Kol ve Bacak Uyuşmasına Ne İyi Gelir? ve cilt: nedenleri, belirtileri ve bitkisel tedavi yolları. Doğal reçeteler, hazırlama yöntemleri ve dikkat edilmesi.
Kol ve Bacak Uyuşmasına Ne İyi Gelir?
- Ani başlayan tek taraflı kol veya bacak uyuşması
- Yüzde eğrilik, konuşma güçlüğü veya görme bozukluğuyla birlikte uyuşma
- Ani baş ağrısı ve bilinç değişimiyle eşlik eden uyuşma
- Kademeli ilerleyen bacak güçsüzlüğü
- İdrar veya dışkı tutamama ile birlikte uyuşma
Yukarıdaki belirtiler inme (felç) işareti olabilir; vakit kaybetmeden 112'yi arayınız.
İçindekiler
- Felç ve Uyuşma için Âbzen (Oturma Banyosu)
- Eşek Yoncası Yağı
- Kötürüm için Koyun Derisi Uygulaması
- Çörek Otu Yağı ile Ovma
- Kıst Otu Yağı
- Şişlik ve Uyuşmaya Karşı Karışık Yağ
- Eşek Hıyarı Kökü Uygulaması
- Öne Çıkan Bitkiler
- Formüllerin Karşılaştırması
- Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Mit ve Gerçekler
- Sık Sorulan Sorular
1. Felç, Uyuşma ve Kas Gevşemesi için Âbzen (Oturma Banyosu)
Felç olmuş veya uyuşması ve kas gevşemesi olan bireyler için hazırlanan son âbzen merhemi formülü, kaynakta özellikle vurgulanmaktadır.
🌿 Âbzen No. 9 (Felç ve Uyuşma)
Bileşenler: Eşit miktarlarda defne yaprağı, mercanköşk yaprağı, üzerlik otu, papatya, hatmi, koçboynuzu çiçeği, ağaç kavunu yaprağı, sedef otu, yonca, sarı yavşan otu, civanperçemi ve hayıt otu. Bunlardan alınan miktarın yarısı kadar da kunduz testisi.
Hazırlama: Tüm maddeler yarısı buharlaşıncaya kadar bol su ile kaynatılır. Kalan suyun yarısı kadar yağ katılır ve hasta bu karışımın içine oturtulur.
2. Eşek Yoncası Yağı (Felç ve Kötürüm)
İçilirse veya sürülerek ovalanırsa felç ve kötürüm rahatsızlığına iyi geldiği belirtilen bu yağ hem iç hem dış kullanım yoluyla aktarılmaktadır.
🌿 Eşek Yoncası Yağı
Bileşenler: Yemeğe tat ve koku veren baharat katılmış eşek yoncası suyu, aynı miktarda şarap ve aynı miktarda yağ.
Hazırlama: Suyu gidinceye ve geride yağ kalıncaya kadar hepsi birlikte pişirilir. Kaldırılarak ihtiyaç halinde üç dirhem kullanılır.
Kullanım: İçten veya dıştan ovma yoluyla uygulanır.
3. Kötürüm için Koyun Derisi Uygulaması
Klasik tıpta denenerek aktarılan bu yöntem, kötürüm hastalığına özgü sıradışı bir dış uygulama olarak kayıtlıdır.
🌿 Koyun Derisi Uygulaması
Uygulama: Yüzülmüş bir koyun derisi yüzüldüğü anda alınır, taze sağılmış inek sütüne bulanır ve kötürümün üzerine bırakılır.
Açıklama: Özellikle bu deriyi kuru bir banyoda (hamam) kullanarak terleyinceye kadar sabredilmesi ya da ısıtılmış bir fırında veya çukurda uygulanması durumunda kötürüm hastalığına faydalı olacağı belirtilmektedir.
4. Çörek Otu Yağı ile Felç ve Uyuşmaya Uygulama
Felce ve şiddetli kas kasılmasına karşı etkin olduğu aktarılan çörek otu yağı, boyun ve sırt omurlarına ovularak uygulanır; bu uygulama kol ve bacak uyuşmalarında da belirtilmektedir.
🌿 Çörek Otu Yağı
Bileşenler: Yirmi dirhem çörek otu, otuz dirhem yabani badem içi, kenevir yağı (yeterli miktarda).
Hazırlama: Yumuşak bir şekilde dövülür ve kenevir yağı ile karıştırılır.
