Tarih alanına Hilmi Ziya Ülken'in kazandırdığı Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, 2013'te yayımlanmıştır. Aşağıdaki sözler, okurların en çok beğendiğinden başlayarak sıralanmıştır.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi'den En Beğenilen Alıntılar
İnsanın elinde kendi şuurundan başka ölçü yoktur.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Çağdaş dediğimiz fikir hayatı, içtimai-siyasi büyük sarsıntılar içinde gelişmiştir. Yüzyıllar boyu savaş halinde bulunduğumuz bir dünya karşısındaki direnişler ve devrimler, sonunda imparatorluğun yıkılmasıyla yeni bir siyasi bünyenin meydana çıkışı, bu bir yüzyıllık fikir hayatını çoğu ihtiraslı, günlük siyasi eyleme bağlı ve derin olmaktan uzak bırakmış, Batı'nın fikir köklerine nüfuz etmek ve yeni fikirleri geniş boyutlarıyla kavramak imkânı bırakmamıştır.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
İnsanın bilmediği şeylere karışması ayıp ve günahtır.
📖 Sayfa 337 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
İnsanın iki türlü yaradılışı vardır: Bir yandan uzviyeti, bir yandan cemiyeti. Birinciye göre maddi ihtiyaçlarını, ikinciye göre manevi ihtiyaçlarını arar. İnsanları mutlu kılan maddi ihtiyaçların doyuruluşu değil, ideallerin yükselişidir. İnsanı bahtsız kılan da idealsizliktir.
📖 Sayfa 525 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
" İnsanların toplu halde fikirleri, teker teker fikirlerinden çok düşüktür. Çoğunluk daima yanılır...
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Fakat Tarde ve Durkheim'ın dediği gibi, ahlaklılığın kökü cemiyette değil, ahlakın sarsıntıları cemiyettedir. İçtimai alem, ahlaki bakımdan birtakım mikroplar alemidir. Sosyoloji, bizi bu mikroplar aleminden kurtaran biyoloji ilmi gibidir. İnsan bütün hürriyetini ancak ahlak ile kazanır, fakat metafizik ahlak ile değil."
Düşünce bizde, toplumsal sorunlara çare ararken bulunmuş bir şeydi.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
"Acem baskısı eski masal kitaplarının hurafeleri yerine halkın kafasına aydın fikirleri yerleştirmek" gayesini güdüyordu.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Ancak 18. yüzyıl sonlarına doğru Batı kültürünün matematik, fizik vb gibi büyük ilerlemeleri fark edilmeye başlandı. İlk defa Gelenbevi İsmail Efendi eski matematik ile Avrupa matematiği arasında geçit vazifesi gören eserler yazdı.
📖 Sayfa 15 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Ey vatan kardeşleri, bu ne gaflet uykusu? Anlayıştan yoksun mu kaldık? Biz de fen öğrenmeye çalışalım, ellerimiz tutmaz mı oldu?
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
1827 yılı 14 Mart'ında İstanbul'da Vezneciler'de Tulumbacıbaşı Konağı'nda "Tıphane" adı ile yeni bir okul kuruldu. Tıp Fakültesi'nin ilk çekirdeği budur. "Tıphane"nin ilk dersi ilk ders nazırı II.Mahmut'un hekimbaşısı Mustafa Behçet Efendi, modern tıp tarihinmizinde kurucusudur.
📖 Sayfa 18 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Şuurumuzun bugünkü haline, duygularımızın şu andaki olgunluğuna bakıp, onlara değer vermeye kalkarsak, yanılırız. Çünkü şu andaki duygularımız bir duyumlar zincirinin sonucudur. Bilinmeyen bir geçmişten beri sürüp gelen bir manevi varlığın şu dakikadaki hayat sevincidir. Sürekli ve devamlı giden bir duyumlar hayatının geçmişte ne zamanlara kadar uzandığını bilmiyoruz. Şuurumuzun bugünkü hali bir neticedir.
