CANLI

Zeki Velidi Togan'ın Tarih Üzerine 60 Düşündüren Sözler: Tarihte Usul

Tarihte Usul - Zeki Velidi Togan kitap alıntıları ve sözleri

Tarih alanında yazılmış önemli eserlerden biri olan Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan'ın kaleminden çıkmıştır. Kitap 350 sayfadır. Kitaptan derlenen sözler, okurların beğeni sırasına göre listelenmiştir.

Yazar:Zeki Velidi Togan
İlk Yayın:1981
Yayınevi:Enderun Kitabevi
Sayfa Sayısı:350
Dil:Türkçe
Okuma Süresi:9 sa. 55 dk.
Türler:Araştırma-İnceleme, Tarih

Tarihte Usul'dan En Beğenilen Alıntılar

...bence tarih gaye değil, ancak mensup olduğum muhiti onunla temaslarda bulunarak birlikte yaşıyan muhitleri öğremek için bir vasıtadır.

📖 Sayfa 118 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Zamanımızda mücadele halinde bulunan ideolojiler, beşeriyetin hayatını alt üst etmektedir. Bunlardan her birinin arkasında siyasi ve iktisadi menfaatler gizlenmektedir. Toplu olarak bakılırsa iktisadiyata ide karışıyor. ideler de iktisadi menfaatleri, ihtirasları gizleyen bir maske rolünü oynuyorlar. Tarihte müessir olan büyük amiller nedir? Bu sualin cevabını, bilhassa son iki cihan harbinden öğrenmek mümkündür.

📖 Sayfa 174 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Hadiselerin seyrinden, hatta madde ve eşyanın mazi ve halinden bahseden her yazı ve her hikaye tarihtir.

📖 Sayfa 2 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

...tekebbür (superbia) mücessem bir mahluk gibi telakki olunan Şeytan ile ittifak akdetmek sayılıyordu. Bu ise bir hükümdar için en büyük bir kabahatti.

📖 Sayfa 138 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarih ilminin ehemmiyeti tarife muhtaç değildir. Böyle şerif bir ilim üzerinde çalışırken gelişi güzel iş kılmak, geceleyin yaş ve kurusunu ayırmadan odun toplayan adam gibi yalan yanlış haberleri toplamak bu ilme yakışmaz. Doğruyu yalandan ayıran bir mizan, bir kıstas lazımdır. İşte ben mizan ve mi'yar işini görecek usulleri bu eserde tesbit edeceğim. Fıkıh, usulü fıkh, nahiv ve beyan için böyle usuller ve kaideler tesbit edilmiş ise tarih için de böyle kaide ve usul tesbit edilmelidir.

📖 Sayfa 198 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Fakat tarih yazmanın asıl müşkül ciheti vak'aların izah ve tahlilidir. Tarihi bu tarzda yazabilmek eski zamanlarda çok müşkildi; zamanımızda ise bu nevi mesaiyi kolaylaştıran birçok vesait vardır.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

"Tarih'' kelimesi İbranicede "ay" manasına gelen "yarex" kelimesinden gelmedir.

📖 Sayfa 2 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Akil ve mütekamil bir insan ancak ebedi kıymetlerden ve maneviyattan haz duyar, gabiler ise şehvetlerinin ve hislerinin esiridir. Medeniyet işte insanın bu gibi zayıflara karşı kendini koruması, iradesini tahdid etmesi ile kaimdir.

📖 Sayfa 182 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Garb, siyasî hürriyet idesini tanır. Çin ve Hindistan bu siyasi mânadaki hürriyeti bilmezler. Yunanistan'da doğmuş olan bu hürriyet, muvakkat bir zaman için olsa dahi, dünyanın başka hiç bir yerinde meydana gelmemiştir.

📖 Sayfa 13 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

El-Birunî diyor, ki "Tarihte de hakikati meydana çıkarmanın yolu akılla istidlal (al-istidlal bi 'l-ma'qulat) ve görüp his­sedilen şeylerle mukayesedir. Fakat tarihin ilk devirlerine ait malumat çok vakit milletlerin dini rivayetlerinden başka bir şeye dayanmayınca iş çatallaşıyor. Bu gibi karışık hallerde rivayetleri ve fikirleri mukaye­se etmek, ve bu işte gözleri hakikati görmekten men eden ihtiyatlar­dan, ta'assup, şovenlik, hisse kapılmak, egoizm gibi köreltici şeylerden kendini temizlemek (korumak) ilk şarttır.