Uygulama: Boyun ve sırt omurları bu yağla ovulur. Önce mercanköşk, marsama bitkisi, sarı yavşan, ağaç kavunu yaprağı, nanahan tohumu, yabani İran kekiği, bahçe nanesi, kekik, gazel otu ve yavşan/ayvadana otunun kaynatılmış suyuna batırılmış bir yakı yapıştırılır; sonra yağ avuç içiyle ovulur.
5. Kıst Otu Yağı (Sinir Güçlendirici)
Felce, yüz fercine (yüz kaslarının düşmesi) ve organlardaki sarkmaya iyi geldiği; sinirleri güçlendirdiği belirtilen kıst otu yağı da kayıtlarda yer almaktadır.
🌿 Kıst Otu Yağı
Bileşenler: On dirhem kıst otu, üç dirhem karabiber, aynı miktarda sütleğen, dört dirhem akırıkarha kökü, iki dirhem kunduz testisi.
Hazırlama: Tüm maddeler ufalanır ve yarım menn fesleğen şurubu içinde bir gün bir gece ıslatılır. Suyun yarısı gidinceye kadar kaynatılır; suya bastırılarak sıkılır. Şerbete yarısı kadar şebboy yağı veya benzeri bir yağ eklenerek şerbet yok olup geride yağ kalıncaya kadar kısık ateşte kaynatılır. Sonra yağa sütleğen eklenir. Yağın her on dirhemi için iki dirhem toz sütleğen katılır. Kısık ateşte bir taşım kaynatılır ve kaldırılır.
6. Şişlik ve Uyuşmaya Karşı Karışık Yağ
Koyu ve olgunlaşmamış gaz birikmesi nedeniyle oluşan şişlikler ve uyuşmaya karşı kullanılmak üzere bir karışık yağ formülü aktarılmaktadır.
🌿 Karışık Yağ
Bileşenler: Eşit ölçülerde kabak yağı, badem yağı, menekşe yağı ve nilüfer yağı.
Hazırlama: Geniş ağızlı bir çömlek içerisinde iyice çırpılır ve uyuşan bölge bu çömleğin içerisine daldırılır.
7. Eşek Hıyarı Kökü Uygulaması
Uyuşma ve sertliğe karşı eşek hıyarı kökü ve sarı yavşan ile hazırlanan bir formül de kayıtlıdır.
🌿 Eşek Hıyarı Kökü
Bileşenler: İkişer dirhem eşek hıyarı kökü ve sarı yavşan otu.
Hazırlama: Su ve zeytinyağı ile olgunlaşıncaya kadar pişirilir. Durulanmış su ile ağrılı bölge ovalanır, tortular da dövülerek hastalık bölgesine uygulanır.
8. Öne Çıkan Bitkiler
🌿 Defne Yaprağı
Latince adı: Laurus nobilis
Kullanılan kısım: Yaprak
Geleneksel kullanım: Felç, uyuşma ve kas gevşemesi için hazırlanan âbzen formülünde temel bileşen. Isıtıcı ve sinir güçlendirici etkisi belirtilmektedir.
Uyarı: Hamilelikte aşırı kullanımdan kaçınılmalıdır.
🌿 Mercanköşk
Latince adı: Origanum majorana
Kullanılan kısım: Yaprak
Geleneksel kullanım: Hem âbzen formülünde hem de çörek otu yağı öncesi ön hazırlık karışımında yer alır. Sinir ve kas sistemi üzerindeki ısıtıcı etkisiyle bilinir.
🌿 Üzerlik Otu (Harmel)
Latince adı: Peganum harmala
Kullanılan kısım: Yaprak ve tohum
Geleneksel kullanım: Felç ve uyuşma için hazırlanan âbzen formülünde eşit miktarda yer alır. Sinir sistemi üzerinde etkin bir bileşen olarak aktarılmaktadır.
Uyarı: İç kullanımı kesinlikle hekime danışılmadan yapılmamalıdır; yüksek dozda toksiktir.
🌿 Kıst Otu
Latince adı: Saussurea costus
Kullanılan kısım: Kök
Geleneksel kullanım: Felç, yüz fercine ve organlardaki sarkmaya karşı kullanılır; sinirleri güçlendirici etkisiyle kayıtlıdır. Akırıkarha ve kunduz testisiyle birlikte formüle edilir.
Uyarı: Hamilelikte kullanımından kaçınılmalıdır.
🌿 Çörek Otu
Latince adı: Nigella sativa
Kullanılan kısım: Tohum
Geleneksel kullanım: Felç ve kas kasılmasına karşı boyun ve sırt omurlarına yağ formuyla ovulur.
