Kürşad Demirci'nin Antik İnançların İzinde adlı kitabı, tarih konusunda dikkat çekici bir bakış sunar. Tarih okuyucularının Antik İnançların İzinde'den en çok alıntıladığı cümleler burada.
Antik İnançların İzinde'den En Beğenilen Alıntılar
"Ataların ruhlarının yeryüzünde ikamet ettiği yerler de taşlar ve kayalardır. Altay dağları Orta Asya halklarının temel ata mekanıdır."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Animist düşünce tabiattaki her şeyin canlılığını kabul ettiği gibi ölen kişilere ait manevi kişiliklerin de canlılığını kabul eder."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Animizm: Primitif zihnin determinist etyolojisi( her olayın kesin ve bilirli bir sebebi olması ) dönem koşulları içerisinde anlaşılamadığı için, tabiatta var olan her şeye tabiat üstü güç atfetme ve her şeyi canlı kabul etme arzusunun arketipsel ifadesidir."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
" Kapılar içerideki dünyayı dışarıya bağlarlar, bundan dolayı dışarıdan gelebilecek her türlü demonik saldırının yapılacağı mekandır ve tekinsizdir."
📖 Sayfa 26 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
İnsanın sınırlarını bilmesinin getirdiği erdem kozmolojik hikayelerin ana konularıdır.
📖 Sayfa 123 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Neolitikten itibaren atalarla temas kurma nesneleri büyük oranda taşlar/kayalar ve iskeletler -özellikle kafatası- olmuştur. Taşların primitif etyolojide ve mental yapıda bıraktığı kalıcılık imgesi ataları çağırmak için uygun nesneler olarak görülmesine kaynaklık teşkil etmişe benzemektedir. Doğal taşlar veya dikilmiş/düzenlenmiş hacimli taşlar (veya bu taşları taklit eden ahşap, metal, kemik... nesneler) adeta ataların yeryüzüne indirilebildiği nesneler ve alanlardır. Bu taşlar hem onları yad etme hem de onların yardımını mümkün kılma araçlarıdır.
📖 Sayfa 42 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Eski Mezopotamya’da görünen monoteist eğilimler ise siyasal anlamda egemen kültürün kendi baş tanrısını zapt edilen kültüre dayatma arzusundan kaynaklanır. Bunun en basit örneği Babil'in Mezopotamya’daki egemenliğinden itibaren yerel tanrılar üzerine çıkarttıkları kendi tanrıları Marduk örneğinde görülebilir ki,..
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Detaylı kronolojik süreci bilmeden hiçbir şeyi anlamak mümkün değildir.
📖 Sayfa 10 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Kahramanların başından geçen olaylar gerçekte ortalama birinin kendi içinde yaşadığı psikolojik süreçlere yakından benzemektedir.
📖 Sayfa 91 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Atalar kültünün dine ve ritüele yönelik bu unsurlarının dışında “primitif siyaset sosyolojisi” açısından da önemli yanları mevcuttur. Ataların soyut/ritüeller veya somut bakiyeleri/mesela iskeletleri/eşyaları/ritüel alanları onları elinde tutanlara bir otorite kazandırmaktadır. Bu bağlamdaki her ritüel aslında “kutsal emanetleri” elinde tutanlar için otoritenin kutsanarak legal hâle getirilmesi demektir. Ayrıca bu anlayış bir tür coğrafi milliyetçiliğe de yol açmış görünmektedir."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"İsim koyma ve atalar kültü ilişkisine da-ir önemli örneklerden bir başkası çocuğun kulağının dibinde ölmüş ataların isimlerinin tek tek sayılması ritüelidir. Buna göre ebeveyninin kucağında bulunan yeni doğmuş çocuğun kulağına ölmüş kişilerin adları yüksek sesle tekrar edilir, çocuk hangi isim sayılırken susuyorsa o atanın çocuğun ruhuna girmek istediği varsayılırdı. Maorilerde, Yeni Zelanda yerlile-rinde ve diğer pek çok örnekte bu ritüel mevcuttur."
