dışında genelde tanık, sokakların yakın gözlemcileri şairler ise hem tanık hem sanık koltuğundalardır. Parçası olduğu kenevirin sınai, iktisadi ve sağaltıcı faydalarından dolayı başlarda çekimser davranan sarayın giderek sertleşen tavrına karşı, şairler nispeten hevesli taraftalardır.
📖 Sayfa 11 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Hiçbir madde bu mest olma haline, bu coşkunluğa karışamaz, dünya üzerindeki hiçbir arzu bu saflığı lekeleyemez.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Bu arada aşk kendini ona yükseltemez, esrarkeş bir Romeo, Juliet'i unutacaktır
esrarkeş bir Romeo,Juliet'i unutacaktır...
📖 Sayfa 26 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Kimisi tiryâkî bu halkun kimisi bengîdür
📖 Sayfa 72 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Bana la'l-i dil-rübâdan ayru em-sem gelmesün
Dervişlerin büyüleyici vaatlerinin aksine çoğunlukla beklentileri, yasaklı sulu sarhoşluğun yokluğunu gidermektir. Başkalarının arınma, ilham ya da hakikate ulaşma isteğinin yanında güdüleyicilerinin haz olması onları, bugüne ulaşan dumanlı yeraltı kültürünün Osmanlılardaki en dirençli taşıyıcıları haline getirir.
📖 Sayfa 11 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Dede hazırladığı esrar kabağından bir miktar çekerek onu alıştırır, bu esnada keyifle bir tekerleme terennüm etmeyi de ihmal etmezdi:
📖 Sayfa 127 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Nargilemin altı derya üstü ateş
Cümlemiz kardeşiz kardeş
Hepimiz birbirimize eş!
Ayva tüylü dilberim; hicabım yoktur
📖 Sayfa 52 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Aşığım çok, bana bağlanan çoktur.
Hiçbir madde bu mest olma haline, bu coşkunluğa karısamaz, dünya üzerindeki hiçbir arzu bu saflığı lekeleyemez.
📖 Sayfa 26 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Bu arada aşk kendini ona yükseltemez, esrarkeş bir Romeo, Juliet'i unutacaktır . ..
Tam da Baudelaire'in formüle ettiği gibi, alkol sarhoşluğu hesaplı, kontrollü ve rasyonel, esrarınki ise asosyal, benmerkezci ve yıkıcıdır; şarap iradeyi güçlendirir, esrar yok eder; şarap vücudu besler, esrarsa intihar silahıdır; şarap insanı iyi huylu ve uyumlu hale getirir, esrar yalıtır; şarap çalışan ve onu hak edenler, esrarsa mutsuz avareler içindir. Kısacası içki içmek başarı, rekabet ve emeği hatırlatır, esrarsa bunlardan kurtulma ve arınmayı.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Mükeyyifat münazaraları keyif vericilerin tartıştırıldığı hayali evrenlerdir. Fakat buradaki maddeler ile gerçeklik arasına giren tek olağandışılık insansı özellikler, geriye kalan ile yalın doğrular arasına girense sanatlı ifadelerdir. Dolayısıyla özenle rafine edildiklerinde Osmanlılar arasında dōnen narkotik dünyayla alakalı kayıtların birçoğuna göre çok daha fazlasını söylerler.
📖 Sayfa 62 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Sonuçta, bir yerde hayatın dayanma gücü gerektiren zorluklarını kolayca aşma güvencesi verilen bir haz varsa, talep edeni de arz edeni de her zaman vardır.
📖 Sayfa 149 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Bir maddeyi zehir haline getiren dozu, suç aletine çeviren ise amacıdır.
📖 Sayfa 39 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Yaşamın iştah kabartan nimetlerinden kaçılarak eylemsizliğe,tefekkürle erişilemeyen türden bir "hiçliğe" sığınılıyordu.Uyutulan yalnızca bedenler değil,merak,hırs,kibir ve tamah gibi gözleri perdeleyen duygulardı.
📖 Sayfa 111 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Osmanlılar esrar anlamında çoğunlukla beng sözcüğünü tercih ettikleri görülür.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Edebiyattaki yaygın ismiyle beng, bu alanın divandan mesneviye, sakinâmeden mubâhaseye birçok farklı türünün olağan motiflerinden biridir. Fakat bu ilgiye rağmen Osmanlı tarihi boyunca yalnız tek bir esere, Fuzûlî'nin Beng ü Bade adlı mesnevisine ismini verebilmiştir.
📖 Sayfa 44 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Tarih , insanın haz arayışını savaşları kadar yazacak olsaydı, muhtemelen en hacimli cildi esrara ayrırdı. Kenevir (kendir, esrar otu) bitkisinden elde edilen bu uyuşturucu zira tarijin kendisi kadar eski, dünyayı kanş kanş gezmiş bir seyyah kadar da tecrübelidir.
📖 Sayfa 13 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Osmanlı İdaresi esrar istimalini haramlığı konusundaki fetva gereğince 1723 yılında yasakladı. Uzunca bir süre görmezden gelindiği halde elbette bundan önce meşru sayıyor da değildi. Aslına bakılırsa bir asır öncesinin tütün yasağı bu ve benzeri keyif verici maddeleri de kapsıyordu. Afyonkeş hekimbaşıyı aşırı doz afyonla öldürtecek denli sertliğiyle tanınan IV. Murad'ın vefatının ardından yasağın etkisini yitirmesiyle tekrardan gün yüzüne çıkan da nitekim yalnızca tütün değil, keyif vericilerin tümü oldu.