📖 Sayfa 373 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
15.yüzyılda Osmanlı medreselerinde öğretim Türkçeleşmekteydi.Ana kitaplar Arapça ise de Türkçe haşiyeler yazılıyor,Türkçe dersler veriliyordu.Devletoğlu Yusuf (1428) Türkçe verilen dersler ve asistanların (o zamanki terimle muid) Türkçe açıklamaları hakkında bilgi veriyor.
📖 Sayfa 40 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
İslam alemi iki türlü teşkilatlandı.
📖 Sayfa 507 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Bunlardan biri devletin teşkilatı idi: medrese halini aldı.Öteki halkın teşkilatı idi, tekke ve tarikat halini aldı.Birincisi kafaya, ikincisi gönüle aitti .Fakat kafa ve gönül ayrı teşkilatlanınca İslam ümmetinin birliğini bozdu .Medrese-tekke ikiliği, bütün gerginliği ve çatışmaları ile yüzyıllarca sürdü.
Vatanseverliğin esası yurt sevgisidir. İnsan memleketine ve hemşehrilerine birçok manevi bağlarla bağlıdır. Hatta memleketten ayrılınca kendisinde bir vatan hasreti başlar. İnsanları birbirine bağlayan bağlar çok çeşitlidir. Kanda, dilde, dinde, devlette birlik, geçmişe ait hatıralarda, bugüne ait menfaatlerde, geleceğe ait emellerde ortaklık, duygularda, alışkanlıklarda benzeyiş bu bağlardandır.
📖 Sayfa 251 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Halbuki gerçek kültürde sanatı, hukuku, ahlakı felsefeden ve ilimden ayırmaya imkan yoktur.
📖 Sayfa 9 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Türkleri iyice tanıyan onları hemen sevmeye başlar. Kabahatleri pek iyi adamlar olmalarıdır, fakat çok şükür kuvvetlidirler.
📖 Sayfa 56 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Kendinden başka kuvvet olmadığını ve başkasını düşünemediğini sanan kimsedir. Bu ise kuvvet sahibine bir yandan aşiret reisliği geleneğinden, bir yandan da fanatizm zihniyetinin kalıntısından gelmektedir. Sosyal sınıfların ve mesleklerin bilinci artarak bu ziynetle savaştıkça ondan kurtulmak mümkün olacaktır.
📖 Sayfa 509 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Bir kavim dirilerinden ziyade ölüleri tarafından idare olunur. Biz onların kusurlarının yükünü çekeriz, faziletlerinin ödüllerini alırız.
📖 Sayfa 365 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Bir millet kendini savunmak için yapacağı cihada yardım etmez de, yine namaz ve orucuna devam ederse, o millet Allahça makbul değildir. O zaman Allah bir yeni millet (kavm'i cedit) göndererek ona bu üstün değeri verir: İşte bu millet, Balkan savaşı'nda halkın imdadına koşan Türk milletidir.
📖 Sayfa 290 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Vatan ne Türkiye 'dir Türklere ne Türkistan
📖 Sayfa 473 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Vatan büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan.
Ziya Gökalp
Geri kalmamızın başlıca sebebi, azim ve sebat eksikliğidir.
📖 Sayfa 253 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
İslam teknik bakımdan Batı'ya muhtaçtır, fakat inancı, ahlakı, ruhu kendisinin olmak şartıyla! Doğu'yu yenen Batı, yalnızca teknik üstünlüğü olan Batı'dır. Aynı silahlarla ona karşı mücadele etmeli, fakat manevi bakımdan çöküntü halinde olan Batı'dan hiçbir şey almamalıdır.
📖 Sayfa 282 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
"onun tarafından ileri sürülen erkek-kadın eşitliği İslam kanununa uygundur." ...
📖 Sayfa 400 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
"miras paylarının eşit olmamasından, erkeklerin kadınlara üstün olduğu sonucunu çıkarmamalıdır. Böyle bir sonuç İslam'ın ruhuna aykırıdır."