📖 Sayfa 38 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Doğan çocuk konulan isim gibi olacaktır. (Ölmüş Atalara Tapmak veya Atalar Kültü)
📖 Sayfa 37 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Türklerde Bektaşi menkıbelerinde metamorfoz yani "don değiştirme” kavramı çok yaygındır. Türkmen babaları geyik donuna girerler, turna donuna veya güvercin donuna girerler... Şamanik kültürde hayvan insan birlikteliğine dair çok örnek vardır. Bala kelimesi hem insan hem hayvan yavrusu için kullanılır. Balalamak hem insan hem hayvan yavrulamak demektir."
📖 Sayfa 36 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Doğaüstü güçler var olan her şeyin prototipini, aslında kendilerinin de parçası oldukları bu ilk zamanda veya yaratılış sürecinde (illo tempora) gerçekleştirmiştir.
📖 Sayfa 119 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Kozmoloji mitosları, basit bir söylenceden ziyade kozmosun varlığını sürdürmesine yönelik birtakım bilgiler içeren rehber kitaplardır."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Prehistorik dönemde oldukça yaygın olan yüzün kille sıvanması geleneği, büyük ihtimalle ölenin gittiği âlemde yeniden bedenlenmesini temine yönelik ve atalar kültüyle alakalı büyüsel bir eylemdi. Bu geleneğin geç dönemlerde ortaya çıkan örneklerinden biri Antik Roma'da ölenlerin bal mumundan (cera) yapılan maskeleridir."
📖 Sayfa 52 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“Neredeyse bütün kültürlerde, özellikle bu kültün güçlü olduğu çevrelerde çocuklara ölen büyüklerinin adlarının verilmesi anlayışı, dünyayı terk eden yakınların yaşayanların arasında kalması arzusundan kaynaklanır.”
📖 Sayfa 37 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“Profan dünyanın, kaosun sembolü olan düz çizgisel şekillerden oluşmasına karşılık, kutsal (sacred) alanın kozmosun/düzenlilik ilkesinin sembolü olan daire ile özdeşleştirilmesi, bu çember şeklini mitsel retorikte yaratılışın tekrarının ritüelistik imgesi ve yaratılışın bizzat kendisi ile ilişkilendirmeye kadar götürmüştür.”
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“İster monoteist, isterse politeist olsun tüm dinlerde inanca yönelik kavramları oluşturan fenomenlerden biri, hatta başta geleni kozmolojik yorumlardır. İlk bakışta mitolojik bir kurgu ve retorik gibi görünse de, aslında yaratılışla ilgili doktrinler, geneli kozmolojik yorumlardır.”
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Herhangi bir kap yaparken o kaba bir dua ederler. Kaba canlılık veren şey yapıldığı kilin Ana Tanrıça'dan/Toprak Ana'dan alınmış olmasıdır.
📖 Sayfa 21 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Duanın yöneltildiği aslında Ana'dır ve onun parçasından alınması dolayısıyla ondan izin istenir. Topraktaki canlılık artık üretildiği kaba da geçmiştir."
“Eğer birinin evinde böyle bir ruh görülürse o evi tamamen yıkmak gerekir” (summa ina ELU GİDİM İGİ BİR -ah E) formülasyonu tersinden okunduğunda uğursuz bir ata ile karşılaşmamak için “belalı olabilecek mekanları yıkmak gerek” şeklinde anlaşılmalıdır. Bu da Mezopotamya veya başka coğrafyalarda -Göbekli Tepe de dahil- prehistoryaya kadar çıkan dönemlerde neden bazı mekanların terk edildikten sonra bilinçli olarak kapatıldığı sorusunun cevabı gibi görünmektedir."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Dünyamızın kelimelerimiz kadar olduğunu unutmayalım
📖 Sayfa 10 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Modern çağı belirleyen "Kopernik Devrimi" Ne kadar teknolojik yenilik ve metal ilerleme fikri daima tedirginlik yaratmıştır."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"İnançların retoriği kelimelerden oluşur, bir kelimenin nereden nereye dönüştüğü, yani etimolojisi o inanç fenomeninin de çözümlenmesinde ipucu verir. Dünyamızın kelimelerimiz kadar olduğunu unutmayalım."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Her şeyden önce bilinmesi gereken şey primitif zihnin metamorfik veya “şizofrenik” bir dünya algısına sahip olduğu gerçeğidir. İptidai zihin rasyonel dünyanın oluşmasına imkan verecek ampirik tecrübelerden ve informasyondan henüz uzak olduğu için tabiat ve kendisi arasındaki kartezyen kopuşa henüz iştirak etmemiştir."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Sümerce Mezopotamya’nın Liturjik dili söz konusu olduğunda neredeyse Roma dönemine kadar egemenliğini kaybetmemiştir. Akad-Asur-Babil gibi sonraki kültürlerin çoğu Sümer kültürüne asimile olmuştur.”