📖 Sayfa 183 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

10. asırda Türkler arasına seyahat eden lbn Fadlan'ın seyahatnamesi daha 1924 senesine kadar tamamiyle sahte, belki Savsan isminde bir arap elçisinin yazmasından alınarak sonradan uydurulmuş addolunuyordu. Bunu bilhassa Rus arkeologlarından Spizyn ve Almanlardan Marquart kat'iyetle iddia etmişlerdi. Halbuki eserin Meşhed'de bulunan asıl nüshasının neşredilmesiyle bu iddiaların tamamiyle yanlış olduğu tahakkuk etti.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Dikkat ırkî hususiyet değil, i'tiyad ve terbiye neticesidir ; fakat dikkatsizliğe alışmış olan kavimlerde taammümü (yayılması) za­man ve ihtimam (özen) ister; İslam milletleri aldırış etmezler, dikkat ve iti­nanın ehemmiyeti hususunu takdirde geç kalır ve bunu yani nesillere hususi terbiye ile aşılamak çaresine girişmezlerse, bilhassa teknik ilimler sahasında, daima Garbın gerisinde kalacaklardır.

📖 Sayfa 23 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

ilmi hayatla içtihad kaynağı tenkiddir ve ancak beynelmilel sahada insanların müşahedesine arzedilen mesainin millet­ler hayatında kıymeti vardır.

📖 Sayfa 28 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

İnsan kendi tarihini artık, eskiden olduğu gibi tarihçilerin yazdıkları kroniklerden öğrenmekle iktifa etmeyip, bilakis menbalık işini görecek olan her şeyi bir araya toplamak ve tarihi o esastan öğrenerek ihata eylemek yoluna girmiş ve dolayısile Kaynaklar Bilgisi husule gelmiştir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Keza zamanın irfan seviyesini, fikir ve dinlerini, dünyaya bakışlarını bilmek lazımdır.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

İlk meşrutiyet hareketleri ile bağlı olarak tarih tenkidi fikirlerinin yayılması Ahmet Vefik Paşa'nın 17 Şubat 1863 Darülfunun açıldığı vakit tarih felsefesine dair verdiği 44 sayfa olarak aynı sene Hikmet-i tarih ismiyle neşrolunan dersinde ve Sultan Hamidin katibi Gelenbevizade Ahmet Tevfik Beyin bu sultan namına tarihte usul mevzuu üzerine Hamidet-ü'l-usul namiyle 1878 de yayınladığı 43 sayfalık küçük bir risalesinde kendisini gösterdi.

📖 Sayfa 199 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Bununla beraber tarih metodu, ilim ve fikir hayatındaki terakkilerin, insanlarda görüş ufkunun genişlemesinin bir mikyası olarak inkişaf etmiştir. Tarih metodunun tatbiki insaniyetin ve ayrı milletlerin fikri inkişaflarında kazandığı ehemmiyet itibarile mikroskob, teleskop ve röntgenin tatbikiyle kıyas kabul etmeyecek derecede büyük olmuştur.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

İlim olmak ve bilhassa insaniyete kendisinin mazisini öğreten bir ilim olmak itibariyle tarihin faidesi aşikardır. Bir insan kendi hayatının sonlarına doğru nasıl bir kıymet teşkil ediyorsa tekmil beşeriyetin tarihinden elde edilmiş tecrübelerden istifade eden insaniyet de böyledir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarihi asla öğrenmeyip onu ihmal etmek ise cehalet ve hamakatin en bariz tecellisi demek olur.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Fakat tarih yazmanın asıl müşkül ciheti vak'aların izah ve tahlilidir.