İyi düşünmek, hayat pahasına ve zihni yorarak elde edilen bir iştir.
📖 Sayfa 380 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Bir millet layık olduğu devlet tarafından yönetilir.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Tekniği Batı'dan alalım, fakat ahlakımızda, hukukumuzda Şarklı kalalım diyemeyiz.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Bir memlekette içki nefsi öldürecek derecede yaygınsa, dalkavukluk zarafetten, yalancılık işgüzarlıktan sayılmakta ise o memlekette rahatlık da ister istemez bozulmuş olur.
📖 Sayfa 131 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Aşağısını düzeltmek için önce yukarıyı yapmak gerekiyor.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Şairdeki içgüdünün yerine akıl geçemez, çünkü bilmek, icat etmek ve yaratmak demek değildir
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Türkiye'de "Aydınlanma" devri diye bir devir olduğunu söylemek güçtür.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Tanzimat, Karlofça Antlaşması'ndan beri Osmanlı Devleti'nin ardarda yenilişlerine bir son vermek için yaptığı teşebbüslerin sonucudur. Bu yenilişler Ortadoğu tipinde kurulmuş olan bu imparatorluğun yöneticilerinde, en sonra, Batı medeniyetinin üstünlüğü şuurunu uyandırmıştı. Ordunun ıslahı, Batı tekniğinin kabulü, teknikle doğrudan doğruya ilgili Batı ilminin öğretilmesi gibi reformlarla başlayan batılılaşma hareketi, daha sonra devletin yayınladığı bir «charte» ile genel bir sosyal-hukuki reform şeklini aldı.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Reformcular batılı ilimleri getirterek batı ilmini araştırma metodlarıyla birlikte memlekete yerleştirmeyi düşünürlerken önlerine hep şu iki engel çıkmaktaydı: 1) Modern araştırmayı hatta öğretimi, din için tehlikeli sayan fanatik-skolastik zihniyet 2) Modern araştırmanın derin köklerine kadar inmeye sabredemeyen ve her şeyden önce, gücünün ihtiyacına cevap vermek isteyen idareci (bürokratik) zihniyet.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Biz yürümeliyiz, çok geride kaldığımız için hızlı yürümeliyiz. Fakat çabuk yürüyeceğiz diye istim kazanlarını havaya uçurmamalıyız.
📖 Sayfa 56 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
"Biz vatanımızdan politika yapmaya çıkmadık ki icab-ı hale göre politika tutalım."
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Şöyle diyor: " Uygarlık sürekli bir yürüyüştür. Max Scheler' in dediği gibi her ulus, büyük uygarlık akışıyla birleşen, ona karışan yeni bir sudur..."
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
“İyi düşünmek, hayat pahasına ve zihni yorarak elde edilen bir iştir.’
📖 Sayfa 380 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
-Rıza Tevfik
Tabiat kanununa göre her sebep bir başkasının eseri, her eser bir başkasının sebebidir. Fakat dikkat edilirse sebepler ve eserler arasında ilk olan pek kolay keşfedilebilir. Bu hareket noktası belirince sebepler zinciri işlemeye başlar. Biz ise, her isteğimizin meydana gelmesini önce hükümetten, olmazsa Allah’tan bekliyoruz. Şüphe etmemeli ki hükümet halkın ne babası, ne hocası ne de vasisidir.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Tanzimat bir geçiş ve buhran devridir. Devlet, kendi yaptığı reformların tabii sonuçlarından ilk önce kendisi rahatsız olmuş ve bu sonuçları durduramamanın sıkıntısı içinde kendi kendisiyle çelişik bir duruma düşmüştür.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Fakat bugün bir düzensizlik hüküm sürmektedir. İnsanların birbirine düşman gibi yaşamaları, eşyayı türlü şekillerde anlamalarından ileri geliyor. Bunun önüne geçecek ve hakikati gösterecek ilimdir.