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“Bilindiği üzere Yezidilik olarak adlandırılan inanç sistemi aşağı yukarı 12. yüzyılda kuzey Irak civarında doğmuştur. Geleneksel görüşe göre, bir İslam sufisi olan Şeyh Adi bin Musaf tarafından kurulan bu sistem gerçekte İslam, Zerdüştilik/Mecusilik ve eski Mezopotamya inançlarının oluşturduğu senkretik bir harekettir.”
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“Gılgamış destanının çok sayıda versiyonunu oluşturacak durum büyük oranda senaryodaki kurgunun hayatın anlamı konusunda insana sunduğu varoluşsal açıklamaların etkileyiciliğinden kaynaklanmaktadır. Kahramanların başından geçen olaylar gerçekte ortalama birinin kendi içinde yaşadığı psikolojik süreçlere yakından benzemektedir. Efsanelerde ve özellikle Gılgamış’ta insanların kendilerini aynileştirebildiği karakterler üzerinden sağaltma imkanı bulması modern zamanlardaki medya araçlarının oynadığı role çok benzemektedir.”
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“Evren canlıdır ve sürekli insanlarla temas hâlindedir. Doğadaki bu evrensel canlılık ilkesi her varlık kategorisinde aynıdır ve bütün varlıklar arasında metamorfik bir bütüncüllüğü oluşturacak şekilde dolaşır. Metamorfik bütüncülükte tek bir evrensel ruh farklı suretlerde tekrar tekrar doğabilir. Türk mitolojisinde bu durum 'dona girmek' olarak bilinir."
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Ölümün reddedilmesi, ölenlerin yaşadığı şeklinde zıt bir kavramı şekillendirmiştir."
📖 Sayfa 11 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Medeniyet artık o kadar güzel bir şey değil...
📖 Sayfa 106 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
(Literal Bir Metin Olarak Gılgamış Destanı)
"12. yüzyılda Kuzey Irak'ta ortaya çıktığı varsayılan Yezidilik; İslam, Mecusilik ve Mezopotamya dinlerinin karışımından oluşmuş senkretik dini bir harekettir. Yezidi geleneğinin içinde güçlü bir Mezopotamya etkisi vardır.
📖 Sayfa 65 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Ritüelin temeli korunacak veya ritüel yapılacak kişinin etrafına bir daire çizme anlayışına dayalıdır. Çizilen bu daire büyüsel bir şekilde her türlü belayı defedecek kudrete sahiptir."
"Sibirya'nın Türk halklarından olan Yukagirler arasında insan hayvan arasındaki dönüşümlere ait çok sayıda inanç vardır. Ayı, kurt, porsuk, geyik, pek çok hayvan insanlarla aynı özü paylaşırlar."
📖 Sayfa 35 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Açıkçası pek çok insan da zaten hakikati bilmek peşinde değildir. Travmatik yaralı insan sadece kendi durumunu meşru kılmaya çalışmaktadır.
📖 Sayfa 12 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Atalar kültü ölüm gerçekliğinin korkusunu ya da biyolojik anlamda var olma irade-sini ölümsüzlük arzusu çerçevesinde yorumlamak durumunda kalan zihinsel algının ürettiği ve bir bakıma psikolojik sağaltım iç güdüsünün tatminine ve dolayısıyla ölüm endişesini telafi etmeye çare olan süreçle ilişkili olarak, kollektif bilinçaltında kümelenmiş arketipsel bir fenomendir."
📖 Sayfa 17 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“Kırgız inançlarında hâlâ ata ruhlarından talepte bulunulmaktadır. Çocuğu olmayanlar veya hastalar ya da benzeri talepleri olan Kırgızlar ata mezarlarına giderek kurban keserler. Ölen kişinin ruhunun tekrardan eve gelmesi için evin girişinin sağ tarafına bir mum konulur. Evin kapısı da akşama kadar açık bırakılır.”