📖 Sayfa 36 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Menba'ların (kaynakların) dili yalnız kelime itibarıyla değil ifade keyfiyetinin tarihi
itibarıyla da tetkik edilmek icap ediyor. Kavimlerin dilleri ve kabilelerin şiveleri, idiomlar (deyimler), bugün bir şey ifade ediyorsa, bu vesikanın yazıldığı devirde başka mana ifade etmiş olabilir. Bu hususta bize filoloji, yardım eder. Demek tarihçi olan zat aynı zamanda biraz filolog olmalı, yahut lüzumunda filologların yardımına müracaat etmesini bilmelidir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Bu telakki (idealist tarih felsefesi) ma­teryalizmin tam zıddıdır. Bu cihetten marksist tarih felsefesinin en çok mücadele ettiği felsefe de bu idealist tarih telakkisi olmuştur. Zamanımızda da (1940'lar ve 1950'ler) meteryalizm Rusya'nın ve idealizm de Almanya'nın devletçe benimsemiş oldukları felsefe olmuştur.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarihin ancak vakanüvislerden ve diğer yazılı vesikalardan tam olarak öğrenileceğini zannederek bütün himmeti o tarafa hasretmek büyük bir dalalettir.

📖 Sayfa 139 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Fikrimce hakikat şudur ki, tarihi hadiseleri sırf ruhi amillerle izah etmek yanlıştır; bunların ve milletlerin ruhi karakterlerinin iktisadi ve tabii amiller kadar müessir olduklarını inkar etmek veya onları tali şeyler saymakta bir tarafgirlik ve mahdudiyet eseridir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Filhakika tarihçi kendisini namuslu bir hakim telakki etmekte sebat gösterirse ve karşısına çıkan davacıların ve maznunların bir müslüman, bir hıristiyan, bir katolik yahut protestan, bir sünni yahut Şi'i, bir idealist felsefeci, bir materyalist ve saire gibi ve din fikir cereyanlarına mensup şahıslar olacağını göz önünde bulundurmak icabettiğini müdrik ise, onda sempati ve ruhi temayülleri epeyce dizginlemiş olur. Avrupa için olduğu gibi Şark için de bu kaide kabili taibiktir.

📖 Sayfa 147 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Herhalde tarih, ilim olmakla beraber, kendisiyle meşgul olan zevatın temayüllerine pek fazla maruz kalabilen bir ilimdir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Terkibin bahislerinden biri de intikad eleğinden geçirilmek suretiyle elde edilen malumatı ve materyeli zaman ve mekan ve mevzulara göre tanzim etmekdir. Yani tarihi menbalardan istihraç edebildiğimiz vukuatı zuhurlarının zaman (devir, asır ve senelerini) ve mekanını (memleket, ülke ve kıtaları) tesbit ederek ona göre tanzim etmek tarihinin esas işidir.

📖 Sayfa 150 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

tarih ve lisaniyat ilimleri ancak müsbet ilimlerle birlikte ve muhtelif ilim mensuplarının yardımiyle işlendikleri zaman layık oldukları kiymeti kazanırlar

📖 Sayfa 30 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

18. ve 19. asır Avrupasında, tarih yazısında tarafgirlikten kurtulmak büyük bir mesele olmuştur. Milliyet, din ve mezhep taassubu bağlılıkları ile beraber bir tarihçi için ne derece bitaraf olmak mümkün olduğu tesbit edilmiş, fakat bunun tatbiki kolay olmamıştır.

📖 Sayfa 147 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Cahil cemiyetlerce tarih hiçtir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Yunanlı­lardan Thukydides ile Polybios tarihte felsefi bir yol tespit eden ilk alimlerdir.

📖 Sayfa 175 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

...tariflere göre Garb, eski Yunandan gelen devamlı araştırma, akide ve menfaatler çarpmasını kendisi için fikir hayatının kaynağı yapan, kaderden çok kendine ve akla güvenerek tabiatı insana tabi kılma isteğini hakim kılan bir akti­vite âlemidir ; Şark ise huzur ve feragetten haz duyan murakabeci, esrarlı, son derece dindar, şuursuz, yaşanılan hayata geçici nazarıyla bakan ve halihazıra ancak, mazi ile ilgili olduğu ölçüde kıymet vere­bilen, kadere inanmış, tabiatı kendi haline bırakmış, pasif bir âlem­dir.

📖 Sayfa 12 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarih ilminin inkişafı ile muvazi olarak onun metod cihetleri de işlenmiştir. Fakat tarih ilmindeki bilgilerin is­tihsal (üretim) vasıta ve yollarının kıymeti, mesela fizyolojideki mikroskobun kıymeti gibi göze çarpacak mahiyette değildir. Bununla beraber tarih metodu, ilim ve fikir hayatındaki terakkilerin, insanlarda görüş ufku­nun genişlemesinin bir mikyası (ölçeği) olarak inkişaf etmiştir.