📖 Sayfa 207 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Turan Türklerin ideal vatanıdır. Türklerin oturduğu,Türkçenin konuşulduğu ülkelerin toplamıdır.
📖 Sayfa 473 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Yeryüzünde terakki eserleri orada birleşmiş, Parlemento’nun rolü, mahkemenin adaleti, okulların kuvveti, gemicilik ve ticaret, hayvanat bahçesi, laboratuvarlar, rasathane, kütüphane (British Museum), üniversite, parklar, halk bahçeleri, basımevleri, üstün fikirler; eşitlik, işbölümü, servet, buhar kuvveti, elektrik, endüstri, Thames Nehri’nde doklar, saraylar, disiplin.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
1839'da açıklanan "Tanzimat" modernleşmeyi daha kesin çizgileriyle tanımlamaya çalışırken, hala iki dünya görüşünün (modernleşme ile İslamcılık) ayrılıkları sürüp gidiyor ve aralarında kesin hesaplaşma yapılamıyordu.
📖 Sayfa 6 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Yeni Osmanlılara Avrupa'da «Jön Türk» denilmesi, bu hareketin görünüşte Türk hareketi olmasını sağlıyordu. Fakat sık sık tekrarladıkları «Osmanlı Ümmeti» sözü, gerçekten milliyet şuurunun uyanmış olmamasından ileri geliyordu. İstedikleri meşrutiyet idaresi, gerek milliyetçe gerek dince ayrı cinsten unsurları bir araya getiren Osmanlı siyasi birliğine ait bir idare olacaktı.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Devlet, eski kanunların ruhuyla bu yeni problemi çözemeyeceğini biliyordu. Öte yandan batı memleketlerine elçilikle giden devlet adamlarımız, orada uyanan yeni devlet anlayışının, hürriyet ve eşitlik fikirlerinin, insan haklarının da kaçınılmaz bir yol olduğunu anlamaktaydılar.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
1856’da ilk basımevi tüzüğü ve kitap sansürü başladı. Bu suretle Tanzimat’ın getirdiği yeni fikirlerin doğurabileceği anarşi tehlikesine karşı devlet dizginleri ele alıyordu. Fikirler önce devletin teşebbüsü ile geliyor, fakat yine devlet tarafından baskıya konuyordu.
📖 Sayfa 53 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
İnsanları mutlu kılan maddi ihtiyaçların doyuruluşu değil, ideallerin yükselişidir. İnsanı bahtsız kılan da idealsizliktir.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Her eser, sanatçının kişiliğinin bütününe bağlıdır. Sanatçı da içinde yaşadığı tabii, içtimai şartların bütününe bağlıdır. Edebiyat onca, cemiyetin ifadesidir. Bir cemiyeti anlamak için en iyi vasıta, edebiyatını tetkik etmektir.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Türk fikir hayatında ilk defa Ahmet Mithat'la Batı'nın felsefe problemleri üzerinde düşünülmeye başlanır.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Düşünce uygarlığın bilinci olduğu için, düşünce tarihi de uygarlık tarihinin özeti ve ruhu demekti. Bilim ve felsefe tarihleri düşünce tarihinin bir bölümü olmalıydı.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Düşünürler, günümüzün ideolojileri ve düşünceleri açısından incelenmemelidir.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Reformcular Batılı alimleri getirterek Batı ilmini araştırma metotlarıyla birlikte memlekete yerleştirmeyi düşünürken önlerine hep şu iki engel çıkmaktaydı: 1) Modern araştırmayı hatta öğretimi, din için tehlikeli sayan fanatik-skolastik zihniyet; 2) Modern araştırmanın derin köklerine kadar inmeyi sabredemeyen ve her şeyden önce, gücünün ihtiyacına cevap vermek isteyen idareci (bureaucratique) zihniyet.