📖 Sayfa 151 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
"Esrarkeşler Kulübü”, haşiş üzerine ilk sistemli bilimsel çalışmayı yapan psikiyatrist J. Joseph Moreau'nun bununla hazırladığı "devamesk"i, Alexandre Dumas, Gérard de Nerval, Théophile Gautier, Victor Hugo, Ferdinand Boissard, Eugéne Delacroix, Honoré de Balzac ve Charles Baudelaire üzerinde sınadığı günlerin meyvesiydi. Amaç bilimsel olsa da sonuç keyif yoldaşlığıydı.
📖 Sayfa 25 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Eski dünyada bunlar olup biterken, Batı'da henüz bunun esamesi dahi okunmuyordu. Ne Heredot'un hikayeleri ne Homeros'un "acı gideren" nepenthesi ne de Romalı bilginlerin gözlemleri yeterince merak uyandırabilmişti.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Bundan binlerce yıl önce mağarasının önünde ateşin başında oturan kişiye yaktığı bitkinin bir gün dünyanın dört bir
📖 Sayfa 9 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
yanında sayısız insanı baştan çıkarıp kiminin tannsı, kiminin de şeytanı olacağı söylenilse tepkisi ne olurdu dersiniz?
“Osmanlı idaresi esrar istimalini haramlığı konusundaki fetva gereğince 1723 yılında yasakladı. Uzunca bir süre görmezden gelindiği halde elbette bundan önce meşru sayıyor değildi. (…) 1724 ve 1725 yıllarında genişletilerek tekrarlanan yasağın öngördüğü hapis ve sürgün cezaları ayrım gözetmeksizin uygulandı.”
📖 Sayfa 151 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Dervişlerin büyüleyici vaatlerinin aksine çoğunlukla beklentileri, yasaklı sulu sarhoşluğun yokluğunu gidermektir.
📖 Sayfa 11 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Kaygı ve kederden uzakta, normal yollardan erişilemeyen zenginlik ve cinsel hazların hayaliyle kısa bir süre mutluluk duyulsa da yoksunluk halinde tersine dönen bu hisler, aslında içinde bulunulan sefalet ve çaresizliği derinleştiren birer aldatmacadır.
📖 Sayfa 55 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Nihayetinde sarhoş edici de olsa bir maddeyi zehir haline getiren dozu, suç aletine çeviren ise amacıdır.
📖 Sayfa 39 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Sen zırcahillikte kalmışın
📖 Sayfa 48 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Kendini pek büyük sanmışsın
Hiç makul söz demezsin sen
Ne zamandır dayak yemezsin sen
Fuzuli
Bundan binlerce yıl önce mağarasının önünde ateşin başın da oturan kişiye yaktığı bitkinin bir gün dünyanın dört bir yanında sayısız insanı baştan çıkarıp kiminin tannsı, kimi nin de şe y tanı olacağı söylenilse tepkisi ne olurdu dersiniz?
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
“Osmanlılar birkaç ayrılık dışında fakîhlerle ittifak halindelerdi. Söz kelime, Şeyhülislâmdan Kemalpaşazâde, afyon suyuyla imal edilen macunlar ve esrarın keyif için yenilmesinin haram olduğunu bildirir. Satışından elde edilen gelirin şer’i durumu hakkında da aynı fikirdedir.”
📖 Sayfa 79 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Alkol sarhoşluğu hesaplı, kontrollü ve rasyonel, esrarınki ise asosyal, ben merkezci ve yıkıcıdır; şarap iradeyi güçlendirir, esrar yok eder; şarap vücudu besler, esrarsa intihar silahıdır; şarap insanı iyi huylu ve uyumlu hale getirir, esrar yalıtır; şarap çalışan ve onu hak edenler, esrarsa mutsuz avareler içindir. Kısacası içki içmek başarı, rekabet ve emeği hatırlatır, esrarsa bunlardan kurtulma ve arınmayı.
📖 Sayfa 26 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
…, alkol sarhoşluğu hesaplı, kontrollü ve rasyonel, esrarınki ise asosyal, benmerkezci ve yıkıcıdır; şarap iradeyi güçlendirir, esrar yok eder; şarap vücudu besler, esrarsa intihar silahıdır; şarap insanı iyi huylu ve uyumlu hale getirir, esrar yalıtır; şarap çalışan ve onu hak edenler, esrarsa mutsuz avareler içindir.
📖 Sayfa 26 · Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Esrarın cinnetin yanında geçici şuur kaybı gibi nispeten daha hafif rahatsızlıklara yol açtığı da olur. Böylesi hallerde tımarhanelik etmese bile ancak bir meczup yaptığında hoş görülebilecek türden davranışlarıyla kişiyi gülünç durumlara düşürür. Kâtip Rasim Efendi’nin başından geçen olay da tam olarak böyledir. Nuriosmaniye Karakolu civarındaki evini bulamadığını söyleye söyleye gezinip durmasından dolayı gözaltına alınmış ve yapılan muayene sonucu kulağa trajikomik gelen ahmaklığının esrardan kaynaklandığı anlaşılarak kefaletle serbest bırakılmıştır.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer
Sıkça Sorulan Sorular
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler kimin eseridir?
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, Onur Gezer tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2020'de yayımlanmıştır.
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler kaç sayfadır?
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler, 183 sayfadır (İletişim Yayınları baskısı).
Osmanlılarda Esrar ve Esrarkeşler'in en ünlü sözü nedir?
“Esrar, Anadolu'ya sufi topluluklar eliyle getirilmiş ve/ veya yayılmıştır...”