📖 Sayfa 58 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Zamanımızda elde edilen bu muvaffakiyetler ihmal edilmeğe gelmez. Cihanın bir köşesinde zuhur eden ve fikir hayatında çığır açan büyük şahsiyetler dünyanın diğer kısımlarında akisler uyandırır, yahut aynı fikirler ve cereyanlar onun tesirinden başka müvazi olarak zuhur eder.

📖 Sayfa 199 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Mesela İstanbul'un Türkler tarafından fethi hadisesini biz <milli gayeler> namına fazla güzelleştirebileceğimiz gibi, bir hristiyan Rum da bunu kendi <dini ve milli fikirleri> bakımından mütalaa ederek son derece kötü ve menfur bir iş olarak gösterebilir. Yani bu gibi yollarla hadiselerin kıymetini takdirde alınacak tarafgirliklerle tarihe her nevi yanlışlıklar sokulabilir ve hadiselerin izahında uydurma ve yalan şeyler dahi yer tutabilir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Biz her ayrı hadisenin kıymetini diğer hadisenin veyahut birçok hadiseler sırasının cereyanında, ve bu hadiseler cereyanının neticelenmesine iştirak etmiş olması itibariyle takdir edebiliriz. Yani hadiselerin kıymeti bunların ayrı ayrı vakitlerde "rabıtalarla bağlanan ahenktar bir yığın" teşkil eylemelerine göre takdir edilir.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Ortaçağın sonundan itibaren modern akılcılık Şarka nazaran büsbütün ayrı veçhe kazanıyor. Tenkidi usulden mülhem ilmi araştırma, külde daimi bir noksanlık arzederken, cüzde nihai neticeleri istihdaf ve böylece sonsuz bir yolu takib ediyor.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarih beşeriyetin bir tercümeihali ve ruhiyatı gibidir.

📖 Sayfa 135 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Şarklılarda ilim işi bir sır, başkalarına müracat edip yardım istemek te kendi cehaletini ifşa etmek gibi telakki edildiğinden bizde herkes kendi başına çalışıp hemen bir keşif yapmak iddiasına düşer.

📖 Sayfa 163 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Kendi milletini seven bir Türk müverrihinin Safevi tarihini, yahut Türk-Rus münasebatı tarihini tarafsızca öğrenmesi, ilim namına, kendi milli fikirlerine karşı fedakarlık etmesi demektir. Elbette onun kalbinde yinede kendi ecdadının vatan ve onun müdafaası hakkındaki fikir ve işlerine sempatisi kalacaktır; fakat bir hakim adalet namına hareket ettiği gibi, bir müverrih de hakikat namına kendisini zaptedecek ve Osmanlı tarafından haksızlık varsa ve vesikalar onu vazihan gösteriyorsa, onları açıkca ortaya koymaktan çekinmiyecektir.

📖 Sayfa 148 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

İnsanlığın hayatında ihatası müşkil meselelerin biri de tarihte gelip geçen insanların, milletlerin ve şahısların ruhiyatını onların hissiyatını ve fikirlerini, dilek ve isteklerini, onların muhitini anlayabilmektir. Yalnız tarihte olup geçmiş zamanlar için değil muasır insanların, milletlerin ve hatta şahısların ruhiyatını, hissiyatını bile kendi ruhiyatımız ve sezişlerimize göre anlamak, idrak ve ihata etmek müşküldür.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Rivayetçi tarih, vakayii felsefi veya diğer bir bakımdan tetkikle ve sistemleştirmekle uğraşmıyan, doğrudan doğruya rivayet yahut hikaye eden eserlerden ibarettir.

📖 Sayfa 3 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Eski bir kaynağın kıymetini biçerken onu ancak zamanımızdeki görüşler esasında da değil, keza zamanımızda bir kaynağın nasıl yazıldığı hususuna göre değil, o müellifin zamanına kadar giderek o zamanın medeni seviyesi i'tiyad ve ihtiyaçları gözönünde tutmak ve ona göre hüküm vermek icabeder.

📖 Sayfa 130 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Menba'ların dili yalnız kelime itibarile değil ifade keyfiyetinin tarihi itibarile de tetkik edilmek icabediyor.