📖 Sayfa 25 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Her fiilin sınırsız kökü arzudur; arzu ise sınır kabul etmez, fakat bu sonsuz arzu birçok tabii engellerle karşılaşır ve gerçekleşemez. Önce fiziki çevre, sonra kendi beden yapımız, en sonra sosyal çevre onu sınırlar. Psikoloji ve fizyoloji esaslarına göre biz mutlak olarak hür değiliz.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
16. yüzyıldan sonra onun (Batı'nın) gelişme hızına ayak uyduramayan başka kültürler için tek yol kalıyordu: Modernleşmek.
📖 Sayfa 5 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Düşünce hayatımızın aşamalarını tanımadan bugünkü durumumuzu öğrenemeyiz.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Tanzimat'ın hukuki eşitlik ilkesi, başlıca azınlıkların işine yaramıştı. O vakte kadar en zayıf seviyede olan zimmiler birdenbire memlekete sokulan yabancı sermaye ile birleşerek en kuvvetli seviyeye yükselmişler ve bu değişme eski Türk ticaret ve endüstrisinin devamlı olarak aleyhine gelişmişti.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
"19. yüzyılda her bakımdan yenilmiş bir Osmanlı Devleti vardı. Böyle bir devlet en sarsıntılı döneminde dünya uygarlığının düşünce ürünlerini geniş boyutları ile kavrayabilir miydi? Kafaların savaşlara ve devrimlerin sonuçlarına kuşku ile çevrildiği yıllarda Kant ve Hegel'deki sistemleri derinleştiren akademik çalışmalar beklenemezdi."
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Hilmi Ziya Ülken böyle söyleyerek, felsefe ve düşünce yaşamındaki geriliğimizin başlıca nedeni olarak toplumsal olayları göstermektedir.
Doğu ve Batı, eski ve yeni, alaturka alafranga karşı karşıya geldiği halde, kafalarda bu hakiki bir dram yaratamadı. Uzun bir süre, bu iki alem hiçbir senteze ulaşamadan, aynı kafanın içinde yanyana yaşadı ve Türk toplumunun en buhranlı problemi, bir senteze ulaşamayan bu ikici (dualiste) görüşün devamıdır.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
"Tekniği Batı’dan alalım, fakat ahlakımızda, hukukumuzda Şarklı kalalım diyemeyiz. Hatta tekniği, ilmi, milletlerarası bir fikir piyasasından alalım, fakat sanatımız, felsefemiz milli olsun hiç diyemeyiz. Böyle bir milletlerarası piyasa yoktur"
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
...özel teşebbüsle ilk gazete İngiliz tebaasından Çörçil’in (Churchili) çıkardığı Cerîded Havadis'iır. Takvîm-i Vekayi resmî gazete olduğu için ağır ve dar bir ufku vardı. Fakat bu özel gazetenin daha geniş çerçevesine ilim, ahlak ve edebiyat makaleleri girmeye başladı. 32’nci sayısındaki Vatan Sevgisi yazısı o devir için çok yeni bir konuydu. 63’üncü sayıdaki (yıl 1257/1841) Tiyatro yazısı. Yunan’da tiyatronun doğuşundan başlayarak trajedi, komedi vb. bütün çeşitlerini içine alan bir tetkik olduğu için okurların ufkunu birdenbire genişletiyordu.
📖 Sayfa 55 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Modernleşme kurumlarını hazırlamak için girişilen masrafları karşılamak üzere yabancı devletlerden alınan büyük borçlar da ayrıca memleketin ödeyemeceği ikinci bir yükü, "Düyun-u Umumiye"yi doğurmaktaydı.
📖 Sayfa 26 · Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi kimin eseridir?
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Hilmi Ziya Ülken tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2013'te yayımlanmıştır.
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi kaç sayfadır?
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, 750 sayfadır (İş Bankası Kültür Yayınları baskısı).
Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi'nin en ünlü sözü nedir?
“İnsanın elinde kendi şuurundan başka ölçü yoktur.”