Uyarı: Hamilelikte aşırı kullanımdan kaçınılmalıdır.
🌿 Hayıt Otu (Bencengüşt)
Latince adı: Vitex agnus-castus
Kullanılan kısım: Yaprak
Geleneksel kullanım: Felç ve uyuşma âbzen formülünde eşit miktarda yer alır.
Uyarı: Hormona duyarlı bireylerde ve hamilelikte dikkatli kullanılmalıdır.
9. Formüllerin Karşılaştırması
| Yöntem | Temel Bileşenler | Uygulama |
|---|---|---|
| Âbzen (oturma banyosu) | Defne, mercanköşk, üzerlik, papatya, kunduz testisi | Dıştan / banyo |
| Eşek yoncası yağı | Eşek yoncası, baharat, şarap, yağ | İçten + dıştan / ovma |
| Koyun derisi uygulaması | Taze koyun derisi, inek sütü | Dıştan / örtme |
| Çörek otu yağı | Çörek otu, yabani badem, kenevir yağı | Dıştan / ovma |
| Kıst otu yağı | Kıst otu, biber, sütleğen, akırıkarha | Dıştan / yağlama |
| Karışık yağ | Kabak, badem, menekşe, nilüfer yağı | Dıştan / daldırma |
| Eşek hıyarı kökü | Eşek hıyarı, sarı yavşan, zeytinyağı | Dıştan / ovma |
10. Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Ani başlayan uyuşma inme (felç) belirtisi olabilir; 112 aranmalıdır.
- Üzerlik otu yüksek dozda toksiktir; iç kullanımı kesinlikle hekim gözetiminde olmalıdır.
- Koyun derisi uygulaması hijyen açısından dikkatli değerlendirilmelidir.
- Hamile bireyler defne, üzerlik ve çörek otu içeren formülleri doktora danışmadan kullanmamalıdır.
- Bu formüller tarihi ve tamamlayıcı niteliktedir; mevcut nörolojik tedavinin yerine geçemez.
11. Mit ve Gerçekler
Mit: "Uyuşma sadece oturmaktan ya da uyumaktan kaynaklanır, geçer."
Gerçek: Klasik tıp uyuşmayı sinir zayıflığı ve rutubet kaynaklı ciddi bir durum olarak görmüş; kapsamlı oturma banyosu ve yağ formülleri geliştirmiştir.
Mit: "Felç için bitkisel yöntemler işe yaramaz."
Gerçek: Klasik tıp, felç sonrası rehabilitasyona destek amacıyla özelleşmiş âbzen ve yağ formülleri aktarmıştır.
Mit: "Kötürüm kesinlikle iyileşmez."
Gerçek: Klasik tıp metinlerinde kötürüme karşı hem denenmiş bir koyun derisi yöntemi hem de eşek yoncası yağı gibi çeşitli formüller aktarılmıştır.
12. Sık Sorulan Sorular
Defne yaprağı, mercanköşk, üzerlik otu, papatya, kıst otu, çörek otu, hayıt otu ve sarı yavşan uyuşma formüllerinde en sık geçen bitkilerdir.
Defne, mercanköşk, üzerlik, papatya ve diğer bitkiler bol su ile kaynatılır. Suyun yarısı buharlaşınca kalan suya yarısı kadar yağ eklenir. Hasta bu ılık karışımın içine oturtulur.
Baharat katılmış eşek yoncası suyu, şarap ve yağ birlikte pişirilir; suyu gidince geriye kalan yağ ihtiyaç halinde içten (üç dirhem) ya da dıştan ovma yoluyla kullanılır.
Yeni yüzülmüş koyun derisi taze inek sütüne bulanarak kötürüm olan bölgeye bırakılır. Kuru banyo veya ısıtılmış bir ortamda terleyerek uygulanması önerilmektedir.
Klasik tıpta kıst otu; felç, yüz fercine ve organlardaki sarkmaya karşı kullanılır ve sinirleri güçlendirici olarak tanımlanır. Akırıkarha ve kunduz testisiyle birleştirilerek etkisi artırılır.
Kabak yağı, badem yağı, menekşe yağı ve nilüfer yağı eşit ölçüde karıştırılarak çömlek içinde çırpılır ve uyuşan bölge bu karışıma daldırılır.
Bu bilgiler tarihi ve tamamlayıcı niteliktedir. Özellikle nörolojik bir tanı mevcutsa mevcut tedaviyi kesmeden önce mutlaka doktora danışınız.
Şifa Bahçesi (Ravdatü'l-İtr / Ravzatü'l-Attar), eş-Şirvânî