📖 Sayfa 134 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

İnsan tab'en anarşıya mütemail ise de, tabiata hakim olmak ve kendi hayatını korumak zarureti yüzünden içtimai ve iktisadi kanunlar vazederek kendisini bunların çerçevesine sokmak ve bu kanunlara tabi kalarak seadetinin temini için uğraşmak mecburiyetinde kalmıştır.

📖 Sayfa 178 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Uzun zaman iktidarda bulunmak ferdlerde, asırlarca süren hakimiyette cemiyetlerde kendilerine "keramet" atfet­melerine sebep oluyor.

📖 Sayfa 20 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Periyodik ilmî neşriyata mâlik olmayan üniversiteler hakiki ilim müessesesi olamazlar.
(Periyodik bilimsel yayınlara sahip olmayan üniversiteler, gerçek anlamda bir bilim kurumu olarak kabul edilemezler.)

📖 Sayfa 289 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

El-Biruni diyor, ki "Tarihte de hakikati meydana çıkarmanın yolu akılla istidlal (al-istidlal bi 'l-macqulat) ve görüp hissedilen şeylerle mukayesedir.

📖 Sayfa 153 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

İbn Haldun'a göre Temür devri beşer tarihinin inkişafının en yüksek noktasıdır. Dünya yaradılalıdanberi böyle bir devlet kurulmamıştır. Babil ve İran hükümdarları, ve lskender bu büyük Türk cihangirine nisbetle gölgede kalır. Zira devlet, 'aşabiye ruhu üzerine kurulur ve onun ehemmiyeti de bu milli 'aşabiyetin kuvveti nisbetinde olur.

📖 Sayfa 195 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarih intikadının tatbiki tarih ilmini temelinden değiştirmiştir. Çünkü bu intikad usullerinin keşfinden sonra eski tarihcilerin şahadetleri karşısında herkesin şu sualleri sorması adet olmuştur: Acaba bu tarihci bu malumatı nereden almıştır? Eğer bu malumat orijinal bir malumat ise bahis mevzuu olan hadiseyi aydınlatmak için kıymeti haiz midir?

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Beşer tarihinde iktisadi amillerle izah olunamıyan pek çok hadiseler, umumi insaniyetin tabii ve medeni amillere müvazi tesir eden iç müessir kuvvetleri'nin tesiriyle izah ediliyor. Burada, bu meselenin teferruatına girerek, onu misallerle anlatmak yersiz olacaktır; fakat kesin nazariyelerin ve sivrilmiş felsefi sistemlerinin hiçbirisinin tesirinde kalmayıp hadisat karşısında bitaraf kalmak isteyen tarihçiler için kabule şayan olan geniş ve ihatalı tarih telakkisi budur. Bu fikir tarih metodolojisi mutahassıslarının en büyüklerinin benimsediği bir fikirdir.

📖 Sayfa 173 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Türk tarihinde de bir şehrin, yahut bir uruğun tarihi bir muhitin tarihi olarak öğrenilmelidir. Biz bu muhitin ruhiyatını ve o ruhiyatın neler yarattığını öğrenmeliyiz. Yalnız iyi fikirleri değil, fikirlerin ve içtimai zuhuratın fena taraflarını da öğrenmeliyiz. Alimler mi var, medrese talebeleri mi, esnaf cemiyetleri mi var, meyhaneler mi, külhan beyler mi hırsızlar mı, bunlarla mücadele eden polis teşkilatını hepsini öğrenmeli ve bunların
heyeti mecmuasının bir camia hayatını, onun münderecatını nasıl teşkil ettiği, bu muhitlerin ne gibi hadiseler ve kahramanlar doğurduğu incelenmelidir.

📖 Sayfa 139 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarihteki içtimai ve iktisadi hadiseleri tetkik ederken yine mukayese usu­lüne müracaat etmek zaruridir. Buna müracaat etmeden dünya feoda­lizm tarihi hususunda genelleştirmeler yapanlar daima yanılmışlardır. Çünkü birçok müşabehetler (benzerlikler) tesadüfidir. Tarihçinin umumi kaideler çı­karmakta muvaffak olmak için evvela teferruat üzerinde dikkatle ça­lışmış olması şarttır. Ciddi tahlile dayanmayan genelleştirmeler daima esassızdır.