📖 Sayfa 46 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
“Mesihi beklenti teolojisi
📖 Sayfa 8 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
ya da bir gün insanların kurtuluşu için gökten incek kahraman tipi, daha çok ezilmiş kitleler arasında ortaya çıkar. Dinlerdeki kader inancı ile ilgili fikirler daha çok egemen güçlerin sıradan insanları kontrol etme kaygısı ile ilgilidir. Toplumsal muhalefet hareketlerinde kader inancı olmaz; hür irade kavramı egemendir.”
Yaratılışın anlamı insandadır. İnsan tanrının eylemini ikmal eden bir varlıktır. Ve insan yeryüzünün egemeni pozisyonunda bulunmaktadır. Bu anlamıyla insan Tanrının biricik sureti olarak tüm varoluş biçimlerinden bir miktar taşımaktadır.
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Öte yandan erken bilinç biçimlerinin tabiata daha holistik ve şizofrenik bakıyor olması, ontolojik olarak yaşayanlar ve ölüler arasında bir ayrım görmeyecek şekilde mistik bir ruh Halen’in oluşumuna zemin hazırlamıştı.
📖 Sayfa 11 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
...uğursuz bir ata ile karşılaşmamak için "belalı olabilecek mekanları yıkmak gerek" şeklinde anlaşılmalıdır. Bu da Mezopotamya ve başka coğrafyalarda -Göbekli Tepe de dahil- prehistoryaya kadar çıkan dönemlerde neden bazı mekanların terk edildikten sonra bilinçli olarak kapatıldığı sorusunun cevabı gibi görünmektedir. (Ölmüş Atalara Tapmak veya Atalar Kültü)
📖 Sayfa 29 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Metamorfoz öykülerindeki figürlerin veya hikâyelerdeki kurguların vücut bulmasında rüyaların ve o dönemlerde yaygınca kullanılan uyuşturucuların vizyon etkisi de önemlidir. Yaşanılan hayatın bizzat kendisi masalsıdır."
📖 Sayfa 37 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
En erken inanç biçimlerini açıklamak için 19. yüzyılda ortaya konmuş olan "atalar kültü" kavramı ve terimi ölmüş atalara tapınmayı ifade eden antropolojik ve tarihi bir tezdir. Aslında animizm adıyla bilinen bir inanç ve düşünce biçiminin alt kategorisidir.
📖 Sayfa 15 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Neolitikten itibaren atalarla temas kurma nesneleri büyük oranda taşlar/kayalar ve iskeletler -özellikle kafatası- olmuştur.
📖 Sayfa 43 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
...
Atalar kültü ve taş arasındaki kült birlikteliğine ait en güzel örnek Gezer'de keşfedilen yan yana dizili on dev taştır. Bu taşlar büyük ihtimalle atalar kültü ve onun uzantılarından olan mezar anıtı, ahitleşme (covenant/berit, ahitlere şahit olsunlar diye ataların huzurunda yapılır) gibi birbiriyle alakalı çeşitli fonksiyonlar icra ediyordu."
Kapılar içerideki dünyayı dışarıya bağlarlar, bundan dolayı dışarıdan gelebilecek her türlü demonik saldırının yapılacağı mekanlardır ve tekinsizdir. Ata ruhları kapılarda dolaşır. (Ölmüş Atalara Tapmak veya Atalar Kültü)
📖 Sayfa 26 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Kispum kelimesi "koparmak, kırmak" anlamında kasapu’dan (Arapçadaki kasap) gelir.Kelimenin ölü yemeğinde komünal ekmeğin koparılarak dağıtılmasını ifade ettigi varsayılır.
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Fakat bu yorum spekülatiftir.Burada kasapu kelimesinin ölünün bu dünyadan bağını koparma anlamında kullanılmış olması daha büyük bir ihtimaldir.