📖 Sayfa 149 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

İktisat sistemlerinden haberi olmayan tarihçi tarihi hadiseleri çevresinde döndüren mihveri, hadi­selerde müessir olan asıl ve hakiki amilleri takdirden aciz kalır. İçtimaiyattan haberi olmayan tarihçi de hayatını öğrenmekle meşgul olduğu cemiyetlerin, bünye ve tiplerini ve arızalarını anlayamaz ve anlatamaz.

📖 Sayfa 53 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

tarih, ayrı hadiseler arasındaki münasebetlerin tayininde ve senteze indiyat (kişisel görüş) karış­ması ile ilimlikten çıkıp edebiyata dönebilir.

📖 Sayfa 45 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

"Tarih'' kelimesi İbranicede "ay" manasına gelen "yarex" ke­limesinden gelmedir. Nasıl, ki yunancadan latinceye geçen "historia" kelimesi de Araplara astürâ (ve cemi ile asâtir, Kur'an'da asâtir al-avvalîn) şeklinde geçmiştir.

📖 Sayfa 32 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

El-Biruni'ye göre tarihi hadiseler muhtelif dinlere mensup eşhasın bakışlarının fevkine çıkabilen muhakeme usulüyle yapılabilir; Ona göre, ''Muhtelif ilimler insanın hayati ihtiyaçlarından doğmuştur. İnsanın iktisadi hayatı (tabii muamele usulünden sonra vaz'i muamele) usulünü doğurmuştur. İktisadi meseler riyazi ve tabii ilimlere dayanır. İnsanların diğer ihtiyaçları tıp, musiki, mantık, lisaniyat ilimlerini, şiir ve edebiyatı vücuda getirmiştir. Umumiyetle ilimler yekdiğerine sıkı bir şekilde merbuttur ve bu ilimler karşısında muhtelif milletlerin vaziyeti de aynıdır.

📖 Sayfa 177 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Viyana Ulum Akedemisinin riyaziyatçı olan katibinin, Rusya'dan gelen eserlerin ancak fenne ait olanlarını tanzim edip tarihe ait olanlarını sadece tavan arasında istif ettirdiğini görünce sebebini sormuştum, o da cevabında "tarih ve filoloji ilim değil ki" dedi. Sonra anlaşıldı ki bu zat bütün ilim meselelerine ancak kendi ihtisas zaviyesinden bakabiliyormuş.

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Tarihi tabiinin gayesi nasıl arzın ve onu teşkil eden her şeyin maddi hayatını öğrenmek ise, beşeri tarihin gayesi de, beşeriyetin maddi ve manevi hayatını öğrenmektir. Kendi hayatımızı ve bugünkü vaziyeti muhakemede bile fikirler muhteliftir. O halde tarih için de öyle olmak icap eder.

📖 Sayfa 135 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Onca insan tab'an anarşıya fesada ve pisliğe mütemayildir; o kendi kendini sıkıya almak, fedakarlık, mürüvvet, iç ve dış temizliği, müşküllere şuurla katlanmak suretile saadete ermektedir. Eyi ahlakın başında mürüvvet ve fütüvvet (yiğitlik) gelmektedir. İnsan kendisi için beğenmediği birşeyi başkaları için de beğenmemelidir.

📖 Sayfa 182 · Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan

Sıkça Sorulan Sorular

Tarihte Usul kimin eseridir?

Tarihte Usul, Zeki Velidi Togan tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1981'de yayımlanmıştır.

Tarihte Usul kaç sayfadır?

Tarihte Usul, 350 sayfadır (Enderun Kitabevi baskısı).

Tarihte Usul'un en ünlü sözü nedir?

“...bence tarih gaye değil, ancak mensup olduğum muhiti onunla temaslarda bulunarak birlikte yaşıyan muhitleri öğremek için bir vasıtadır.”

Bu sayfadaki alıntılar okur paylaşımlarından derlenmiştir. Kaynak eser: Tarihte Usul — Zeki Velidi Togan. Eserin tamamı için kitabı edinmenizi öneririz.
Bu yazıyı paylaş Link kopyalandı ✓
“

وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ

“Şüphesiz sen pek büyük bir ahlâk üzeresin.”

Kalem Sûresi, 68/4