“12. yüzyılda Kuzey Irak’ta, ortaya çıktığı varsayılan Yezidilik; İslam, Mecusilik ve Mezopotamya dinlerinin karışımından oluşmuş senkretik dini bir harekettir. Yezidi geleneğinin içinde güçlü bir Mezopotamya etkisi vardır. Bu etkilerin arasında en önemlilerinden biri ‘sihirli çember’ diye bilinen koruyucu tılsım ritüelidir. (..) Ritüelin temeli korunacak veya ritüel yapılacak kişinin etrafına bir daire çizme anlayışına dayalıdır.”
📖 Sayfa 65 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
"Atalar kültünde ritüel kavramına geldiğimizde, çeşitli coğrafyalarda ve zamanlarda farklı isimler altında yaygınca icra edilen en temel ritüelin ataların “hatırlanması veya çağrılması" denilen fenomen olduğunu söyleyebiliriz. Geç örneklerini iyi bildiğimiz, fakat prehistorik dönemlere kadar uzandığından emin olduğumuz bu ritüel/ritüeller, kontrol altında ve istendiği zaman yardım amacıyla ata ruhlarını yaşayanların arasına getirmeyi amaç edinir."
📖 Sayfa 39 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Bilinçaltımızda bastırılmış korkularımız ya da şeytanlıklarımız, Jung’un tabiriyle gölge/shadow arketipi, biz hiç farkında olmadan, masallar veya efsanelerin oluşum sürecinde senaryonun kötü karakteri olarak canlanır ve kurgunun temel öğelerinden birini meydana getirir.
📖 Sayfa 60 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Allegoria'da Philo yaratılış hakkında şunları söyler: "Yaratılan şeylerin belli bir nizam içerisinde yaratılması gerektiği için altı günlük bir safhaya işaret edilmiştir. Nizam, sayı kavramını içerir. Ve sayılar arasında doğanın yasaları gereğince en işlevsel sayı 6'dır (1x2x3 = 1+2+3). Tek sayılar (3) eril, çift sayılar (2) dişildir. Ve bu ikisinin birleşmesinden 6 oluşur (3x2). Böylece yaratılış en mükemmel sayı sistemi ile gerçekleşmiş olur."
📖 Sayfa 147 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Primitif mentalitede hayat döngüsü ve kafa arasında bir ilişki kurmak zor değildir. İnsanın kaderi ve "alın/kafa" arasındaki ilişki bu erken arketipin geç dönemlerde doğu toplumlarında devamıdır.
📖 Sayfa 55 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Marduk, Tiamat'ın eşi ve ordu komutanı olan Kingu'yu parçalayarak onun kanından ilk insan Amelu'yu yaratır. Amelu'nun yaratılış gerekçesi aslında tanrılara angarya olan işleri yapmaktır. İşçi anlamına gelen Amelu kelimesinin etimolojisi Marduk'un projesini yerlerince açıklar. İşçi-insan başlangıçta tamamen yabani bir hayat sürmektedir. Zamanla tanrılar ve insanlar arasındaki dengeli ilişki insanların daha uygar yaşam koşullarına sahip olmasına yol açacaktır.
📖 Sayfa 131 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Pueblolar herhangi bir kap yaparken o kaba bir dua ederler. Kaba canlılık veren şey yapıldığı kilin Ana Tanrıça'dan/ Toprak Ana'dan alınmış olmasıdır. Duanın yöneltildiği aslında Ana'dır ve onun parçasından alınması dolayısıyla ondan izin istenir. Topraktaki canlılık artık üretildiği kaba da geçmiştir. (Ölmüş Atalara Tapmak veya Atalar Kültü)
📖 Sayfa 21 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Komünal yemek (özellikle cenaze sonrasi) geleneği zaman içinde farklı formlara bürünse bile dibinde atalar kültünün uzantısıdır. (Ölmüş Atalara Tapmak veya Atalar Kültü)
📖 Sayfa 34 · Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci
Sıkça Sorulan Sorular
Antik İnançların İzinde kimin eseridir?
Antik İnançların İzinde, Kürşad Demirci tarafından yazılmıştır.
Antik İnançların İzinde kaç sayfadır?
Antik İnançların İzinde, 160 sayfadır (Kronik Kitap baskısı).
Antik İnançların İzinde'nin en ünlü sözü nedir?
“"Ataların ruhlarının yeryüzünde ikamet ettiği yerler de taşlar ve kayalardır. Altay dağları Orta Asya halklarının temel ata mekanıdır."”